

 B
B
Ù
Ù
I
IG
G
I
I
A
AK
K
H
H
Á
Á
N
Ni
L

c hin trích dn và s
liu s dng trong luc dn ngu chính xác cao nht trong phm vi
hiu bit ca tôi. Lut thit phm cng  Kinh
t Thành ph H Ging dy Kinh t Fulbright.
i vi
Bùi Gia Khánh
ii
LI C

Xin chân thành gi l   n nh       và thy
Jonathan R. Pincusng dn, gn bó vi bài vit này t khi nó ch còn là mt ý
i luôn khuyng viên tôi trong quá trình thc hi tài.
y cô giáo tng dy kinh t Fulbrigt
sc nhit tình và tâm huyt trong vic ging dy, truyt nhng kin thc quý giá cho

 4
NG CHUYÊN TRONG H THNG GIÁO DC VIT NAM 5
2.1. Giáo dc ph thông ti Vit Nam 5
c ph thông 5
 7
2.4. Tr) 8
3. CÁC NGHIÊN CC V NG CHUYÊN 10
u 14
iv
 14
u thit k bng hi 16
 19
 23
5.3. V k ng chuyên 25
5.4. V quá trình hc tp ca hc sinh 27
i hc và vic hc ti bi hc 32
5.6. Các yu t thun vic hc tp ca hc sinh 37
5.7. Các yu t không th c 40
nh rõ ràng nhim v cng chuyên 43
6.2. Ci thi vt cht, thit b dy hc và ch các
ng không chuyên 44
6.3. Xây dng b ng giáo dc trung hc ph thông và công
khai kt qu p long trung hc ph thông 45
6.4. Xem xét li v trí ca k i hc 47
ng vai trò cc hc tp ca hc sinh 47
TÀI LIU THAM KHO 51
PH LC 56

vi
DANH MC BNG BIU

Bng 2.1. Tng hm thi  ng có kt qu tt nht 9
Bng 5.1. 2010 20
Bng 5.2. Kt qu thi tt nghip THPT  21
Bng 5.3. S ng hc sinh thi  theo các khi 24
Bm thi   25
Bm thi   25

DANH MC CÁC HP

Hp 5.1. Hc sinh gii lch s thi khi A 24
Hng chuyên b sót nhân tài? 26
Hp 5.3. Hc môn S  lp chuyên Toán 27
Hp 5.4. Ti sao phng chuyên? 29
Hp 5.5. Hc thêm hay không hc thêm? 31
Hp 5.6. Luyn thi  ng chuyên 32

c  quc gia Hà Ni, hin là Ch nhim c,
Thanh niên, Thing), Ngô Bo Châu (chuyên toán  tng hp Hà Ni,
gi
2



:

           


Trung hc ph thông (THPT)


3
.



1
Hàm Châu (2005)
2
Hàm Châu (2005),
3
c Hip (2010)
2

1.2. 
ba :
, li  ng chuyên, c th ng hp nghiên c 
chuyên Quang Trung (CQT)

4
 (2010)
5
Nguyn Kim Dung (2010)
6
Báo Pháp lut TP.HCM (2010)

3

không chuyên?
Th hai, các yu t ng lp  n kt qu hc tp ca hc
sinh trong mi quan h gia hai nhóm hc sinh trong nghiên cu?
Th baci thin
vic ging dy và hc tp tng THPT hin nay?
1.3. 
:
Mc tiêu nghiên cu c tài không nhhng chuyên gi
nhiêu so vng khác. Vic thm s gia hai nhóm h
nht kt lun mang tính ng nào.  tài này tìm hiu quá
trình hc tp ca hai nhóm hc sinh có xuu là nhau, xem
n di hc tp c nào  ng khác nhau và
nhng tri nghit bi ca hc sinh. T tác gi 

c v ng chuyên trong h thng giáo
dc Vit Nam. Phm li  4 trình
bày c th v u và thit k bng hi. Phn 5 tho lun các 
.6. Phn
7 kt lun và nêu ra nhm hn ch c  m ng nghiên cu
tip theo.

5
2. TRONG T NAM
7
Xem thêm ti ph lc 2, trang 58
6
THPT 



.

, ví d p xut
hi-2012)
8
. Trong 12 2001-2012
(8
(8(7(5). Trong k thi gt , c c có
g ký d thi tt nghi THPT
9
.
T l  tt nghip ca h 
10
.
K thi tt nghip THPT vi 6 môn thi thuc các khi khác nhau có th coi là m
  ng giáo dc ph thông ti Vit Nam. Trong bài vi  m thi tt
nghip THPT c la chn là mt bin hc sinh, không
tp trung vào mt khi môn thi c th nào; ii. La chn môn thi theo hình thc ngu nhiên

  

12
.
2.3
THPT ,
        
.

, K, M, N, R,
T, V, S.
, các 
. T 

.
Tuyn sinh  là k thi ht sc quan tri v hc sinh THPT vì nó có tính cnh
tranh rng thu vào ln nht ca hc sinh THPT. Trong k thi tuyn
sinh  khong 1.500.000 h  ng  trong c
c trong khi tng ch tiêu tuyn sinh ch 
13
.
m thi  có th là m m thi tt nghip PTTH vì nó
khc phc mt s hn ch cm thi tt nghip h bày  mc 2.2: i. S
phân loi hc sinh t thi   thi tt nghip THPT  cùng mt
môn hc; ii. Hn ch thiên lch do bnh thành tích  bi vì  thi
c t chc tp trung theo khi thi.
m thi  qua ba i là mt ch báo duy nht
hay quan trng nht trong vit qu hc tp ca hc sinh hay kt qu o

11

(n), CQT 12 trong tng s 2.700 ng THPT trong c
c v kt qu thi .

9
Bng 2.1. Tng hm thi  ng có kt qu tt nht






trung bình


1
THPT chuyên Quang Trung

21,72
281
2
THPT chuyên   Hà


21,71
538
3


Thanh Hóa
20,22
400
10

TP. HCM
20,21
881
Ngun: Thng kê ca B giáo dc  o.

CQT
rt
ln       . Tuy nhiên, mc tiêu cng
chuyên có phi, và có nên, ch m thi  m thi hc sinh gii? ng CQT 
u vào là nhng em hc sinh tt nht ca tnh, hng chuyên và các bc
ph nh có th i nhi nhng thành tích mà
ng c. 10
3. 
V lý do xây dc bit cho nhng hc sinh xut sc
c bit dành cho hc sinh xut sc c cho là cn thit cho
quá trình phát tric nhic
trên th gii áp dng t lâu. Gladwell (2009) cho rng Không phi c i xut sc
nht m K xut chúng là nhc ban ti  và h có
 c ni l nm bt l

15
m (2004)
16
Marsh (2003)
11
hi (theo thành tích hc t hai nhóm ci
thim s t so vi nhng không thc hin phân chia
17
.
V vic la chn hc sinh xut sc
Tiêu chí và cách thc la chn hcó nhiu nghiên c
.
B Giáo dc Hoa K c sinh i tri,
th hin hoc có tin so vi b tui,
cùng kinh nghim hay cùng m
18
. V


.
V o cho hc sinh xut sc
Mt trong nhng tranh cãi quan trng nht v o hng
dy cho các hc bii vi hng thì t ging d
 khó cc thit k cho nhng hc sinh có kh p thu trung
bình. Tuy nhiên vng hc xây do có
nhing nht ca hnên vi
cu và xây dng giáo trình ging dy s tn kém nhiu thi gian và công sc. Bên cn



20
.






(khi có quá nhiu 
cho thy hc t
tip theo ,
21
.
, theo tìm hiu ci vit thì 
, ch có các bài vit
ngn ca mc,  tài
ng và hiu qu giáo dc cng THPT chuyên t



22


. Ngoài ra, ngay vic la chn ngu
nhiên 400 hc sinh chuyên và 400 h khng
nhng thiên ln vì t u vào, hc sinh t khác nhau.
14
4. U VÀ THIT K BNG HI
4.1. 
Bài vic thc hin bnh tính, du chnh t 
pháp ng hi quy cng cchn hai nhóm c phân
chia bng mm ct. N  m ct ch ng c i
không chng ca chính sách. Nng thì s khác bit v bin s
u ra s th hin rõ nht  m ct.
 vào kt qu k thi tuyn u vào cng THPT CQT trong hai 
2008 (các em hc sinh tham gia k t nghi
hai n nht có th kho sát), i vit la chm thi bình quân gn
sát vm chun m cphân tích hi quy ct)  
mu kho sátc phân thành hai nhóm: cn trên bao gm các em có
m thi nm trong khong [m chun; m chun + m] và ci [m chun;
m chun - m]. Vì mc chênh lch gia hai nhóm cn


2011). ng cng 1.862 hc sinh tham d k thi
tuyng THPT CQT312 hc sinh trúng tuyn.
2. nm trong khong +

này có chênh lch
 v m s ca các hc sinh trong mu
:
n trên (hay nhóm i chngnm trong khom
chun + ]c kho sát, s
hc sinh thuc nhóm cu là 110 em.
i (hay nhóm kim soát
-     . S hc sinh thuc nhóm cn
u là 232.
3.THPT hai 
c
này, nhóm cn trên còn 82 em và nhóm c i có 140 em. Nguyên nhân dn s
ng hc sinh trong mu gi:
-Vt l(thay cho
NN

môn Vt l. Vì v
. K -
 chic li: s hc sinh thi môn Anh v, rt ít hc sinh la chn thi
môn Lch s. 
).
16

Theo quy trình ly mu c mô t  4.2 thì hai nhóm hc sinh cn trên và ci c
coi là ging nhau  c THPT không ch
17
ng hng lên các em mà các yu t v t quan
trng. Giáo dc Ving giáo di vi hc sinh là 
ng và xã hi
25
. S khác bit ca các hc sinh trong mu kho sát ti thm thi
tt nghiu vào  là do c ng nói trên ch không phi ch
ng chuyên. Trong phn này, i vit c gng tìm hiu  quá trình hc
tp và s khác nhau gia các hc sinh này, xét t các yu t thuc v 
ng sng ca các em.
 nh nhng yu t ng hc táng lên kt qu hc tp ca hc sinh,
i vit da trên các nghiên c tin hành khi ba hình thc là
bng câu hi, phng vn sâu và tho lun nhóm. Bng câu hi và tho lun nhóm ch dùng
 khng là hc sinh trong mu, riêng phng vc áp dng vi
hc sinh, thy cô giáo, ph huynh và các nhà qun lý giáo dc. Bng câu hi nhm tìm
hiu nhithông tin th cp có s  phân tích. Các câu
hc thit k da trên mt s nghiên cn ch  cn kho
sát. Ngoài các thông tin v ng lp, vic hc hành, thi c thì nhng thông tin v gia
t sc cn thit vì tính cht riêng bit và không sn có c
ng c hc sinh là rt quan trng. Các yu t v ng câu
hi cn tìm hiu là hc vn và ngh nghip ca b m, s quan tâm và k vng ca b m
i vi vic hc hành cu kin kinh t c bit ca
c sinh.
Nn tt nhân t có ng rt ln vic hc hành ca hc sinh.
N

c nhi d dàng tr
thành t vic hi vi các con ca h
28
.
Thu nhp ct trong nhng yu t quan trng n kt qu hc
tp ca h2009 và nhc


29
u này th hin rõ  c mà chi phí dch v giáo dc và
nhng hàng hóa dch v c sinh phi chi tr (toàn b hoc mt
phn). Nhp thng  ti chi tr cho các hàng hóa
dch v h tr cho vic hc hành ca con cái, ví d dùng hc tp, sách giáo khoa, sách
tham kho, h Con cái ci ph 
công ving áng nên thi gian dành cho vic hc t
 phi bn rn vi vi quan tâm ca cha m i vi
vic hc hành cu hn ch.

27
Chen & Lan (1998)
28