ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
NGÔ THỊ YẾN
CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN
NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60 34 20
TÓM TẮT LUẬN VĂN
THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Phương Liên
Hà Nội – 2012
MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Nền kinh tế nước ta đã có những chuyển biến sâu sắc, căn bản và
toàn diện sau khi thực hiện công cuộc chuyển đổi từ nền kinh tế tập
trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường. Sự khuyến khích
phát triển mọi thành phần kinh tế của Đảng và Nhà nước đã tạo động
lực lớn cho sự phát triển kinh tế xã hội.
Một trong những yếu tố quan trọng cần thiết cho quá trình phát
triển kinh tế là sự trợ giúp về vốn của các ngân hàng thương mại
(NHTM). Với tư cách là người bạn đồng hành của nông nghiệp và
nông thôn, trong những năm qua, Ngân hàng nông nghiệp và phát
triển nông thôn (NHNo&PTNT) Việt Nam với các chi nhánh của
mình đã và đang là kênh chuyển tải vốn chủ yếu đến người dân, góp
phần tạo công ăn việc làm giúp nền kinh tế phát triển.
Tuy nhiên do tính chất phức tạp của hoạt động tín dụng, bên cạnh
cho vay các dự án, cho vay kinh doanh với quy mô lớn,
NHNo&PTNT Việt Nam còn duy trì thực hiện cho vay các món vay
nhỏ lẻ - hộ sản xuất nông nghiệp với chi phí nghiệp vụ cao, địa bàn
hoạt động rộng nên việc cho vay gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, thực tế
Vấn đề nghiên cứu về hoạt động tín dụng và vai trò của tín dụng
đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội cho đến nay đã có nhiều
công trình, bài viết tiêu biểu được công bố, đăng tải như:
- “Tín dụng của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn
đối với nông hộ ở tỉnh Quảng Nam", Luận văn Thạc sỹ Kinh tế
(chuyên ngành Kinh tế chính trị), Đoàn Ngọc Vinh, Học viện Chính
trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2006.
- “Giải pháp tín dụng ngân hàng góp phần phát triển kinh tế nông
nghiệp và nông thôn trên địa bàn tỉnh Nghệ An”, Luận văn Thạc sỹ
Kinh tế (chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng), Phan Xuân Sinh,
Học viện Ngân hàng, 2006.
- “Đẩy mạnh tín dụng ngân hàng phục vụ phát triển nông nghiệp,
nông thôn”, PGS. TS Đỗ Tất Ngọc, Tạp chí Tài chính tiền tệ, số 1,
tháng 4/2010.
Những công trình đó, các tác giả đã tiếp cận hoạt động tín dụng
của NHNo&PTNT từ nhiều giác độ khác nhau, cụ thể: Nâng cao chất
lượng tín dụng để phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá; tín dụng
cho kinh tế nông nghiệp nông thôn nói chung; tín dụng cho phát triển
làng nghề; tín dụng cho kinh tế tư nhân… Bộ giải pháp các tác giả
đưa ra về cơ bản nhằm phát triển tín dụng, qua đó thúc đẩy nông
nghiệp, nông thôn phát triển. Tuy vậy, mỗi nghiên cứu với lý do
khác nhau chỉ tập trung cho mục đích riêng và phương pháp áp dụng
các nghiên cứu này không giống nhau. Vì thế, việc sử dụng những
kết quả nghiên cứu có sẵn này cho mục đích xây dựng chiến lược
3
phát triển nông nghiệp, nông thôn ở mỗi địa bàn riêng còn gặp nhiều
khó khăn. Vấn đề nâng cao chất lượng tín dụng, một đòn bẩy quan
trọng về vốn cho thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
nông nghiệp nông thôn và nhất là riêng cho địa bàn tỉnh Thái
Nguyên thì chưa có công trình nào nghiên cứu.
lượng tín dụng đứng trên góc độ ngân hàng thương mại là người cho
vay, nghiên cứu tín dụng và chất lượng tín dụng của ngân hàng nông
nghiệp và phát triển nông thôn - chi nhánh Thái Nguyên.
Thời gian khảo sát thực tiễn: 2009-2011.
Thời gian ứng dụng các giải pháp đề xuất: từ năm 2013-2015
5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Phương pháp phân tích và tổng hợp
- Phương pháp quy nạp và diễn giải
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp thống kê
5
6. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
Luận văn kế thừa có chọn lọc, hệ thống hóa và bổ sung, phát
triển những căn cứ khoa học về công tác tín dụng và nâng cao chất
lượng tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại nói chung,
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên nói riêng.
- Phân tích thực trạng tín dụng và chất lượng tín dụng của
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên, chỉ ra những kết quả đạt
được và những hạn chế yếu kém cần khắc phục.
- Đưa ra các giải pháp cũng như kiến nghị nhằm nâng cao
chất lượng tín dụng tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
trong những năm tới.
7. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Tín dụng và chất lượng tín dụng của ngân hàng thương
mại
Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng tại ngân hàng nông
nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tín
1.1.2.5. Theo phương thức hoàn trả nợ vay
1.1.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động cho vay
1.1.3.1. Doanh số cho vay
1.1.3.2. Doanh số thu nợ
1.1.3.3. Dư nợ
1.1.3.4. Các chỉ tiêu sinh lời từ hoạt động tín dụng
8
1.1.4. Vai trò của tín dụng ngân hàng
1.1.4.1. Đối với Ngân hàng thương mại
1.1.4.2. Đối với khách hàng vay vốn tại ngân hàng
1.1.4.3. Đối với nền kinh tế
1.2. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH
HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG
1.2.1. Khái niệm chất lượng tín dụng của ngân hàng
Chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng phù
hợp với sự phát triển kinh tế xã hội, đồng thời đảm bảo sự tồn tại,
phát triển của ngân hàng.
1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng của NHTM
a) Các chỉ tiêu phản ánh nợ quá hạn
b) Các chỉ tiêu phản ánh nợ xấu
c) Các chỉ tiêu tích lập dự phòng và bù đắp rủi ro tín dụng
d) Các chỉ tiêu phản ánh cân đối giữa nguồn vốn và sử dụng vốn
e) Tỷ lệ vốn ngắn hạn tài trợ cho vay trung và dài hạn
1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
9
- Nhân tố thuộc về phía khách hàng vay
+ Năng lực thị trường của khách hàng
+ Năng lực sản xuất của khách hàng
+ Năng lực tài chính của khách hàng
+ Năng lực quản lý của khách hàng
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên có 30 chi nhánh và
phòng giao dịch gồm: 1 chi nhánh loại 1, 10 chi nhánh loại 3, 19
phòng giao dịch. Trụ sở các chi nhánh đều được đặt tại thành phố, thị
xã, thị trấn gần các khu trung tâm.
2.1.4. Các hoạt động kinh doanh chính của NHNo&PTNT chi
nhánh tỉnh Thái Nguyên.
12
- Hoạt động huy động vốn
- Hoạt động cho vay
- Hoạt động kinh doanh khác
2.2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI
NHNo&PTNT CHI NHÁNH TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN
2009-2011
2.2.1. Dư nợ phân theo thời hạn cho vay
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, dư nợ tín dụng của
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên tăng qua các năm. Trong
cơ cấu dư nợ phân theo thời hạn cho vay chủ yếu vẫn là cho vay
ngắn hạn, cụ thể năm 2011 chiếm tỷ trọng 65,4% /tổng dư nợ cho
vay. Trong đó dư nợ cho vay trung và dài hạn mặc dù cũng tăng qua
các năm tuy nhiên vẫn còn chiếm tỷ trọng thấp trong tổng dư nợ cho
vay, tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn năm trong kế hoạch của chi nhánh.
2.2.2. Dư nợ phân theo mục đích vay vốn
Thái Nguyên là một tỉnh thuộc trung du miền núi phía Bắc, với tỷ
lệ dân cư sinh sống trên 80% là ở khu vực nông thôn nên khách hàng
của ngân hàng cũng chiếm đa số là thuộc khu vực này, chính vì vậy,
dư nợ cho vay sản xuất kinh doanh, chăn nuôi sản suất chiếm tỷ
13
trọng lớn, trong khi dư nợ cho vay tiêu dùng và cho vay bất động sản
chiếm tỷ trọng thấp.
2.2.3. Dư nợ phân theo khách hàng vay vốn
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên được triển khai tại tất cả
các chi nhánh và phòng giao dịch. Tuy nhiên hoạt động cho vay thấu
chi này mới chỉ áp dụng chủ yếu cho cán bộ ngân hàng nên còn
chiếm tỷ trọng thấp. Những tháng cuối năm 2011, hầu hết các tổ
chức, đơn vị sự nghiệp đã mở tài khoản để trả lương qua hệ thống
thanh toán của ngân hàng, vì vậy, trong năm 2012 và các năm tiếp
theo, dư nợ cho vay thấu chi sẽ tăng lên rõ rệt.
Tín dụng trả góp hay tín dụng trung và dài hạn tại ngân hàng nông
nghiệp cũng chiếm tỷ trọng thấp hơn so với tín dụng hoàn trả một
lần. Các khoản cho vay ngắn hạn được quy định trả gốc một lần vào
cuối kỳ, còn tất cả các khoản cho vay trung, dài hạn đều được phân
kỳ phù hợp với thu nhập và vòng quay vốn của khách hàng. Tỷ trọng
cho vay ngắn hạn tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên cao,
15
đó cũng là nguyên nhân mà tín dụng hoàn trả một lần có tỷ trọng cao
trong tổng dư nợ.
2.3. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI
NHNo&PTNT CHI NHÁNH TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN
2009-2011
2.3.1. Thực trạng chất lượng tín dụng thông qua một số chi tiêu
đánh giá
2.3.1.1. Nợ quá hạn, nợ xấu
Tình hình nợ quá hạn, nợ xấu của chi nhánh có ngày càng giảm
đi. Nợ xấu năm 2009 là 35 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 1,42%/Tổng dư
nợ, năm 2010 giảm xuống còn 30,6 tỷ đồng chiểm tỷ trọng
0,98%/Tổng dư nợ; và đến năm 2011 chỉ còn 19,2 tỷ đồng chiếm tỷ
trọng 0,55%/Tổng dư nợ.
Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái
Nguyên trong ba năm 2009–2011 như vậy là trong phạm vi an toàn
và có thể kiểm soát được.
Trong 3 năm gần đây tỷ lệ tài trợ của vốn ngắn hạn để cho vay
trung và dài hạn đều nằm trong giới hạn cho phép theo Thông tư
15/2009/TT-NHNN, thậm chí còn thấp hơn và có xu hướng giảm
dần. Năm 2011, nguồn vốn huy động trung, dài hạn của chi nhánh
còn dư để cho vay trung, dài hạn. Điều này thể hiện việc khai thác
nhu cầu vốn trung, dài hạn trên địa bàn của chi nhánh còn rất hạn chế
dẫn đến hiệu quả chưa cao. Ngoài ra, còn có các nguyên nhân khác
như lãi suất cao, thị trường không ổn định, khả năng đáp ứng các tiêu
chí để vay vốn trung, dài hạn của các doanh nghiệp trên địa bàn còn
khó khăn. Chính sách tín dụng thắt chặt của Nhà nước về cho vay bất
động sản cũng là nguyên nhân mà các nhà đầu tư ở khu vực này khó
tiếp cận vốn.
2.3.2. Đánh giá chung về chất lượng tín dụng của NHNo&PTNT
chi nhánh tỉnh Thái Nguyên
2.3.2.1. Những kết quả đạt được
NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên đã có được sự phát
triển vững chắc trong những năm vừa qua.
- Khối lượng tín dụng tăng trưởng hợp lý tại NHNo&PTNT chi
nhánh tỉnh Thái Nguyên đã góp phần tích cực thúc đẩy nền kinh tế
hàng hóa trên địa bàn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và
ngày càng nâng cao uy tín của chi nhánh.
18
- Chi nhánh đã thực hiện tốt các biện pháp kiểm soát rủi ro tín
dụng, nhờ đó mà tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu đã giảm rõ rệt qua các
năm, tỷ lệ nợ xấu không vượt quá 4% (theo định hướng phát triển
của NHNo&PTNT Việt Nam). Lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng
đa dạng phong phú, tổng số tiền giải ngân hàng năm là rất lớn, các
dự án vay vốn của ngân hàng hoạt động có lãi đã góp phần tích cực
vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Thái
Nguyên.
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
TÍN DỤNG TẠI NHNo&PTNT CHI NHÁNH TỈNH THÁI
NGUYÊN
3.2.1. Về công tác huy động vốn
- Tiếp tục mở rộng mạng lưới, trong năm 2013 triển khai
thêm 2 điểm giao dịch mới nhằm thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ dân
cư và các tổ chức.
- Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn đi kèm với hình
thức Marketing thích hợp nhằm thu hút nguồn tiền gửi như gửi tiền
trúng thưởng, kỳ hạn rút gốc lãi linh hoạt…
21
- Thực hiện chính sách lãi suất linh hoạt đối với khách hàng
tùy theo khối lượng tiền gửi.
- Nâng cao chất lượng dịch vụ huy động vốn, đặc biệt là các
chi nhánh cấp 3.
- Hợp tác với các tổ chức cung cấp dịch vụ, hàng hóa công
cộng để thu hút các khoản tiền thu dịch vụ.
- Giao chỉ tiêu dư nợ gắn với chỉ tiêu tăng trưởng vốn huy
động.
- Giao chỉ tiêu kể hoạch cho các bộ phận, gắn với thi đua
khen thưởng kịp thời.
- Tổ chức gặp mặt, thăm hỏi các khách hàng tiền gửi lớn.
3.2.2. Hoàn thiện chính sách tín dụng
Thứ nhất: Chính sách khách hàng
Thứ hai: Chính sách lãi suất
Thứ ba: Về phương thức cho vay vốn
Thứ tư: về chính sách bảo đảm tiền vay
3.2.3. Thực hiện có hiệu quả quy trình nghiệp vụ tín dụng
3.2.4. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định
22
Nguyên, luận văn đã đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
tín dụng tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh Thái Nguyên, giúp giải
quyết vấn đề trong thời gian qua tại NHNo&PTNT chi nhánh tỉnh
Thái Nguyên. Đồng thời, để thực hiện các giải pháp trên thì cần có
sự phối hợp giữa các cơ quan Nhà nước và Chính phủ.
24