BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM
***

PHANăTHăTHM TÁCăNGăCAăBTăCỂNăXNGăTHỌNGăTINăLểNăTHă
TRNGăCHNGăKHOÁNăVIT NAM LUN VN THC S KINH T


TP. H Chí Minh, Tháng 06/2013.
BăGIÁOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP.HCM
***

PHANăTHăTHM

TÁCăNGăCAăBTăCỂNăXNGăTHỌNGăTINăLểNăTHă
TRNGăCHNGăKHOÁNăVITăNAM

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

PhanăThăThm
ii

LIăCMăN

Trc tiên tôi xin cm n QuỦ Thy - Cô Trng i hc kinh t
TP.HCM đư ch bo rt tn tình, cho tôi nhiu bài hc thú v t các hc phn.
Vi s hng dn tn tình ca PGS.TS Trn Huy Hoàng, tôi đư hc hi
đc nhiu kinh nghim, phng pháp, cng nh kin thc đ hoàn thành lun
vn này. Xin t lòng bit n và trân trng cám n thy.
Tôi cng xin cám n các anh ch nhóm 2 ca lp CHNH ngày 2 - K20 đư
giúp đ tôi rt nhiu trong quá tình hc tp cho ti nay.
Li cám n cui cùng tôi xin gi ti gia đình - nhng ngi luôn chia s,
đng viên và h tr tôi trong mi hoàn cnh đ tôi có đc ngày hôm nay.


1.1.2. Ch th tham gia trên th trng chng khoán 4
1.1.3. Kinh doanh chng khoán ca các nhà đu t 5
1.1.3.1. Khái nim kinh doanh chng khoán 5
1.1.3.2. Mc đích và nguyên tc kinh doanh 5
1.1.4. Phân loi ri ro và các bin pháp qun tr ri ro trong kinh
doanh chng khoán 6
1.1.5.1 Phân loi ri ro trong kinh doanh chng khoán 6
1.1.5.2 Các bin pháp qun tr ri ro trong kinh doanh chng khoán 8
1.1.5. Các hình thc kinh doanh chng khoán 9
1.1.5.1. Nhà đu t trc tip kinh doanh chng khoán 9
1.1.5.2. Nhà đu t gián tip kinh doanh chng khoán 12
1.2. Btăcơnăxngăthôngătinătrênăthătrngăchngăkhoán 13
iv

1.2.1. Khái nim v bt cân xng thông tin 13
1.2.2. H ly ca bt cân xng thông tin 13
1.2.3. Các nhân t gây ra bt cân xng thông tin trên th trng chng khoán15
1.2.4. Các bin pháp hn ch bt cân xng thông tin 16
1.2.5. Các nghiên cu trc đây v bt cân xng thông tin 17
1.2.5.1. Nghiên cu nc ngoài 17
1.2.5.2. Nghiên cu trong nc 19
1.2.6. Bài hc kinh nghim t M nhm ngn chn, hn ch bt cân xng
thông tin và bo v nhà đu t trên th trng chng khoán 19
1.3. Mi quan h gia ma sát thông tin và bt cân xng thông tin 22
1.3.1. C s lỦ thuyt v ma sát 22
1.3.2. Phng pháp đo lng ma sát 22
1.4. Mô hình nghiên cu 26
KtălunăChngă1 27
CHNGă2:ăTHCăTRNGăBTăCỂNăXNGăTHỌNGăTINă
TRểNăTHăTRNGăCHNGăKHOÁNăVITăNAM

2.2.2.2. Nguyên nhân t c ch, chính sách 50
2.2.2.3. Nguyên nhân t hn ch giám sát ca các c quan qun lỦ 51
2.2.2.4. Nguyên nhân t phía nhà đu t 51
KtălunăChngă2 52
vi

CHNGă 3:ă KIMă NHă TÁCă NGă CAă BTă CỂNă XNGă
THÔNG TIN LÊN THăTRNGăCHNGăKHOÁNăVITăNAM
3.1. Môătăquá trìnhăthuăthpăthôngătin 53
3.2. PhngăphápăxălỦăsăliu 54
3.3. Ktăquănghiênăcu 55
3.3.1. Kt qu nghiên cu thc nghim 55
3.3.2. Kt qu hi quy 56
KtălunăChngă3 60
CHNGă4:ăMTăSăGIIăPHÁPăNGNăNGAăVĨăHNăCH
BTăCỂN XNGăTHỌNGăTINăTRểNăTHăTRNGăCHNGă
KHOÁNăVITăNAM
4.1. nh hng phát trin th trng chng khoán Vit Nam đn nm 2020 61
4.2. Mt s gii pháp ngn nga và hn ch bt cân xng thông tin trên
th trng chng khoán Vit Nam 62
4.2.1. Các gii pháp đi vi các Nhà hoch đnh chính sách 62
4.2.2. Các gii pháp đi vi y ban chng khoán nhà nc 65
4.2.3. Các gii pháp đi vi S giao dch chng khoán 67
4.2.4. Các gii pháp đi vi Công ty chng khoán 68
4.2.5. Các gii pháp đi vi Công ty niêm yt 69
4.2.6. Các gii pháp đi vi Nhà đu t 70
KtălunăChngă4 71
KTăLUNăCHUNG 72
TĨIăLIUăTHAMăKHO 73
PHăLC 76


viii DANHăMCăBNGăBIU
Trang
- Bng 2.1: Vn hóa mt s th trng chng khoán khu vc Châu Á 35
- Bng 2.2 : Thng kê mt s vn bn x pht hành chính 37
- Bng 2.3 : Xp hng bo v nhà đu t ca 185 nn kinh t 39
- Bng 2.4 : Thng kê mt s tin đn ni bt trên th trng
chng khoán Vit Nam (giai đon 2008-2012) 44
- Bng 2.5 : Thng kê mt s v làm giá, thao túng th trng trên th
trng chng khoán Vit Nam 45
- Bng 3.1: Kt qu nghiên cu thc nghim 56
- Bng 3.2. H s hi quy cho RQIF1 (4 bin) 56
- Bng 3.3: Tóm tt mô hình cho RQIF1 57
- Bng 3.4: Phân tích phng sai ANOVA cho RQIF1 57
- Bng 3.5: H s hi quy 3 bin cho RQIF1 58
- Bng 3.6: Tóm tt mô hình cho RQIF2 58
- Bng 3.7: Phân tích phng sai ANOVA 59
- Bng 3.8: H s hi quy cho RQIF2 59
1

MăU
1. TínhăcpăthităcaăđătƠi
Th trng chng khoán ra đi trên th gii các đây hn 500 nm. 
Vit Nam, th trng này tn ti và phát trin đn nay đư đc gn 13 nm.
Tuy tui đi còn khá tr nhng th trng chng khoán đư khng đnh đc
vai trò và tm quan trng rt ln trong h thng tài chính ca nn kinh t Vit
Nam.
Không ging nh tin gi tit kim trong h thng ngân hàng hay trong
các đnh ch tài chính khác, tin tit kim dùng đ đu t c phiu và các
chng khoán khác phi chu ri ro rt cao. Nu không bo v nhà đu t, các
công ty s huy đng vn rt khó khn do nhà đu t s tránh xa th trng
chng khoán. Chính vì vy,  các nc th trng chng khoán phát trin
mnh nh M, New Zeland, Sigapore, Hng Kông … vn đ bo v nhà đu
t ht sc đc coi trng, th hin trong c lut pháp ban hành ln tính thc thi
các vn bn này.
Thc tin rt đáng bun khi nói đn th trng chng khoán Vit Nam
khi thi gian gn đây nhiu hành vi sai trái tc đot quyn li ca NT làm
suy gim nim tin trm trng cho lc lng này. Vào nm 2011, Worldbank đư
xp Vit Nam là mt trong mi nc kém nht th gii v mc đ bo v nhà
đu t. Rõ ràng bo v nhà đu t trên th trng chng khoán đang là vn đ
nóng bng, cp thit, cn có gii pháp thích hp đ nâng cao th hng và ci
thin hình nh ca Vit Nam trc con mt nhà đu t trong nc cng nh
nhà đu t nc ngoài.

3. Phngăphápănghiênăcu
3

Vi lun vn này, tác gi s dng phng pháp phân tích, đánh giá;
tng hp, thng kê; phng pháp đnh lng, đnh tính đ nghiên cu lun vn
này.
4. Phmăviănghiênăcu
Lun vn nghiên cu trong phm vi th trng chng khoán Vit Nam.
Mu đc chn đ thc hin nghiên cu đnh lng là các c phiu
niêm yt trên S giao dch chng khoán TP.HCM.
Trên th trng chng khoán Vit Nam, nhà đu t cá nhân chim đa s
nhng h là đi tng đông đo không đc bo v. Vì vy, thut ng bo v
nhà đu t trong lun vn này là bo v nhà đu t cá nhân.
5. ụănghaăthcătinăcaălunăvn
Bt cân xng thông tin cng là vn đ ph bin, không nhng không
gim theo thi gian mà còn bc l ngày càng tinh vi hn trong thi gian gn
đây. Thông qua nghiên cu c s lỦ thuyt, đánh giá thc trng trên nhiu khía
cnh, s mang li kt qu bao quát và đy đ hn đ t đó đa ra các khuyn
ngh thích hp, đóng góp mt phn vào s phát trin cho TTCK Vit Nam.
6. Ktăcuălunăvn
Ngoài phn m đu ra, lun vn có kt cu 4 chng. Chng 1: Tng
quan v bt cân xng thông tin trên th trng chng khoán; Chng 2: Thc
trng bt cân xng thông tin trên th trng chng khoán Vit Nam; Chng 3:
Kim đnh tác đng ca cân xng thông tin trên th trng chng khoán Vit
Nam; Chng 4: Các gii pháp ngn nga và hn ch bt cân xng thông tin
trên th trng chng khoán Vit Nam.
4

bng, qu h tng, các công ty bo him, các ngân hàng thng mi
(NHTM), các qu tài chính công, các qu bo him xư hi, các qu cu tr,
…) thng dành mt lng tin ln dành cho đu t chng khoán, h thng
giao dch vi các lô lnh ln và có nh hng mnh đn giá chng khoán và
th trng. So vi NT t chc, NT cá nhân dng nh yu kém hn v
kinh nghim, kin thc, cng nh kh nng tip cn thông tin, v.v.
Ch th trung gian chng khoán: Bao gm nhà trung gian cá nhân và
nhà trung gian t chc (các công ty chng khoán, các qu đu t chng khoán,
các trung gian tài chính).
Các ch th khác liên quan đn hot đng ca TTCK: C quan qun lỦ
Nhà nc, S giao dch chng khoán, hip hi các nhà kinh doanh chng
khoán, các công ty đánh giá h s tín nhim, v.v.
1.1.3. KinhădoanhăchngăkhoánăcaăcácănhƠăđuăt
1.1.3.1. Khái nim v kinh doanh chng khoán
Các nhà đu t thng có nhiu hình thc đu t đ tìm kim li
nhun. Mt trong các hình thc đó là kinh doanh chng khoán.
Kinh doanh chng khoán là vic b vn ra đ mua bán chng khoán
nhm kim li. Vic kim li nhun có th là t thu nhp li tc c phn, li
tc trái phiu hay là t chênh lch giá do kinh doanh chng khoán đem li.
1.1.3.2. Mc đích và nguyên tc kinh doanh
 Mc đích đu t:
Nhà đu t cá nhân có mc đích đu t rt khác nhau, trc ht và
quan trng nht là tìm kim li nhun t li tc kép ca chng khoán. H có
th nhm vào mc tiêu tích ly vn đ to ra thu nhp trong tng lai, hoc
đáp ng các nhu cu v giáo dc, trang tri các chi phí sinh hot hàng ngày.
6

Dù nhm mc đích nào thì vn đ an toàn vn cng là mt mc tiêu quan
trng. Và mc tiêu cui cùng là ti đa hóa li ích.
 làm đc điu này, nhà đu t có th trc tip hoc gián tip xâc

gp phi, thông thng li nhun càng cao thì kh nng gp phi ri ro càng
ln, có khi đy NT đn khuynh gia bi sn. Vì th vic xem xét, đánh giá
mc đ ri ro có th gp là mt vic làm bt buc trong đu t chng khoán.
Các loi ri ro ch yu trong kinh doanh chng khoán bao gm:
 Ri ro đi vi nhà đu t khi không bán đc c phn. ây là ri ro
v tính thanh khon ca chng khoán thng din ra trong trng hp thiu
nhng nhà to lp th trng, khi nn kinh t bin đng theo chiu hng bt
li, khi có các tin đn hay khi tình trng kinh doanh ca công ty tr nên sa sút.
 Ri ro công ty
Ri ro công ty thng phn ánh thông qua li nhun. thông thng li
nhun càng cao thì ri ro càng nhiu, và ri ro thng đc th hin di dng
ri ro v lưi sut, giá lên xung tht thng, nng lc qun tr yu kém, thiên
tai, t quan liêu tham nhng. Có th chia thành hai loi ri ro ch yu:
- Ri ro h thng, hay còn gi là ri ro không dàn tri, có tm nh hng
lên toàn b các hình thc đu t nh thay đi trong kinh t, môi trng và xư
hi…
- Ri ro không h thng, hay còn gi là ri ro có th dàn tri, chng hn
nh bưi công, qung cáo, thay đi trong khuynh hng tiêu th, kin tng…
Ph thuc vào tình hình c th ca công ty.
 Ri ro v thi đim
Cùng mt loi c phiu có ngi đu t li, có ngi đu t l vì đu
t sai thi đim. u t sai thi đim có th vì ngi đu t không theo dõi sát
bin chuyn ca th trng chng khoán th gii và trong nc. Lnh vc này
đòi hi nhng nhà môi gii phi có trình đ ngh nghip cao, đ kh nng theo
dõi th trng chng khoán nc ngoài đ có th cp nht hóa tng ngày, tng
gi cho khách hàng khi cn.
8

 Ri ro v pháp lut: là ri ro mà nhng tim nng thu li nhun t vic
đu t chng khoán có th phi chu s tác đng ngc li ca các quy đnh

qun tr ri ro.  ni dung này, nhà qun tr phi bit chn mt hoc vài gii
pháp c th. Ví d, đi vi các sn phm phát sinh trên th trng chng
khoán, ngi ta có th s dng các hp đng v quyn la chn (option), hp
đng hoán đi (SWAP), hp đng k hn (Forwards) hoc hp đng giao sau
(Future) làm công c đ hn ch ri ro.
1.1.5. Các hình thcăkinhădoanhăchngăkhoán choănhƠăđuăt
1.1.5.1. Nhà đu t trc tip kinh doanh chng khoán
Nhà đu t luôn phi cân nhc gia ri ro và li nhun. H có th tìm s
tr giúp ca nhà t vn đu t đư đng kỦ, nhà môi gii, hay lut s, nhà ngân
hàng, nhà t vn tài chính…
a) Tìm kim thông tin
Nhà đu t có th tìm kim thông tin t nhiu ngun t các công ty
thông qua các bn báo cáo hàng quỦ, hàng nm, bn cáo bch…; t UBCKNN
qua các thông tin qua bn báo cáo thông tin hàng nm do các công ty np cho
S giao dch chng khoán hoc th trng phi tp trung; t các n phm v
tình hình tài chính và kinh doanh cung cp các tin tc v thc trng kinh doanh
ca các công ty trong các ngành ngh khác nhau; t các ngun khác nh các
công ty môi gii, S giao dch, và các dch v t vn tài chính khác.
b) Chn mt công ty môi gii và m tài khon:
Sau khi xem xét li tình hình tài chính cá nhân, các mc tiêu đu t, nhà
đu t phi chn mt công ty môi gii đ tin hành giao dch. Nhà đu t có
th đòi hi công ty cung cp thông tin, phí hoa hng, các dch v chng khoán.
Tùy theo nhim v chc nng ca mi công ty mà nhà đu t phi la chn
loi hình dch v phù hp vi mt công ty tha mưn các nhu cu ca h. Mi
công ty môi gii quy đnh mc phí hoa hng khác nhau ca tng giao dch c
10

th, do đó biu phí là khác nhau. Các nhà đu t nên nh ti các dch v môi
gii đ thc hin các dch v chuyên môn.
Nhà đu t cn phi la chn ngi đi din có đng kỦ ca mình đ

trách nhim, ngha v ca nhà đu t và công ty môi gii trong các loi dch
v chng khoán.
c) Giao dch chng khoán:
Các mc tiêu đu t ca nhà đu t s quyt đnh vic h lu gi chng
khoán thng xuyên hoc gi chng khoán lâu dài.
Vic cân nhc gia kh nng li nhun và ri ro chính là c s đ quyt
đnh chn mt danh mc đu t đ bù tr đc nhng ri ro gia các tài sn
đu t và thu li nhun ti đa. iu quan trng là phi chn đc mt danh
mc đu t phù hp, trong đó xác đnh loi chng khoán, t l đu t, cách
thc đu t…
d) Sau khi đu t:
Nhà đu t phi tin hành các hot đng cn thit đ bo v khon đu t
ca mình, bao gm bo qun các chng khoán chng ch, lu gi các s liu
cn thit, theo dõi cht ch tài khon ti công ty môi gii đ chc chn rng tài
khon đang đc qun lỦ và s dng thích đáng.
e) Bo qun chng khoán:
Nu chng khoán  dng bút toán ghi s thì quyn s hu đc chuyn
giao qua máy tính, tng đ an toàn, hn ch gi mo chng ch. Nu chng
khoán là chng ch thì phi lu gi an toàn vì chng khoán có th b mt hay
phá hy, hoc mt vài loi chng khoán không đc thay th.
Nhà đu t khi mua chng khoán qua công ty môi gii thng lu gi
chng khoán ti công ty môi gii, tên công ty đc lu li trên danh sách c
đông ca công ty mc dù khách hàng là ngi th hng thc s. Mi liên lc
t công ty ti ngi đu t s gi qua ngi môi gii. Ngi đu t có th
phi tr mt khon phí bo qun lu gi cho ngi môi gii à không nhn
12

đc thông tin mt cách nhanh chóng. Tuy nhiên, vic mua bán chng khoán
s nhanh chóng hn.
f) Giám sát tài khon:

hu các c phiu ca mt tài sn n ln.
Cácăhìnhăthcăgiánătipăđuăt:
 Câu lc b đu t (Investment Club): Nhng ngi góp vn chung tài
sn đ phi hp các quyt đnh đu t. Mi thành viên ca câu lc b đóng
góp mt s vn nht đnh cng thêm s tin đc đu t hàng tháng hay hàng
quỦ. Các quyt đnh mua chng khoán s do các thành viên b phiu. Ngoài
vic giúp các thành viên có nhiu kin thc hn v đu t, các câu lc b này
giúp nhng ngi ít tin tham gia vào các đu t ln hn mà ch tr ít hoa
hng hn.
 Công ty đu t (Investment company) là công ty, có tính phí điu hành,
đu t vn góp chung ca các nhà đu t nh vào chng khoán phù hp vi
các mc tiêu đu t đ ra. Loi hình đu t này cung cp cho nhng ngi đu
t các dch v qun lỦ chuyên nghip, đa dng hóa và linh hot mà nu là cá
nhân thì khó thc hin đc.
 Qu đu t (Investment Fund): đu t thông qua qu đu t
1.2. Btăcơnăxngăthôngătinătrênăthătrngăchngăkhoán
1.2.1. Kháiănimăvăbtăcơnăxngăthôngătin
Thông tin là nhân t thit yu cho bt k th trng chng khoán nào.
i vi nhà đu t, thông tin quyt đnh tính thành công hay tht bi trong các
khon đu t ca h; đi vi các t chc phát hành, thông tin là c s đ xây
dng, hoch đnh nhng k hoch kinh doanh; còn đi vi các c quan qun
lỦ, thông tin là c s đ điu hành, qun lỦ th trng. Trong th trng chng
khoán ni mà giá chng khoán điu chnh nhanh chóng mi khi xut hin
thông tin mi, thì thông tin quyt đnh tính hiu qu ca th trng.
14

Mt thc t tn ti trên th trng chng khoán không ch  nhng th
trng ca các nc mi ni mà ngay c đi vi th trng  nhng nc phát
trin là vn đ bt cân xng thông tin. Theo Robert Pindyck và Daniel
Rubinfeld: “Bt cân xng thông tin (BCXTT) là trng hp trong đó ngi