B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHÍ MINH
NGUYN NH NGC GII PHÁP PHÁT TRIN DCH V
THANH TOÁN QUC T TI
NGÂN HÀNG THNG MI C PHN
NGOI THNG VIT NAM LUN VN THC S KINH T
THANH TOÁN QUC T TI
NGÂN HÀNG THNG MI C PHN
NGOI THNG VIT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã s: 60340201
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC
TS. TRM TH XUÂN HNG TP H CHÍ MINH – NM 2012
LI M U 1
CHNG 1: C S LÝ LUN V PHÁT TRIN DCH V THANH TOÁN
QUC T TI CÁC NGÂN HÀNG THNG MI 3
1.1. Mt s vn đ chung v hot đng thanh toán quc t trong các ngân hàng
thng mi 3
1.1.1. Khái nim hot đng thanh toán quc t 3
1.1.2. c đim hot đng thanh toán quc t 3
1.1.3. Vai trò ca hot đng thanh toán quc t ti các ngân hàng thng mi
Vit Nam 5
1.1.3.1. i vi các ngân hàng thng mi 5
1.1.3.2. i vi nn kinh t 7
1.1.4. Ri ro trong hot đng thanh toán quc t ti các ngân hàng thng mi 8
1.1.4.1. Ri ro tín dng 8
1.1.4.2. Ri ro đo đc 9
1.1.4.3. Ri ro quc gia 10
1.1.4.4. Ri ro pháp lý 10
1.1.4.5. Ri ro hi đoái 10
1.1.4.6. Ri ro tác nghip 11
1.2. Phát trin dch v thanh toán quc t ti các ngân hàng thng mi Vit
Nam 11
1.2.1. Khái nim v dch v thanh toán quc t tai ngân hàng thng mi Vit
Nam 11
1.2.2. Khái nim v phát trin dch v thanh toán quc t ti ngân hàng thng
mi Vit Nam 12
1.3. S cn thit phi phát trin dch v thanh toán quc t ti các ngân hàng
thng mi Vit Nam 12
1.4. Các nhân t nh hng đn phát trin dch v thanh toán quc t ti các
ngân hàng thng mi Vit Nam 13
1.4.1. Các chính sách kinh t v mô ca Chính ph Vit Nam 13
1.4.2. Các yu t t các ngân hàng đi lý 15
2.4. Nhng tn ti 41
2.4.1. Chính sách khách hàng cha toàn din và cha đi vào chiu sâu 42
2.4.2. S đa dng v sn phm, dch v 42
2.4.3. Công tác qung bá, tip th cha thc s đc xem trng 43
2.4.4. Công ngh ngân hàng cha đáp ng đc yêu cu công tác 43
2.4.5. Th tc nghip v còn nhiu bt cp 44
2.4.6. Công tác h tr cha đáp ng đc yêu cu 44
2.4.7. c thù ca h thng Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit
Nam 45
2.4.8. Nhng khó khn mà h thng Vietcombank gp phi t môi trng kinh
t v mô 45
2.4.9. H thng vn bn pháp lý cho thanh toán xut nhp khu 46
2.5. Nhng nguyên nhân ca tn ti 48
2.5.1. Vn đ con ngi 48
2.5.2. Giá c dch v c th là các khon phí dch v cha hp lý 49
2.5.3. Cha đu t và có chin lc qung bá tip th sn phm, phát trin
thng hiu Vietcombank thích đáng 50
Kt lun chng 2 51
CHNG 3: GII PHÁP PHÁT TRIN DCH V THANH TOÁN QUC T
TI NGÂN HÀNG THNG MI C PHN NGOI THNG VIT NAM
52
3.1. nh hng phát trin hot đng thanh toán quc t ca Vietcombank 52
3.1.1. Chin lc phát trin hot đng kinh doanh ca Vietcombank đn 2015
52
3.1.2. nh hng phát trin hot đng thanh toán quc t ca Vietcombank 53
3.2. Gii pháp phát trin dch v thanh toán quc t ti Vietcombank 55
3.2.1. y nhanh tin đ nâng cp công ngh ngân hàng nhm đáp ng yêu cu
ca hot đng thanh toán quc t 55
3.2.2. Chú trng chính sách tip th, đa dng hóa sn phm và chính sách chm
Hình 2.1. C cu d n tín dng ca Vietcombank
Hình 2.2. Mô hình t chc hot đng TTQT ti Vietcombank
Hình 2.3. Giá tr thanh toán XNK ca Vietcombank qua các nm
Hình 2.4. Th phn thanh toán XNK, xut khu, nhp khu riêng l
Hình 2.5. Th phn thanh toán XNK ca Vietcombank qua các nm
DANH MC T VIT TT ASEAN :Hip hi các quc gia ông Nam Á
ATM : Máy rút tin t đng
BCT : B chng t
CTQ : Cp thm quyn
ICC : Phòng thng mi quc t (International Chamber of
Commerce)
L/C : Th tín dng
NH : Ngân hàng
NHL : Ngân hàng đi lý
NHTM : Ngân hàng thng mi
PGD : Phòng giao dch
TTQT : Thanh toán quc t
TTTT : Trung tâm thanh toán
TTV : Thanh toán viên
XNK : Xut nhp khu
WTO : T chc thng mi th gii (World Trade Organization)
Vietcombank : Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng Vit Nam
Vietcombank HO : Hi s chính Ngân hàng thng mi c phn Ngoi thng
Vit Nam
4) PHNG PHÁP NGHIÊN CU
tài s dng các phng pháp nghiên cu sau:
2
Phng pháp nghiên cu duy vt bin chng: Phân tích, xem xét s phát trin
ca hot đng thanh toán quc t trong mi quan h vi các yu t bên ngoài (yu
t kinh t, chính tr, xã hi ca quc gia và quc t), các yu t bên trong (các yu
t ni ti ca ngân hàng thng mi), và mi quan h trong s phát trin cùng vi
các hot đng ngân hàng khác
Phng pháp lch s: Xem xét hot đng thanh toán quc t trong quá kh, hin
ti đ rút ra các mt đc và cha đc trong phát trin hot đng thanh toán quc
t. T đó, đ ra các gii pháp nhm nâng cao hiu qu trong phát trin các dch v
thanh toán quc t.
Phng pháp ly ý kin chuyên gia: Lp biu câu hi và x lý toán hc các kt
qu thu đc t ý kin chuyên gia v phát trin dch v TTQT đ đa ra đnh hng
qun lý phù hp.
Các phng pháp khác:
tài cng s dng các phng pháp phân tích thng kê, mô t, tng hp, t
duy logic, phân tích h thng …. đ lun gii các vn đ liên quan ca đ tài.
5) KT CU CA TÀI
Ngoài li m đu và kt lun, kt cu ca đ tài bao gm 3 chng:
Chng 1: C s lý lun v phát trin dch v thanh toán quc t ti các ngân hàng
thng mi
Chng 2: Thc trng phát trin dch v thanh toán quc t ti Ngân hàng thng
mi c phn Ngoi thng Vit Nam
Chng 3: Gii pháp phát trin dch v thanh toán quc t ti Ngân hàng thng
mi c phn Ngoi thng Vit Nam
3
CHNG 1: C S LÝ LUN V PHÁT TRIN DCH V THANH TOÁN
cho ngi có tên trên t hi phiu hoc theo lnh ca ngi này hoc cho ngi
cm hi phiu.
Phng thc. Trong hot đng thng mi quc t tt yu s dn đn vic nhn
tr tin hàng gia ngi xut khu và ngi nhp khu, đó là hot đng TTQT,
ngi ta có th thc hin hot đng này bng nhiu cách thc, đc gi là phng
thc TTQT. Hin nay trên th gii có nhiu phng thc thanh toán nh: Phng
thc chuyn tin, phng thc ghi s, phng thc nh thu, phng thc tín dng
chng t, … Mi phng thc thanh toán có nhng u nhc đim khác nhau, th
hin thành mâu thun quyn li gia ngi xut khu và ngi nhp khu. Do vy,
vic la chn phng thc thanh toán nào là tùy thuc vào quan h ca h và phi
đc ghi rõ vào hp đng mua bán ngoi thng.
a đim thanh toán. Các bên tham gia giao dch ngoi thng có th chn mt
đa đim bt k làm ni nhn thanh toán. Vic chn la này tùy thuc vào yêu cu
công vic và mi quan h gia các bên. Thông thng đa đim nhn thanh toán là
nc xut khu vì nh th d dàng to thun li cho bên xut khu thu hi vn và
trang tri các chi phí xut khu… Tuy nhiên cng có trng hp vic thanh toán
din ra ni đc ch đnh không phi là nc xut khu có th đ chuyn vn t
hot đng xut khu đn đu t ti đó hoc ni đó chính là ngun cung ng hàng
hóa chính cho hot đng xut khu…
Thi gian thanh toán. Tr trc, tr ngay, tr sau hoc hn hp. i vi điu kin
này thng phi kèm theo mt mc thi gian mà hai bên thng nht ly đó làm c
s tính thi gian. Nhng mc thi gian thng đc chn là ngày ký hu vn đn
cho lô hàng đã xut khu, ngày ký phát hi phiu, ngày chp chn hi phiu hoc
mt mc thi gian bt k mà hai bên thng nht chn làm c s.
Thanh toán quc t phc v cho hot đng kinh t đi ngoi, phi mu dch,
đu t, tài chính
Thanh toán là khâu quan trng trong quá trình sn xut và lu thông hàng hóa,
đc bit là đi vi hot đng XNK. TTQT đc t chc tt thì giá tr ca hàng hóa
trao đi và dch v thc hin gia các ch th các quc gia khác nhau mi đc
thc hin, góp phn thúc đy hot đng ngoi thng phát trin. Và chính vì vy
6
Ngoài ra TTQT không ch là mt nghip v ngân hàng thun túy mà còn đóng
vai trò trung tâm không th thiu trong dây truyn hot đng kinh doanh, b sung
và h tr các mt hot đng nghip v khách ca ngân hàng và gián tip ra li
nhun t các mt hot đng khác nh hot đng kinh doanh ngoi t, các dch v tài
tr thng mi, bao thanh toán, bo lãnh,…
Tng ngun vn huy đng và phân tán ri ro trong kinh doanh ca các
ngân hàng thng mi
Thanh toán quc t to điu kin thu hút khách hàng, m rng ngun vn huy
đng, làm tng s d tin gi trong quá trình thc hin các phng thc TTQT cho
khách hàng chng hn nh vic ký qu m L/C ca doanh nghip nhp khu, qun
lý tài khon tin gi thanh toán bng ngoi t và Vit nam đng ca các doanh
nghip xut khu, qun lý các tài khon chuyên dùng góp vn đu t vào Vit Nam
hoc đu t t Vit Nam ra nc ngoài, qun lý các tài khon Nostro, Vostro ca
các đnh ch tài chính trung gian,…ây là nhng ngun huy đng giá tr ln và
thng n đnh trong mt khon thi gian nht đnh do vy góp phn làm tng tính
thanh khon cho ngân hàng.
Phát trin hot đng TTQT giúp NHTM m rng hot đng kinh doanh thông
qua vic cung ng các dch v ngân hàng quc t đng thi đy mnh quy mô cng
nh hiu qu ca các mng hot đng khác ca NHTM nh kinh doanh ngoi t, tài
tr thng mi,…Trong bi cnh nn kinh t suy thoái, môi trng cnh tranh khc
lit nh hin nay, kinh doanh đa nng luôn là mt phng sách hu ích đ duy trì
hot đng kinh doanh hiu qu cao và phân tán ri ro cho các NHTM. c bit đi
vi các khách hàng có quan h tín dng hoc s dng các sn phm tài tr xut
nhp khu t các NHTM thì vic sn phm dch v TTQT ca chính ngân hàng đó
đ hp dn đ doanh nghip la chn s dng là điu kin thun li và là mt kênh
hiu qu đ ngân hàng có th qun lý vic s dng vn vay, giám sát đc tình hình
kinh doanh ca khách hàng, to điu kin qun lý, nâng cao hiu qu đu t và
kim soát ri ro.
7
8
vào s tng trng ca nn kinh t th gii nói chung và Vit Nam nói riêng.
Ngoài ra, li nhun ca ca các NHTM thu đc t hot đng TTQT cng đóng
góp vào tng thu nhp ca nn kinh t quc dân.
Tng cng quan h đi ngoi vi các cá nhân, pháp nhân và chính ph
các quc gia trên th gii
Hot đng kinh t đi ngoi tr nên vô cùng quan trng đi vi s phát trin ca
mt quc gia trong xu hng toàn cu hóa hin nay. Quá trình mua bán, luân
chuyn hàng hóa, dch v gia các t chc, các nhân thuc các quc gia khác nhau
tr nên thng xuyên hn và hot đng TTQT có vai trò quan trng thúc đy hot
đng kinh t đi ngoi ca các ch th kinh t.
1.1.4. Ri ro trong hot đng thanh toán quc t ti các ngân hàng thng mi
Ri ro đc hiu là nhng vic xy ra ngoài ý mun ch quan ca con ngi,
đem li nhng hu qu không th d đoán trc đc. Hot đng TTQT liên quan
đn các giao dch thng mi quc t, khong cách đa lý xa cùng vi s khác bit
v vn hóa kinh doanh, lut pháp,… gia các bên đi tác tham gia vào quá trình
thanh toán đã làm tng tính ri ro trong quá trình thanh toán.
1.1.4.1. Ri ro tín dng
Ri ro tín dng là ri ro mt kh nng thanh toán ca mt trong các bên tham gia
vào thanh toán đc bit trong phng thc tín dng chng t.
Ri ro do nhà nhp khu b v n, phá sn mt kh nng thanh toán, điu này s
gây khó khn, tn tht cho nhà xut khu và NH phát hành L/C.
Ri ro do nhà xut khu xy ra trong trng hp NH đã thc hin chit khu
chng t đi vi hàng xut khu nhng có nhng sai sót trong khâu kim tra chng
t, làm cho h s thanh toán b t chi thanh toán và nhà xut khu mt kh nng
thanh toán đi vi khon chit khu. Tt yu khon thit hi này NH chit khu ca
nhà xut khu phi gánh chu hoàn toàn.
Ri ro ngân hàng phát hành xy ra khi ngân hàng phát hành b v n, mt kh
nng thanh toán dn đn ri ro cho ngân hàng chit khu và ngi xut khu.
9
10
thanh toán cho ngi hng li theo quy đnh ca L/C ngay c khi nhà nhp khu
ch tâm không hoàn tr. Hoc trong trng hp NH là ngi gây ra ri ro đo đc,
NH m L/C có th vi phm cam kt ca mình nh t chi thanh toán hoc trì hoãn
thanh toán hoc đng v phía khách hàng gây khó khn trong quá trình thanh toán.
Nguyên nhân gây ra ri ro đo đc là do thông tin không đy đ, không cân xng.
S tách bit gia thanh toán theo h s và hàng hóa trên thc t.
1.1.4.3. Ri ro quc gia
ó là nhng ri ro liên quan đn s thay đi v chính tr, chính sách kinh t,
qun lý ngoi hi ca mt quc gia khin cho nhà xut khu không nhn đc tin,
nhà nhp khu không nhn đc hàng hóa.
Các nguyên nhân gây ra các bin c chính tr, kinh t xã hi: mâu thun sc tc,
tôn trng, các cuc xung đt thông qua đình công, biu tình, chin tranh bo
đng, Hoc cán cân thanh toán ca mt nc b thâm ht nng n buc chính ph
ca nc đó phi thay đi chính sách qun lý ngoi hi và chính sách ngoi
thng,…
1.1.4.4. Ri ro pháp lý
Hot đng TTQT ch yu da vào các thông l và tp quán quc t. Song ngoài
các thông l quc t còn có pháp lut ca mi quc gia đ to nên mt hành lang
pháp lý đy đ cho hot đng thanh toán quc t nc đó. Pháp lut các quc
gia thông thng là tôn trng các thông l quc t và ít mâu thun nhng trên thc
t rt khó đ lut pháp không có s mâu thun hoc chng chéo hoàn toàn ch là c
gng hn ch đn mc thp nht có th. Vì vy, vn đ am hiu pháp lut ca quc
gia đi tác là rt cn thit nhng không h d dàng và ri ro pháp lý là khó tránh
khi.
1.1.4.5. Ri ro hi đoái
Tin t đ thanh toán trong hot đng TTQT thông thng đc tha thun bng
các đng ngoi t mnh, n đnh. Tuy nhiên t giá hi đoái luôn bin đng theo
cung cu ca th trng và tn tht bi s bin đng t giá là khó tránh khi đi vi
các ch th trong quá trình thanh toán. ng tin thanh toán có th b mt giá tr
nc ngoài; chuyn tin tr n vay, lãi vay nc ngoài; chuyn tin cho vay, thu hi
n nc ngoài.
12
Ngoài ra, các NHTM còn cung cp các sn phm tài tr thng mi trc giao
hàng nh tài tr hàng lu kho, th tín dng điu khon đ; Tài tr sau giao hàng
nh chit khu BCT theo L/C, ng trc BCT nh thu, bao thanh toán. Và các sn
phm tài tr chuyên bit khác tùy thuc vào ngành ngh kinh doanh, chu trình kinh
doanh và đc đim riêng ca tng doanh nghip.
1.2.2. Khái nim v phát trin dch v thanh toán quc t ti ngân hàng thng
mi Vit Nam
Phát trin là khuynh hng vn đng theo chiu hng tin lên t thp đn cao,
t đn gin đn phc tp, t kém hoàn thin đn hoàn thin hn và cái mi ra đi
trên c s k tha hoàn thin cái c hoc thay th cho cái c. Nh vy, phát trin
dch v thanh toán quc t đc đnh ngha theo ngha hp và ngha rng.
Phát trin dch v TTQT đnh ngha theo ngha hp là phát trin sn phm dch
v TTQT, mng li giao dch ca NHTM nhm mc đích thu hút thêm khách hàng,
tng doanh s TTQT và m rng quy mô hot đng tng li nhun cho NHTM.
Tuy nhiên, phát trin dch v TTQT theo ngha hp hàm cha nhiu ri ro do
nhiu nguyên nhân khách quan t th trng, lut pháp quc t, khách hàng,… và
nguyên nhân ch quan t phía nng lc ni ti ca chính các NHTM,… Do vy
Phát trin dch v TTQT đnh ngha theo ngha rng là thc hin tun t nhiu
gii pháp đ phát trin sn phm dch v, mng li giao dch ca NHTM, mng
li NHL nc ngoài, ngun nhân lc, công ngh,… nhm thu hút thêm khách
hàng, nâng cao doanh s, m rng th phn TTQT ca NHTM nhng đng thi
phi đm bo hot đng TTQT an toàn, hi nhp và ti thiu hóa nhng ri ro đc
trng ca hot đng TTQT.
1.3. S cn thit phi phát trin dch v thanh toán quc t ti các ngân hàng
thng mi Vit Nam
Phát trin dch v TTQT là ht sc cn thit và có tính thc tin cao đi vi các
NHTM Vit Nam hin nay, bi vì:
1.4.1. Các chính sách kinh t v mô ca Chính ph Vit Nam
Các chính sách kinh t v mô ca mi nc đc đa ra nhm mc đích điu tit,
đnh hng phát trin nn kinh t ca nc đó. Trong các chính sách này, có mt s
chính sách nh hng trc tip đn hot đng ngoi thng và nh hng gián tip
14
đn hot đng TTQT nh: Chính sách kinh t đi ngoi, chính sách qun lý ngoi
hi, chính sách thu, chính sách qun lý hàng hóa XNK,…
Chính sách kinh t đi ngoi
Chính sách kinh t đi ngoi nói chung và chính sách ngoi thng nói riêng có
ý ngha vô cùng to ln đi vi hot đng TTQT, là c s nn tng và có tác đng
trc tip đn hot đng TTQT. Vic đa ra các đnh hng mang tính chin lc là
bo h mu dch hay t do hóa mu dch ca Chính ph có nh hng rt ln đn
hành vi ca các doanh nghip, t đó dn đn s sôi đng hay trm lng ca hot
đng TTQT.
Mt s la chn chính sách đi ngoi thiên v xu hng bo h mu dch ni đa
s gây khó khn cn tr hot đng ngoi thng, ngc li xu hng t do hóa mu
dch s to điu kin cho ngoi thng phát trin. S phát trin ca hot đng ngoi
thng là nhân t quan trng nh hng ti hot đng TTQT ca ngân hàng. Hot
đng ngoi thng làm phát sinh nhiu hn nhu cu thc hin ngha v tin t ca
quc gia này đi vi quc gia khác và đó chính là điu kin đ NHTM m rng và
phát trin nghip v TTQT.
Chính sách qun lý ngoi hi
Trong hot đng TTQT, thông thng s dng các ngoi t mnh t do chuyn
đi. xác đnh giá tr quy đi ca đng tin nc này sang đng tin nc khác
cn đn khái nim “t giá hi đoái”. T giá hi đoái là nhân t rt nhy cm, đc
xác đnh bi mi quan h cung và cu th trng ngoi hi đng thi chu s qun
lý và điu tit ca Nhà nc. Nhà nc thc hin qun lý ngoi hi thông qua vic
đ ra các chính sách nhm kim soát lung vn đng ca ngoi hi vào ra và các
quy đnh v trng thái ngoi t ca các t chc tín dng. Cn c vào tình hình c th
và nhng bin đng trên th trng mà Nhà nc áp dng các chính sách qun lý
kh nng đáp ng các cam kt đã tha thun gia các bên. Chng hn s suy thoái
kinh t, bin đng chính tr s nh hng bt li đn t do hóa thng mi, đn hot
đng sn xut kinh doanh ca doanh nghip t đó nh hng đn quá trình thanh
toán.
16
Nhng thay đi v môi trng pháp lý nh: c ch, chính sách ca mt quc gia
nh thay đi nhng quy đnh v d tr ngoi hi, quy đnh v thu, phí XNK,…
Nn kinh t ca mt quc gia cha n đnh và thng xuyên thay đi khin cho các
bên đi tác không d đoán trc đc tình hình làm nh hng đn kh nng thanh
toán, có th gây thit hi cho các bên tham gia, trong đó có NHTM.
Ngân hàng đi lý nc ngoài ca các NHTM đóng vai trò đc bit quan trng.
NHL nc ngoài ca các NHTM Vit Nam s là kênh thông tin cn thit thông
báo nhanh tình hình kinh t chính tr xã hi nc s ti và tình hình hot đng,
kh nng tài chính ca nhà nhp khu hoc nhà xut khu nc ngoài đang có quan
h.
Ngân hàng đi lý ca mt NHTM còn có chc nng gii quyt công vic ngay ti
nc ngoài, đa phng khi mà các NHTM cha có chi nhánh ti nc đó, đa
phng đó. Mng li NHL rng khp trên th gii giúp cho vic giao dch và
thanh toán ra nc ngoài đc thc hin nhanh chóng, đúng đa ch, gim bt chi
phí và gim thiu ri ro. Ngc li thông qua NHL, NHTM li có điu kin thc
hin các dch v y thác ca NHL đ m rng hot đng TTQT.
Mt NHTM có mng li NHL nhiu nc trên th gii, đng thi duy trì
mi quan h hp tác cht ch vi các NHL nc ngoài s rt thun tin trong
vic liên lc, tra soát các giao dch thanh toán XNK. Các khách hàng có hot đng
thanh toán XNK ngày càng có xu hng m rng đi tác làm n ngoài các th
trng truyn thng vì vy s có nhiu thng v vi các đi tác mi các nc
trên th gii. Vic xúc tin thit lp thêm các NHL trên th gii giúp NHTM đáp
ng đc mi nhu cu ca khách hàng. Nh vic thit lp các quan h mi, các giao
dch thanh toán s v thng NHTM mà không phi qua trung gian giúp khách hàng
đc thanh toán ngay, tit gim chi phí không b l nhng thng v làm n quan