B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
…………….
NGUYN TH MINH DIM
NGHIÊN CU TÁC NG LM PHÁT NH
HNG N HUY NG VN CA
NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS TRM TH XUÂN HNG
TP. H CHÍ MINH – NM 2013
LI CAM OAN
Tôi tên là Nguyn Th Minh Dim, hc viên lp Cao hc ngày 1, khoá
19, chuyên ngành Tài Chính – Ngân Hàng, Trng i hc Kinh T TP
HCM.
Tôi xin cam đoan rng Lun vn vi đ tài “Nghiên cu tác đng lm
phát nh hng đn huy đng vn ca NHTMCP VN ” là công trình nghiên
cu khoa hc ca cá nhân tôi, cùng vi s hng dn ca Cô PGS.TS Trm
Th Xuân Hng. Các d liu, s liu tham kho đc s dng trong Lun
vn thc s này đu đc trích dn đy đ ngun tài liu tham kho.
Tác gi
LSHV Lãi sut huy đng vn
LP Lm phát
LPMT Lm phát mc tiêu
NH Ngân hàng
NHTM Ngân hàng thng mi
NHTW Ngân hàng trung ng
VN Vit Nam DANH MC BNG BIU
Bng biu Trang
Bng 2.1: Bng mã hóa các ngân hàng nghiên cu
DANH MC HÌNH VÀ TH
Hình và đ th
Trang
Hình 1.1 : Lm phát do cu kéo
7
Hình 1.2 : Lm phát do chi phí đy
10
th 2.1 : Din bin lm phát VN giai đon 2007 - 2012
28
th 2.2 : Tng tài sn ca 12 NHTMCP VN
32
th 2.3 : Huy đng vn ca 12 NHTMCP VN
33
1. Lý do chn đ tài
Ngân hàng là mt trong nhng kênh huy đng và điu hoà vn quan
trng trong nn kinh t. Ngân hàng còn là mt công c quan trng trong vic
n đnh th trng tài chính và qun lý kinh t ca nhà nc. Ngân hàng cng
có vai trò rt quan trng trong nn kinh t toàn cu hoá. Hot đng ngân hàng
gn lin vi vic huy đng vn, sau đó dùng s vn này đ cp tín dng và
cung ng các dch v ngân hàng. Nh vy có th th thy huy đng vn là
mt trong nhng hot đng ch yu và quan trng nht ca Ngân hàng thng
mi.
Lm phát - mt trong nhng ch báo kinh t v mô và thng xuyên
đc s dng trong phân tích kinh t. Tác đng ca lm phát din ra rt rng
đi vi nhiu lnh vc và ngân hàng cng không phi là ngoi l. Tht vy,
khi lm phát tng cao đã làm suy yu, thm chí phá v th trng vn, nh
hng ln đn hot đng ca các ngân hàng thng mi. S không n đnh
ca giá c, bao gm c giá vn, đã làm suy gim lòng tin ca các nhà đu t
và dân chúng, gây khó khn cho vic huy đng vn ca ngân hàng.
Kinh t Vit Nam thi gian gn đây đã đt đc nhng kt qu nht
đnh trong vic kim soát lm phát, cân bng cán cân thng mi và n đnh
t giá. Tuy nhiên, nhiu ri ro tim n đang gây thách thc cho nn kinh t
nói chung và cho ngành ngân hàng nói riêng trong thi gian ti.
Xut phát t v trí quan trng ca ngun vn đi vi s sng còn ca
các NH, t s bin đng không ngng ca nn kinh t nói chung và ca lm
phát nói riêng, tôi la chn đ tài “ Nghiên cu tác đng lm phát nh hng
đn huy đng vn ca ngân hàng thng mi c phn Vit Nam” làm lun
vn thc s kinh t.
2. Mc đích nghiên cu
Mc đích nghiên cu ca lun vn là tp trung vào các ni dung sau :
quc t. 3
Trong quá trình thc hin lun vn, do nng lc và thi gian còn hn
ch, chc chn s không tránh nhng thiu sót, rt mong đc s góp ý ca
quý Thy Cô đ lun vn đc hoàn thin hn.
6. Kt cu ca lun vn
Chng 1 : C s lý lun v tác đng lm phát nh hng đn huy đng
vn ca NHTM
Chng 2 : Thc trng tác đng lm phát nh hng đn huy đng vn
ca NHTMCP VN
Chng 3 : Gii pháp v huy đng vn cho NHTMCP VN trong điu
kin nn kinh t có lm phát cao.
Chính tr quc gia – 1997, trang 391). Trên c s đó ông đa ra các phng
pháp c th đ tính t l lm phát, nh phng pháp tính theo ch s giá tiêu
dùng (CPI), ch s giá sn xut (PPI) và ch s gim phát (GDP). Trái vi 5
quan đim ca trng phái Keynes, Ông cho rng lm phát có th do nguyên
nhân cu kéo hoc nguyên nhân chi phí đy, tc là lm phát có th xy ra
ngoài nguyên nhân tin t.
Vào nhng nm 70 ca th k 20, trc nhng tranh cãi kéo dài v
nguyên nhân ca tình trng giá c tng cao M và các nc phng tây do
cuc khng hong du la, Milton Friedman đã ni ting vi tuyên b “ lm
phát dù lúc nào và đâu cng là mt hin tng tin t”. Ông còn nhn mnh:
“Lm phát bt c ni nào luôn là mt hin tng tin t vi ngha là, nó
đc và có th đc to ra ch bng cách tng lng tin nhanh hn so vi
tng sn lng” (T đin mi v kinh t hc, 1987). Nh vy, theo Ông mt
s tng giá c tm thi có th do nhiu nguyên nhân nhng không th xy ra
lm phát cao mà không có mt t l tng trng tin t nhanh đc.
T các quan đim trên, chúng ta có hiu mt cách thn trng v lm
phát nh sau: Lm phát là hin tng xy ra khi mc giá trong nn kinh t
tng kéo dài trong mt khong thi gian nht đnh. Mc giá chung tc là mc
trung bình ca giá c các hàng hoá trong nn kinh t, th hin đc xu th
bin đng chung ca mc giá c - biu th sc mua ca tin t đi vi các
hàng hoá khác. Và mc giá chung này phi tng và kéo dài trong mt thi
gian nht đnh, thng là t vài tháng tr lên mi có th coi là đã xy ra lm
phát.
1.1.2. Phân loi lm phát
Có nhiu cách phân loi lm phát, tuy nhiên có mt phng pháp phân
loi khá ph bin đó là cn c vào tc đ và tác đng ca nó. Theo cách phân
loi này, ngi ta chia lm phát ra thành 3 loi : lm phát va phi, lm phát
là 11.800%/ nm, Nht Bn nm 1949 là 23.700%/nm, Ba Lan nm 1992 là
560.000%/nm và nghiêm trng nht là c thi k 1922- 1923 : t tháng
Giêng nm 1922 đn tháng 11 – 1923 ch s giá tng t 1 lên đn
10.000.000.000 (Kinh t hc – P.A. Samuelon và WD. Nordhaus tp 2, NXB
Chính tr quc gia – 1997, trang 398). 7
Biu hin đc trng c bn ca lm phát siêu tc là giá c hàng hoá
tng nhanh quá mc, và bin đng bt thng không th d đoán trc đc.
Xut hin hin tng ‘c khoai tây nóng’, ngi dân phi chy trn khi tin
và chuyn sang ct tr ‘mi th’. Nn kinh t có th b bin dng và ri vào
khng hong trm trng, tht nghip tràn lan, đi sng nhân dân gim sút
nghiêm trng.
Trong ba loi lm phát trên thì lm phát phi mã và lm phát siêu tc là
hai loi lm phát nh hng rt tiêu cc đi vi sn xut và đi sng nhân
dân. Do vy ngi ta luôn cnh giác và phòng nga các loi lm phát này.
1.1.3. Nguyên nhân lm phát
1.1.3.1. Lm phát do cu kéo
Khi tng cu hàng hoá tng nhanh vt quá kh nng cung ng hàng
hoá ca nn kinh t, kéo giá c hàng hoá tng lên theo.
Hình 1.1 : Lm phát do cu kéo
Q
1 8
Hình 1.1 cho thy khi tng cu tng t AD
0
đn AD
1
thì đim cân bng
cung cu cng dch chuyn t E
0
đn E
1
và mc giá tng tng ng t P
0
đn
P
1
.
Tng cu AD là tng các sn phm mà toàn xã hi sn sàng mua mt
mc giá nht đnh khi các nhân t khác không đi. Nó gm có 4 b phn cu
thành là chi tiêu ca các h gia đình, cu đu t, chi tiêu ca chính ph và
xut khu ròng ca nn kinh t. Tng cu tng dn đn lm phát, thông
thng do các nguyên nhân :
- Do bi chi NSNN thng xuyên và kéo dài: Trng hp thâm ht ngân
sách tm thi ch làm giá c tng mt cách tm thi tng đt ri tr li mc
giá ban đu khi ngân sách cân bng tr li. Khi ngân sách thâm ht thng
xuyên, kéo dài s làm giá c hàng hoá tng kéo dài, và nu li đc tài tr
bng tin phát hành thì s càng làm tng cu tng mnh, kéo giá c hàng hoá
him, cung không đ cu đy giá c hàng hoá tng lên.
Vn đ đt ra là ti sao chi phí sn xut li tng lên ? Có nhiu ngun
gc khác nhau song có th quy v nhng ngun gc c bn sau :
- Chi phí tng lên do tin lng. Theo các nhà kinh t hc, vic đy chi
phí tin lng tng lên là do các công đoàn gây sc ép đòi tng lng, gim
gi làm. Tuy nhiên các nhà kinh t khác cho rng chính công đoàn các nc
t bn đã đóng vai trò quan trng trong vic làm gim tc đ tng ca lm
phát và gi không cho lm phát gim xung quá nhanh, vì các hp đng tin
lng ca các công đoàn thng là dài hn và khó thay đi.
- Các cuc khng hong v các loi nguyên liu c bn nh du m, st
thép,…s làm cho giá c ca các loi hàng hoá này tng lên và điu đó đã đy
chi phí sn xut tng lên. Hai cuc lm phát do cung khá trm trng các
nc nhp khu du m thi k 1973 – 1982 có nguyên nhân xut phát t
vic t chc OPEC hn ch lng du cung ng làm giá du thô tng lên hn
10 ln. Tình trng lm phát tng cao gn ti mc hai con s Vit Nam trong
hai nm 2004 – 2005 cng có nguyên nhân rt quan trng là do phi nhp giá
xng du cao hn hai ln so vi thi k trc đó. 10
- Cng có th do sn xut không có hiu qu. Vn b ra nhiu hn nhng
sn phm thu li không tng lên hoc tng chm hn tc đ tng ca chi phí
sn xut.
Lm phát do sc đy ca chi phí đc th hin trên đ th hình 1.2 nh
sau :
Hình 1.2 : Lm phát do chi phí đy (Ngun: Lê Th Tuyt Hoa, Nguyn Th Nhung, Tin t Ngân hàng,
(2011), Nhà xut bn thng kê)
lng
thc t
Giá
c
E
0
0
P
1
P
0
Q
0
Q
1
E
1
AS
1
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
…………….
NGUYN TH MINH DIM
NGUYN TH MINH DIM NGHIÊN CU TÁC NG LM PHÁT NH
HNG N HUY NG VN CA
NGÂN HÀNG THNG MI
C PHN VIT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.34.02.01 LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS.TS TRM TH XUÂN HNG
DANH MC NHNG CM T VIT TT
Ký hiu
Din gii
CSTT Chính sách tin t
USD ng đôla M
VND ng Vit Nam
HV Huy đng vn
LS Lãi sut
LSTCV Lãi sut tái cp vn
LSHV Lãi sut huy đng vn
LP Lm phát
LPMT Lm phát mc tiêu
NH Ngân hàng
NHTM Ngân hàng thng mi
Bng 2.6 : Kt qu kim đnh Hausman Test
40
Bng 2.7 : Kt qu kim đnh Lagrange Multiplier
40
Bng 2.8 : Kt qu kim đnh h s VIF
41
Bng 2.9 : Kim đnh phng sai thay đi
41
Bng 2.10 : Kim đnh t tng quan
42
B
ng 2.11 : Kt qu hi quy GLS
42
Bng 3.1 : So sánh ch s kinh t v mô gia các nc áp dng
lm phát mc tiêu vi các nc khác
63
DANH MC HÌNH VÀ TH
11
doanh không hiu qu, doanh nghip cng theo xu th đó buc phi tng tin
công cho ngi lao đng. Nhng vì nhng doanh nghip này kinh doanh kém
hiu qu, nên khi phi tng tin công cho ngi lao đng, các doanh nghip
này buc phi tng giá thành sn phm đ đm bo li nhun và t đó phát
sinh lm phát
1.1.3.4. Lm phát do xut khu
Khi xut khu tng, dn đn sn phm đc thu gom cho xut khu
khin lng hàng hóa cung cho th trng trong nc gim, khin tng cung
trong nc thp hn tng cu. Và điu này làm tng giá sn phm, gây nên
lm phát.
1.1.3.5. Lm phát do nhp khu
s, cng nh ph thuc vào phm vi khu vc kinh t mà nó đc thc hin.
đo lng mc giá chung này, các nhà thng kê xây dng hai ch s giá đ
đo lng, đó là ch s giá tiêu dùng (CPI) hay còng gi là ch s giá
Laspeyres và GDP điu chnh (GDP deflator) hay còn gi là ch s giá
Paasche. S khác bit duy nht gia hai ch s này là quan đim ca r hàng
hóa làm trng s tính toán.
Ch s giá tiêu dùng (CPI) : là t s phn ánh giá c ca mt r hàng
hóa trong nc nhiu nm so vi nm gc. Ngha là r hàng hóa đc la
chn đ tính giá là không thay đi qua nhiu nm. Do đó, CPI có mt s
nhc đim c bn sau :
- Th nht, CPI ch da trên mt r hàng hóa do đó mc đ bao ph ca
CPI đn tt c các loi hàng hóa b hn ch. iu này làm cho CPI không
phn ánh ht bin đng giá ca hàng hóa trên nn kinh t.
- Th hai, trng s ca các hàng hóa trong r hàng hóa da ch yu vào
t phn chi tiêu ca mt s loi hàng hóa c bn ca ngi dân vào nm gc,
do đó không phn ánh đúng và đy đ c cu chi tiêu ca toàn xã hi.
- Th ba, trng s ca các hàng hóa trong r hàng hóa là c đnh theo
nm gc nên không phn ánh đc s bin đi trong c cu hàng hóa tiêu
dùng theo thi gian. 13
GDP deflator thì ngc li vi CPI, là mt t s phn ánh giá ca mt
r hàng hóa trong nhiu nm so vi giá ca chính r đó, mà không so vi giá
ca nm gc. Nh vy, r hàng hóa đc la chn đ tính giá là có s khác
bit trong giai đon tính toán. V c bn, s khác bit gia các r hàng hóa
trong các thi đim tính giá là không nhiu bi vì c cu tiêu dùng ca dân
chúng thng mang tính n đnh trong ngn hn. GDP deflator là loi ch s
có mc bao ph rng nht, nó bao gm tt c hàng hóa và dch v đc sn
xut trong nn kinh t và trng s tính toán đc điu chnh tùy thuc vào
CPI
t
: Ch s giá tiêu dùng nm t
q
i
0
: Khi lng sn phm loi i mà mt gia đình tiêu dùng nm gc 0
p
i
0
: n giá sn phm loi i nm gc
p
i
1
: n giá sn phm loi i nm t
(Ngun : Nguyn Nh Ý& Trn Th Bích Dung, Kinh t v mô, 2011, NXB
Tng hp TP HCM)
Tóm li, có nhiu cách đ đo lng lm phát và nó tùy thuc vào ch s
giá chung nào ca nn kinh t đc áp dng. Do đó, vic phân tích lm phát