B GIÁO DC VÀ ÀO
TO

TRNG I HC KINH T TP H CHÍ
MINH

NGUYN MINH HÙNG PHÂN TÍCH NHÂN T CÁC CH S TÀI
CHÍNH NGÀNH SN XUT VT LIU
XÂY DNG

TO

TRNG I HC KINH T TP H CHÍ
MINH

NGUYN MINH HÙNG

PHÂN TÍCH NHÂN T CÁC CH S TÀI
CHÍNH NGÀNH SN XUT VT LIU
XÂY DNG

Chuyên ngành: Kinh t tài chính - ngân
hàngMã s:
60.31.12


OAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca bn thân, đc xut phát t
yêu cu phát sinh trong công vic đ hình thành hng nghiên cu. Ni dung lun vn
có tham kho và s dng các tài liu, thông tin đc đng ti trên các n phm, tp chí,
trang web theo danh mc tài liu tham kho ca lun vn. Các s liu có ngun gc rõ
ràng tuân th đúng nguyên tc và kt qu trình bày trong lun vn đc thu thp đc
trong quá trình nghiên cu là trung thc cha tng đc ai công b trc đây.
Tác gi lun vn
NGUYN MINH HÙNG














LI CM N


Li cm n
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Danh mc các bng
Phn m đu 1
1. Tính cp thit ca đ tài 1
2. i tng và phm vi nghiên cu 2
2.1 i tng nghiên cu 2
2.2 Phm vi nghiên cu 2
3. Mc đích nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 2
5. Ngun d liu phân tích d kin 3
6. Nh
ng kt qu đt đc ca lun vân 3
7. Ni dung kt cu ca Lun vn 3
Chng 1: Lý thuyt v phân tích ch s tài chính và phân tích nhân t 4
1.1 Phân tích ch s tài chính 4
1.1.1 S cn thit phi phân tích ch s tài chính 4
1.1.2 Danh sách các ch s tài chính 5
1.2 Phân tích nhân t: 7
1.2.1 Tm quan trng ca vic ng dng phân tích nhân t trong nghiên cu kinh
t 7
1.2.2 Phân tích nhân t trong trng hp đánh giá các ch s tài chính 8
1.2.3 Mô hình phân tích nhân t 8
1.2.4 K thut phân tích nhân t 10
Chng 2: Các nghiên cu trên th gii v vic ng dng phân tích nhân t trong
phân tích tài chính 13
2.1 ng dng phân tích nhân t trong phân tích tài chính 13
2.1.1 Bài nghiên cu ca Anupam De, Gautam Bandyopadhay, B.N.Chakranorty
thuc Vin nghiên cu k thut n  (2011): “ Áp dng mô hình phân tích

Tài liu tham kho 41 











DANH MC CÁC T VIT TT BSC : Th đim cân bng
CFO : Giám đc tài chính
DN : Doanh nghip
EVA : Giá tr kinh t đc to ra
NOPAT : Li nhun ròng sau thu
IC : vn đu t

Bng 3.3: Mô t thng kê 24
Bng 3.4: Ma trn t
ng quan 25
Bng 3.5: S lng nhân t chính và t l ca các nhân t chung 26
Bng 3.6: Ma trn nhân t 27
Bng 3.7: Ma trn nhân t sau khi xoay 27
Bng 3.8: Ma trn chuyn dch nhân t 29
Bng 3.9: Ma trn h s nhân t 29
Bng 3.10: Hip phng sai nhân t 30
Bng 3.11: Xp hng nhân t và xp hng hiu qu hot đng 30

1

M U

1. Tính cp thit ca đ tài:

Hiu qu hot đng ca mt DN là mt trong nhng quan tâm c bn nht cho
nhiu ngi, bao gm ch s hu, nhân viên, nhà cung cp và các nhà đu t. Trách
nhim cui cùng ca vic đánh giá hiu qu hot đng ca mt DN là các nhà qun lý
và điu hành ca DN đó. Nghiên cu v hiu qu hot đng ca DN đã lp lun rng
mt lot các nhân t khác nhau có th tác đng đn hiu qu hot đng ca DN. Các
nhà qun lý DN tin rng hiu qu hot đng và các nhân t tác đng lên quyt đnh các
chính sách qun tr. Khi phân tích hiu qu hot đng ca doanh nghip da trên phân
tích tài chính, các nhà nghiên cu và các chuyên gia phân tích đã và đang xây dng
mt h thng ch s tài chính vô cùng phong phú, tip cn đa hng và phc v cho
tng mc đích riêng ca yêu cu phân tích.
Các lý thuyt tài chính xa nay đu xem vn đ phân tích tài chính và vic tính
toán các ch s tài chính là vn đ c bn nht khi nhp môn tài chính doanh nghip.
Vic la chn tính toán và phân tích các nhóm ch s tài chính nhm đánh giá hiu qu

đng thi giúp hiu đc sc khe tài chính và hiu qu hot đng ca các DN sn
xut vt liu xây dng mt các hiu qu hn.

4. Phng pháp nghiên cu:
Lun vn s dng các phng pháp: mô t - gii thích, phân tích - tng hp,
thng kê mô t, kim đnh gi thit.
i vi các phân tích thng kê khác nhau cn thit cho nghiên c
u này, tác gi đã
có s giúp đ ca phn mm thng kê SPSS. 3

5. Ngun d liu phân tích d kin:
Ngun s liu v báo cáo tài chính, báo cáo kt qu hot đng kinh doanh, báo
cáo dòng tin đc ly t các DN đang niêm yt thông qua các bn cáo bch, các
thông tin ca các công ty chng khoán có uy tín trên th trng.

6. Nhng kt qu đt đc ca Lun vn:
Mt là, tìm hiu mô hình đánh giá hiu qu hot đng ca các DN trên th gii
hin nay đang nghiên c
u, k tha kt qu nghiên cu áp dng cho vic phân tích các
DN sn xut vt liu xây dng ti Vit Nam.
Hai là, đa ra mô hình phân tích nhân t da vào các ch s tài chính trong vic
đánh giá hiu qu hot đng ca các DN cùng ngành và phát hin nhân t nào có giá
tr trong vic đánh giá hiu qu hot đng ca DN.
Ba là, m ra hng nghiên cu k tip cho các lnh vc đánh giá tài chính
doanh nghip nh: phân tích c
m đi vi các ch s tài chính, ng dng vào h thng
phân loi doanh nghip cùng ngành.

tng th v v th tài chính ca mt DN ti bt k thi đim c th hoc đ cung cp
mt ý tng toàn din v hiu qu tài chính ca DN trong mt khong thi gian c th.
S dng các ch s tài chính trong lnh vc tài chính phc v cho các nghiên cu đa
chiu. Nó không ch hu ích đ đánh giá sc khe tài chính hoc hiu qu hot đng
ca mt DN c th nào đó theo thi gian, mà nó cng là mt công c hu ích đ so
sánh tình hình tài chính và hiu qu tài chính đi vi nhng DN khác trong cùng mt
ngành hoc khác ngành đ xác đnh các vn đ ca ngành hay xác đnh các yu t cn
ci thin trong tng lai.
Ch s tài chính đc tính t báo cáo tài chính ca mt DN c th là Bng cân
đi k toán, Báo cáo lãi l hoc Báo cáo kt qu hot đng kinh doanh, và phân tích
dòng tin mt. Vic gii thích ca các ch s tài chính rt phc tp và nhiu cách tip
5

cn, trong khi vic phát trin và tính toán các ch s tài chính khác nhau, xem xét
đc đa ra đ nm bt các khía cnh khác nhau ca tình hình tài chính và hiu qu tài
chính ca mt DN ngày càng là yêu cu cp thit. Trong nhng nm qua, đã có mt s
gia tng các ch s do nhiu ch s tài chính đc nghiên cu phát trin thêm đa vào
ng dng và phân tích.
1.1.2 Danh sách các ch s tài chính:
Trong mt nghiên cu gn đây ca mt nhóm tác gi ài Loan đc trình bày t
i
Hi tho quc t BAI 2009 (2009 International Conference on Business and
Information), các t s tài chính thông dng có th đc phân thành bn nhóm ch tiêu
tài chính nh sau: ch tiêu v tng trng, ch tiêu v kh nng sinh li, ch tiêu v hiu
qu hot đng kinh doanh, và ch tiêu v kh nng thanh khon.
Ch tiêu v kh nng sinh li:
Kh nng sinh li là kh nng đ kim li nhun ca DN. ây là s phn ánh
chung ca cu trúc tài chính và hiu qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip. Mc
đích ca DN là theo đui li nhun và đm bo cho s tng trng và phát trin ca
DN trong tng lai.

T l li nhun thun (%)
T l li nhun thun trc thu (%)
T l li nhun không t hot đng kinh doanh trên doanh thu (%)
Ch tiêu v
hiu qu
hot đng
kinh
doanh
T l Giá tr hàng tn kho và các khon phi tr trên Giá tr thun (%)
Vòng quay tng tài sn
Vòng quay các khon phi thu
Vòng quay hàng tn kho
Vòng quay tài sn c đnh
Vòng quay Giá tr thun
Ch tiêu
v kh
nng
thanh
khon
T s thanh toán hin hành
T s thanh toán nhanh
Tng N trên Tng giá tr thun
T l N
T l Vn đu t dài hn trên Tng tài sn
Mc đ ph thuc n vay ca DN
7

1.2 Phân tích nhân t:
1.2.1 Tm quan trng ca vic ng dng phân tích nhân t trong nghiên
cu kinh t:

đc s dng thành công qua nhng nghiên cu khác nhau trong sut ba thp k qua.
Tùy các tip cn khác nhau, có rt nhiu ch s tài chính đc nghiên cu và phát
trin. Tuy nhiên, các ch s tài chính đôi khi không th
c t và đôi khi không th xy ra
đ tính toán tt c các ch s theo nh mong mun ca các CFO. Vi s hin din ca
các mi quan h trong và gia các b ch s tài chính, mt s lng nh hn các loi
ch s tài chính có th là đ đ nm bt hu ht các thông tin mong mun. S dng
mt s phng pháp thng kê, chúng ta có th làm gim các ch s
 tài chính này này
bng cách tìm hiu các yu t (bin tim n) vn có thành mt b các ch s tài chính
đ phân tích. Trong các phân tích ch s tài chính truyn thng, mt nhóm các ch s
tài chính nh: ch s thu nhp và li nhun, ch s thanh khon, ch s đòn by và kh
nng thanh toán, ch s khai thác hiu qu tài sn, ch s v hiu qu hot đng… đc
da trên gi đnh mi quan h ch không phi là da trên các c s thc nghim. S
cn thit phi s dng phân loi thc nghim t các mô hình phân tích d liu, tc là
phân loi da trên cách tip cn ca k thut thng kê đã đc phát trin vài nm tr
li đây. Phân tích nhân t là ph bin nht trong s các phng pháp thng kê đó. Sau
khi phân tích nhân t
 xác đnh các yu t tim n (tc là tp hp các loi) vn có thành
mt tp hp các ch s tài chính, ít nht, mi mt ch s này có th đc la chn t
mi mt nhóm ch s tài chính trong điu kin c th. Bng cách này, chúng ta có th
xác đnh mt s lng nh hn các ch s tài chính đc s dng cho phân tích tài
chính.

1.2.3 Mô hình phân tích nhân t:
V mt tính toán, phân tích nhân t hi ging vi phân tích hi qui bi  ch mi
bin đc biu din nh là mt kt hp tuyn tính ca các nhân t c bn. Lng bin
9

thiên ca mt bin đc gii thích bi các nhân t chung trong phân tích đc gi là

: Bin th i chun hóa
A
ij
: h s hi qui bi chun hóa ca nhân t j đi vi bin i
F: các nhân t chung
V
i
: h s hi qui chun hóa ca nhân t đc trng i đi vi bin i
U
i
: nhân t đc trng ca bin i
m: s nhân t chung

Các nhân t đc trng có tng quan vi nhau và vi các nhân t chung. Bn
thân các nhân t chung cng có th đc din t nh nhng kt hp tuyn tính ca các
bin quan sát:
F
i
= W
i1
X
1
+ W
i2
X
2
+ W
i3
X
3

Quá trình phân tích đc da trên ma trn tng quan ca các bin này.  có
th áp dng đc phân tích nhân t thì các bin phi có liên h vi nhau. Trong thc t
thì thng chúng ta luôn có điu này. Nu h s
 tng quan gia các bin nh, phân
tích nhân t có th không thích hp. Chúng ta trông ch rng các bin này có tng
quan cht ch vi nhau và nh vy s tng quan cht ch vi cùng mt hay nhiu
nhân t.
 kim đnh s phù hp ca mô hình, có th s dng Bartlett’s test of sphericity
đ kim đnh gi thuyt không (H
0
) là các bin không có tng quan vi nhau trong
tng th, nói cách khác ma trn tng quan tng th là ma trn đn v trong đó tt c
các giá tr trên đng chéo đu bng 1 còn các giá tr nm ngoài đng chéo đu bng
0. i lng này càng ln thì ta càng có nhiu kh nng bác b gi thuyt không này.
Nu gi thuyt H
0
không th b bác b thì phân tích nhân t rt có kh nng không
thích hp.

11

 S lng nhân t:
Chúng ta có th tính ra mt s lng nhân t nhiu bng s bin, nhng làm nh
vy thì không có tác dng gì cho mc đích tóm tt thông tin.  tóm tt các thông tin
cha đng trong các bin gc, chúng ta cn rút ra mt s lng các nhân t ít hn s
bin. Có 5 phng pháp nhm xác đnh s lng nhân t: xác đnh t trc, da vào
eigenvalue, biu đ dc (scree plot), phn trm bin thiên gii thích đc (percentage
of variance), chia đôi mu, kim đnh mc ý ngha. Thông thng, các phng pháp
thng kê s dng eigenvalue đ xác đnh nhân t. Ch có nhng nhân t nào có
eigenvalue ln hn 1 mi đc gi li trong mô hình phân tích. i lng eigenvalue

ca các bin tng hp) cho tng trng hp quan sát mt. 13

CHNG 2: CÁC NGHIÊN CU TRÊN TH GII V VIC NG DNG
PHÂN TÍCH NHÂN T TRONG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

2.1 ng dng phân tích nhân t trong phân tích tài chính
:
Phân tích nhân t ln đu tiên đc áp dng cho các ch s tài chính đc phát
trin và nghiên cu bi các tác gi: Mingo và Caruthers (1973) trong mt n lc đ
phát trin mt phân loi thc nghim ca các ch s tài chính. K t đó, các nhà nghiên
cu đã và đang s dng Phân tích nhân t
đ loi b s d tha và gim s lng các
ch s tài chính cn thit cho các nghiên cu tài chính thc nghim.
Hamdi và Charbaji (1994) áp dng Phân tích nhân t vào danh mc 42 ch s tài
chính ca các hãng hàng không thng mi quc t cho nm 1986 đ gim bt và đa
v nhng nhân t c bn.
Tan, Koh và Low (1997) s dng Phân tích nhân t trên 29 ch s tài chính ca
các công ty niêm yt trên S Giao dch Chng khoán Singapore (SES) t n
m 1980-
1991 đ ly đc 8 nhân t ni tri.
Öcal, Oral, Ercan Erdis và Vural (2007) áp dng Phân tích nhân t trên 25 t l

nhân t, các bin ít t
ng quan vi các bin khác đc loi tr. Phân
tích nhân t đc tin hành trên các bin còn li, xác đnh 8 nhân t.
 xác nhn các kt qu phân tích nhân t, Phân tích nhóm (cluster)
đc thc hin. Các nhân t đc đt tên và các ch s tài chính tiêu
biu đc nhn din.

Kt qu đt đc:
 Phân tích nhân t và phân tích cm đu đa ra 08 nhóm ch s tài
chính đi din tng đng.
 Xác đnh nhóm nhân t
chính trong s các ch s tài chính đ xác
nhn hoc cng c thêm các phân loi truyn thng hin nay ca các
ch s tài chính. Kt qu nghiên cu đã gim s lng các t s tài
15

chính so vi các ch s tài chính ban đu nhng cng có th cung cp
mt lng thông tin mong mun ln hn các ch s tài chính ban
đu.

Bng 2.1: S lng nhân t trong nghiên cu ca Anupam De,
Gautam Bandyopadhay, B.N.Chakraborty
Nhân t s Tên nhân t
1 Kh nng sinh li và t sut đu t
2 Tình trng tin mt
3 Cu trúc vn
4 Qun lý tài sn và nguyên vt liu
5 Kh nng thanh toán ngn hn
6 Kh nng thanh toán dài hn
7 Chính sách c tc

nng thanh kho
n,
gm có:
- T l tng trng
Vn ch s hu
- T sut sinh li
trên Vn c phn
ph thông
- Vòng quay tng
tài sn
- T l n
- T l tng trng
li nhun t hot
đng kinh doanh
chính
- T l li nhun
thun
- Vòng quay hàng
tn kho
- T l thanh toán
hin hàng
- T l tng trng
ca li nhun
thun
- Li nhun trên
mi c phiu
- Vòng quay các
khon phi tr
- T l thanh toán
nhanh