!∀#∃%&∋(
)∗+!,∀#−∗.+(
−!/
)01−2
34564
!∀#∃%&∋(
)∗+!,∀#−∗.+(
−!/
789:;<(<=><8(?(≅9Α<(ΒΧ∆(ΕΦ<8(ΓΗΙ<8
ϑΚ(ΛΜ( ((((((?(ΝΟΠΘΟΡΟΣ
)01−2
∋Τ+Υ−ς−∋/
34564
!∀#
∃%&∋(∃)∗%+∗∋,−∋.!#
/)/012%3453∋6780+1#
93:∃!;<1=1∋4&49>?1∃#
∋.0/7
0
&≅Α2Β
1∀4∋>Χ∆!/?Ε&ΦΓ1Η#
.Ι)1ΧΑ%Φ!37∗<8,Βϑ1ΚΗΛ#
∴σ7⊥]Φ!/3,∆/0Κ!________________________________________χχ
δεΞφ#α_γς#ηιϕ#κλκ#ϕξ#ΨΞΨ#ΨΩ#οπ_______________________________________________________________________χ
∗2#_ς#Β2)€7ϒ783___________________________________________________________________
∗2]7]Β2)Λ∋________________________________________________________________γγ
∗2}7⊥Γ&12_______________________________________________________________________________γυ
∗2}7]Β2ϑ9Λ′Ε⊥___________________________________α
∗2σ7⊥Β2.Λ′_________________________________________________________χα
∗2σ7]Β5 )0!∀∃%___________________χ
!
≤⁄∞8ΒΑƒ____________________________________________________________________________________________________Ω
≤⁄∞8♣Β♦__________________________________________________________________________________________________________ΩΩ
€∗Β♥88∗♠Σ∞↔←4Φ↑∗∞→↓_____________________________________________________________ΩΩΩ
€∗Β♥8∴♣Ν∴∞°↓_____________________________________________________________________________________ΩΩΩ
€∗Β♥8∗±∗Σ″Σ≥Α×∗∝_____________________________________________________________________ΩΖ
Β♥8≤♥8_______________________________________________________________________________________________________________Ζ
8∗∂♦Ν⊥•ΝΓ↓Σ°Α°≥∞_______________________________________________________________
_#÷≠#≡#µΨ≈Ξ#…#κΩ_________________________________________________________________________________________________#
]7Β,___________________________________________________________________________________________ #
γ_#ϖΩ#κ↵Ξφ#Ζ#ζΨϕ#ΖΩ#ΞφΨΩ[Ξ#µρο_______________________________________________________________________γ
α_#ΨΞφ#ζΨνζ#ΞφΨΩ[Ξ#µρο_____________________________________________________________________________________γ#
υ_#ℵ#ΞφΨℑ#ℜ#Ψε#Ξ℘Ξφ#ρΞφ#{Ξφ_____________________________________________________________________________α #
χ_#θκ#µ⊗ο#µ⊕#οΞ#Ζ℘Ξ____________________________________________________________________________________________α#
∅∩∪⊃⊇⊄#]78♦Ο⊂≤⊆≤↓∈Σ≥Β∉∗±∗Ν∗∞∠8∇↓___________________________υ
__#8∆ ?Λ∃%&∋__________________________________________________________υ
___#Β5.0+___________________________________________________________________________________________υ
____#÷#µΨ≈Ξ_____________________________________________________________________________________________________υ
____#Θ∀∃%&∋______________________________________________________________υ
}7}7]7Φ!/∆Κ5______________________________________________________________________________γ
}7σ7!.!Κ!/00∋3Ε________________________________________α
γ_υ_#⊇φΨΩ[Ξ#µρο#⇐ΞΨ#↵Ξφ_____________________________________________________________________________________αυ
γ_υ__#∅ΨΩθΞ#↵µ#ΞφΨΩ[Ξ#µρο___________________________________________________________________________________αυ
γ_υ__#Ψϕ#ΖΩ#Ζ#µ∑#ϕο________________________________________________________________________________________αυ
γ_υ_γ_#ηΨΩθκ#ωθ#ψεΞφ#µο#ΨΩ#Ζ#κΨΞφ#≡_________________________________________________________________αχ
γ_υ_α_ΨΞφ#ζΨνζ#µΨ≈Ξ#ϕο#Ζ#κΨΩθκ#ωθ#ϕο_________________________________________________________αχ
γ_χ_#ΨΞφ#ζΨνζ#ζΨΞ#κµΨ#⇑#Ω⋅ο_________________________________________________________________________α
!
γ_χ__#νΞΨ#φΩν#κΨΞφ#≡__________________________________________________________________________________________α
γ_χ__#|#φΩν#κ⇐________________________________________________________________________________________________________α
γ_χ_γ_#∩Ω#οΩ#κοπθΞ#κΞΨ__________________________________________________________________________________________α
γ_χ_α_#Ωϕ#⇐ΞΨ#φΩε#κΨοπθκ_____________________________________________________________________________________α
⇓Β←8∗∂♦Ν}__________________________________________________________________________________________υ
∅∩∪⊃⊇⊄#ας#〈η##⊇⊄∩◊⊇#∅_______________________________________________________________υ
α__#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#⇑#Ω⋅ο_____________________________________________________________________________________υ
α___#ο#⇑#Ω⋅ο#ΞφΨΩ[Ξ#µρο_________________________________________________________________________________υ
α___#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#⇐ΞΨ#κΞΨ_______________________________________________________________________υ
α__γ_#ηΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#⇐ΞΨ#↵Ξφ___________________________________________________________________υα
α__γ__#θκ#οε#κΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#|µ#ζ__________________________________________________________υα
α__γ__#θκ#οε#κΨϖΞφ#ω[#ϕξ#κε#ψΩθΞ#ζΨ{#κΨο|µ#_____________________________________________________υα
α__#νΞΨ#φΩν#|#κΩΞ#µπ#µ⊕#κΨΞφ#≡#____________________________________________________________________υυ
α___#ηΨΞφ#≡#µνµ#ωΨνΩ#ΞΩ⋅ϕ#κΨΞΨ#ζΨΞ#_____________________________________________________________υυ
σ7]7]7∀∃%________________________________________________________________________υυ
α_γ_#ΨΞ#κµΨ#ΞΨΞ#κϖ#_____________________________________________________________________________________________υ
α_γ__#ΨΞ#κµΨ#ΞΨΞ#κϖ#ψΩθΞ#|µ#ζ_______________________________________________________________________υ
α_γ__#ΨΞ#κµΨ#ΞΨΞ#κϖ#ψΩθΞ#ζΨ{#κΨο|µ#_________________________________________________________________χ
σ7}7}7Φ∨Η5&)∀________________________________________________________χγ
σ7}7σ7Β2Λ′_____________________________________________________________________χα
σ7σ7Φ∨Η2Κ3,</&Κ5_______________________________________________χυ
Sinh viên đi hc nói chung và sinh viên nm th nht nói riêng là la tui
bt đu bc vào ngng ca cuc đi vi nhng lý tng, c m, khát khao và
hoài bão. Mt cuc sng tng lai đy hp dn, lý thú song cng đy bí n và khó
khn phía trc. Khác vi các la tui khác, sinh viên có s chun b v tâm th,
ki
n thc và môi trng giao t xã hi cng nh môi trng hot đng rng hn rt
nhiu nên suy ngh ca sinh viên chín chn hn khi quyt đnh k hoch đng đi
ca mình. Tuy nhiên trong thc t, vic chn ngành ngh, quyt đnh đng đi
ca sinh viên không đn gin bi vì ngành ngh trong xã hi rt phong phú, mi
ngành ngh đu có nhng yêu cu riêng…
Ngay t khi bc vào gi
ng đng đi hc, hu ht các sinh viên đu mong
mun mt cuc sng giàu có, mt tng lai rng ngi, mt công vic n đnh, danh
giá vi đa v xã hi ngày càng đc cng c.
c m ca các sinh viên đôi khi còn rt xa vi thc t lao đng, hot đng
ngh nghip, cha thy đc giá tr đích thc ca các ngh. Các sinh viên có k
vng quá cao vào m
t s ngh nhng khi tip xúc vi ngh nghip trong thc t
thng làm các sinh viên tht vng. Chn ngh mà hiu bit quá ít, thm chí không
hiu ngh đnh chn thì sm mun s gp tr ngi ln trong hot đng ngh nghip
ca cá nhân, to s hng ht, bi quan chán nn, min cng trong lao đng. Thc
t cho thy, không phi bao gi nam n thanh niên c
ng có th gii quyt đúng đn
vn đ chn ngh ca mình.
Hc vin Hành chính là c s đào to ngun nhân lc cho c quan hành
chính nhà nc, thu hút các sinh viên có c m ch yu làm quan chc vi công
vic n đnh và c hi tin thân lâu dài. T nm 2000, Hc vin đc phép tuyn
sinh h chính quy và cho đn nay nhà trng đã tuyn sinh đn khóa 13. T nm
2
sát trên mu sinh viên đc la chn đ xác đnh các nhân t tác đng đn quyt
đnh la chn chuyên ngành.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: Các nhân t tác đng đn xu hng la chn chuyên
ngành t chc nhân s ca sinh viên HVHC.
Phm vi nghiên cu: Nghiên cu này đã tin hành kho sát và đánh giá mc
đ tác đng ca các nhân t đn đn xu hng la chn chuyên ngành t chc
nhân s ca 450 sinh viên ca HVHC c s TP.HCM.
4. Phng pháp nghiên cu
Nghiên cu đc thc hin thông qua 2 bc: nghiên cu s b và nghiên
cu chính thc. Nghiên cu s b đc thc hin thông qua phng pháp đnh tính
trên c s nghiên cu trc đây v các nhân t nh hng đn la chn ngành, các
đnh ngh
a v xu hng la chn ngành và các thành phn ca xu hng. Sau đó
thông qua k thut tham vn ý kin ca các chuyên gia và ging viên có nhiu kinh
nghim trong lnh vc này, đng thi quan sát ti ni hc tp các biu hin ca các
nhân t t nh hng đ điu chnh thang đo thit lp bng câu hi s dng cho
nghiên cu bc tip theo. Nghiên cu chính thc đc thc hin theo phng
pháp đnh lng vi k thut phng vn trc tip thông qua bng câu hi điu tra.
Mu điu tra trong nghiên cu chính thc đc thc hin bng phng pháp ly
mu thun tin vi khong 450 sinh viên đang theo hc ti Hc vin Hành chính.
Kt qu đo lng trong nghiên cu chính thc đc s dng đ điu chnh mô hình
nhân t nh hng chính thc. Bng câu hi điu tra đc hình thành theo cách:
Bng câu hi hình thành t các nghiên cu đnh tính, sau đó tham vn ly ý kin
ca các chuyên gia, điu chnh đ đa ra bng câu hi chính thc. Vic kim đnh
thang đo nghiên cu s b cùng vi các gi thuyt đ ra bng h s tin cy
Cronbach Alpha, phân tích nhân t khám phá EFA da trên kt qu
x lý s liu
4
trng, điu ki
n v trí đa lý sinh viên xác đnh ngành hc phù hp vi nng lc
ri làm các th tc đng ký ngành hc. Trong nghiên cu này, khái nim la chn
đc đ ch hành vi ra quyt đnh và đó chính là quyt đnh theo đui mt chuyên
ngành đ hc tp và có tm bng c nhân đi hc đ làm hành trang vào đi. La
chn chuyên ngành là s quyt đnh ngh nghip trong tng lai.
2.1.1.2. Xu hng l
a chn chuyên ngành
Tu thuc vào đc trng cho mi lnh vc hot đng khoa hc mà khi xem
xét la chn chuyên ngành có th có nhng quan đim khác nhau v khái nim
này. Có quan đim cho rng đó là h thng các bin pháp giúp cho th h tr chn
ngành ngh có tính đn nhu cu ca xã hi và nng lc ca bn thân; quan đim
khác cho rng đó là nhng mi quan h kinh t giúp cho mi thành viên xã hi
phát trin nng lc đi vi lao đng và đa h vào mt lnh vc hot đng c th,
phù hp vi vic phân b lc lng lao đng xã hi Trong nghiên cu này, la
chn chuyên nghành là s tác đng ca mt t hp các lc lng xã hi, các điu
kin xã hi tn ti trong môi trng giáo dc đi hc giúp cho các sinh viên có
nhng hi
u bit c bn v mt s chuyên ngành ph bin đ khi tt nghip ra
6
trng, các em có th la chn cho mình mt cách có ý thc ngh nghip tng lai
trên c s kin thc đã hc ca nhng chuyên ngành mà mình đã la chn.
Xu hng la chn chuyên ngành là tp hp tt c các kh nng làm cho
sinh viên có th ra quyt đnh mt cách chc chn v mt chuyên ngành nào đó đ
la chn. Tp hp các kh nng có th do các nhân t bên ngoài, bên trong quyt
đnh đ làm cho ch th la chn có th chc chc la chn hoc quan tâm đn
chuyên ngành nào đó nhiu hn khi quyt đnh la chn.
Xu hng la chn đc đo lng bng vic u tiên la chn, s la chn
trong tng lai, quan tâm nghiên cu đ cân nhc cn trng trc khi quyt đnh
nhng hot đng ca mình đ có th có s la chn phù hp. S phù hp vùa giúp
cho xã hi có đc mt ngi lao đng đ chun đ tham gia gia vào th trng,
đáp ng nhu cu ngun nhân lc, va là c hi đ giúp bn thân phát trin tr
thành nhng thành viên tích cc, có ích cho xã hi thay vì là nhng gánh nng th
t
nghip do s chn la nhm ln ban đu. Quyt đnh la chn chuyên ngành
dng nh có tính cht quyt đnh đn tng lai ca sinh viên sau này. Tuy nhiên
đó không phi là tt c.
Th ba, s la chn chuyên ngành đòi hi có s hiu bit cn k thông tin
chuyên ngành la chn và gn lin vi nhng đc trng ca xã hi.
La chn chuyên ngành là mt ho
t đng có đi tng. i tng đây
chính là nhng chuyên ngành mà sinh viên s chn. Chuyên ngành đc chn tr
thành mc đích hot đng ca sinh viên. đt ti mc đích, sinh viên cn phi
hiu rõ đi tng (ngh). S hiu bit này càng cn k, sâu sc, đy đ bao nhiêu
thì kh nng chim lnh ngh nghip càng nhanh chóng tr thành hin thc by
nhiêu. M
t khi đã hiu rõ ngh nghip, sinh viên s dn thit lp đc k hoch c
th, có nhng bin pháp, phng pháp thích hp trong hc tp, rèn luyn đ chim
lnh đc ngh la chn nhng mc đ khác nhau. Vic xác đnh mc đích cho
s la chn chuyên ngành ca sinh viên là rt đa dng và phc tp. Mun xác đnh
đc chuyên ngành s chn phù hp vi mình, ngoài vic hiu bit v chuyên
ngành đó, sinh viên phi t hiu mình. Ch có trên c s này, bn thân sinh viên
mi đáp ng vi nhng yêu cu ca ngh nghip.
8
Trong quá trình tn ti và phát trin, giai đon la chn chuyên ngành đc
coi là mt b phn, mt mt xích trong cu trúc đi sng ca con ngi. Khi xác
đnh cho mình mt hng đi, mt v trí hot đng trong đi sng xã hi chính là
lúc con ngi ta la chn ngh. Quá trình la chn chuyên ngành không phi là
nhim v mang tính la chn ca cá nhân vi vic trin khai la chn.
Da trên nguyên tc phân loi ca nhng vn đ la chn s nghip [19] các
tác gi đã phân loi 6 nhân t chính nh hng quá trình la chn chuyên ngành:
1. S đnh hng (nhn thc đc s
cn thit ca vic ra quyt đnh và có đng
lc tham gia vào quá trình la chn s nghip)
2. S khám phá bn thân (tìm hiu v bn thân)
3. S tìm hiu bao quát v môi trng (tìm hiu v nhng ngành ngh khác nhau)
4. S khám phá theo chiu sâu v môi trng (tìm hiu v xu hng tng gim ca
nhng ngành ngh khác nhau)
5. Quyn la chn (c gng ch
n ngành mình thích)
6. S cam kt (sc mnh ca nim tin và gn bó vi mt ngh nghip c th).
S khám phá môi trng đ tìm hiu v ngành ngh cho chúng ta nhn thc
đc đc mt điu rng bn thân sinh viên t tìm hiu s gp nhng trc tr
không mong mun. ó là nhng quan đim phi chính thc da trên nhng nn
tng thiu ht m
t cách trm trng v thông tin cng nh nhng am hiu cn thit
v chuyên ngành đó. Nh vy, nht thit phi có hot đng hng nghip. Các b
phn có trách nhim, các ging viên hay ít ra là nhng ngi có ting nói chính
thc s phi chu trách nhim v vn đ này nu nh h không mun rng nhng
thông tin lch chun xut hin mt cách đáng ti
c.
Bên cnh đó, mt bài báo khác cng đa ra nhng thang đo cho vic đánh
giá cht lng ca vic la chn chuyên ngành, bao gm: mun bin la chn
thành hin thc, s tha mãn v chn la, s điu chnh v chuyên ngành đã la
chn, s th hin trong ngh nghip đã la chn và s n đnh ca chn l
a. [17]
Mt s tác gi khác, cng nghiên cu và ch rõ 3 nhân t nh hng đn
vic áp dng la chn chuyên ngành ca sinh viên: (1) sinh viên có hay không vào
mnh m ca b m, s
nh hng ca bn bè cng là mt trong nhng nh hng
mnh đn quyt đnh chn chuyên ngành bc đi hc. Bên cnh đó, Hossler và
Gallagher [24] còn cho rng ngoài b m, anh ch và bn bè, các cá nhân trng
11
cng nh hng đn vic la chn chuyên ngành bc đi hc ca sinh viên. Xét
trong điu kin giáo dc ca Vit Nam, cá nhân có nh hng ln đn quyt đnh
chuyên ngành bc đi hc chính là thy cô ca ngi đi hc.
T nhng phân tích trên, chúng ta có th xác đnh có nhng yu t tác đng
hay nh hng đn xu hng la chn chuyên ngành ca sinh viên nh
sau:
1. Yu t gia đình
2. Yu t cá nhân
3. T vn hng nghip ca các Khoa
4. Yu t bn bè
5. Yu t các phng tin thông tin đi chúng
2.1.3.1. Yu t cá nhân
Sinh viên sau khi tri qua giai đon đi cng, hc các môn chung cho tt c
các chuyên ngành đã bt đu hình thành th gii quan mt cách khoa hc đ có
nhng s nhìn nhn v cuc sng mt cách chc chn và trách nhim hn. Thi
gian hc giai đon đi cng ca sinh viên HVHC là 1,5 nm. Trong môi trng
đi hc, khi đc làm quen vi toàn các khái nim ca mt bc hc mi, sinh viên
va t ra phi sm thích nghi vi môi trng, va phi bit làm ch bn thân và
th hin mình. Chính điu nay là cho tính quyt đnh cuc đi ca mình bng cách
nghiêm túc la ch
n các chuyên ngành theo đui tr nên mang đm tính các nhân
ca chính bn thân ngi la chn.
* Kt qu hc tp
Kt qu hc tp hay thành tích hc tp làm cho sinh viên có cái nhìn đy
ging viên đn vic tham gia các hot đng xã hi do đoàn, hi t chc, ri qua các
bui giao lu tip xúc vi các chuyên gia trong các chng trình qung bá, xúc tin
hình nh ca doanh nghip, sinh viên có cái nhìn tng th hn v xã hi và tng
lai ca các chuyên ngành mình s chn. H d báo, suy lun hay phng đoán, tt
c đu có c s và các em luôn tin vào nhng gì mà mình đang t duy, quan sát,
nhìn nhn, nm bt. Kh nng đó không phi ai cng có. Nó ph thuc vào tính
tích cc trong hot đng ca sinh viên. Nhng ai hay dành thi gian tham gia vào
các chng trình xã hi b ích hay đi làm thêm ngoài gi hay gp g các thy cô
hay nghiên cu sách v, báo chí th vin s có s la chn chuyên ngành chín
chn hn.
13
Hu ht các sinh viên hc vin đu hiu rõ nhng chuyên ngành đào to.
Sinh viên có mt cái nhìn tng đi chun xác v các công vic có th làm đc
khi theo đui các chuyên ngành đó. S hiu bit v v trí, vai trò hay đa v ca
nhng con ngi làm vic theo đúng các chuyên ngành đã la chn là mt đc
đim ni bt. Dng nh h không m h khi la chn mà ph
n ln đu có đnh
hng rõ ràng. Xong vn đ mà các sinh viên quan tâm là liu mình đã đúng cha
và nói chung là vn còn thiu rt nhiu k nng quan trong la chn chuyên
ngành. iu này cng có ngha là tính cm tính cng chim mt dung lng khá
ln trong quyt đnh la chn đó.
Nhiu sinh viên có biu hin dao đng và thng xin làm các th tc chuyn
chuyên ngành. Quyt đnh la chn mt chuyên ngành đi v
i h tht là khó khn.
Nhiu khi thông tin quá nhiu nhng cha có mt s chc chn nào cho bt k mt
thông tin nào nên s dao đng là không th tránh.
* S tác đng bi nhng xu hng xã hi nht là các xu hng tiêu cc
Mt điu không th chi cãi là các vn nn tiêu cc đang din ra khó kim
soát t phái các nhà chc nng. Lúc đu là s riêng l, không kim soát s dn đn
t tích cc, đi vi nhng trng
hp cha m hiu rõ nng lc, hng thú ca con, hiu bit rõ v các ngành ngh
trong xã hi nên hng cho con mình la chn nhng ngh phù hp. Mt tiêu
cc là có mt b phn không nh các bc phu huynh li áp đt con cái la chn
ngh nghip theo ý mình. Vi suy ngh là cha m phi có trách nhim vi con cái
t vic chn ngh đn lúc tìm vi
c làm mà hu nh không tính đn hng thú, nng
lc s trng ca các em. iu này đã dn đn vic la chn chuyên ngành sai lm
ca sinh viên, hình thành các sinh viên tính th đng, li vào cha m. Và đây
cng là mt trong s các nguyên nhân c bn dn đn hin tng không thành đt
trong ngh, chán ngh, b ngh ca các sinh viên sau này.
2.1.3.3. T vn hng nghip ca các Khoa
V m
t lí lun, giáo dc hng nghip hay t vn hng nghip trong nhà
trng phi đóng vai trò ch đo trong vic đnh hng và la chn ngh nghip
ca sinh viên. Hot đng s cung cp thông tin mt cách chính thc v chuyên
15
ngành. Thông tin v các môn hc, v yêu cu nng lc, v môi trng và kh nng
phát trin sau này, v công vic và c hi vic làm. Nhng thông tin này rt b ích
và cn thit đi vi các sinh viên. ây là điu mà h luôn quan tâm, khát khao, k
vng hay mong đi mt ting nói chính thc ca nhà trng hay ít ra cng t
nhng con ngi đc gi là chuyên gia v các chuyên ngành, am hiu, nm bt
rt k v
thc trng các chuyên ngành đó. Thng thì các sinh viên khi chun b
suy ngh đ thc hin hành vi la chn có rt nhiu lo âu, trn tr, đa s trong h
đu cn hot đng t vn hng nghip này.
Nhn thc đc vic này, sau khi Quyt đnh đào to 08 chuyên ngành đc
trin các khoa chuyên ngành đu t chc t vn hng nghip. Các khoa cng
dành nhiu thi gian đ