B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP H CHệ MINH
ầ.ầ
ầầ.

TRN TH THÚY VỂN PHỂN TệCH CÁC NHỂN T NH
HNG N LM PHÁT  VIT NAM
Chuyên ngành: Kinh t tài chính – ngân hàng.
Mư s : 60340201

LUN VN THC S KINH T Ngi hng dn khoa hc:
T.S HOÀNG CÔNG GIA KHÁNH
TP. H Chí Minh, 2012

i

LI CAM OAN

ầầ


Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ký hiu, ch vit tt
Danh mc các bng biu
Danh mc các hình v, đ th
LI M U 1
CHNG 1: C S Lụ LUN V LM PHÁT 4
1.1. Khái nim v lm phát 4
1.1.1. Khái nim 4
1.1.2. Các quan nim khác nhau v lm phát 6
1.2. Cách đo lng lm phát 10
1.3. Phơn loi lm phát 11
1.3.1. Lm phát va phi 11
1.3.2. Lm phát phi mã 12
1.3.3. Siêu lm phát 12
1.4. Tác đng ca lm phát đn nn kinh t 13
1.4.1. Tác đng tích cc ca lm phát 14
1.4.2. Tác đng tiêu cc ca lm phát 14
1.5. Các nhơn t nh hng đn lm phát 16
1.5.1. Thâm ht ngân sách 16
1.5.2. Lưi sut 17
1.5.3. T giá hi đoái 19
1.5.4. Cung tin M2 20
1.5.5. Nhóm nhân t khác 21

1.6. BƠi hc kinh nghim kim soát lm phát ca các ncầầầầầầầầầ 21
1.6.1Bin pháp kim soát lm phát ca các nc……………………………… 21

iii


iv

3.2.4. i vi lưi sut 82
3.2.5. Mt s gii pháp khác 84
KT LUN 92

TÀI LIU THAM KHO
v
DANH MC BNG BIU

Bng 2.1. Bng đóng góp ca các thành phn kinh t vào GDP t 2001 – 2005. 29
Bng 2.2. Bng đóng góp ca các thành phn kinh t vào GDP t 2006 – 2010. 30
Bng 2.3. Tng trng và chuyn dch c cu xut khu hàng hóa thi k 2001 –
2010. 33
Bng 2.4. C cu th trng xut nhp khu hàng hóa ca Vit Nam. 35
Bng 2.5. Tng trng và chuyn dch c cu nhp khu hàng hóa thi k 2001-
2010. 36
vii

kinh niên ca mi nn kinh t hàng hóa – tin t. Nó có tính thng trc, nu không
thng xuyên kim soát, không có nhng gii pháp chng lm phát hiu qu và
đng b thì lm phát có th xy ra và tái din li  bt c nn kinh t hàng hóa nào
vi bt k ch đ xư hi nào. Tình hình lm phát  Vit Nam nhng tháng cui nm
2012 cho thy vn đ kim soát lm phát góp phn to nên mt s n đnh v kinh
t có ý ngha cp bách c v lý lun ln thc tin. Trên c s vn dng các lý thuyt
đư đc hc trong chng trình đào to bc cao hc – Trng đi hc Kinh T
Thành Ph H Chí Minh vào điu kin Vit Nam, Lun vn này trình bày v “Phân
tích các nhân t nh hng đn lm phát ti Vit Nam”.
2. Mc tiêu nghiên cu
- H thng hóa các c s lý lun v lm phát và các nhân t nh hng đn
lm phát.
- Nhn din các nhân t nh hng đn lm phát ti Vit Nam trong giai đon
t nm 2000 – 2011.

2

-  xut mt s gii pháp nhm kim ch lm phát ti Vit Nam.
3. Phng pháp nghiên cu
Phng pháp nghiên cu ca lun vn là phng pháp thng kê, su tm các
s liu t các B, ban, nghành, các s liu có ngun gc đáng tin cy đc ph bin
trên các phng tin truyn thông và thông tin đi chúng nh lm phát, tng trng
kinh t, t l tht nghip và các s liu cn thit khác phc v cho quá trình nghiên
cu. Công vic này đc tin hành qua 2 bc nh sau:
- Thng kê các s liu cn thit cho giai đon nghiên cu t nm 2000 – 2011.
- Tùy vào mc đích nghiên cu mà trích dn s liu cho phù hp.
Da trên s liu thu thp đc, lun vn s dng các phng pháp phân tích
tng hp đ s lý và biu din s liu có đc theo các ni dung cn thit.
Ngoài ra lun vn còn s dng phng pháp nghiên cu liên ngành đ xem xét
nghiên cu vn đ di nhiu góc đ, nhiu ngành khác nhau; phng pháp so sánh
4

CHNG 1: C S Lụ LUN V LM PHÁT
1.1. Khái nim v lm phát
1.1.1. Khái nim
Trong kinh t hc, lm phát (inflation) là s tng lên theo thi gian ca mc
giá chung ca nn kinh t. nh ngha cng ng ý rng lm phát không phi là hin
tng giá ca mt vài hàng hóa hay nhóm hàng hóa nào đó tng lên. Và nó cng
không phi là hin tng giá c chung tng lên mt ln. Nu s tng lên mt ln ca
giá c thì hin tng ch dng li là mt cú sc v giá ch cha phi là lm phát.
Lm phát là s tng giá liên tc theo thi gian.
Trong mt nn kinh t, lm phát là s mt giá tr ca th trng hay gim sc
mua ca đng tin. Khi so sánh vi các nn kinh t khác thì lm phát là s phá giá
tin t ca mt loi tin t này so vi mt loi tin t khác. Thông thng ngi ta
hiu theo ngha đu tiên là lm phát ca đn v tin t trong phm vi nn kinh t ca
mt quc gia, còn hiu theo ngha th hai là lm phát ca mt loi tin t trong
phm vi th trng toàn cu. Phm vi nh hng ca hai thành phn này vn là mt
vn đ gây tranh ci gia các nhà kinh t hc v mô.
Nh vy, có th nhn thy rng s tng lên ca giá c chính là mt trong
nhng biu hin ca c bn ca lm phát. Vic xem xét lm phát tp trung vào
nghiên cu nhng biu hin ca lm phát, th hin qua vic gia tng ca mc giá
chung vi tc đ cao và kéo dài theo thi gian.

V bn cht, lm phát là do khi lng tin t trong lu thông vt quá khi
lng hàng hóa và dch v cung ng, dn đn s tng giá đng lot, liên tc và 
mc đáng k. T đó, ngi ta thng ly ch s giá tng đ nói lên mc đ lm
phát. Lm phát thng đi kèm vi tng trng kinh t, tng s lng công n vic
làm. Bn cht ca lm phát không xu, bi lm phát  mc kim soát đc s kích
thích đu t, xut khu và ci thin công n vic làm. Song, khi lm phát tng quá
mc (đn 2 con s tr lên) và ngoài tm kim soát s gây tn hi cho nn kinh t và
cuc sng ca ngi dân.

6

1.1.2. Các nguyên nhơn gơy ra lm phát
Quá trình hình thành các khái nim và nhn thc bn cht kinh t ca lm phát
cng là quá trình phát trin ca t duy đi t đn gin đn phc tp, đi t hin tng
bên ngoài đn bn cht bên trong, đn các thuc tính ca lm phát, là quá trình sàn
lc nhng hiu bit sai và đúng, ln ln gia hin tng và bn cht, gia nguyên
nhân và kt qu đ phn ánh đúng bn cht quy lut ca lm phát.
Quan đim thuc trng phái tin t
Theo quan đim ca các nhà kinh t hc thuc trng phái tin t thì lm phát
là do hin tng tin t trong lu thông tng lên (chng hn có th do ngân hàng
trung ng mua ngoi t đ tránh gây mt giá ca đng ngoi t so vi đng ni t
trong nc, hoc cng có th ngân hàng trung ng tng cung tin đ kích thích nn
kinh t hoc có th chi tài tr thâm ht ngân sách… làm tng lng cung tin trong
lu thông gây ra lm phát). Nh chúng ta đư bit, khi ngân sách b thâm ht có th
do nhu cu chi tiêu ca chính ph tng do mc đích chin tranh hay do suy thoái
kinh t cn kích cu đu t và tài tr cho thâm ht ngân sách thông qua phát hành
tin là cách đn gin nht. Tuy nhiên, có nhiu cách tài tr thâm ht ngân sách khác
nhau nh: phát hành trái phiu, vay n nc ngoài, … song do ngân sách b thâm
ht kéo dài làm gim lòng tin ca nhà đu t vào kh nng chi tr n cho nên h t
chi mua trái phiu chính ph. iu này làm hn ch phng án tài tr thâm ht

do lm phát ca nc ngoài cao làm cho giá nguyên liu  nc xut khu tng, hay
do đng ni t b mt giá so vi đng ngoi t ca nhng nc có quan h mu
dch…
- Do thu sut tng lên làm nh hng ti mc sinh li ca các nhà đu t nên
đy giá c tng lên.  duy trì mc sinh li mong mun, hoc các doanh nghip
tng t l li nhun bng cách tng giá bán hàng hóa s làm cho giá c tng, vic
tng giá c hàng hóa trong trng hp này mang tính cht tích cc nhm duy trì li
nhun  mc mong mun. Vic này thng xy ra trong điu kin đc quyn. Mt
s nc gi là “lm phát hành chính”.

8

+ Lm phát do cu kéo
Lm phát do cu kéo hay lm phát do nhu cu là lm phát xy ra do tng cu
tng vt quá mc cung hàng hóa ca xư hi, dn đn áp lc làm tng giá c.
Tng cu trong kinh t bao gm chi tiêu ca chính ph - G, chi tiêu ca h
gia đình – C, đu t trong nn kinh t - I, nhu cu hàng hóa xut khu – X, lng
hàng hóa nhp khu – M. Nu gi tng cu là AD thì AD = C+ G + I + X – M (du
âm trong biu thc là do hàng hóa nhp khu làm tng thêm hàng hóa trong nc và
làm gim cng thng cho tng cu). Tng cu (AD) tng có th do mt hoc mt s
yu t trong v bên phi ca biu thc tng lên:
- Chính ph tng các khon chi tiêu cho an ninh quc phòng, các khon đu t
làm cho tng cu tng.
- Thâm ht ngân sách nhà nc kéo dài đc đài th bng cách vay mn 
trong nc hay nc ngoài.
- Các h gia đình tng chi tiêu do mc thu nhp đc Chính ph gim thu,
tng tr cp.
- Tâm lý thích tiêu dùng thay vì tit kim ca dân chúng đa đn s gia tng
tc đ lu thông tin t. Nu dân chúng có khuynh hng thích tiêu dùng, tc đ
lu thông tin t gia tng.

+Lm phát do xut khu:
Khi xut khu tng, dn ti tng cu tng cao hn tng cung (th trng tiêu
th lng hàng nhiu hn cung cp), khi đó sn phm đc thu gom cho xut khu
khin lng hàng cung cho th trng trong nc gim (hút hàng trong nc) khin
tng cung trong nc thp hn tng cu. Khi tng cung và tng cu mt cân bng s
ny sinh lm phát.
+Lm phát do nhp khu:

10

Khi giá hàng hóa nhp khu tng (do thu nhp khu tng hoc do giá c trên
th gii tng) thì giá bán sn phm đó trong nc s phi tng lên. Khi mc giá
chung b giá nhp khu đi lên s hình thành lm phát.
1.2. Cách đo lng lm phát
 đo lng mc giá chung hay nói cách khác là lm phát các nhà kinh t xây
dng hai ch s. Th nht, là ch s giá tiêu dùng hay CPI hay còn gi là ch s giá
Laspeyres và ch s th hai là GDP điu chnh. C hai ch s này đu tính toán mc
giá trung bình ca toàn b hàng hóa và dch v trong nn kinh t. S khác bit duy
nht gia hai loi ch s này là quan đim ca r hàng hóa làm trng s tính toán.
CPI là mt t s phn ánh giá c ca mt r hàng hóa trong nhiu nm so vi
chính giá c ca r hàng hóa đó  mt nm gc nào đó. Ngha là, r hàng hóa đc
la chn đ tính giá là không đi trong nhiu nm. Ch s giá này ph thuc vào
nm đc la chn làm gc và s la chn r hàng hóa tiêu dùng. CPI có mt
nhc đim c bn. Th nht, mc đ bao ph ca ch s giá này ch gii hn đi
vi mt s loi hàng hóa tiêu dùng và do vy không phn ánh bin đng ca mt s
hàng hóa t bn. Th hai, trng s c đnh da vào t phn chi tiêu đi vi mt s
hàng hóa c bn ca ngi dân thành th mua vào nm gc và do vy nó không
phn ánh đúng và đy đ chi tiêu khác trong toàn xư hi, đc bit là  nhng xư hi
có s phân tán gia nông thôn và thành th. Th ba, bi vì trng s ca r hàng hóa
là c đnh  mt nm gc, do vy không phn ánh đc s bin đi trong c cu

đc tính trong nm. Theo đó, lm phát đc chia thành 3 loi sau: lm phát va
phi, lm phát phi mư và siêu lm phát.
1.3.1. Lm phát va phi
Lm phát va phi là lm phát  mc mt con s nguyên (t l tng giá c
hàng hóa trong khong 10% tr li).  mc đ lm phát va phi, giá c tng chm,
dao đng xung quanh mc tng tin lng. Trong điu kin nh th, giá tr tin t
không bin đng nhiu, to điu kin thun li cho kinh t phát trin. Ngoài ra đi
vi loi lm phát va phi tùy theo chin lc và chin thut phát trin kinh t 
mi thi k mà chính ph có th ch đng đnh hng mc thng kê trên c s duy
T l lm phát
=

12

trì mt t l lm phát là bao nhiêu đ gn vi mt s mc tiêu kinh t khác nh kích
thích tng trng kinh t, tng cng xut khu, gim t l tht nghip trong các
nm tài khóa nht đnh.
Khi giá c tng vt khi mc đ hp lý trên, ngi ta nói đn lm phát đang
bc vào giai đon tng cao.
1.3.2. Lm phát phi mƣ
Lm phát phi mư là lm phát tng ng vi tc đ tng giá trong phm vi hai
hoc ba con s (t 20% đn 100%/nm), mc đ tng ca giá c hàng hóa lúc này
ging nh “mt con nga bt kham đang tung vó đ chy”, nhng vn thp hn siêu
lm phát. Khi lm phát phi mư xy ra, sn xut b đình tr, nn tài chính b hy hoi.
Nu không có bin pháp thích hp đ “kim hưm chú nga” thì nn kinh t d dàng
ri vào tình trng siêu lm phát. Nhìn chung lm phát phi mư xy ra và duy trì trong
thi gian dài s gây ra nhng bin dng kinh t nghiêm trng. Trong bi cnh đó
đng tin s b mt giá nhanh, cho nên mi ngi ch lu gi mt lng tin ti
thiu đ va đ cho giao dch hàng ngày. Mi ngi có xu hng tích tr hàng hóa,
mua bt đng sn, chuyn sang s dng vàng và các ngoi t mnh đ làm phng

- Lm phát d đoán trc: là loi lm phát mà mi ngi có th d đoán trc
nh vào s din tin liên tc theo chui thi gian trong nhiu nm.
- Lm phát không đc d đoán trc: là loi lm phát xy ra bt ng, ngoài
s tiên liu ca mi ngi, cng đ cng nh mc đ tác đng.
- Lm phát cao và lm phát thp : lm phát cao là loi lm phát mà t l tng
thu nhp thp hn t l tng lm phát. Ngc li lm phát thp là loi lm phát mà
mc tng thu nhp cao hn mc đ tng ca t l lm phát.
1.4. Tác đng ca lm phát đn nn kinh t
Lm phát có th tác đng tích cc ln tiêu cc vi tc đ tng trng kinh t
thông qua nhiu kênh khác nhau vi mc đ nh hng tng th khác nhau, ph
thuc đáng k vào c cu th ch (c nhà nc và t nhân) ca nn kinh t, ph

14

thuc vào kh nng thích nghi vi mc lm phát hin hành và kh nng d báo lm
phát.
1.4.1. Tác đng tích cc ca lm phát
Theo lý thuyt kinh t v mô, khi nn kinh t đt đn mc đ toàn dng, hay
nói cách khác, khi các yu t sn xut nh đt đai, lao đng, vn, công ngh… cha
đc khai thác ht thì khi mc giá chung ca nn kinh t tng lên s có tác dng
kích thích các doanh nghip gia tng đu t đ sn xut hàng hóa cung ng trên th
trng, làm cho sn xut đc m rng. Sn xut đc m rng s to ra đc
nhiu công n vic làm, gim t l tht nghip và tng thu nhp ca ngi dân. u
t cho sn xut, tng thu nhp ca ngi dân s góp phn làm tng tng cu. Tng
cu tng li to điu kin cho sn xut phát trin. Vì vy trên góc đ này lm phát
đc xem là mt nhân t kích thích phát trin kinh t.
Lm phát va phi đc xem là giúp tng trng kinh t thông qua khuyn
khích huy đng vn và tng tính linh hot t giá. T l lm phát thp có th giúp bôi
trn th trng hàng hóa, lao đng và tng tính linh hot tng đi đi vi giá c.
Nu giá c (k c tin lng và giá c ca các nhân t khác) gim xung vi tính

cho lnh vc lu thông hàng hóa b ri lon.
Hai là, lm phát làm cho đi sng dân c gp khó khn hn. Khi lm phát
tng lên, tng thu nhp danh ngha tng lên, giá c hàng hóa tng, trong khi đó thu
nhp không tng, hoc tng chm càng gp khó khn.
Ba là, lm phát làm ri lon h thng tin t. Trong lnh vc tin t tín dng,
lm phát làm cho sc mua đng tin gim, lu thông tin t din bin khác thng,
tc đ lu thông tin t tng lên mt cách đt bin càng làm cho sc mua ca đng
tin gim xung nhanh chóng hn. Hot đng ca h thng tín dng ngân hàng ri
vào tình trng khng hong, do ngun tin gi trong xư hi b st gim nhanh
chóng, nhiu ngân hàng b phá sn do mt kh nng thanh toán và thua l trong kinh
doanh. Tình hình đó làm cho h thng tin t b ri lon và không th kim soát ni.

16

Bn là, lm phát làm xu đi tình trng ca cán cân thanh toán quc t. Nu t
l lm phát trong nc cao hn t l lm phát nc ngoài (có quan h mu dch) thì
giá c hàng hóa trong nc tr nên mc hn so vi giá c hàng hóa nc ngoài, do
đó làm gim xut khu, tng nhp khu, làm xu đi tình trng tài khon vưng lai. T
l lm phát cao cùng vi bi chi tài khon vưng lai có th to nên tâm lý trông đi
mt s gim giá ca đng ni t so vi ngoi t gây áp lc tng t giá, t đó càng
đy mc giá c chung tng lên.
Nm là, lm phát làm gia tng t l tht nghip. Mc giá chung tng lên có th
gây nên s gim sút ca tng cu và công n vic làm, do đó gia tng t l tht
nghip (vì khu vc sn xut b thu hp).
Nh vy, có th thy ngoi tr trng hp lm phát va phi còn tác đng tích
cc đn nn kinh t, các loi lm phát còn li đu gây nh hng xu đn quá trình
phát trin ca nn kinh t xư hi.
1.5. Các nhơn t nh hng đn lm phát
1.5.1. Thơm ht ngơn sách
Mi quan h gia thâm ht ngân sách và lm phát là thông qua kênh tin t và

phát, bt lun hình thc bù đp cho thâm ht ngân sách là nh th nào. Vì thâm ht
ngân sách tác đng đn lm phát theo nhiu kênh truyn dn khác nhau. Thm chí
cng có lp lun rng ngay c khi ngân hàng trung ng không phát hành tin đ bù
đp thâm ht ngân sách, s gia tng v thâm ht ngân sách cng kéo theo s gia
tng áp lc lm phát thông qua kênh tác đng “chèn ln” đu t t nhân. ó là khi
thâm ht ngân sách đc bù đp thông qua phát hành trái phiu, lưi sut trên th
trng s tng và khi lưi sut tng s làm thoái lui đu t ca khu vc t nhân, và vì
th tng cung ca nn kinh t gim và kt qu là s gia tng mc giá trong nn kinh
t.
1.5.2. Lƣi sut
Chính sách tin t thông qua các công c ca mình và qua các kênh truyn
dn, đ tác đng đn mc sn lng và giá c trong nn kinh t. Ti hu ht các

Trích đoạn 2.1 C ch tru yn ti chính sách tin tđ nl m phát ti Vi t Nam

---