B GIÁO DC VÀ ÐÀO TO
TRNG ÐI HC KINH T TP.HCM
********
TRN TH THANH THY

VN DNG THC ÐO GIÁ TR KINH T
TNG THÊM TRONG ÐÁNH GIÁ THÀNH QU
HOT ÐNG CA NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN SÀI GÒN LUN VN THC S KINH
T
 THÀNH PH H CHÍ MINH -
2013
B GIÁO DC VÀ ÐÀO TO
TRNG ÐI HC KINH T TP.HCM
********


L
C
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc t vit tt
Danh mc các s đ, biu đ, bng biu
PHN M
U

CHNG 1:C S LÝ LUN V THC O GIÁ TR KINH T TNG
THÊM (ECONOMIC VALUE ADDED - EVA)
1.1. Thc đo Giá tr kinh t tng thêm trong đánh giá thành qu hot đng 1
1.1.1. Quá trình hình thành và phát trin ca thc đo EVA 1
1.1.2. Khái nim, ý ngha thc đo EVA 3
1.
1.2.1. Khái nim 3
1.
1.2.2. Ý ngha 5
1.1.3. Vn dng thc đo EVA trong đánh giá thành qu hot đng 6
1.1.3.1. Phng pháp xác đnh EVA 6
1.1.3.2. Các bc xác đnh EVA 6
1.2. Vn dng thc đo EVA trong đánh giá thành qu hot đng ngân hàng 17
1.2.1. Thc đo EVA trong lnh vc ngân hàng 17
1.2.2. Xác đnh EVA trong ngân hàng 18
1.2.2.1. Tính EVA theo phng pháp vn ch s hu 18
1.2.2.2. iu chnh s liu trong tính EVA ngân hàng 19
1.2.3. u đim, nhc đim ca thc đo EVA 23
1.2.3.1. u đim 23
1.2.3.2. Nhc đim 24

MI C PHN SÀI GÒN

3.1. S cn thit vn dng thc đo giá tr kinh t tng thêm ti SCB 56
3.1.1. S dng thc đo EVA đ đánh giá và nâng cao hiu qu hot đng 56
3.1.2. o lng hiu qu trong công tác hin đi hóa công ngh thông tin 57
3.1.3. Liên kt EVA và ABC đ ci thin thành qu hot đng 57
3.1.4. To ra giá tr cho c đông và giá tr kinh t tng thêm cho SCB 58
3.2. Vn dng thc đo EVA trong đánh giá thành qu hot đng ti SCB 58
3.2.1. Xác đnh EVA trong đánh giá thành qu hot đng 58
3.2.1.1. Tính li nhun hot đng sau thu điu chnh 59
3.2.1.2. Tính vn đu t điu chnh 60
3.2.1.3. Xác đnh lãi sut s dng vn bình quân 61
3.2.1.4. Xác đnh EVA 65
3.2.2. Gii pháp nâng cao hiu qu hot đng ca SCB khi vn dng thc đo
EVA trong đánh giá thành qu 68
3.3. Liên kt EVA vi ABC trong đánh giá thành qu hot đng ti SCB 69
3.3.1. Xác đnh các hot
đng kinh doanh chính 69
3.3.2. Xác đnh chi phí gián tip cho tng hot đng 73
3.3.3. Xác đnh chi phí s dng vn cho tng hot đng 74
3.3.4. Tính giá tr bng tin cho tng hot đng 76
3.3.5. Tính giá tr bng tin cho các sn phm 77
3.3.6. Tính EVA cho tng sn phm 78
Kt lun chng 3 82
KT LUN 83
DANH MC TÀI LIU THAM KHO 
DANH MC CÁC T VIT TT

DANH MC CÁC S , BIU , BNG BIU

¬
DANH MC CÁC S :
- S đ 1.1: Dòng di chuyn ca chi phí ngun lc đn sn phm, dch v 29
- S đ 2.1: Tng quan v hot đng kinh doanh ca SCB 35
- S đ 3.1: Mô hình giá tr kinh t tng thêm 59
- S đ 3.2: Chi phí gián tip 70
¬
DANH MC BIU :
- Biu đ 2.1: Mng li hot đng ca SCB 39
¬
DANH MC CÁC BNG BIU:
- Bng 1.1: Báo cáo k
t qu kinh doanh công ty ng Biên Hòa 12
- Bng 1.2: Bng cân đi k toán Công ty ng Biên Hòa 13
- Bng 1.3: Lãi sut s dng n vay nm 2011 ca Công ty ng Biên Hòa 14
- Bng 1.4: Lãi sut s dng vn bình quân ca Công ty ng Biên Hòa 15
- Bng 1.5: Tính EVA công ty ng Biên Hòa nm 2011 15
- Bng 1.6: iu chnh vn đu t và li nhun công ty ng Biên Hòa 16
- Bng 1.7: Tính EVA sau khi thc hin điu chnh s liu k toán 17
- Bng 1.8: Bng cân
đi k toán ngân hàng ABC 20
- Bng 1.9: Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh ngân hàng ABC 20
- Bng 1.10: Tính NOPAT ngân hàng ABC 21
- Bng 1.11: Tính chi phí s dng vn và xác đnh EVA ngân hàng ABC 21
- Bng 1.12: Bng cân đi k toán ngân hàng ABC sau điu chnh bán n 22
- Bng 1.13: Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh ngân hàng ABC sau điu
chnh bán n 22
- Bng 1.14: Tính NOPAT ngân hàng ABC sau điu chnh bán n 23

- Bng 3.18: Kt qu kinh doanh theo phng pháp truyn thng 78
- Bng 3.19: Kt qu kinh doanh theo phng pháp ABC 79
- Bng 3.20: Kt qu kinh doanh theo phng pháp ABC kt hp vi EVA 80


PHN M U
1. Lý do chn đ tài
Nm 2012 va qua là nm xung dc ca h thng ngân hàng Vit Nam, li
nhun ngân hàng gim, tín dng tng trng thp, n xu tng vt đã dy lên hi
chuông cnh báo v nng lc tài chính ca các ngân hàng. T đó yêu cu cn phi
có nhng đi mi trong vic qun lý và kinh doanh, đc bit là công vic đánh giá
thành qu hot đ
ng ca ngân hàng.
ánh giá thành qu hot đng cn c vào các thc đo tài chính truyn thng
nh t l hoàn vn đu t (Return on Investment- ROI), t sut sinh li ca tài sn
(Return on Asset- ROA), t sut sinh li trên vn ch (Return on Equity- ROE),
vòng quay vn tín dng, v.v. đc s dng vi nhiu mc đích khác nhau chng
hn nh ngi cho vay mun bit liu ngân hàng có kh nng hoàn li vn; Nhà
đu t
 quan tâm đn tình hình “sc khe” ca ngân hàng, kh nng n đnh tài
chính, li nhun cng nh thu nhp ca ngân hàng có th tng hoc gim nh th
nào trong tng lai, giúp ngi ra quyt đnh s có cái nhìn bao quát đc hin
trng và tim nng trong tng lai ca ngân hàng; C quan ban hành, đnh ch tài
chính s dng các thc đo tài chính đ đánh giá hot đng, tình hình tài chính và
mc đ ri ro ca ngân hàng.
Tuy nhiên vic s dng các thc đo truyn thng trên đ đánh giá thành qu
hot đng ngân hàng đã bc l mt s hn ch nh: thc đo truyn thng không
tính đn chi phí s dng vn nên cha ch ra đc liu ngân hàng có to ra giá tr
cho mình và c đông hay không, thc đo truyn thng tính da trên s liu k
toán nên s liu này có th không khách quan, nhà qun lý có th

 nc ngoài, mt s nghiên cu thc đo EVA trong lnh vc ngân hàng
nh Gregory T. Fraker (2006) s dng thc đo EVA đ đo lng thành qu hot
đng, phân tích nh hng ca các nhân t cu thành nên EVA nhng cha k
t
hp vi phng pháp ABC đ phân b chi phí s dng vn cho tng hot đng;
Hay nghiên cu ca Kimball and Ralph C (1998) nhng tp trung ch yu vào vic
phân b vn ch s hu ca ngân hàng.
Qua phân tích trên có th cho thy vic “Vn dng thc đo giá tr kinh t
tng thêm trong đánh giá thành qu hot đng ca ngân hàng thng mi c
phn Sài Gòn” là ht sc cn thi
t nhm ng dng mô hình EVA trong ngân hàng
 Vit Nam, so sánh s khác bit trong cách tính EVA theo phng pháp vn ch
s hu và xác đnh chi phí s dng vn đu t.
3. Mc tiêu nghiên cu

- Nghiên cu c s lý lun v thc đo thc đo giá tr kinh t tng thêm
trong lnh vc ngân hàng thng mi.
- Phân tích thc trng đánh giá thành qu hot đng ca ngân hàng thng
mi c phn Sài Gòn đ thy đc nhng hn ch ca thc đo truyn thng trong
đánh giá thành qu hot đng.
- Vn dng thc đo giá tr kinh t t
ng thêm và kt hp thc đo EVA vi
ABC trong đánh giá thành qu hot đng ca ngân hàng thng mi c phn Sài
Gòn nhm xác đnh giá tr tng thêm SCB to ra cho c đông, qua đó đánh giá
nhng hot đng, b phn, sn phm nào to ra li nhun cn gia tng đu t; hot
đng, b phn, sn phm nào hot đng không hiu qu, không to ra thu nh
p cn
ct gim.
4. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp thng kê mô t đ tin hành nghiên cu các

CHNG 1:

C S LÝ LUN V THC O GIÁ TR KINH T TNG
THÊM (ECONOMIC VALUE ADDED – EVA)
1.1. THC O GIÁ TR KINH T TNG THÊM TRONG ÁNH GIÁ
THÀNH QU HOT NG
1.1.1. Quá trình hình thành và phát trin ca thc đo EVA
Giá tr kinh t tng thêm (Economic Value Added – EVA) là mt thut ng
kinh t đã xut hin trong hn 200 nm và thut ng này mi đc phát trin bi
các nhà kinh t Alfred Marshall trong nhng nm 1890. Câu chuyn bt đu t
vic tìm kim li công b ngi đot gi
i Nobel Merton H. Miller (i hc
Chicago) và Franco Modigliani (MIT) vào nm 1958, 1960, và 1961.
EVA là khái nim đn gin v thu nhp còn li (Residual Income - RI).
General Motors s dng thc đo thu nhp còn li đ đánh giá thành qu và thc
hin các khuyn khích trong thp niên 1920. Trong nhng nm 1950-1960 General
Electric (GE) đã s dng RI đ đánh giá thành qu hot đng. GE đnh ngha RI
nh là “s chênh lch gia li nhun thun và chi phí s dng vn, là phn thng
d
ca li nhun thun sau khi tr đi chi phí s dng vn” (Solomons, 1965).
Th nhng nó nhn đc ít s quan tâm cho đn khi công ty t vn Stern
Stewart đã gii thiu chi tit khái nim EVA, phát trin khái nim này rng hn
trong bài báo trên tp chí Fortune (Tully, 1993) và sau đó hàng lot các nghiên cu
liên quan đn EVA đã đc công b nh: Walbert, 1993; Birchard, 1994; Brossy
and Balkcom, 1994; McConville, 1994; Bennett, 1995; Ochsner, 1995; Stewart,
1995; Birchard, 1996; Davies, 1996; Gapenski, 1996; Lehn and Makhija, 1996.
EVA đc ng dng trong vic đánh giá thành qu hot đng c
a doanh
nghip, la chn d án đu t; xây dng chính sách khen thng và đc trin
khai rng khp ti các công ty  Hoa K, Anh, c, New Zealand v.v. đin hình

các nhà qun lý (Fortune, 1993).
Nh vy s dng EVA s giúp nhà qun lý hng đn mc tiêu chung ca
doanh nghip là to ra giá tr cho c đông. Ngoài ra thc đo EVA còn là c s
phù hp đ khen thng các nhà qun lý vi thành qu mà h mang li cho doanh
nghip. Nu không th đo lng giá tr y mt cách c th thì các c đông c
ng
nh nhà đu t không nhn bit giá tr tt nht mà doanh nghip tht s to ra là
bao nhiêu.
EVA cng đc chp nhn rng rãi trong cng đng tri thc và gii kinh
doanh, nó làm thay đi cách chn c phiu  Wall Street. Mt s các công ty ln 


3
Wall Street đã chp nhn EVA nh mt công c chính đ xác đnh giá tr công ty.
EVA là mt nhân t có kh nng nh hng cao đn s bin đng giá c phiu giá
c phiu ca doanh nghip. Ví d: giá c phiu ca CSX tng t 28 USD lên 75
USD t gia nm 1988 và nm 1993 (Tully, 1993). Nu EVA đang dng nhng
trong tng lai EVA có th thp hn thì đó có th là mt tín hiu không t
t đi vi
nhà đu t. Ngc li, nu doanh nghip đang có EVA âm nhng đc k vng là
EVA s gia tng lên mt mc rt kh quan thì đó li là mt tín hiu tt thúc đy
nhà đu t mua c phiu ca doanh nghip.
1.1.2. Khái nim, ý ngha thc đo EVA
1.1.2.1. Khái nim
Giá tr kinh t tng thêm (Economic value added -EVA) là thc đo phn
thu nhp tng thêm t chênh l
ch gia li nhun hot đng sau thu và chi phí s
dng vn (Ehrbar, 1998).
Chi phí s dng vn trong xác đnh EVA là ch tiêu mà các nhà kinh t gi
là chi phí c hi. ó là sut sinh li mà các nhà đu t mong đi đ có đc khi

khi tính EVA cn phi thc hin mt s điu chnh. Li nhun kinh t là phn tài
sn mà nhà đu t nhn thêm sau khi đã tr đi các chi phí liên quan đn khon
đu
t đó bao gm c chi phí c hi, chi phí s dng vn. Li nhun k toán là phn
chênh lch gia tng doanh thu và tng chi phí bao gm các loi thu. Công ty có
th đt đc li nhun k toán nhng không mang li li nhun kinh t.
Trc đây ngi ta vn quen dùng ch s li nhun ròng hay thu nhp trên
mi c phn EPS là cn c tính giá tr doanh nghip t
o ra cho c đông. Song,
càng ngày ngi ta càng a dùng thc đo EVA. Bi vì EVA xác đnh mc li
nhun ca doanh nghip sau khi tr đi chi phí s dng vn. iu này là d hiu,
li nhun nên đc tính tng xng vi chi phí s dng vn. D thy nht là nu
c hai doanh nghip đu to ra li nhun là 1 t đng mt nm, nhng mt doanh
nghi
p đã phi s dng vn đu t 500 triu vi mt doanh nghip ch s dng
vn đu t có 200 triu nên phi đc đánh giá khác nhau.
 gii thích rõ hn cho s la chn EVA thay vì các ch tiêu v thu nhp
ròng, chúng ta ly ví d v công ty thc phm Vissan. Nm đu hot đng, công
ty to ra đc thu nhp t hot đng là 100 t đng trên vn ho
t đng là 1.000 t
đng. Nh vy công ty đã to ra đc t sut sinh li trên vn là 10%. Theo tính
toán ca k toán thì rõ ràng công ty đang hot đng kinh doanh rt tt. Tuy nhiên,
công ty đâu ch hot đng trong mt nm ri đóng ca, th trng thc phm
không phi lúc nào cng n đnh, ri ro tim n lúc nào cng có và có th xy ra
bt c lúc nào. Sc ép đi vi các ngh
a v n cng vi t sut sinh li đòi hi mà
nhà đu t yêu cu cho thi gian đu khi đu t vào doanh nghip mi khi


5

h s đc tr lng theo kt qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip, qua đó
to s n lc cnh tranh gia các thành viên trong doanh nghip, kéo theo s phát
tri
n ca c h thng (Kimball, 1998).


6

1.1.3. Vn dng thc đo EVA trong đánh giá thành qu hot đng
1.1.3.1. Phng pháp xác đnh EVA
EVA = NOPAT
điu chnh
– (TC
điu chnh
x WACC)
- NOPAT (Net Operating Profit after tax): Li nhun hot đng sau thu.
Li nhun hot đng sau thu là phn chênh lch gia thu nhp trc lãi vay
và thu tr đi thu thu nhp doanh nghip.
NOPAT = Thu nhp trc lãi vay và thu x (1- thu sut thu TNDN)
hay: NOPAT = EBIT x (1- thu sut thu TNDN)
- TC (Total capital): Vn đu t.
Vn đu t đc tính là tng tài sn tr các khon n không phát sinh lãi.
Vn đu t
đc xác đnh da vào s liu trên Bng cân đi k toán gm các
ngun tài tr cho mc đích li nhun nh vn đu t ca ch s hu, vn vay, các
khon n ngn hn và các khon phi tr không đc tính là mt phn ca vn đu
t vì đó là nhng khon n không phát sinh lãi, các nhà cung cp không thc s
cho vay vn hoc đu t
 vào doanh nghip.
- WACC (Weighted Average Cost of Capital): Lãi sut s dng vn bình

tr ngi bán, thu phi np, n lng,.v.v. Các khon mc này cn điu chnh gim
khi xác đnh vn đu t vì chúng là nhng khon n ngn hn, thi gian chi tr thng
không c đnh, doanh nghip thng phi d phòng sn ngun vn đ thanh toán cho
các ngha v n này và các khon mc này ít có nh hng ti vic to ra thu nhp.
+ Các qu
ca doanh nghip: Theo ch đ k toán hin hành ca Vit Nam li
nhun trong k ca doanh nghip phi đc trích lp các qu nh qu đu t phát
trin; qu d phòng tài chính; qu khen thng phúc li. S li nhun còn li mi
đc chi tr c tc hoc gi li s dng tái đu t. Do đó khi xác đnh vn đu t thì
các qu
 này cng phi đc loi tr vì s tin trích lp các qu này cha đc s dng
đ tái đu t nên cha to ra thu nhp cho doanh nghip.
+ Chi phí nghiên cu phát trin: Theo Chun mc 04 “Tài sn c đnh vô hình”
chi phí nghiên cu và phát trin là mt trong nhng khon mc chi phí phát sinh
đem li li ích kinh t trong tng lai cho doanh nghip nên đc ghi nhn là chi
phí sn xut, kinh doanh trong k hoc đc phân b
dn vào chi phí sn xut,
kinh doanh trong thi gian ti đa không quá 3 nm. Vì vy, chúng ta cn phi vn
hóa khon chi phí này và coi nó nh nhng khon đu t. Mt khác chúng ta s điu
tng NOPAT do điu chnh gim khon chi phí nghiên cu đã ghi nhn.
+ Chi phí thuê hot đng: Theo Chun mc s 06 “Thuê tài sn” thì khon chi
phí thuê hot đng s đc ghi nhn là chi phí sn xut kinh doanh trong k và tài sn
thuê hot đng đc theo dõi ngoài bng cân đi k toán ti đn v đi thuê. Quan đim


8
kinh t cho rng, thuê hot đng cng có phát sinh ngha v n, tham gia vào hot
đng kinh doanh to ra li nhun nên cn đc xem nh vn đu t. Do đó chúng ta
cn điu chnh NOPAT tng lên đúng bng giá tr tin thuê hot đng đã điu chnh
gim khon chi phí thuê hot đng ghi nhn trong k.

WACC = r
d
*xW
d
+

r
e

xW
e

+
r
p

x
W
p

Vi:


9


r
d
* : Lãi sut s dng n vay dài hn sau thu
W

ứ
T) Vi :
r
d
: Lãi sut s dng n vay trc thu
r
d
* :Lãi sut s dng n vay sau thu
T: là thu sut thu thu nhp doanh nghip
- Lãi sut s dng vn ch s hu

+ Lãi sut s dng vn c phn u đãi (r
p
)
Lãi sut s dng vn c phn u đãi chính là lãi sut mà công ty ph
i tr cho
vic huy đng vn c phn u đãi. i vi công ty c phn, chi phí s dng c
phiu u đãi là t sut sinh li ti thiu cn phi đt đc khi huy đng vn bng
phát hành c phiu u đãi đ đu t sao cho thu nhp trên 1 c phn hay giá c
phiu ca công ty không b st gim. Lãi sut s
dng c phiu u đãi đc xác
đnh bng công thc sau:
C tc c phn u đãi
r
p
=
Pp x (1- % chi phí phát hành c phn u đãi)

x MRPTrong đó: r
f
: t sut sinh li phi ri ro
 : h s ri ro
MRP:

phn bù ri ro th trng
+
1
T sut sinh li phi ri ro (r
f)
là sut sinh li mà nhà đu t s nhn đc
trong giai đon đu t ca mình và nó phi tha mãn hai điu kin sau (Phm Th
Phng Uyên, 2011) :
Th nht, thc đo sut sinh li này phi đc xác đnh cn c vào mt tài
sn không có ri ro v n. Do đó thc đo sut sinh li phi r
i ro thng là sut
sinh li ca mt chng khoán chính ph vì Chính ph có th phát hành các trái
phiu đ kim soát mc cung tin.
Th hai, đ tránh ri ro tái đu t thì k hn ca thc đo sut sinh li phi
ri ro phi trùng vi k hn đu t ca nhà đu t.
+
2
H s bê-ta () là mt h s đo lng mc đ ri ro h thng, nó th
hin mi quan h gia mc đ ri ro ca mt tài sn riêng l so vi mc đ ri ro
tài sn ca toàn th trng.
 vn dng mô hình này ta phi bit sut sinh li phi ri ro, lãi sut đn bù

– R
f
) vi R
m
là sut sinh li ca
th trng (Phm Th Phng Uyên, 2011).
- Cu trúc vn doanh nghip: Cu trúc vn doanh nghip mô t ngun gc
và phng pháp hình thành nên ngun vn đ doanh nghip có th s dng mua
sm tài sn, phng tin vt cht và hot đng kinh doanh. Nó đ cp ti cách
thc doanh nghip tìm kim ngun tài chính thông qua các phng án huy đng
vn và đi vay.
Xác đnh giá tr
 ngun vn theo quan đim ca ch n và c đông thì thng
ch quan tâm ti giá tr s sách tng ngun vn và t trng tng ngun vn theo
nguyên tc bo toàn vn. i vi nhà đu t giá tr ngun vn đc xác đnh theo
giá th trng. Cu trúc vn ti u liên quan ti vic đánh đi gia chi phí và li
ích ca doanh nghi
p. Mt cu trúc vn phù hp là quyt đnh quan trng vi mi


12
doanh nghip không ch bi nhu cu ti đa li ích thu đc t các cá nhân và t
chc liên quan ti doanh nghip và hot đng ca doanh nghip mà còn bi tác
đng ca quyt đnh này ti nng lc kinh doanh ca doanh nghip trong môi
trng cnh tranh.
Bc 4: Xác đnh EVA

EVA = NOPAT – (TC x WACC)
13
5 Chi phí tài chính 80,355

Trong đó: chi phí lãi vay 72,190
6 Chi phí bán hàng 32,744
7 Chi phí qun lý doanh nghip 42,444
8 Li nhun thun t hot đng kinh doanh 149,136
9 Chi phí khác 519
10 Thu nhp khác 11,400
11 Li nhun khác 10,881
12 Li nhun trc thu 160,017
13 CP thu thu nhp doanh nghip hin hành 11,175
14 CP thu thu nhp doanh nghip hoãn li 1,609
15 Li nhun sau thu thu nhp doanh nghip 147,233
Ngun: báo cáo tài chính nm 2011 Công ty ng Biên Hòa
Bng 1.2: Bng cân đi k toán Công ty ng Biên Hòa
Ti ngày 31 tháng 12 nm 2011
VT: triu đng
TÀI SN S TIN NGUN VN S TIN
A- Tài sn ngn hn 752,872 A-N phi tr 733,238
I- Tin và các khon tng
đng tin
178,778 I- N ngn hn 628,125
1. Tin mt 16,878 1. Vay ngn hn 361,712
2. Các khon tng đng tin 161,900 2. Phi tr ngi bán 81,093
II- Các khon đu t tài chính
ngn hn
3. Ngi mua tr tin
trc
131,774