B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
NGUYN TH NGC LINH
NGHIÊN CU CÁC YU T NH HNG
N QUYT NH U T CHNG KHOÁN
CA NHÀ U T CÁ NHÂN TI TPHCM
Chuyên ngành: Thng Mi
Mã ngành: 60.34.10
LUN VN THC S KINH T
1
NGI HNG DN KHOA HC:
GS.TS. OÀN TH HNG VÂN
Thành ph H Chí Minh – Nm 2013
LI CM N
Thông qua lun vn tt nghip này tôi xin gi li tri ân đn Quý Thy Cô
Khoa Thng Mi – Du Lch – Marketing, trng i hc Kinh t TP. H Chí
Minh, đã tn tình truyn đt kin thc cho tôi trong thi gian hc tp va qua. Tôi
cng xin gi lòng bit n sâu sc đn Cô oàn Th Hng Vân đã tn tình giúp đ
và hng dn tôi trong sut quá trình thc hin lun vn. ng thi tôi cng xin
gi li cm n đn ngi thân, bn bè, nhng ngi đã luôn bên cnh giúp đ và
đng viên tôi rt nhiu trong sut quá trình hc tp.
Cui cùng tôi xin chân thành cám n các anh ch đã nhit tình tr li bng câu
hi kho sát phc v cho đ tài nghiên cu.
Mt ln na xin chân thành cm n!
2
Thành ph H Chí Minh, nm 2013
Nguyn Th Ngc Linh
3
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan Lun vn Thc s kinh t này là công trình nghiên cu ca
bn thân, là kt qu ca quá trình hc tp nghiêm túc và kinh nghim thc tin ca

• Lý thuyt trin vng5
•
Lý thuyt tic nui6
• Lý thuyt quá t tin 6
• Lý thuyt mâu thun nhn thc7
1.1.5 Lý thuyt tâm lý đám đông 7
Các mô hình nghiên cu v yu t tâm lý ca nhà đu t cá nhân
8
6
• Mô hình nghiên cu ca Pi – Chuan Sun & Shu Chun Hsiao 8
• Mô hình nghiên cu ca H. Kent Baker & John R. Nofsinger 11
1.3 Mô hình nghiên cu ca Robert A. Nagy & Robert W. Obenberger v
yu t tài chính ca nhà đu t cá nhân 20
Các kt qu nghiên cu trc đây 21
Các gi thuyt và mô hình nghiên cu đ xut 22
• Các gi thuyt nghiên cu 22
• Mô hình nghiên cu đ xut 22
Tóm tt chng 1 26
CHNG 2. GII THIU TH TRNG CHNG KHOÁN VIT
NAM 28
Tng quan v th trng chng khoán Vit Nam 28
• c đim ca th trng chng khoán Vit Nam28
• Vai trò ca th trng chng khoán Vit Nam 28
• Nguyên tc hot đng ca th trng chng khoán Vit Nam 29
• Mt s ch s tài chính 30
Tình hình hot đng ca TTCK Vit trong nm 2012 31
7
c đim nhà đu t cá nhân ti Thành ph H Chí Minh33
Din bin hot đng đu t ca nhà đu t cá nhân 36
Tóm tt chng 2 39

Kt lun83
Tài liu tham kho 86
Ph lc 89
Ph lc 1. Danh sách khách hàng tr li phng vn
Ph lc 2. Bng câu hi đnh tính
9
Ph lc 3. Bng câu hi đnh lng
Ph lc 4. Bng mã hóa bin
Ph lc 5. Thng kê mô t mu
Ph lc 6. Kim đnh đ tin cy ca thang đo
Ph lc 7. Phân tích nhân t
Ph lc 8. Phân tích hi quy
DANH MC CÁC BNG
Bng 1.1 Các yu t nh hng đn tâm lý nhà đu t ca H. Kent Baker & John
R. Nofsinger 11
Bng 3.1 Bng phân nhóm các bin đo, thang đo và phng pháp phân tích 47
Bng 4.1 Phân loi mu theo sàn đu t 55
Bng 4.2 Phân loi mu theo thi gian tham gia th trng chng khoán 56
Bng 4.3 Phân loi mu theo loi nhà đu t 56
Bng 4.4 Phân loi mu theo gii tính 57
10
Bng 4.5 Phân loi mu theo trình đ 57
Bng 4.6 Phân loi mu theo tui tác 58
Bng 4.7 Phân loi mu theo tình trng gia đình 58
Bng 4.8 Phân loi mu theo thu nhp hàng tháng 59
Bng 4.9 Kim đnh đ tin cy ca thang đo60
Bng 4.10 Kt qu phân tích nhân t 63
Bng 4.11 Kt qu phân tích h s tng quan Pearson66
Bng 4.12 Kt qu phân tích hi quy 68
DANH MC CÁC HÌNH V,  TH

Theo nhn đnh cng nh các kt qu
kho sát v các yu t nh hng đn quyt
đnh ca nhà đu t thì yu t tài chính & yu t tâm lý là hai nhóm yu t tác
đng ch yu khi h ra quyt đnh. C th mc tiêu li nhun riêng mi cá nhân
và tâm trng ca nhà đu t là hai nhân t nh hng mnh đn phn ln quyt
đnh ca các nhà đu t cá nhân. Tuy nhiên, nhng yu t 
nh hng trên đc
các nghiên cu tìm ra khi h ra quyt đnh  thi đim th trng giao dch c
phiu rt kh quan. Tình hình bin đi tt ca th trng cng là mt trong nhng
điu kin góp phn to hng phn cho các nhà đu t t tin khi tham gia vào th
trng và d dàng ra quyt đnh. Tt c các nghiên cu và nhn đnh trên đu xét
ti th
i đim th trng chng khoán tng trng mnh kt hp vi nhng d báo
v trin vng phát trin theo chiu hng tt hn na trong tng lai ca th
trng chng khoán và không xét đn s suy thoái ca th trng c phiu. Trên
thc t, th trng c phiu đã bt đu suy thoái t cui nm 2007 và ch mi b
t
đu phc hi t đu nm 2012, do đó quyt đnh ca nhà đu t s b nh hng
14
ca nhiu nhân t khác nhau tùy theo tng giai đon.
Là mt nhân viên ca công ty chng khoán, qua quá trình làm vic, tip xúc
vi nhà đu t, tác gi nhn thy đc  mi thi đim khác nhau nhà đu t
thng quyt đnh mua bán c phiu da vào nhng yu t khác nhau. Do đó tác
gi đã tin hành nghiên cu các yu t nh hng đn quyt đnh ca nhà đu t

cá nhân trong din bin th trng đang phc hi. T nghiên cu này s khng
đnh li và nhn dng thêm các yu t nh hng xét trong hoàn cnh c th khi
th trng đang phc hi, t đó đa ra nhng gii pháp góp phn phát trin th
trng chng khoán Vit Nam.
Mc tiêu nghiên cu

Tng quan nghiên cu và tính mi ca đ tài
Các đ tài v chng khoán đã đc các nhà nghiên cu và hc viên cao hc
nghiên cu khá nhiu:
• Nghiên cu “The Influence of Investor Psychology on Disposition Effect” c
a
Pi-Chuan Sun và Shu Chun Hsiao ch nghiên cu các yu t tâm lý tác đng đn
nhà đu t cá nhân và kt qu là các yu t s quá t tin, chng li s tic nui, s
tính toán bt hp lý và s t kim soát có nh hng đn quyt đnh ca nhà đu
16
t cá nhân.
• Nghiên cu “Psychological Biases of Investors” ca H. Kent Baker và John R.
Nofsinger (2002) cng ch nghiên cu v các yu t tâm lý và xác đnh đc các
yu t nh hng đn quyt đnh ca nhà đu t cá nhân là cách nhà đu t ngh,
cách nhà đu t cm nhn và nh hng ca xã hi.
• Nghiên cu “Factors Influencing Individual Investor Behavior” ca Robert A.
Nagy và Robert W. Obenberger (1994) nghiên cu v các yu t tài chính có nh
hng đn quyt đnh ca nhà đ
u t cá nhân là yu t v nhn thc cá nhân,
thông tin v c phiu, thông tin th trng và nhu cu tài chính cá nhân.
•  tài lun vn thc s kinh t: “Nghiên cu các yu t tác đng đn quyt
đnh đu t chng khoán ca nhà đu t Vit Nam ti TTCK TP. HCM ” ca hc
viên Man Thái Hng (Trng i hc Bách Khoa TP. HCM – nm 2007) đã xác
đnh đc các yu t hng đn quyt đ
nh ca nhà đu t cá nhân là tâm lý nhà
đu t, phân tích c bn và thông tin th trng, nhng nghiên cu này thc hin
vào thi đim th trng chng khoán đang tng trng và không đa ra yu t
tâm lý c th nào.
• Tng t, đ tài lun vn thc s kinh t: “Nghiên cu các yu t nh hng
đn xu hng mua c phiu ca nhà đu t cá nhân nm 2007” c
a hc viên ng

thuyt trin vng, lý thuyt tic nui, lý thuyt quá t tin, lý thuyt mâu thun nhn
thc và lý thuyt tâm lý đám đông.
Lý thuyt trin vng
Theo lý thuyt trin vng ca Kahneman & Tversky’s (1979), nhà đ
u t có
khuynh hng xem kh nng bù đp mt khon l quan trng hn kh nng kim
đc nhiu li nhun hn. Khi khon đu t có khuynh hng mang li li nhun,
nhà đu t thng thích vic nm chc ngay khon li nhun hin ti hn là c
gng tip tc đu t cho li nhun nhiu hn trong tng lai. Nh
ng ngc li,
khi khon đu t có nguy c b thua l thì nhà đu t li c gng duy trì vi hy
vng s nhn đc khon li trong tng lai, mc dù lúc này ri ro l nhiu hn
ca h là rt ln. iu này cho thy, khi đi mt vi khon li nhun thì nhà đu
t mun nm chc nó, nhng vi khon l, nhà
đu t tr nên liu lnh hn, chp
nhn ri ro nhiu hn.
Lý thuyt này dùng đ gii thích xu hng mua bán c phiu ca các nhà đu
t: bán quá nhanh c phiu có li và gi c phiu l quá lâu, bi vì nhà đu t k
vng rng c phiu đang st giá s tt hn c phiu đang li ca h trong tng
lai. Mt nhà
đu t đã mua c phiu vì nhng thông tin có trin vng s nhanh
chóng bán c phiu này khi giá c phiu tng bi vì h tin vào thông tin ca h và
19
h cho rng thông tin này bây gi đã tng ng vi giá c phiu (Brad M. Barker,
1999, The Courage of Misguided Conviction: The Trading Behavior of Individual
Investors). Nh vy, lý thuyt này tp trung vào tâm lý k vng vào li nhun ca
nhà đu t và tâm lý thích an toàn, khi nhà đu t cm thy h đt đc li nhun
mong mun thì s bán c phiu đi đ kim li mà không phân tích kh nng tng
thêm li nhun”
Lý thuyt tic nui

sai c ý ngha ca thông tin.
Lý thuyt mâu thun nhn thc
Lý thuyt này không nhng bao gm c nhng ri ro đc xem xét và thông
tin mong đi mà còn có c nhu cu ca nhà đu t đ t bin h cho h khi b thua
l. Khi nhà đu t thua l, thay vì h tha nhn “tôi đu t b l” thì h li ngh
“vic đu t ca tôi s tt tr l
i” (Zuchel, 2001).
Zuchel cho rng mâu thun v nhn thc ch phát sinh khi thua l. Bi vì con
ngi thng khó chp nhn mình b l hn, còn khi li h thích nói nhiu v điu
đó hn.
21
Lý thuyt này cho thy s t tin quá mc ca nhà đu t, h không chp nhn
sai lm ca h mà vn tìm lý l đ bin h và níu kéo hy vng. Chính lý thuyt
này gii thích nguyên nhân các nhà đu t càng lún sâu vào các khon đu t l,
thay vì tha nhn và đu t vào nhng loi c phiu mi.
Lý thuyt tâm lý đám đông
Theo lý thuyt này, làm theo đám đông không ch gii hn vi nh
ng nhà đu
t cha có kinh nghim mà vic làm theo đám đông xut hin trc tip đn nhng
tình hung không chc chn và m h (Olsen & Robert A., 2000).
Khi 1 tình hung ra quyt đnh tr nên không chc chn thì nh hng hành vi
và quan đim ca đám đông s làm cho các cá nhân tr nên chc chn hn (Blake
& Helson, 1957; Crutchfield, 1955; Ghosh & Ray, 1997). Nhng nhà nhân chng
hc đã ghi chép trong khong thi gian rt lâu rng mt trong nhng m
 c c
bn xã hi ca loài ngi và nhng đng vt khác là s thôi thúc giao tip xã hi.
Hu nh trong lch s nhân loi, s giao tip xã hi đc đáp ng bi nhng thành
viên ca mt nhóm ngi. Khi xut hin nhng hành vi ca mt nhóm ngi s
gây s chú ý đn b não ca con ngi (Brothers, 1997).
Nh vy lý thuyt này đã khng đnh, tâm lý đám

thng là lý do dn đ
n quyt đnh sai bi vì đánh mt c hi hiu chnh và nâng
cao kh nng ra quyt đnh đúng.
1.2.1.2 Chng li s nui tic
Shefrin & Statement (1985) cho rng nui tic là 1 cm xúc liên quan s la
chn tt hn trong quá kh mà nhà đu t đã b qua.
Barber & Odean (1999) thì li đa ra gi thuyt là nhà đu t mun né tránh s
nui tic. Do đó, khi nhà đu t thy giá c
 phiu đi xung, h vn mong giá s
lên tr li và h tip tc gi c phiu.
Còn theo Siller (2000) lý thuyt s nui tic có th giúp gii thích nhng yu
t mà nhà đu t trì hoãn viêc bán c phiu đã gim giá và sn sàng bán c phiu
24
đang tng giá. Bi vì nhà đu t ngh giá c phiu s tuân theo chu k, sau khi
gim thì s li tng cho nên nhà đu t chp nhn ch đi c phiu tng giá tr li
hn là phi bán l ngay mà không phân tích nhiu v nguyên nhân tht s làm cho
giá c phiu gim.
Trong trng hp này cng th hin s t tin quá mc vào kh nng t kim
soát tình hung c
a nhà đu t. H cho nhng gì mình ngh v chu k giá là đúng
nên da vào đó mà quyt đnh.
1.2.1.3 Tính toán bt hp lý
Các nhà nghiên cu Tversky & Kahneman (1981), Thaler (1985), Kahneman
& Lovallo (1993) cho rng tính toán bt hp lý là vic nhà đu t chia kt qu ra
thành nhiu phn riêng bit còn đi vi Thaler (1999) cho rng nhng tính toán
gi thuyt v thành công hay tht bi thì đòi hi phi khéo léo, nhng rõ ràng vic
nhn thy s tht bi th
c t rt khó so vi tht bi trong gi thuyt. Bi vì, tht
bi thì tht ti t, mt d báo v vic tính toán bt hp lý là con ngi s min
cng bán c phiu đang b thua l ca h. Nguyên nhân chính ca vic nhn ra