BăGIỄOăDCăVĨăĨOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTPHCM NGUYNăTHăHNGăNGUYểN PHỂNăTệCHăNăXUăTIăNGỂNăHĨNGăNỌNGă
NGHIPăVĨăPHỄTăTRINăNỌNGăTHỌNăVITăNAMă
CHI NHÁNH NAM SÀI GÒN Chuyên ngƠnh: Kinh t tƠi chính ậ Ngân hàng
Mƣ s : 60.31.12
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Ngi hng dn khoa hc: PGS.TSăHoƠngăc TP.ăHăCHệăMINHăậ NMă2012
MCăLCă
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC CÁC BNG
DANH MC CÁC BIU
LI M U
CHNG 1: N XU VĨ ụ NGHA CA VIC X Lụ CÓ HIU QU N
XU TRONG HOT NG KINH DOANH CA NHTM 1
Nam Sài Gòn 69
3.2.1. Nhóm gii pháp cp đ vi mô 69
3.2.2. Nhóm gii pháp cp đ v mô mang tính kin ngh 87
KT LUN CHNG 3 97
KT LUN CHUNG 98
TĨI LIU THAM KHO
DANHăMCăCỄCăTăVITăTT
NHTW :Ngơn hƠng trung ng
NHNNVN :Ngơn hƠng nhƠ nc Vit Nam
NHTMCPVN : Ngơn hƠng thng mi c phn Vit Nam
NHNo&PTNTVN : Ngân hàng nông nghip vƠ phát trin nông thôn Vit Nam
AGRIBANK : Ngơn hƠng nông nghip vƠ phát trin nông thôn Vit Nam
TCTD :T chc tín dng
TTTD :Thông tin tín dng
CIC :Trung tơm thông tin tín dng
HTD :Hp đng tín dng
CBTD :Cán b tín dng
NVTD : Nhân viên tín dng
RRTD :Ri ro tín dng
XLNX :X lỦ n xu
TNHH : Trách nhim hu hn
LNST :Li nhun sau thu
DN :Doanh nghip
WTO :T chc thng mi th gii
WB : Ngơn hƠng th gii
IMF : Qu tin t th gii
ADB :Ngơn hƠng phát trin Chơu Á
ABA : Hip hi Ngơn hƠng Chơu Á
EIB : Ngơn hƠng đu t Chơu Ểu
ca hot đng Ngơn hƠng ch lƠ mt đnh ch tƠi chính trung gian, hiu nôm na lƠ
huy đng vn t ni nƠy vƠ cho ni khác vay di nhiu hình thc. Thông qua vic
luơn chuyn ngun vn t ni tha sang ni thiu đƣ to ra nhiu giá tr thng d
hn cho nn kinh t.
Vit Nam đang trong quá trình hi nhp vi nn kinh t toƠn cu mt cách
mnh m, thc t nƠy m ra cho chúng ta rt nhiu c hi song cng đt ra
nhiu thách thc ln, đc bit lƠ lnh vc TƠi chính Ngơn hƠng. Trong xu th hi
nhp y, các Ngơn hƠng thng mi Vit Nam đƣ tng bc ci cách, c cu t
chc li cng nh phi nơng cao nng lc tƠi chính đ hòa mình vƠo cuc cnh
tranh v vn vi các Ngơn hƠng bn. Tuy nhiên cho đn nay, nng lc tƠi chính ca
nhiu Ngơn hƠng thng mi Vit Nam (NHTMVN) vn còn yu, n xu vn còn
chim t l cao trong tng d n cho vay. VƠ đơy chính lƠ mt trong nhng thách
thc ln nht mƠ các NHTMVN, đc bit lƠ các Ngơn hƠng thng mi NhƠ nc
(NHTMNN) đang phi đi mt. Vn đ đt ra cho các NHTMVN lƠ không nhng
phi gii quyt nhanh, dt đim các khon n xu mƠ còn phi có nhng bin pháp
đ qun tr tt ri ro, ngn chn n xu gia tng trong hot đng kinh doanh nhm
nơng cao nng lc tƠi chính vƠ kh nng cnh tranh ca Ngơn hƠng.
Xut phát t thc trng đó, đc bit lƠ tm quan trng ca công tác x lỦ n
xu trong quá trình tái c cu tƠi chính ca Ngơn hƠng, đ tƠi nghiên
cu ắPhơnătíchănăxuătiăNgơnăhƠngăNôngănghipăvƠăphátătrinănôngăthônăVită
Nam ậ Chi nhánh Nam Sài Gòn” thc s mang tính cp thit vƠ có tính thc tin
cao nhm gii quyt các thách thc đang đt ra cho NHNo&PTNT Vit Nam ậ Chi
nhánh Nam SƠi Gòn nói riêng cng nh các NHTMVN nói chung.
2. Mcătiêuănghiênăcu:
tƠi nghiên cu mt cách tng quan v hot đng kinh doanh ca NHTM
trong nn kinh t th trng, d n vƠ n xu ca NHTM vƠ Ủ ngha ca vic hoƠn
thin x lỦ n xu có hiu qu ca NHTM, t đó phơn tích v thc trng n xu ti
NHNo&PTNT Chi nhánh Nam SƠi Gòn vƠ đa ra các gii pháp cho vic x lỦ n
xu có hiu qu ti Chi nhánh.
3. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu:
CHNGă1:ăNăXUăVĨăụăNGHAăCAăVICăXăLụăCịă
HIUăQUăNăXUăTRONGăHOTăNGăKINHăDOANHă
CAăNHTM
1.1.ăHotăđngăkinhădoanhăcaăNHTMătrongănnăkinhătăthătrng
1.1.1.ăNgơnăhƠngăthngămiă
Ngơn hƠng thng mi (NHTM) lƠ loi ngơn hƠng giao dch trc tip vi các
công ty, xí nghip, t chc kinh t vƠ các nhơn, bng cách nhn tin gi, tin tit
kim, ri s dng s vn đó đ cho vay, chit khu, cung cp các phng tin
thanh toán vƠ cung ng dch v ngơn hƠng cho các đi tng nói trên.
Theo lut Ngơn hƠng ca nhiu nc trên th gii: Ngơn hƠng thng mi lƠ
nhng t chc tƠi chính trung gian vi nhim v thng xuyên lƠ nhn tin gi ca
công chúng di hình thc kỦ thác hoc di các hình thc khác vƠ s dng ngun
lc đó trong các nghip v v chit khu, tín dng vƠ tƠi chính.
Qua các khái nim trên chúng ta có th rút mt s đc trng ca NHTM nh sau:
- NHTM là doanh nghip có ngành kinh doanh chính là kinh doanh tin t,
tín dng và các dch v ngơn hàng, hot đng vì mc tiêu li nhun.
- NHTM là loi hình doanh nghip đc bit, th hin: NHTM hot đng trong
lnh vc cc k nhy cm là kinh doanh tin t, tín dng và dch v ngân hàng, nó
liên quan đn tt c các ngành, đn mi mt đi sng kinh t xã hi, có tác đng
rt ln đn s phát trin bn vng hay bt n ca nn kinh t; NHTM là doanh
nghip nhng ngun vn ch yu đ kinh doanh là ngun vn huy đng t bên
ngoài, vn t có ca NHTM chim t trng rt thp trong tng ngun vn kinh
doanh. Trong tng tài sn NHTM, tài sn hu hình chim t trng thp, ch yu là
tài sn vô hình; Hot đng kinh doanh ca NHTM chu s chi phi bi chính
sách tin t ca ngân hàng Trung ng (NHTW) trong t thi k.
- 2 -
- NHTM là mt trung gian tài chính.
Có th minh ha qua s đ sau:
Xí nghip
T chc
kinh t
Cá nhân
- 3 -
b. Vn huy đng
ơy lƠ ngun vn ch yu s dng trong hot đng kinh doanh ca Ngơn
hƠng, nó chim t trng rt ln trong tng ngun vn kinh doanh ca Ngơn hƠng
thng mi. Ngun vn huy đng gm có:
Tin gi không k hn ca khách hƠng (còn đc gi lƠ tin gi giao dch,
tin gi thanh toán);
Tin gi có k hn ca các t chc, đoƠn th;
Tin gi tit kim ca dơn c;
Ngun vn huy đng qua phát hƠnh các giy t có giá nh k phiu, trái
phiu Ngơn hƠng, chng ch tin giầ
c. Ngun vn đi vay
Trong trng hp vn t có vƠ vn huy đng không đáp ng đ nhu cu kinh
doanh, Ngơn hƠng thng mi có th vay vn ca các ch th sau:
Vay ca Ngơn hƠng NhƠ nc di hình thc đc tái cp vn (nh chit
khu, tái chit khu các chng t có giá; cm c, tái cm c các thng phiu; vay
li theo h s tín dng), vay bù đp thiu ht trong thanh toán bù tr, vay qua đêm,
thu chiầ
Vay ca các NHTM khác qua th trng liên Ngơn hƠng, hp đng mua liầ
Vay ca các t chc tƠi chính, tín dng quc tầ
d. Ngun vn khác
Vn tip nhn t ngơn sách nhƠ nc đ thc hin các chng trình, d án
theo k hoch tp trung ca NhƠ nc; vn tip nhn t các t chc tƠi chính quc
t đ cho vay y thác; vn chim dng ca khách hƠng trong quá trình thc hin
thanh toán không dùng tin mtầ
1.1.2.3. Nghip v trung gian (dch v phi tín dng ca Ngân hàng và các
hot đng kinh doanh khác)
ơy lƠ các dch v mƠ khi Ngơn hƠng cung cp cho khách hƠng s nhn đc
các khon hoa hng vƠ l phí:
Dch v ngơn qu: Ngơn hƠng cung cp các dch v liên quan đn thu chi v
tin mt nh kim đim tin, phơn loi tin, bo qun vƠ vn chuyn tinầ
Dch v y thác: Ngơn hƠng lƠm theo s y thác ca khách hƠng đ thu tin
hoa hng nh: qun lỦ di sn, qun lỦ tƠi sn theo hp đng đƣ kỦ kt, y thác giám
h, dch v đi din, y thác qun lỦ ngơn quầ
Dch v bo him (BANCASSURANCE): Bancassurance lƠ mt thut ng
ting Pháp dùng đ ch vic bán chéo các sn phm bo him qua h thng Ngơn
hƠng cho cùng mt c s khách hƠng. Có th hiu bancassurance lƠ mt kênh trong
chin lc phơn phi sn phm ca các công ty bo him (có th lƠ nhơn th hoc
phi nhơn th), liên kt vi các NHTM đ cung cp có hiu qu các sn phm bo
him cho khách hƠng ca mình. Các Ngơn hƠng cung cp các dch v bo him vƠ
hng phí môi gii cho tt c khách hƠng qua các công ty con hoc các nhƠ môi
gii bo him. Các dch v bo him mƠ Ngơn hƠng có th cung cp cho khách
hƠng nh Bo him tín dng, bo him nhơn th, bo him tƠi snầcác dch v
ngƠy cƠng gn kt vi các dch v khác ca Ngơn hƠng vƠ phát trin.
Dch v thông tin t vn: Ngơn hƠng chn lc vƠ cung cp cho khách hƠng
nhng thông tin nh: giá c hƠng hóa, t giá hi đoái, th trng chng khoán, tình
hình tƠi chính ca khách hƠng chun b giao dch vi doanh nghipầNgoƠi ra, hot
đng t vn ca Ngơn hƠng cho khách hƠng còn có các dch v: qun lỦ hiu qu
dòng tin, xác đnh mt c cu vn hiu qu, t vn trong qun lỦ ri ro trong kinh
doanhầ
- 6 -
Dch v gi h (cho thuê két st) dch v gi h lƠ nghip v mƠ các Ngơn
hƠng gi h tƠi sn quỦ, các tƠi liu quan trng cho khách hƠng nh: vƠng, đá quỦ,
s tit kim, giy t nhƠầ
dng, tng cng đu t vƠ đa dng hóa các hot đng dch v Ngơn hƠng; gim
chi phí các khon chi phí ca Ngơn hƠng bao gm nhiu loi, trong đó tp trung
qun lỦ vƠ tit kim các chi phí v nhơn viên vƠ các khon chi phí khác.
1.2.ăDănăvƠănăxuăcaăNHTM
1.2.1.ăDănăcaăNHTMă
D n ca NHTM bao gm các khon sau: cho vay, ng trc, thu chi vƠ
cho thuê tƠi chính; các khon chit khu, tái chit khu thng phiu vƠ giy t có
giá khác; các khon bao thanh toán; các hình thc tín dng khác
1.2.2.ăPhơnăloiănăcaăNHTM
Trên c s tng hp vƠ phát trin các tiêu chí phơn loi n ca các Ngơn hƠng
vƠ các quc gia, ti báo cáo ca vin tƠi chính quc t vƠo tháng 6 nm 1999 đƣ
đa ra các tiêu chí chung nht v phơn loi n. Theo đó các khon cp tín dng
đc phơn thƠnh nm nhóm nh sau:
Nhóm 1 (N đ tiêu chun ậ Standard): lƠ nhng khon n tt, trong đó có c
n gc vƠ n lƣi đu đang trong hn vƠ không có bt k du hiu ri ro nƠo v
thanh toán, vic hoƠn tr đúng vƠ đy đ n gc vƠ lƣi.
Nhóm 2 (N cn chú Ủ ậ Wach): lƠ nhng khon n đang b lo ngi v kh
nng chi tr đy đ nu không có nhng điu chnh hp lỦ t phía khách hƠng vƠ
cn phi đc Ngơn hƠng giám sát k hn.
- 8 -
Nhóm 3 (N di tiêu chun ậ Substandard): lƠ nhng khon n mƠ vic tr
n đy đ vƠ đúng hn b nghi ng do thiu các điu kin đm bo; hay lƠ n gc
hoc n lƣi đƣ quá hn trên 90 ngƠy. Các khon n nƠy có nhng yu kém đc xác
đnh rõ rang, có kh nng đa đn mt mát nu không đc sa cha vƠ vì vy có
th dn đn s suy gim khon n.
Nhóm 4 (N nghi ng - Doubful): lƠ nhng khon n có tt c các nhc
đim ca n di tiêu chun, cng thêm các nhc đim na lƠm cho vic thu hi
hoc thanh toán toƠn b khon n tr nên đáng ng vƠ không chc chn; vƠ/hoc
lƣi hoc n gc đƣ chm thanh toán quá 180 ngƠy. Trong danh mc cp tín dng
Các khon n c cu li thi hn tr n ln đu quá hn di 90 ngƠy theo
thi hn tr n đc c cu li ln đu;
Các khon n c cu li thi hn tr n ln th hai;
Các khon n đc phơn loi vƠo nhóm 4 do nguyên nhơn khác
Nhóm 5 (N có kh nng mt vn) bao gm:
Các khon n quá hn trên 360 ngƠy;
Các khon n c cu li thi hn tr n ln đu quá hn t 90 ngƠy tr lên
theo theo thi hn tr n đc c cu li ln đu;
Các khon n c cu li thi hn tr n ln th hai quá hn theo thi hn tr
n đc c cu li ln th hai;
Các khon n c cu li thi hn tr n ln th ba tr lên, k c cha b quá
hn hoc đƣ quá hn;
- 10 -
Các khon n khoanh, n ch x lỦ;
Các khon n đc phơn loi vƠo nhóm 5 do nguyên nhơn khác
1.2.2.2. Phân loi theo phng pháp đnh tính
NHNN VN cng đƣ m ra hng đi cho các TCTD có đ kh nng vƠ điu
kin thc hin phơn loi n theo phng pháp đnh tính, c th nh sau:
Nhóm 1 (N đ tiêu chun): bao gm các khon n đc đánh giá lƠ có kh
nng thu hi đy đ c n gc vƠ lƣi đúng hn.
Nhóm 2 (N cn chú Ủ): bao gm các khon n đc đánh giá lƠ có kh nng
thu hi đy đ c n gc vƠ lƣi nhng có du hiu khách hƠng suy gim kh nng
tr n.
Nhóm 3 (N di tiêu chun): bao gm các khon n đc đánh giá lƠ không
có kh nng thu hi đy đ c n gc vƠ lƣi khi đn hn. Các khon n nƠy đc
đánh giá lƠ có kh nng tn tht mt phn n gc vƠ lƣi.
Nhóm 4 (N nghi ng): bao gm các khon n đc đánh giá lƠ kh nng tn
tht cao.
Nhóm 5 (N có kh nng mt vn): bao gm các khon n đánh giá là không
NHTM có đ cn c đ xác đnh khon n khó có kh nng thu hi.
Quan nim v n xu theo quyt đnh 493/2005/Q-NHNN vƠ quyt đnh
18/2007/Q-NHNN ban hƠnh quy đnh v phơn loi n, trích lp vƠ s dng d
phòng đ x lỦ ri ro tín dng trong hot đng Ngơn hƠng ca t chc tín dng, vƠ
n xu đc hiu lƠ các khon n thuc các nhóm 3,4 vƠ 5 quy đnh ti iu 6
hoc iu 7 Quy đnh nƠy. T l n xu trên tng d n lƠ t l đ đánh giá cht
lng tín dng ca t chc tín dng.
- 12 -
1.2.3.2. Cu thành n xu
N xu v c bn đc xác đnh da trên hai yu t: thi gian quá hn trên 90
ngƠy vƠ kh nng thu hi n không chc chn. ơy đc coi lƠ đnh ngha theo
chun mc k toán quc t đang đc áp dng ph bin hin nay.
1.2.3.3. Nguyên nhân phát sinh n xu
a. Ch quan
V phía Ngân hàng
Ngơn HƠng không chp hƠnh nghiêm túc ch đ tín dng vƠ điu kin cho
vay. Vn đ cung ng tín dng quá mc cho các thƠnh viên Hi đng Qun tr vƠ
các c đông ln, hoc cho nhng ngi thơn hoc cho các quan h riêng t khác.
ơy lƠ nguyên nhơn khá ph bin nhng nc đang phát trin. Vi phm nguyên
tc tín dng xut phát t các hƠnh vi tiêu cc trong tin trình cho vay.
Thông tin tín dng (TTTD) không đy đ vƠ thiu chính xác. Ngơn hƠng
thng gp khó khn v tính chính xác ca các thông tin do khách hƠng cung cp
vì hot đng kim toán cha phát trin vƠ tính minh bch v tƠi chính còn nhiu
hn ch.
Công tác thm đnh, đánh giá khách hƠng vƠ d án, phng án vay vn vn
còn lƠ vn đ khó khn. Vì thiu thông tin khách hƠng, sn phm còn nhiu hn
ch, thiu s giúp đ t phía c quan NhƠ nc. Hin nay công tác đánh giá khách
hƠng ti các NHTM ch yu da vƠo cm tính ch quan ca CBTD vƠ thu thp
đc qua báo chí, internet, t khách hƠng cung cp.
- 14 -
b. Khách quan
T phía các c quan qun lý Nhà nc
H thng thông tin phc v cho hot đng tín dng cha phát huy hiu qu:
nc ta hin nay, mc dù trung tơm TTTD trc thuc Ngơn HƠng NhƠ Nc
(CIC) bc đu đt đc nhng kt qu đáng khích l nhng tht s vn cha lƠ c
quan đnh mc tín nhim doanh nghip mt cách đc lp vƠ hiu qu. Vic cung
ng thông tin t c quan còn đn điu, cha đm bo kp thi. Thêm vƠo đó, vai
trò kt ni các NHTM ca CIC còn lng lo, cha tht s hiu qu.
H thng vn bn pháp lut ca NhƠ nc: Nhìn chung, hot đng ca h
thng Ngơn HƠng hin nay chu s chi phi, điu chnh ca khá nhiu lut, vn bn
di lut, chng chéo, không rõ rƠng, không hp lỦ thiu tính cht ch vƠ cha
thc s hoƠn chnh. Nhng chng chéo nƠy gơy khó khn cho các NHTM trong quá
trình thc thi các quy đnh dn đn nhng hu qu khó lng. Có th nhn thy rõ
trong vn đ x lỦ tƠi sn đm bo đ thu hi n do các vn bn pháp lỦ liên quan
đn tƠi sn bo đm còn khá nhiu bt cp. Hu qu đc minh chng thông qua
mt phóng s ca đƠi truyn hình v vic mt chi nhánh đƣ không thu hi đc
khon n lên đn hƠng trm t đng, trong khi đó s s đ th chp thì nhiu vô k.
NgoƠi ra vic Chính ph thng xuyên thay đi, ban hƠnh các chính sách v thu,
xut nhp khu vƠ các quy đnh nói chung cng gián tip nh hng đn hot đng
ca Ngơn HƠng, bi vì nhng thay đi nƠy thng gơy ra nhng tác đng không
lng trc đn hot đng sn xut kinh doanh.
Các c quan thc thi pháp lut hot đng cha thc s hiu qu: s yu kém
ca các c quan t pháp dn đn vic công chng sai tƠi sn th chp sai pháp lut,
hoc tiêu cc khi c quan thi hƠnh án t chc thông đng vi ngi thi hƠnh án
trong vic bán đu giá tƠi sn th chp. Vic can thip không chính thc ca các c
quan công quyn trong quyt đnh cho vay ca Ngơn HƠng, có th dn đn 2 nh
hng đó lƠ. Th nht, NHTM không th t chi khon vay, vic thm đnh ch
mang tính th tc nên gp nhiu ri ro. Th hai, cng do s can thip nƠy mƠ to
1.2.3.4. Tác đng ca n xu
a. i vi hot đng tín dng Ngân hàng
Nghip v tín dng lƠ nghip v chính ca các NHTM, vì vy khi n xu tng
cao ti các NHTM s nh hng rt ln đn li nhun vì phi trích lp d phòng ri
ro tín dng cao hn. Vì Ngơn hƠng s không thu đc vn tín dng đƣ cp vƠ lƣi
cho vay, nhng li phi tr vn vƠ lƣi cho khon tin huy đng khi đn hn, điu
nƠy lƠm cho Ngơn hƠng mt cơn đi trong thu chi, lƠm gim li nhun ca Ngơn
Hàng. Tình trng n xu cng nh hng không nh đn kh nng cho vay ca các
NHTM, mt mt ngun vn gim do không thu hi đc n c vì phi gia hn n,
khoanh n hoc xóa nầ mt khác, các NHTM s phi thn trng hn trong quyt
đnh cho vay do ri ro d kin tng lên.
Bên cnh đó, khi t l n xu cao, Ngơn HƠng thng gp vn đ thiu thanh
khon, lƠm mt lòng tin ngi gi tin, dn đn khó thu hút thêm khách hƠng mi vƠ
gi chơn khách hƠng c, cho nên áp lc ngun vn huy đng đ cho vay lƠ rt nng
n. Còn đc bit đi vi các Ngơn HƠng Thng Mi c phn (NHTMCP) có niêm
yt c phiu trên th trng chng khoán, thì vi t l n xu cao s nh hng đn
giá tr tƠi sn ca Ngơn HƠng trên th trng, nh hng đn tơm lỦ nhƠ đu t.
Nu mc đ t l n xu ln thì hu qu ca nó s không lng trc đc có
kh nng lƠm cho Ngơn HƠng đi đn nguy c phá sn.
b. i vi doanh nghip vay vn
Do nhng khó khn trong vic tip cn ngun tín dng t NH, các DN mƠ
phn ln lƠ các DN va vƠ nh s không dám đu t mi đ phát trin quy mô kinh
doanh do thiu vn vƠ buc phi duy trì quy mô sn xut cm chng, công ngh
thp đ tránh cng thng v ngun vn. Bên cnh đó, các DN va vƠ nh li gp
phi khó khn khác, đó lƠ ngun nhơn lc rt bp bênh k c lao đng có k thut
ln lao đng ph thông. Chi phí tin lng tng nhanh, trong khi nng sut thp,
tiêu th khó khn. Nhng đ tránh phi s dng nhiu lao đng, DN phi đu t đi