B GIÁO DC ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM CAO HOÀNG THANH NHÃ NÂNG CAO CHT LNG DCH V TH
THANH TOÁN TI NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN PHÁT TRIN
THÀNH PH H CHÍ MINH LUN VN THC S KINH T
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC: TS. NGUYN TH LOAN
TP. H Chí Minh - Nm 2013 LI CAM OAN
0O0
thc hin lun vn “Nâng cao cht lng dch v th thanh toán ti Ngân
hàng TMCP Phát Trin TP.HCM”, tôi đã t mình nghiên cu, tìm hiu vn đ, vn
dng kin thc đã hc và trao đi vi ging viên hng dn, đng nghip, bn bè…
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi, các s liu và kt
qu trong lun vn này là trung thc.
TP. H Chí Minh, ngày 10 tháng 10 nm 2013
Tác gi
MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC CH VIT TT
DANH MC BNG, BIU
M U
CHNG 1: TNG QUAN V CHT LNG DCH V TH THANH TOÁN
TI NGÂN HÀNG THNG MI
1.1. Khái quát v th thanh toán 1
1.1.1. Lch s ra đi và phát trin th thanh toán 1
1.1.2. Khái nim và phân loi th thanh toán 3
1.1.3. Các bên liên quan trong quy trình thanh toán th 6
1.1.4. Li ích ca th thanh toán 7
1.1.5. Ri ro ca th thanh toán 9
1.2. Cht lng dch v th thanh toán và mô hình nghiên cu 11
1.2.1. Cht lng dch v th thanh toán 11
1.2.2. Mô hình SERVPERF đánh giá cht lng dch v th thanh toán 12
1.2.3. Các ch tiêu đo lng cht lng dch v th thanh toán 14
1.3. Nâng cao cht lng dch v th ti các Ngân hàng thng mi 16
1.3.1. Mc tiêu nâng cao cht lng dch v th thanh toán 16
1.3.2. Ý ngha nâng cao cht lng dch v th thanh toán 17
1.3.3. Kinh nghim v nâng cao cht lng dch v th thanh toán 23
Kt lun Chng 1 CHNG 2: THC TRNG CHT LNG DCH V TH THANH TOÁN
TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN PHÁT TRIN THÀNH PH H
CHÍ MINH
3.1.1. nh hng phát trin chung ca HDBank 59
3.1.2. nh hng nâng cao cht lng dch v th ca HDBank 59
3.2. Gii pháp nâng cao cht lng dch v th thanh toán ti HDBank 61
3.2.1. Gii pháp tác đng vào hiu qu phc v và s h tr khách hàng 62
3.2.2. Gii pháp tác đng vào phng tin hu hình 65
3.2.3. Gii pháp tác đng vào đ tin cy ca khách hàng 66
3.3. Mt s kin ngh vi Chính ph và Ngân hàng Nhà nc ……………… 70
3.2.4. 3.3.1. Kin ngh vi Chính ph…………………………………………………….70
3.2.5. 3.3.2. Kin ngh vi Ngân hàng Nhà nc………………………………………71
Kt lun Chng 3
KT LUN CHUNG
Tài liu tham kho
Ph lc
DANH MC CÁC CH VIT TT
NHTM
Ngân hàng thng mi
TMCP
Thng mi c phn
VCNT
n v chp nhn th
HDBank
Ngân hàng TMCP Phát Trin TP.HCM
NHNN
Ngân hàng Nhà nc
NHPH
Ngân hàng phát hành
NHTT
Ngân hàng thanh toán
Bng 2.5: Bng tiêu chí s hài lòng ca khách hàng 46 LI M U
1. Lý do chn đ tài
T khi tr thành thành viên ca WTO nm 2006, Vit Nam đã ni lên nh là
mt đa ch đu t hp dn đi vi các nhà đu t nc ngoài trong khu vc Châu Á và
th gii. Trong bi cnh hi nhp, các ngành dch v đã và đang phát trin, ngày càng
chng t vai trò quan trng ca mình đi vi s phát trin ca nn kinh t. Trong tin
trình đó, dch v ngân hàng cng là mt trong nhng ngành phi chu áp lc cnh tranh
và phát trin ln khi các nhà đu t nc ngoài đu t t vào Vit Nam.
Mt minh chng thc t là hot đng dch v ca các ngân hàng trong nhng
nm qua đã đóng góp phn đáng k trong vic đy mnh s phát trin và hin đi hoá
nn kinh t - xã hi. Các dch v ngân hàng ngày càng tip cn đn đi sng các cá
nhân và doanh nghip. Tuy nhiên, thc trng cung ng các dch v ngân hàng, c th là
mng dch v thanh toán qua th vn còn nhiu bt cp, cha đáp ng nhu cu ca
khách hàng cng nh cha có nhng bc tin rõ rt đ có th đ sc cnh tranh trong
xu th hi nhp ca nn kinh t. Trong khi đó, đi
sng và thu nhp ca ngi dân
ngày càng đc ci thin và nâng cao. Nhn thc ca ngi tiêu dùng v th đã thay
đi, mt b phn dân c không nh đã xoá dn thói quen s dng tin mt, thay vào đó
là s dng th khi thanh toán hàng hoá, dch v. Vì vy, vi mong mun tip tc
nghiên cu, góp phn giúp HDBank nâng cao v th trên th trng tài chính, tôi chn
đ tài “Nâng cao cht lng dch v th thanh toán ti Ngân hàng TMCP Phát
Trin TP.HCM”.
2. Mc tiêu và ý ngha đ tài nghiên cu
H thng hóa lý lun v th thanh toán ca ngân hàng thng mi (NHTM).
Kho sát, phân tích, đánh giá cht lng dch v th thanh toán ca Ngân hàng
TMCP Phát Trin TPHCM.
TOÁN TI NGÂN HÀNG THNG MI
1.1 Khái quát v th thanh toán
1.1.1 Lch s ra đi và phát trin th thanh toán
Th thanh toán là mt phng thc thanh toán không dùng tin mt hin đi và
hu ích. Nm 1914, công ty xng du California cp th cho nhân viên và mt s
khách hàng nhm khuyn khích bán sn phm ca công ty, đó là s xut hin ca chic
th đu tiên trên th gii. Nm 1949, ông Frank Mc Namara, mt doanh nhân ngi
M thuc công ty sáng ch. Có mt ln sau khi dùng ba ti ti mt nhà hàng, ông
bng phát hin ra mình không mang theo tin mt. Ông phi gi đin cho v nhanh
chóng mang tin đn thanh toán. Tình trng khó x này đã khin ông mày mò ch to
mt phng tin chi tr tin mt trong nhng trng hp tng t nh th. Th là ln
đu tiên Mc Namara cho ra đi loi th mang tên “Diner Club” vi l phí hàng nm là
5 USD, nhng ngi mang theo loi th này có th ghi n khi đi n 27 nhà hàng
New York. n nm 1951 đã có 1 triu USD đc tính n và s lng th ngày càng
tng lên, công ty phát hành th Diner Club nhanh chóng thu đc lãi. Do không tiên
liu đc kh nng thu lãi hàng t USD ca ngành mi, Mc Namara đã bán ht c
phn ca mình cho nhng ngi hp danh là Ralph Schneider và Alisred
Bloomingdale vào nm 1953.
Trong h thng phát trin th Diner Club ca Schneider, các nhà bán l b tính
chit khu 5% trên giá tr mi món hàng đc bán ra. Mc dù li nhun gim nhng
ngi bán l vn chp thun vì h hy vng s có nhiu ngi tiêu dùng đn mua hàng
nhiu hn nh phng tin này.
2
Nhng chic th Credit Card đu tiên đã cp cho nhng ngi giàu có và có
ting tm trong xã hi ti NewYork. Tuy nó ch đc s dng hn ch trong 27 nhà
hàng sang trng NewYork lúc by gi. Công ty American Express cng theo gót
Diner Club cho ra đi chic th American Express, vì s hn ch ch s dng trong
vic n ung du lch nên loi th này vn cha ph bin rng rãi đn mi tng lp xã
đ thc hin giao dch th theo các điu kin và điu khon đc các bên tho thun.
K t khi ra đi, cu to ca th luôn đc ci tin đ phù hp và thun li cho
vic s dng, thanh toán th. Th đc ch to da trên nhng thành tu to ln ca
công ngh thông tin đin t. Th đc làm bng nha cng, hình ch nht vi kích
thc 9,6 cm x 5,4 cm x 0,076 cm. Mt trc ca th có in huy hiu là tên ca t chc
phát hành th (ví d: HDBank), s th, ngày hiu lc ca th, h và tên, nh ca ch
th, s mt mã ca ngày phát hành, ngoài ra còn mt đc đim không th thiu, đó là
biu tng riêng ca t chc th quc t (Ví d: T chc th Master Card có biu
tng là hai hình tròn giao nhau nm góc di bên phi ca th. Hình tròn bên phi
màu vàng cam, bên trái là màu đ, có ch Master Card màu trng chy ngang gia.
Phía bên trên hai hình tròn này là hai na hình tròn giao nhau in chìm). Riêng s th,
ngày hiu lc và tên s th đc in ni. Mt sau ca th là mt di bng t có kh nng
lu gi thông tin cn thit. Phía di bng t là di ô ch ký ca ch th.
Trên th gii hin nay, có nhiu loi th do các t chc khác nhau phát hành
nhng dù là loi th nào thì v c bn cng có đc đim nêu trên nhm đm bo an
toàn và thun tin cho các bên tham gia. 4
1.1.2.2 Phân loi
Phân loi theo công ngh
Th khc ch ni: ây là loi th đc làm da trên k thut khc ch ni. ó
cng là loi th đu tiên đc sn xut theo công ngh tiên tin này. Trên b mt th
nhng thông tin cn thit đc khc ni. Hin nay ngi ta không dùng loi th này
na vì k thut sn xut quá thô s, d b làm gi.
Th bng t: Th này đc sn xut da trên k thut t tính vi mt di bng
t cha hai rãnh thông tin mt sau ca th. Th loi này đc s dng ph bin trong
dng mt hn mc tín dng tun hoàn không phi tr lãi đ mua hàng hoá và dch v.
Cui tháng, khách hàng s nhn đc mt báng sao kê (sao kê là mt bng kê chi tit
các khon chi tiêu và tr n ca ch th cùng lãi và phí phát sinh trong mt chu k s
dng th. Sao kê đc gi cho ch th hàng tháng ngay sau ngày lp bng sao kê) do
ngân hàng gi ti. Nu khách hàng thanh toán đc ht s tin n thì s không phi tr
lãi. Còn nu tr đc mt phn (hin nay quy đnh thp nht là 10% s tin n) thì ch
th phi tr lãi, tr phí hoc b pht theo quy đnh ca ngân hàng trong tng thi k.
Th ghi n: Loi th này có quan h trc tip và gn lin vi tài khon tin gi
hoc tài khon séc. s dng loi th này, ch th phi có tài khon hot đng
thng xuyên ti ngân hàng. Khi mua hàng hoá, dch v, giá tr giao dch s đc khu
tr ngay lp tc vào tài khon ca ch th thông qua các thit b đin t đt ti ni tip
nhn th. Nh vy, ngi s dng th này không phi lu ký tin vào TK đm bo
thanh toán th, cn c đ thanh toán là s d TKTG ca ch s hu th ti NH và hn
mc thanh toán ti đa ca th do NH quy đnh.
Th rút tin mt t đng (Th ATM): là hình thc phát trin đu tiên, nó cho
phép ch th tip cn trc tip vi tài khon ca mình ti ngân hàng t máy rút tin t
đng. Ch th có th s dng th đ rút tin mt t tài khon ca ch th ti các máy
rút tin t đng (ATM) hoc s dng các dch v khác mà máy ATM cung ng. H
6
thng máy ATM hin đi còn cho phép ch th gi tin vào tài khon ca mình ngay
ti các máy ATM. Bng cách nhp mã s cá nhân PIN, ch th có th tip cn tài
khon cá nhân ca mình ti các máy rút tin t đng 24/24h mt ngày và 7 ngày trong
tun. iu này có ngha là nhiu giao dch đc thc hin ngoài gi làm vic ca ngân
hàng và các ngày ngh. Tuy nhiên, s dng th ATM, ch th ch có th tip cn vi tài
khon ca mình t nhng máy rút tin t đng. ây là mt hn ch bi tài khon cá
nhân cha đc tn dng trit đ trong thanh toán hàng hóa, dch v ti các VCNT.
Phân loi theo phm vi lãnh th
Th trong nc: Là loi th đc s dng trong phm vi mt quc gia, do vy
chc. ó cng có th là mt ngi đc t chc u quyn s dng th. Ch th đc
phép dùng chic th đ chi tiêu, thanh toán hoc rút tin. Mi khi thanh toán cho các c
s chp nhn th đ mua hàng hoá dch v hoc tr n, ch th phi xut trình th đ
ni đây kim tra theo quy trình và lp biên lai thanh toán. i vi th tín dng sau mt
khong thi gian nht đnh tu theo quy đnh ca tng ngân hàng phát hành, ch th s
nhn đc sao kê. Sao kê là bn thông báo chi tit toàn b các giao dch chi tiêu s
dng th, s d n cui k, ngày đn hn thanh toán hoc s tin thanh toán ti thiu
bt buc, các khon lãi và phí phát sinh và các thông báo liên quan ti vic s dng
th. Cn c vào thông tin trên sao kê, ch th s thc hin thanh toán khon tín dng
th đã s dng cho ngân hàng phát hành th.
n v chp nhn th: n v chp nhn th là các thành phn kinh doanh hàng
hoá và dch v ký kt vi ngân hàng thanh toán hp đng v vic chp nhn thanh toán
th nh: nhà hàng, khách sn, ca hàng Các đn v này đc trang b máy móc k
thut đ có th thanh toán, chi tiêu bng th ca các ch th đn mua hàng hoá dch v
ca các đn v này. Ngân hàng thanh toán trc khi ký hp đng chp nhn th vi bt
k mt đn v nào đu phi tin hành đánh giá nhiu mt v đn v đó: ngành ngh
8
kinh doanh, đo đc kinh doanh, nng lc… Sau khi đã ký kt hp đng vi ngân hàng
thanh toán, đn v chp nhn th phi thc hin đúng theo nhng điu khon đã đc
ghi trong hp đng. n v chp nhn th không đc thu phí ca ch th. Mc dù
phi tr cho ngân hàng thanh toán mt t l phí chit khu theo lng tin mi giao
dch nhng li không đc thu phí t ch th, các đn v chp nhn th vn có đc li
nhun vì có li th cnh tranh. Bi vic chp nhn thanh toán bng th s giúp các đn
v này thu hút đc mt lng ln khách hàng, góp phn tng doanh thu, nâng cao hiu
qu sn xut kinh doanh.
T chc th quc t: Là đn v đng đu qun lý mi hot đng và thanh toán
th trong mng li ca mình. ây là hip hi các t chc tài chính tín dng ln có
mng li hot đng rng khp và đt đc s ni ting vi thng hiu và các sn
phm đa dng: t chc th Visa, t chc th MasterCard, công ty th
ln thì th tín dng cho phép khách hàng có th thanh toán mt lng ti thiu hoc có
th tr hn hn mc này mà không phi chu mt khon pht nào t ngân hàng. Thông
thng khách hàng không tr ht ngay mt ln mc dù h có đ tin thanh toán. Xét v
khía cnh an toàn, vic th b ri hoc mt cp cha chc đã b ri ro mt tin. iu
này khác vi tin mt khi mt ngha là kh nng mt tin là chc chn. Khi s dng th
tín dng, khách hàng không phi mang theo mt lng tin mt ln d gây ri ro b
mt cng nh vic bo qun cng rt phc tp. Cha k đn vic rt bt tin khi s
dng tin mt khi tiêu các nc khác nhau. Vic dùng th tín dng hoc th thanh
toán đm bo kh nng chi tiêu đa ngoi t, không b l thuc vào ngoi t ca nc
nào. Vi vic ra đi Internet và các dch v toàn cu khác, th tín dng đóng vai trò rt
ln trong vic cho phép ngi mua hàng có th đt mua hàng qua Internet. Có th nói
thng mi đin t phát trin da vào rt nhiu kh nng s dng tin đin t, đc bit
là th thanh toán.
10
i vi đn v chp nhn th: Vic s dng th làm công c thanh toán làm cho
ngi tiêu dùng thun tin và d dàng hn trong vic mua hàng. iu này to điu kin
cho ngi bán hàng có c hi tng doanh s bán hàng ca mình. To c hi m rng
th trng bán hàng cho ngi bán. Th trng s tr thành toàn cu đi vi h mt khi
cho phép ngi tiêu dùng mua bán hàng hoá trên Internet hoc trong kinh doanh
thng mi đin t. Vi vic chp nhn th thanh toán, ngi bán hàng có kh nng
gim thiu các chi phí v qun lý tin mt nh bo qun, kim đm np vào tài khon
ngân hàng Ngoài ra, vic thanh toán gia ngi mua và ngi bán đc ngân hàng
bo đm va nhanh chóng, thun tin và chính xác.
1.1.5 Ri ro ca th thanh toán
Th thanh toán có rt nhiu u đim. Chính nh có nhng u đim đó mà hin
nay trên th gii, dch v th thanh toán rt phát trin. Tuy nhiên, bên cnh nhng
thun li trên còn xut hin mt s ri ro và nguy c ri ro cn quan tâm. V c bn có
tám loi ri ro chính. Nhng ri ro này đu có th xy đn vi mt hoc nhiu bên
hàng thanh toán t chi thanh toán. Trng hp này d dn đn ri ro cho c s chp
nhn th hoc ngân hàng thanh toán.
- Loi ri ro th sáu: Tài khon ca ch th b li dng: n kì phát hành li
th, ngân hàng phát hành nhn đc thông báo thay đi đa ch ca ch th và đc
yêu cu gi v đa ch mi. Do không kim tra tính xác thc ca thông báo đó nên
ngân hàng phát hành đã gi th v đa ch theo yêu cu nhng thc ra đây không phi
là yêu cu ca ch th đích thc. Tài khon ca ch th đã b ngi khác s dng và
ch đc phát hin khi ch th không nhn đc th nên liên lc vi ngân hàng phát
hành hoc khi ngân hàng yêu cu ch th thanh toán sao kê. Trng hp này d dn
đn ri ro cho ch th hoc ngân hàng phát hành.
12
- Loi ri ro th by: Nhân viên c s chp nhn th in nhiu hoá đn thanh
toán ca ch th. Khi thc hin giao dch, nhân viên c s chp nhn th đã c tình in
nhiu b hoá đn thanh toán th nhng ch giao mt b hoá đn cho ch th ký đ
hoàn thành giao dch. Sau đó nhân viên c s chp nhn th mo ch ký tht ca ch
th đ np hoá đn thanh toán cho ngân hàng thanh toán. Trng hp này d dn đn
ri ro cho ngân hàng phát hành hoc c s chp nhn th.
- Loi ri ro th tám: To bng t gi: Là loi giao dch th s dng k thut
công ngh cao, trên c s thu thp các thông tin trên bng t ca th tht thanh toán ti
c s chp nhn th, các t chc ti phm làm th gi đã s dng phn mm riêng đ
mã hoá và in to ra các bng t trên th gi. Sau đó chúng thc hin giao dch gi mo
th. Loi gi mo này đang tng nhanh các nc tiên tin.
Tóm li, song song vi nhng li ích mà dch v th thanh toán mang li cho
ch th, cho ngân hàng vn còn có nhng ri ro và nguy c ri ro đi vi h. Tuy
nhiên, nu các bên liên quan cùng phi hp thông tin cho nhau, có các bin pháp phòng
nga tt thì vn có th tránh đc nhng ri ro trên.
1.2. Khái quát v cht lng dch v th thanh toán
1.2.1. Cht lng dch v th thanh toán
làm cho khách hàng tin tng.
+ Thành phn đng cm: chính là s cm thông, quan tâm, chm sóc đn tng
cá nhân khách hàng, dành cho khách hàng s phc v tt nht.
+ Thành phn phng tin hu hình: đc đánh giá qua s th hin bên ngoài
ca c s vt cht, thit b, ngoi hình, trang phc nhân viên và vt liu, công c thông
tin.
Mô hình SERVPERF là mô hình đn gin, d thc hin , ít tn thi gian và chi
phí kho sát li cho kt qu khá chính xác, đ tin cy cao. Khi kho sát v mc đ cm
nhn, khách hàng có xu hng so sánh gia mong mun và cm nhn đ tr li bng
14
câu hi, làm gim sai s và sai lch trong kt qu. Mô hình SERVPERF b qua phn
k vng ca khách hàng – khái nim khá m h đi vi khách hàng, giúp hn ch đc
sai sót trong cht lng d liu thu thp. Ngoài ra, bng câu hi ca SERVPERF ngn
gn, không gây nhàm chán và mt thi gian cho khách hàng.
Sau khi xác đnh vn đ cn nghiên cu là kho sát cht lng dch v th thanh
toán ti Ngân hàng TMCP Phát Trin TP.HCM nhm nâng cao cht lng dch v th
ngày mt tt hn, tôi xây dng bng câu hi nghiên cu. Da theo mô hình
SERVPERF, tôi chun b các câu hi nh và sp xp nhng câu hi này theo 5 nhóm
tng ng nh trên.
đo lng cht lng dch v th thanh toán, tôi đã s dng thang đo 5
khong cách ca Parasuraman có s hiu chnh, c th: các nhân t nh hng đn cht
lng dch v th thanh toán đc din đt bng 25 bin quan sát.
Sau khi thu thp đc s lng mu thích hp, tôi s dng công c SPSS đ
phân tích d liu.
1.2.3. Các ch tiêu đo lng cht lng dch v th thanh toán
1.2.4.1 Ch tiêu đnh tính
Tính nhanh chóng: Tính nhanh chóng trong hot đng thanh toán th đc th
hin qua thi gian cn thit đ hoàn thành mt giao dch: nh giao dch rút tin, thanh