B GIÁO DC VÀ ÀO
TOTRNG I HC KINH T
TPHCM
TRN TH CAM TUYN
QUN TR RI RO LÃI SUT
TRONG HOT NG KINH DOANH
TI NGỂN HÀNG TMCP SÀI GÒN
LUN VN THC S KINH T

Chuyên ngành : Tài Chính- Ngân Hàng
Mã s : 60340201
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:

PGS.TS TRNG TH HNG THÀNH PH H CHÍ MINH – NM
2012

LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan lun vn là công trình nghiên cu ca bn thân. Các s liu
trong lun vn đc tác gi thu thp t các báo cáo ca Ngân hàng Thng mi
C phn Sài Gòn, Ngân hàng Nhà nc và t các ngun khác. Các s liu và thông


MC LC

Danh mc các t vit tt i
Danh mc các bng biu ii
M đu 1
CHNG 1:
TNG QUAN V RI RO LÃI SUT VÀ QUN TR RI RO
LÃI SUT TI NGỂN HÀNG THNG MI 3
1.1 Ri ro lãi sut 3
1.1.1 Khái nim v ri ro lãi sut 3
1.1.2 Nguyên nhân dn đn ri ro lãi sut 4
1.1.3 Các mô hình đo lng ri ro lãi sut 5
1.1.3.1 Mô hình đnh giá li (the repricing model) 5
1.1.3.2 Mô hình k hn đn hn (the maturity model) 8
1.1.3.3 Mô hình thi lng (The duration model) 11
1.1.3. 4 o lng RRLS bng giá tr có th tn tht ( VaR) 14
1.2 Qun tr ri ro lãi sut 17
1.2.1 Khái nim v qun tr ri ro lãi sut 17
1.2.2 Mc tiêu ca qun tr ri ro lãi sut 17
1.2.2.1 Gim thiu mt mát cho ngân hàng 17
1.2.2.2 Tng li nhun cho ngân hàng 18
1.2.3 Các nhân t nh hng ti qun tr ri ro lãi sut 19
1.2.4 Quy trình qun tr ri ro lãi sut ca các NHTM 21
1.2.4.1 Nhn din và phân loi ri ro 21
1.2.4.2 Tính toán và cân nhc các mc đ ri ro và mc đ chu đng tn tht khi ri
ro xy ra 21
1.2.4.3 Giám sát ri ro 22
1.2.4.4 Kim soát ri ro 22
1.2.5 Phng thc qun tr ri ro lãi sut ti các NHTM trên th gii 23

2.4 ng dng mô hình đnh giá li, chênh lch thi lng và lãi sut bình quân
đu ra- đu vào đ đo lng ri ro lãi sut ti SCB 51
2.4.1 o lng ri ro lãi sut ti thi đim tháng 06/2011 51
2.4.2 o lng ri ro lãi sut ti thi đim tháng 11/2011 54
2.4.3 o lng ri ro lãi sut ti thi đim tháng 06/2012 60
2.4.3.1S dng mô hình Tái đnh giá đ đo lng ri ro lãi sut 61
2.4.3.2 S dng mô hình Duration theo tng nguyên t 65
2.4.3.3 S dng phng pháp đánh giá chênh lch lãi sut đu ra, đu vào 67
2.5 Kt qu đt đc và hn ch trong công tác qun tr ri ro 68
2.5.1 Kt qu đt đc 68
2.5.1.1 S dng mô hình tiên tin đ đo lng ri ro lãi sut 68
2.5.1.2 Thành lp phòng qun lý ri ro th trng và U ban ALCo, có chc nng
nghiên cu bin đng và d đoán v lãi sut. 68
2.5.1.3 Ch đng thit lp chính sách lãi sut phù hp vi c ch lãi sut và nhng
bin đng ca th trng 68
2.5.1.4 Tuân th các quy đnh ca NHNN v t l an toàn vn ti thiu 69
2.5.2 Hn ch 70
2.5.2.1 Cha có bin pháp gii quyt trit đ khi lãi sut bin đng liên tc nhm hn
ch ri ro lãi sut 70
2.5.2.2 Hn ch v phng pháp đo lng ri ro lãi sut 70

2.5.2.3 Hn ch v công ngh 71
2.5.2.4 Hn ch v ngun nhân lc 71
2.5.2.5 Hn ch trong vic s dng các công c phái sinh 72
2.5.2.6 Mt s nguyên nhân khác 72CHNG 3
MT S GII PHÁP NHM HOÀN THIN QUN TR
RI RO LÃI SUT TI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN

NHNN : Ngân hàng nhà nc
QLRRTT : Qun lý ri ro th trng
RRLS : Ri ro lãi sut
SCB : Ngân hàng thng mi c phn Sài Gòn
TCTD : T chc tín dng
TMCP : Thng mi c phn ii
DANH MC CÁC BNG

Bng 2.1: C cu ngun, s dng ngun ca mt s NHTM đn 31/12/2009 34
Bng 2.2: Tng trng huy đng, tín dng toàn ngành 2010 so vi 2009 35
Bng 2.3: Quy mô hot đng kinh doanh ca SCB t 2007-11/2011 38
Bng 2.4: Hiu qu kinh doanh ca SCB t 2007-11/2011 39

qu bt k hot đng nào ca ngân hàng, là thc đo chính xác nht ca mi ngân
hàng trong tng lai. Mt ngân hàng qun lý ri ro tt ngha là ngân hàng đó ít b
nh hng bi nhng tác đng do ri ro không lng trc.
c thù ca ngân hàng là kinh doanh tin t- cha đng nhiu ri ro tim
n: t giá, lãi sut, thanh khon, chính nhng ri ro th trng này s to ra c ri ro
tín dng ca ngi cho vay. Trong giai đon hin nay, vic chy đua lãi sut ca
các NHTM ngày càng quyt lit, đây cng là tin đ gây ra ri ro lãi sut, sau đó là
ri ro tín dng cho chính các NHTM.
Xut phát t nhng nhn thc trên, tôi đã chn đ tài : Qun tr ri ro lãi
sut trong hot đng kinh doanh ti ngân hàng TMCP Sài Gòn” làm lun vn
tt nghip. -2-
2. Mc tiêu nghiên cu
H thng hóa và khái quát nhng vn đ lý lun c bn v qun tr ri ro lãi
sut ti ngân hàng thng mi.
Tìm hiu chênh lch thi lng gia Tài sn Có và Tài sn N ca Ngân
hàng TMCP Sài Gòn, qua đó cho thy ri ro lãi sut luôn tim n trong kinh
doanh ngân hàng và đo lng mc đ nh hng ca lãi sut đn hiu qu hot
đng kinh doanh ca Ngân hàng.
T đó, tác gi đa ra các gii pháp đ hoàn thin công tác qun tr ri ro lãi
sut nhm to điu kin thun li cho Ngân hàng TMCP Sài Gòn hn ch đn mc
thp nht nhng thit hi t nh hng xu ca bin đng lãi sut đn thu nhp
ca ngân hàng
3. i tng và phm vi nghiên cu
Phm vi nghiên cu: ti ngân hàng TMCP Sài Gòn
Thi gian: ri ro lãi sut trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng TMCP
Sài Gòn t nm 2009 đn quý 2/2012
i tng: hot đng qun tr ri ro lãi sut ti ngân hàng TMCP Sài Gòn.

ngoi t hoc kinh doanh ngoi t khi t giá bin đng theo chiu hng bt li
cho ngân
hàng.

Ri ro lãi sut: là loi ri ro xut hin khi có s thay đi lãi sut th
trng hoc nhng yu t có liên quan đn lãi sut dn đn tn tht v tài sn hoc
gim thu nhp ca ngân hàng.
Ri ro thanh khon: là loi ri ro xut hin trong trng hp ngân hàng
thiu kh nng chi tr do không chuyn đi kp các loi tài sn ra tin mt hoc
không th vay mn đ đáp ng yêu cu ca các hp đng thanh toán.
1.1.1 Khái nim v ri ro lưi sut
Theo Timothi W.Koch (Bank Management 1955- University of South
Crolina), ri ro lãi sut là s thay đi tim tàng v thu nhp lãi ròng và giá tr th
trng ca vn ngân hàng xut phát t s thay đi ca lãi sut.
Theo Thomas P.Fitch (Dictionary of Banking Terms 1997- Barron’s
Edutional Series Inc) thì ri ro lãi sut là ri ro khi thay đi lãi sut th trng s
dn đn tài sn sinh li gim giá tr.

-4-
Tuy có nhiu khái nim khác nhau v ri ro lãi sut, nhng các khái nim có
cùng ni hàm: Ri ro lãi sut là loi ri ro xut hin khi có s thay đi lãi sut
th trng hoc nhng yu t có liên quan đn lãi sut dn đn nguy c bin đng
thu nhp và giá tr ròng ca ngân hàng.
Theo Peter Rose (2011), khi lãi sut thay đi ngân hàng phi đng đu vi
ít nht mt trong hai loi ri ro lãi sut : ri ro v giá và ri ro tái đu t.
Ri ro v giá: Giá tr th trng ca tài sn Có, tài sn N da trên khái
nim giá tr hin ti ca tin t. Do đó, ri ro s phát sinh nu lãi sut th trng
tng lên dn đn mc chit khu giá tr tài sn cng tng theo và giá tr hin ti ca
tài sn Có hoc tài sn N gim xung. Giá tr th trng ca các trái phiu và các
khon cho vay vi lãi sut c đnh ngân hàng đang nm gi s b gim giá khi lãi

t đng vi lãi sut 1%/tháng và k hn là 6 tháng thì chi phí lãi là 6 t đng.
Ngân hàng cho vay 60 t đng vi lãi sut 1.2%/tháng vi k hn 6 tháng thì thu
nhp lãi là 4.32 t đng. Ngân hàng không s dng ht ngun vn đ cho vay làm
li nhun gim 1.68 t.
Th t, do có s không phù hp v thi hn gia ngun vn huy đng vi
vic s dng ngun vn đó đ cho vay. Chng hn ngân hàng huy đng vn 100 t
đng vi lãi sut 1%/tháng và k hn là 6 tháng thì chi phí lãi là 6 t đng. Ngân
hàng cho vay 100 t đng vi lãi sut 1.2%/tháng vi k hn 3 tháng thì thu nhp
lãi là 3.6 t đng. Do huy đng vn vi thi gian dài nhng cho vay vi thi hn
ngn làm li nhun ngân hàng gim 2.4 t đng.
Th nm, do t l lm phát d kin không phù hp vi t l lm phát
thc t nên vn ca ngân hàng không đc bo toàn sau khi cho vay. Chng hn
khi d kin lãi sut cho vay là 8% trong đó lãi sut thc là 3% và d kin t l
lm phát là 5%, nu sau khi cho vay, t l lm phát thc là 7% thì lãi sut
thc ngân hàng đc hng ch còn là 1%.
1.1.3 Các mô hình đo lng ri ro lưi sut
1.1.3.1 Mô hình đnh giá li (the repricing model)
Mô hình đnh giá li đo lng s thay đi giá tr ca tài sn và n khi lãi
sut bin đng da vào vic chia nhóm tài sn và n theo k hn đnh giá li. Phân
loi nh trên nhm đa các tài sn Có và tài sn N v cùng mt nhóm có cùng

-6-
k hn t đó đo lng s thay đi ca thu nhp ròng t lãi sut ca các nhóm
vi s thay đi lãi sut ca th trng. Giá tr tài sn và n trong các nhóm dùng
đ tính chênh lch là giá tr lch s, khe
h nhy cm lãi sut đc dùng đ đo
lng s nhy cm lãi sut.(
Trn Huy Hoàng, Qun tr Ngân hàng 2010)
-7-
ca ngân hàng gim, ví d lãi sut th trng gim 0.5%; thu nhp lãi gim 0.5 t
đng (100 t đng x (-0.5%)); chi phí lãi gim 0.4 (80 t đng x (-0.5%)), khi đó
mc gim ca li nhun -0.1 (-0.5 – (-0.4)).
Ba là, khe h nhy cm lãi sut nh hn không: tài sn Có nhy cm vi
lãi sut (80) nh hn tài sn N (100) nhy cm vi lãi sut, khe h âm, ri ro lãi
sut xut hin khi lãi sut th trng tng. H s chênh lch lãi thun (NIM) ca
ngân hàng gim, ví d lãi sut th trng tng 0.5%; thu nhp lãi tng 0.4 t đng
(80 t đng x (0.5%)); chi phí lãi tng 0.5 (100 t đng x (0.5%)). Mc gim ca
li nhun -0.1 (0.4 – 0.5).
Mô hình này cung cp thông tin v c cu tài sn Có, tài sn N đc đnh
giá li khi lãi sut thay đi và các giá tr này đc xác đnh da trên giá tr s sách
ti thi đim tính toán, do đó hiu ng lãi sut làm thay đi vn ch s hu là
không xut hin mà ch làm thay đi thu nhp ròng t lãi sut. Mc dù phng
pháp này tng đi đn gin, d xác đnh, trc quan nhng li bc l hn ch: Mt
là không nghiên cu đy đ tác đng ca ri ro lãi sut đn giá tr th trng ca
vn, mà ch chú trng vào s liu trên s sách k toán ca vn do đó nó ch phn
ánh mt phn ri ro ca lãi sut. Hai là, vic phân nhóm tài sn theo mt khung k
hn nht đnh, làm phn ánh sai lch thông tin v c cu các tài sn Có và tài sn
N trong cùng mt nhóm. Ví d, tài sn và n có th cùng k hn nhng đc
đnh giá vào hai thi đim khác nhau trong cùng k hn (đu k hn và cui k
hn) thì tr nên không cân xng vi nhau nhng phng pháp đnh giá li b
qua vn đ này. Nu k hn đnh giá càng ngn, thì nhng hn ch này càng nh,
nu đnh giá hng ngày thì mô hình phn ánh trung thc hn, nhng nu k hn 3
tháng, 6 tháng, 1 nm thì hn ch càng ln.
Vì vy, mô hình đnh giá li ch phn ánh đc mt phn ri ro lãi sut đi
vi hot đng kinh doanh ca ngân hàng. Do đó, đòi hi phi có mt phng pháp
đo lng và kim soát ri ro lãi sut tt hn nhm khc phc nhng hn ch nêu
trên.


Ai
là k hn đn hn ca tài sn Có th i;
W
Lj
là t trng và M
Lj
là k hn đn hn ca tài sn N th j; n, m là s loi
tài sn Có và N phân theo k hn.
c đim ca s bin đng giá tr danh mc tài sn - n trong mô hình là:
mi s tng hoc gim ca lãi sut th trng đu dn ti mt s gim hoc tng
giá tr danh mc tài sn và giá tr danh mc n; k hn đn hn (trung bình) ca
danh mc tài sn và danh mc n có thu nhp c đnh càng dài thi khi lãi sut th
trng thay đi (tng hoc gim), giá tr ca chúng bin đng càng ln; lãi sut th
trng thay đi, k hn ca danh mc tài sn hoc n càng dài thì mc đ bin
đng giá tr ca chúng càng gim.
Nh vy nh hng ca lãi sut lên bng cân đi tài sn ph thuc vào mc
đ và tính cht ca s không cân xng k hn gia danh mc tài sn Có và danh
mc tài sn N và chênh lch gia giá tr tài sn Có và giá tr tài sn N (A- L)
chính là giá tr vn t có hay vn c phn ca ngân hàng (E), tt c các giá tr này
đc đo lng bng giá tr th trng.
Gi s trng thái ban đu ca bng cân đi tài sn ca ngân
hàng khi lãi sut
th trng cha thay đi nh sau:

-9-
vt : t đng

Tài sn ca ngân hàng đc đu t vào trái phiu có k hn 3 nm, mc li
tc c đnh 10%/ nm. N là vn huy đng k hn 1 nm, mc lãi sut huy đng c
đnh 10%/ nm (đ đn gin gi đnh lãi sut cho vay và huy đng bng nhau).


=
97.556,29

PA=
97.556,29
-
100.000
=
- 2.443,71
)
(1+r
m
)
2

(1+r
m
)
t

(1+r
m
)
tS thay đi giá tr th trng ca vn huy đng
PL=

8.000
+
80.000
=
79.279,28
(1+0.11)
(1+0.11)
PL=
79.28
-

làm gim kt qu kinh doanh ca ngân hàng, thm chí nu lãi sut bin đng mnh,
ngân hàng có th ri vào tình trng mt kh nng thanh toán cui cùng.
PE=
97.556,29
-
79.279,28
=
18.277,01

PE=

18.277,01

-

20.000

=

-1.722.99

-11-
1.1.3.3 Mô hình thi lng (The duration model)
Mô hình thi lng hoàn ho hn trong vic đo mc đ nhy cm ca tài
sn Có và tài sn N vi lãi sut, vì đã đ cp đn yu t thi lng ca tt c các
lung tin. Phng pháp này ch yu da vào chênh lch thi lng gia tài sn
Có vi tài sn N đ đánh giá và kim soát ri ro lãi sut.
Thi lng (Duration): thi lng tn ti ca tài sn là thc đo thi gian
tn ti lung tin ca tài sn này, đc tính trên c s các giá tr hin ti ca nó.
Khi lãi sut th trng bin đng thì thi lng (D) là phép đo đ nhy cm ca th

P

C
i

x
i
x
1
D
=
(1+YTM)
i

P

-12-
Vi D là thi lng (k hn hoàn vn hay hoàn tr) ca công c tài chính, P
là giá tr thc ti thi đim hin ti, t là thi gian khon tin đc thanh toán, CF
t

là giá tr khon tin d tính đc thanh toán trong giai đon t.
Ví d mt ngân hàng cho khách hàng vay s tin 1,000 t đng, k hn 5
nm, lãi sut cho vay 10%/nm, lãi tr hàng nm. K hn hoàn vn ca khon vay
đc xác đnh nh sau:

Thi lng ca khon vay k hn 5 nm


 R
L)

1+ R
1+ R (t)

CF
t

P
t

tP
t

1

100

90.91

90.91

2

100

cng

1,000.00

4,169.87-13-
Bin đi thành:
E=
- ( D
A
- D
L

L
)
A
 R
A
1+ R
=
- ( D
A

– D
L
K) và quy mô tài sn A ca ngân hàng
đc đt di s kim soát ca ngân hàng; quy mô càng ln thì tim n ri ro đi
vi lãi sut càng cao. T đó các nhà qun tr đa ra 3 trng hp có th xy ra:
Th nht, khi khe h k hn dng (k hn hoàn vn trung bình ca tài sn
ln hn k hn hoàn tr trung bình n), nu lãi sut tng s làm gim giá tr ròng
ca ngân hàng, nu lãi sut gim s làm tng giá tr ròng ca ngân hàng.
Th hai, khi khe h k hn âm (k hn hoàn vn trung bình ca tài sn
nh hn k hn hoàn tr trung bình n), nu lãi sut tng s làm tng giá tr ròng

-14-
ca ngân hàng, nu lãi sut gim s làm gim giá tr ròng ca ngân hàng.
Th ba, khi khe h k hn bng không (k hn hoàn vn trung bình ca tài
sn bng k hn hoàn tr trung bình n), giá tr ròng ca ngân hàng không chu
nh hng bi s thay đi lãi sut, ngha là mc tng gim giá tr tài sn đc
cân bng vi mc tng gim ca giá tr n.
 đo lng đc mc chênh lch v thi lng ca tài sn và n trên bng
cân đi tài sn ca ngân hàng, ta có công thc tính thi lng trung bình ca tng
tài sn (hay tng n) nh sau:
Nu ta gi D
Ai
và P
Ai
là thi lng và giá tr th trng ca tài sn Có th i,
thì thi lng ca toàn b tài sn Có là :
Công thc:
D
A
= ∑ P


-15-
VaR là tn tht ti thiu trong mt khong thi gian nht đnh vi điu
kin xác sut xy ra tn tht thc s ln hn là rt thp. Hay nói cách khác,
VaR là s tin ln nht có kh nng b mt ca danh mc trong mt khong thi
gian cho trc, vi mt đ tin cy nht đnh.
VaR thông thng đc tính cho tng ngày trong khong thi gian nm
gi tài sn, và thng đc tính vi đ tin cy 95% hoc 99%. Chng hn, vi đ
tin cy 95%: vi xác sut khong 95% tn tht ca danh mc s thp hn so vi
VaR đã đc tính toán.
VaR đc áp dng đc vi mi danh mc có tính lng (danh mc mà
giá tr đc điu chnh theo th trng). Tt c mi tài sn lng đu có giá tr
không c đnh, đc điu chnh theo th trng vi mt quy lut phân b xác sut
nht đnh – phân phi chun, mi nguyên nhân ri ro ca th trng hình thành
nên quy lut phân b xác sut này vi hai giá tr đc trng là mc ý ngha (k
vng) và phng sai và VaR đc xác đnh da trên quy lut phân b xác sut
cho giá tr th trng ca danh mc.
Tuy VaR là chun mc mi trong đo lng và giám sát ri ro th trng
(Philippe Jorion), nó vn bao hàm nhng hn ch nht đnh:
Hn ch đu tiên, cng là hn ch ln nht ca VaR, đó là gi đnh các yu
t ca th trng không thay đi nhiu trong khong thi gian xác đnh VaR.
ây là mt hn ch rt ln, và trong nm 2007, 2008 đã dn đn s phá sn ca
mt lot ngân hàng đu t trên th gii, do điu kin th trng có nhng bin
đng đt ngt vt xa so vi trong quá kh.
Hn ch th hai, đó là hiu ng “đuôi chuông”. Nh chúng ta đã bit, do
tuân theo quy lut phân phi chun, hàm mt đ phân phi ca danh mc có hình
dng qu chuông, và nhng mc tn tht ln nht, ngoài d đoán, thng nm 
phn đuôi bên trái ca đ th hình chuông này. Ví d khi đo lng VaR cho mt
danh mc vi tng quy mô 640 triu đôla cho 252 ngày, vi đ tin cy 99%, ngân
hàng xác đnh đc ngng tn tht ln nht là 50 triu đôla. Tuy nhiên, ch cn

Trích đoạn i vi ngân hàng TMCP Sài Gòn Nâng cao ch tl ng công ngh ngân hàng

---