B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH
NGUYN NGC LÂM

TỄC NG T GIÁ HI OỄI
N CỄN CÂN THNG MI CA
VIT NAM

LUN VN THC S KINH T

LUN VN THC S KINH T
Ngi hng dn khoa hc: TS. Nguyn Tn Hoàng
TP. H CHÍ MINH – NM 2012
LI CM N
 hoàn thành chng trình cao hc và lun vn này, tôi đã nhn đc s
hng dn, giúp đ và góp ý nhit tình ca quý thy cô trng i hc Kinh t
Thành ph H Chí Minh, bn bè, gia đình và các đng nghip.
Trc ht, tôi xin chân thành gi li cm n đn Tin s Nguyn Tn
Hoàng - ngi đã rt tn tình hng dn tôi trong sut quá trình thc hin lun
vn.
Tôi xin gi li cm n đn toàn th cán b nhân viên ca BIDV đã h tr
và to điu kin thun li đ tôi hoàn thành lun vn này.

TP.H Chí Minh, ngày 12 tháng 11 nm 2012
Hc viên
MC LC
M đu 1
Gii thiu 1
Mc tiêu nghiên cu 1
Câu hi nghiên cu 1
CHNG 1: KHUNG LÝ THUYT V TÁC NG CA T GIÁ HI
OÁI N CÁN CÂN THNG MI 2
1.1 T giá hi đoái 2
1.1.1 Khái nim 2
1.1.2 Phân loi 2
1.1.3 Các yu t nh hng đn t giá 4
1.1.3.1 Mc chênh lch lãi sut gia các nc 4
1.1.3.2 Mc chênh lch lm phát gia các quc gia 4
1.1.3.3 Nim tin ca nhà đu t 5
1.1.3.4 Tình trng cán cân thanh toán quc t 5
1.1.3.5 S can thip ca chính ph 5
1.1.3.6 Các nhân t khác 6
1. 2 Cán cân thng mi 7
1.2.1 Khái nim 7
1.2.2 Các yu t nh hng đn cán cân thng mi 8
1.2.2.1 Yu t t giá hi đoái 8
1.2.2.2 Yu t thu nhp 9
1.3 Các công trình nghiên cu trc đây v tác đng ca t giá hi đoái đn
cán cân thng mi 10
1.3.1 Nghiên cu nc ngoài 10
1.3.2 Nghiên cu trong nc 12

BIDV Ngân hàng TMCP u T và Phát Trin Vit Nam.
CNY ng nhân dân t
DF Kim đnh Dickey và Fuller
HQ Tiêu chun kim tra đ tr Hannan – Quinn
IMF Qu tin t quc t
NHNN Ngân hàng Nhà Nc
NHTW Ngân hàng trung ng
SIC Tiêu chun kim tra đ tr Schwaiz
UNDP T chc Chng Trình Phát Trin Liên Hp Quc
VND Vit Nam đng
WTO T chc thng mi quc t

DANH MC BNG
Bng 1.1: T giá JPY/USD theo tháng t tháng 4/2011 đn tháng 12/2011 6
Bng 3.1: Kt qu kim đnh tính dng ca chui d liu 25
Bng 3.2: Kt qu kim đnh đ tr cho hàm xut khu 25
Bng 3.3: Kt qu kim đnh đ tr cho hàm nhp khu 27
Bng 3.4: Hàm phn ng xung tác đng ca bin t giá hi đoái đn các bin
còn li trong hàm xut khu 32
Bng 3.5: Hàm phn ng xung tác đng ca bin t giá hi đoái đn các bin
còn li trong hàm nhp khu 32
Bng 3.6: Thay đi ca xut và nhp khu đi vi th trng M khi t giá
tng 1% 33
Bng 3.7: Thay đi ca xut và nhp khu đi vi th trng M, Nht, Hàn
Quc và c khi t giá tng 1% 34
Bng 4.1: Tng mc bán l hàng hoá và doanh thu dch v tiêu dùng ti th
trng Vit Nam 40

Mc tiêu nghiên cu:
Nhm nghiên cu tác đng ca t giá hi đoái đn cán cân thng mi ca
Vit Nam.
Câu hi nghiên cu:
Khi t giá hi đoái danh ngha tng lên 1%, giá tr xut nhp khu ca Vit
Nam tng hoc gim bao nhiêu %?
Vic gia tng t giá hi đoái danh ngha trong ngn hn và dài hn có thc s
ci thin cán cân thng mi ca Vit Nam?
2
CHNG 1: KHUNG LÝ THUYT V TÁC NG CA T
GIÁ HI OÁI N CÁN CÂN THNG MI
1.1 T giá hi đoái:
1.1.1 Khái nim:
T giá hi đoái là mi quan h so sánh sc mua gia các đng tin vi nhau.
ó là giá c chuyn đi mt đn v tin t ca nc này thành nhng đn v
tin t ca nc khác.
1.1.2 Phân loi:
Nu cn c vào ch đ qun lý ngoi hi, t giá hi đoái bao gm:
T giá chính thc: là mt loi t giá do ngân hàng trung ng ca mi nc
công b. T giá hi đoái này đc công b hàng ngày vào đu gi làm vic
ca ngân hàng trung ng. Da vào t giá này các ngân hàng thng mi và
các t chc tín dng s n đnh t giá mua bán ngoi t giao ngay, có k hn,
hoán đi.  mt s nc nh Pháp t giá hi đoái chính thc đc n đnh
thông qua nhiu giao dch vào thi đim xác đnh trong ngày.
T giá kinh doanh: là t giá dùng đ kinh doanh mua bán ngoi t. T giá này
do các ngân hàng thng mi hay các t chc tín dng đa ra. C s xác đnh
t giá này là t giá chính thc do ngân hàng trung ng công b xem xét đn

Ejt
CPI
CPIW
REER



(1.1)

Theo cách yt giá gián tip, ta có:
0
1
*
*
j
n
j
jt
tjt
t
E
Ejt
CPI
CPIW
REER



(1.2)


Lãi sut có nh hng ln đn s thay đi ca t giá hi đoái. Nguyên nhân là
do các nhà đu t luôn luôn tìm kim nhng khon li nhun cao nht có th
trên nhng khon đu t ca h, và nhng nn kinh t vi lãi sut cao hn
thng có li tc đu t cao hn.
Ví d, đ đn gin chúng ta hãy xét đn lãi sut thc. Nu lãi sut thc khi
đu t vào đng USD có mc sinh li là 8%, đu t vào đng VND là 6% thì
nhà đu t s thích đu t vào USD hn do có sinh li cao hn. Khi đó cu v
đng USD tng lên, cu v đng VND gim, VND tr nên mt giá so vi
USD, t giá VND/USD s tng.
1.1.3.2 Mc chênh lch lm phát gia các quc gia:
Xét ví d: trong điu kin các yu t khác không đi, khi lãi sut tin gi
danh ngha VND là 8%, lm phát Vit Nam 7%, lãi sut tin gi USD là 5%,
lm phát ca M là 3%. Nh vy gi tin USD t sut sinh li cao hn gi
VND.
Ngoài ra, các nc có t l lm phát cao thì nh hng ca lm phát đn t
giá hi đoái càng ln. Gii thích cho vn đ này, có th đc lp lun rng ti
các nc có môi trng lm phát cao, t giá hi đoái danh ngha đc các
NHTW công b ch mang tính cht tm thi và d bin đng. T giá hi đoái
đc điu chnh nhiu ln khin các công ty có nhiu lí do đ tng giá bán sn
5
phm; hn th trong mt môi trng lm phát cao giá c mi mt hàng đu
tng cao nên ngi tiêu dùng cng d chp nhn vic tng giá hn là trong
mt môi trng lm phát thp.
1.1.3.3 Nim tin ca nhà đu t:
Nhng d đoán hay nim tin ca nhà đu t cng rt quan trng. Khi nim tin
ca nhà đu t đi vi mt đng tin tng lên hay gim xung đu nh hng
đn cung cu v đng tin đó. Khi cung cu thay đi s làm cho t giá thay

Thiên tai, l lt: các nc chu nh hng ca thiên tai l lt, đc bit là nh
hng ca sóng thn gây hng không tt đn tng trng kinh t, thm chí
làm cho nn kinh t đi xung. iu đó kéo theo rt nhiu h ly: tht nghip,
lm phát, nim tin ca nhà đu t … trong đó vic làm mt giá đng ni t là
khó tránh khi. n c trng hp gn đây nht là thm ha sóng thn ti
Nht Bn nm 2011 gây nh hng nghiêm trng đn nn kinh t Nht Bn,
và t giá đng ni t cng st gim, c th:
Bng 1.1: T giá JPY/USD t tháng 4 đn tháng 12/2011.
Ngày
JPY/USD
10/04/2011
83.23
10/05/2011
79.63
10/06/2011
80.05
10/07/2011
80.10
10/08/2011
76.10
10/09/2011
77.04
10/10/2011
74.83
10/11/2011
75.62
12/12/2011
76.44
Ngun: D liu t giá ca Ngân hàng TM CP Ngoi Thng Vit Nam
và tính toán ca tác gi [7]

cng nói đc ý ngha ca cán cân thng mi khi nêu ra mi liên h gia
kh nng sn xut ca cán cân thng mi và nhu cu tiêu dùng.
8
Tng hp t nhng đnh ngha  trên và quan đim ca Chính ph Vit
Nam, chúng ta có th đa ra mt đnh ngha tng đi hoàn chnh v cán cân
thng mi nh sau: Cán cân thng mi là mt b phn ca cán cân thanh
toán, cán cân thng mi là bng cân đi tng hp xut nhp khu hàng hoá
ca mt quc gia trong thi k nht đnh (thng là mt nm). Cán cân
thng mi có ý ngha ln trong nn kinh t quc dân, góp phn ch yu cho
phép đánh giá và phân tích mi liên h gia kh nng sn xut vi nhu cu
tiêu dùng ca x hi; gia tit kim và đu t trong nn kinh t quc dân. Khi
kim ngch xut khu hàng hoá ln hn kim ngch nhp khu hàng hoá, cán
cân thng mi đc gi là thng d, trong trng hp ngc li, cán cân s
b thâm ht. Cán cân thng mi là cân bng khi kim ngch xut khu hàng
hoá bng kim ngch nhp khu hàng hoá. Thc t rt khó đ đt đc mc
thng mi cân bng, đc bit là nhng nc đang phát trin, nhng đôi khi
thâm ht thng mi cha phi đ là du hiu ti cho nn kinh t.
1.2.2 Các yu t tác đng đn cán cân thng mi
Cán cân thng mi có ý ngha rt ln đi vi nn kinh t, nó th hin
rt rõ mi liên h gia sn xut và tiêu dùng, gia tit kim và đu t, nh vy
chúng ta có th thy đc s thay đi ca nhng nhân t trong nn kinh t s
có tác đng theo chiu hng nào đi vi cán cân thng mi. Trong phn
này chúng ta s nghiên cu k hn v các yu t tác đng đn cán cân thng
mi. Thông thng, có hai yu t, đó là: yu t t giá hi đoái và yu t thu
nhp.
1.2.2.1. Yu t t giá hi đoái
T giá hi đoái là mc giá mà  đó đng tin ca mt quc gia đc

gia có cán cân thng mi thng d là khi quc gia đó có tim lc, kh nng
đt mc tng trng cao, chính sách kinh t n đnh, nu mt quc gia b
10
thâm ht thng mi thì quc gia đó luôn phi điu chnh chính sách kinh t
ca mình sao cho có th ci thin cán cân thng mi v mc cân bng. Tuy
nhiên, đi vi nhiu quc gia thâm ht thng mi cha chc đã là du hiu
xu ca nn kinh t, nhng nu thâm ht liên tc trong dài hn thì quc gia đó
cn phi điu chnh chính sách kinh t ca mình. Có nhiu yu t có th tác
đng ti cán cân thng mi nh tác đng ca tiêu dùng, ca đu t, ca tit
kim, tác đng trc tip t xut khu, nhp khu và đc bit là t giá hi đoái.
T giá hi đoái có mi quan h mt thit ti cán cân thng mi và thc th
cán cân thng mi là th hin tình hình ngoi thng vi các quc gia và t
giá hi đoái là s đnh giá đng tin ni t so vi đng ngoi t, điu này rt
quan trng trong hot đng ngoi thng ca mt quc gia. Trong phn tip
theo tác gi s trình bày các nghiên cu v tác đng ca t giá đn cán cân
thng mi.
1.3 Các công trình nghiên cu trc đây v tác đng ca t giá hi đoái đn
cán cân thng mi:
1.3.1 Nghiên cu nc ngoài:
Senhadji và Montenegro (1998):
Mô hình:
ttttt
GDPxpxx



)log()log()log()log(

c hàng hoá ca nc cn so sánh
i
t
GDP
và
i
t
x
là GDP và xut khu ca nc so sánh ti thi đim t
Phng pháp nghiên cu: s dng phng pháp OLS và FM đ chy mô
hình
1
.
Kt qu chính ca nghiên cu:
Chui d liu ca 53 quc gia trong tng s 75 quc gia nghiên cu có kt
qu kim đnh là chui không dng.
 co giãn v giá trong ngn hn là khác nhau, t thp nht - 0.0 (đi vi
quc gia Peru) đn cao nht là 0.96 (đi vi quc gia Paraguay).
 co giãn v giá trong dài hn là khác nhau, t thp nht - 0.02 (đi vi quc
gia Peru) đn cao nht là - 4.72 (đi vi quc gia Turkey).
 co giãn v thu nhp trong ngn hn là khác nhau, t thp nht 0.02 (đi
vi quc gia Ecuador) đn cao nht là 1.15 (đi vi quc gia Phn Lan).
 co giãn v thu nhp trong dài hn là khác nhau, t thp nht 0.17 (đi vi
quc gia Ecuador) đn cao nht là 4.34 (đi vi quc gia Hàn Quc).
Các nc đang phát trin có s co giãn v giá thp hn so vi các nc công
nghip. Các nc Châu Á có s co giãn v giá cao hn so vi các nc công
nghip và các nc đang phát trin. Hn na, các quc gia Châu Á đc
hng li t đ co giãn thu nhp cao hn so vi các nc đang phát trin còn
li. Ngc li, Châu Phi phi đi mt vi đ co giãn thu nhp thp nht.


F
D
t
Y
P
P
X lnlnln
210









(1.5)
Ngun: Công thc hàm xut khu theo nghiên cu ca B.Bhaskara and Rup
Singh nm 2005 [8]
Trong đó:
X
t
: xut khu ca nc nghiên cu.
P
D
: giá c hàng hoá xut khu ca nc nghiên cu.
E: t giá.
P
F

t
n
i
t
n
i
t
n
i
tt
USIMPORTPRICEEXPORTEXRATEEXPORT
1
1
1
1
1
1
1
1 
 




n
i
n

T giá đc s dng trong mô hình là t giá danh ngha. Bi theo
U Ban
Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam,
trên thc t ti Vit Nam, giá tr
14
xut khu gn cht vi t giá danh ngha, ít quan tâm hoc không quan tâm
ti t giá thc. T giá danh ngha và t giá thc chênh lch khá ln khi lm
phát tng cao t nm 2008 đn nay có v ng h quan đim này.
Tng nhp khu ca M và ch s giá c ca M là các bin ngoi sinh. Gi
thuyt này đc xây dng trên c s khi lng xut khu ca Vit Nam vào
th trng M là cha đ ln đ chi phi th trng M c v giá c và khi
lng. Ngoài ra còn 2 bin ngoi sinh là kim ngch xut khu và t giá đng
nhân dân t nh đã đ cp  trên.
S liu nghiên cu:
Nghiên cu này s dng 02 ngun s liu thng mi chính đ c lng mô
hình. i vi th trng M dùng s liu ca US Trade vi mc SITC cp 3
(3-digit SITC). Theo cách phân loi này thì có ti 262 nhóm sn phm. Tuy
nhiên trong mô hình này, U Ban Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam
ch s dng 195 nhóm sn phm mt s nhóm sn phm khác không có đ s
liu cho vic c lng mô hình. Bên cnh đó, U Ban Kinh T Quc Hi và
UNDP ti Vit Nam cng s dng s liu thng mi ca Global Trade
Information System (GTIC) trong phân loi HS cp 2 (2-digit HS) cho c
lng mô hình xut khu ca Vit Nam vào các th trng M, châu Âu, Nht
Bn và Hàn Quc.
S liu v ch s giá và t giá ca Vit Nam đc ly t ngun Tng Cc
Thng Kê và Ngân hàng TM CP Ngoi Thng Vit Nam.
Kt qu chính ca mô hình:
16
CHNG 2: MÔ HỊNH VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1 Mô hình nghiên cu:
Da trên nghiên cu gc t nc ngoài là hàm xut khu ca Senhadji và
Montenegro (1998), kt hp vi s phân tích ca B.Bhakara Rao và Rup
Singh (2005) nh đã đ cp ti chng 1, tác gi s cho thy công thc hàm
xut khu mà U Ban Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam (2011) áp
dng là phù hp vi nn kinh t Vit Nam. T đó tác gi áp dng công thc
hàm xut khu mà U Ban Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam (2011)
đã s dng đ chy mô hình ca tác gi.
2.1.1 Mô hình Senhadji và Montenegro (1998):
ttttt
GDPxpxx



)log()log()log()log(
*
32110
(2.1)



N
i

là GDP và xut khu ca nc so sánh ti thi đim t
Nhn xét:
Hàm xut khu ca Senhadji và Montenegro (1998) có ba bin chính, da trên
các bin là ngun cung hàng hóa xut khu ca nc nghiên cu (log(x
t-1
)),
17
giá c hàng hóa so sánh (log(p
t
)) và cu hàng hóa ca nc đc la chn đ
so sánh (log (GDPx
t
)).
2.1.2 Mô hình VECM ca U Ban Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam
(2011):










n
i

i
t
n
i
tt
TQEXPORTTQEXRATEUSPRICE
1 1
1
1
11
(2.2)
Ngun: công thc hàm xut khu theo nghiên cu ca U Ban Kinh T Quc
Hi và UNDP ti Vit Nam nm 2011 [3].
Nhn xét:
U Ban Kinh T Quc Hi và UNDP ti Vit Nam (2011) cng da trên các
bin là ngun cung hàng hóa xut khu ca nc nghiên cu, giá c hàng hóa
so sánh và cu hàng hóa ca nc đc la chn đ so sánh. Tuy nhiên khi
vn dng vào thc t ti Vit Nam, t giá (EXRATE) và ch s giá tiêu dùng
(PRICE) đc la chn đ th hin giá c hàng hóa so sánh. iu này là phù
hp vi kt qu nghiên cu ca B.Bhakara Rao và Rup Singh (2005) nh đã
trình bày ti chng 1. Ngun cu hàng hóa đc th hin qua bin giá tr
nhp khu (USIMPORT) và ch s giá (USPRICE) ca nc đc la chn
đ so sánh. Bên cnh đó, xut khu ca Vit Nam chu nh hng ln bi
xut khu và t giá đng CYN ca Trung Quc. Do đó U Ban Kinh T
Quc Hi và UNDP ti Vit Nam (2011) cng đa thêm bin ngoi sinh là
xut khu (TQEXPORT) và t giá (TQEXRATE) ca Trung Quc.
2.1.3 Mô hình ca đ tài:
Các nc đc dùng đ so sánh trong đ tài này bao gm M, Nht, Hàn và
c. Tuy nhiên đ d hiu, trc tiên tác gi la chn M làm nc nghiên
cu. Do đó các bin kinh t ca nc M đc mô t di đây s có ch