B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN TH NH THO CÁC NHÂN T TÁC NG N RI RO
LÃI SUT TRONG HUY NG VN VÀ
CHO VAY CA CÁC NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN

LUN VN THC S KINH T

TP. H CHÍ MINH ậ NM 2012
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
NGUYN TH NH THO

CÁC NHÂN T TÁC NG N RI RO
LÃI SUT TRONG HUY NG VN VÀ

1.2.1.2. Phân loi lãi sut 6
1.2.1.3. Các nhân t nh hng đn lãi sut 8
1.2.1.4. Vai trò ca lãi sut đi vi nn kinh t - xã hi 12
1.2.2. Ri ro lãi sut 14
1.2.2.1. Khái nim v ri ro lãi sut 14
1.2.2.2. Nguyên nhân dn đn ri ro lãi sut 16
1.3. S cn thit đ hn ch ri ro lãi sut 17
1.4. Kinh nghim ri ro lãi sut ti các NH  n  20
1.5. Bài hc kinh nghim cho các NHTMCP ti Vit Nam 27
CHNG 2: THC TRNG RI RO LÃI SUT 30
2.1. Tình hình lãi sut huy đng và cho vay giai đon 2009 - 2011 30
2.1.1. Chính sách điu hành lãi sut ca NHNN giai đon 2009 – 2011 30
2.1.2. Tình hình lãi sut huy đng và cho vay ti các NHTMCP 35
2.2. Thc trng ri ro lãi sut trong huy đng vn và cho vay ti các NHTMCP 43
2.2.1. Kt qu đt đc trong thi gian qua 43
2.2.2. Nhng hn ch tn ti 47
2.3. Nguyên nhân làm tng ri ro lãi sut 50
2.3.1. Nguyên nhân t chính sách điu hành tin t ca NHNN 50
2.3.2. Nguyên nhân t phía các NHTMCP 56
2.3.3. Xây dng mô hình 60
2.3.4. Các bin pháp đc áp dng đ hn ch ri ro lãi sut 71
2.3.4.1. i vi NHNN 71
2.3.4.2. i vi NHTMCP 75
CHNG 3: GII PHÁP HN CH RI RO LÃI SUT 77
3.1. Nhng thách thc đi vi các NHTMCP 77
3.1.1. V c ch qun lý 77
3.1.2. V trình đ công ngh và nng lc tài chính 79
3.1.3. V hiu qu và cht lng hot đng 81
3.2. Mt s gii pháp hn ch ri ro lãi sut 82
3.2.1. i vi NHNN 82

DANH MC CÁC CH VIT TT
ACB : Ngân hàng TMCP Á Châu
BVB : Ngân hàng TMCP Bn Vit (Viet Capital Bank)
DTBB : D tr bt buc
EIB : Ngân hàng TMCP Xut nhp khu Vit Nam
LNH : Liên ngân hàng
KLB : Ngân hàng TMCP Kiên Long
MB : Ngân hàng TMCP Quân đi
NAB : Ngân hàng TMCP Nam Á
NH : Ngân hàng
NHNN : Ngân hàng Nhà nc
NHTM : Ngân hàng Thng mi
NHTMCP : Ngân hàng Thng mi c phn
NHTW : Ngân hàng Trung ng
RBI : Reserve bank of India (central bank of India):
Ngân hàng Trung ng ca n 
TCB : Ngân hàng TMCP K Thng Vit Nam
TCKT : T chc kinh t
TCTD : T chc tín dng
TSC : Tài sn có
TSN : Tài sn n

Hình 1.4. Biu đ biên đ gia lãi sut dài hn và ngn hn 23
Hình 2.1. Mi quan h gia lãi sut c bn và lãi sut huy đng 37
Hình 2.2. Din bin lãi sut huy đng mt s thi k bng USD 38
Hình 2.3. Lãi sut tit kim 3 tháng và lãi sut cho vay ngn hn 2009-2010 39
Hình 2.4. Lãi sut vay và lãi sut thc nm 2010 40
Hình 2.5. Lãi sut qua đêm 53
Hình 2.6. Lãi sut huy đng và lm phát các nc 67
Hình 2.7. Thng kê Lm phát và LS huy đng qua các nm 68
Hình 2.8. Tng kt th trng tin t t 2008 – 11/2010 69
Hình 2.9. Lãi sut chính sách tng mnh 70
LI M U

1.Tính cp thit ca đ tài
Trong nhng nm va qua, cùng vi nhng thành tu đi mi ca đt nc,
h thng ngân hàng (NH) Vit Nam đã có nhng đi mi sâu sc đóng góp vào vic
n đnh tin t, thúc đy tng trng kinh t theo hng công nghip hóa và hin
đi hóa đt nc, m rng quan h kinh t vi các nc trong khu vc và trên th
gii. Tuy nhiên, hot đng NH trong nn kinh t th trng cng có nhiu khó khn,
tn ti nhng ri ro tim n gây nh hng không nh đn kt qu kinh doanh và uy
tín ca các NH.


 tài đc chia làm 3 chng:
Chng 1: Lý lun chung v ri ro lãi sut trong huy đng vn và cho vay ca các
NHTMCP.
Chng 2: Thc trng ri ro lãi sut trong huy đng vn và cho vay ti các
NHTMCP.
Chng 3: Gii pháp hn ch ri ro lãi sut trong huy đng vn và cho vay ti các
NHTMCP. .
1

CHNG 1
Lụ LUN CHUNG V RI RO LÃI SUT
TRONG HUY NG VN VÀ CHO VAY CA CÁC NGÂN
HÀNG THNG MI C PHN

1.1. Ri ro trong huy đng vn và cho vay ca NH
1.1.1. Khái nim v ri ro
Có nhiu đnh ngha khác nhau v ri ro, nhng nhìn chung có th chia làm
hai quan đim sau:
Theo quan đim truyn thng: Ri ro là nhng thit hi, mt mát, nguy
him hoc các yu t khác liên quan đn nguy him, khó khn, hoc điu
không chc chn có th xy ra cho con ngi. Xã hi loài ngi càng phát

Ri ro t giá hi đoái: là loi ri ro phát sinh trong quá trình cho vay ngoi
t hoc kinh doanh ngoi t khi t giá bin đng theo chiu hng bt li cho
NH.
Ri ro lãi sut: là loi ri ro xut hin khi có s thay đi ca lãi sut th
trng hoc ca nhng yu t có liên quan đn lãi sut dn đn tn tht v tài
sn hoc làm gim thu nhp ca NH.
Ri ro thanh khon: là loi ri ro xut hin trong trng hp NH thiu kh
nng chi tr do không chuyn đi kp các loi tài sn ra tin mt hoc không
th vay mn đ đáp ng yêu cu ca các hp đng thanh toán.
1.1.3. Qun tr ri ro
Theo quan đim ca trng phái mi, đc nhiu ngi đng thun, cho
rng cn qun tr tt c các loi ri ro trong kinh doanh NH mt cách toàn din.
Theo đó, qun tr ri ro là quá trình tip cn ri ro mt cách khoa hc, toàn din và
3

có h thng nhm nhn dng, kim soát, phòng nga và gim thiu nhng tn tht,
mt mát, nhng nh hng bt li ca ri ro. Qun tr ri ro bao gm nm bc:
nhn dng ri ro, phân tích ri ro, đo lng ri ro, kim soát, phòng nga và tài tr
ri ro.
Nhn dng ri ro:
iu kin tiên quyt đ qun tr ri ro là phi nhn dng đc ri ro. Nhn
dng ri ro là quá trình xác đnh liên tc và có h thng các hot đng kinh doanh
ca NH; bao gm: vic theo dõi, xem xét, nghiên cu môi trng hot đng và toàn
b hot đng ca NH nhm thng kê đc tt c các loi ri ro, k c d báo nhng
loi ri ro mi có th xut hin trong tng lai, đ t đó có các bin pháp kim soát,
tài tr cho tng loi ri ro phù hp.
Phân tích ri ro:
ây chính là vic tìm ra nguyên nhân gây ra ri ro. Phân tích ri ro nhm đ
ra bin pháp hu hiu đ phòng nga ri ro. Trên c s tìm ra các nguyên nhân, tác
đng đn các nguyên nhân làm thay đi chúng, qua đó s phòng nga ri ro mt

không đy đ dn đn cho vay hoc đu t không hp lý.
 Do hot đng kinh doanh trái pháp lut, tham ô
 Do cán b NH thiu đo đc ngh nghip, yu kém v trình đ
nghip v.
Nhóm nguyên nhân thuc v phía khách hàng:
 Do khách hàng vay vn thiu nng lc pháp lý.
 Do khách hàng s dng vn sai mc đích, kém hiu qu.
 Khách hàng kinh doanh thua l liên tc, hàng hoá không tiêu th
đc.
 Qun lý vn không hp lý dn đn thiu kh nng thanh khon.
 Ch doanh nghip vay vn thiu nng lc điu hành, tham ô, la đo.
Nhóm nguyên nhân khách quan t môi trng hot đng kinh doanh:
 Do thiên tai, ho hon.
5

 Tình hình an ninh, chính tr trong nc, khu vc không n đnh.
 Do khng hong hoc suy thoái kinh t, lm phát, mt cân bng cán
cân thanh toán quc t dn đn t giá hi đoái bin đng bt thng.
 Môi trng pháp lý bt li, lng lo trong qun lý v mô.

1.1.5. nh hng ca ri ro đn huy đng vn và cho vay ca ngành NH và
nn kinh t - xã hi.
Ri ro xy ra s gây tn tht v tài sn cho NH. Nhng tn tht thng gp
là mt vn khi cho vay, gia tng chi phí hot đng, gim sút li nhun, gim sút giá
tr ca tài sn,
Ri ro làm gim uy tín ca NH, s tín nhim ca khách hàng và có th đánh
mt thng hiu ca NH. Mt NH kinh doanh b l liên tc hoc thng xuyên
không đ kh nng thanh khon có th dn đn mt cuc rút tin quy mô ln và con
đng phá sn là tt yu.
Ri ro khin NH b l và b phá sn, s nh hng đn hàng ngàn ngi gi

1.2.1.2. Phân loi lãi sut
Trong phm vi nghiên cu ca đ tài có các cách phân loi nh sau :
 Phân loi theo tính cht ca khon vay
Lãi sut chit khu: áp dng khi NH cho khách hàng vay di hình thc
chit khu thng phiu hoc các giy t có giá khác cha đn hn thanh toán ca
khách hàng. Nó đc tính bng t l phn trm trên mnh giá ca giy t có giá.
Lãi sut tái chit khu: áp dng khi NHTW cho các NH trung gian vay
di hình thc chit khu li các thng phiu hoc các giy t có giá ngn hn
7

cha đn hn thanh toán ca các NH này. Nó cng đc tính bng t l phn trm
trên mnh giá ca giy t có giá.
Lãi sut LNH: là lãi sut mà các NH áp dng khi cho nhau vay trên th
trng LNH. Lãi sut LNH đc hình thành qua quan h cung cu vn vay trên th
trng LNH và chu s chi phi bi lãi sut cho các NH trung gian vay ca NHTW.
Mc đ chi phi này ph thuc vào s phát trin ca hot đng th trng m và t
trng s dng vn vay NHTW ca các NH trung gian.
Lãi sut c bn: là lãi sut đc các NH s dng làm c s đ n đnh mc
lãi sut kinh doanh ca mình. Lãi sut c bn đc hình thành khác nhau tùy tng
nc, nó có th do NHTW n đnh (nh  Nht); hoc có th do t bn thân các NH
t xác đnh cn c vào tình hình hot đng c th ca NH mình ( M, Anh, Úc);
hoc cn c vào mc lãi sut c bn ca mt s NH đng đu ri cng (+) hoc tr
(-) biên đ dao đng theo mt t l % nht đnh đ hình thành lãi sut c bn ca
mình (Malaysia) vv…Mc dù khác nhau nhng lãi sut c bn ca hu ht các nc
đu hình thành trên c s th trng và có mt mc li nhun bình quân cho phép.
 Phân loi theo giá tr thc ca tin lãi
Lãi sut danh ngha: là lãi sut tính theo giá tr danh ngha ca tin t hay
nói cách khác là loi lãi sut cha loi tr đi t l lm phát.
Lãi sut thc: là lãi sut điu chnh li cho đúng theo nhng thay đi v lm
phát, hay nói cách khác, là loi lãi sut đã loi tr đi t l lm phát. Quan h gia lãi

i
O
9

bng cung cu vn vay ti mt thi đim xác đnh mc lãi sut th trng. Các nhân
t nh hng đn lãi sut th trng bao gm:
 Nhóm nhân t làm lch chuyn đng cung vn
Tài sn và thu nhp: trong giai đon đang tng trng kinh t thu nhp tng
và do đó tài sn ca các ch th kinh t tng lên, làm tng kh nng cung ng vn.
Ri ro: nu nh ri ro mt vn khi cho vay tng lên thì vic cho vay tr nên
kém hp dn, cung vn vay gim xung.
 Nhóm nhân t làm lch chuyn đng cu vn
Kh nng sinh li d tính ca các c hi đu t: càng có nhiu c hi đu t
sinh li thì càng làm tng nhu cu đi vay. iu này thng thy trong điu kin nn
kinh t tng trng. Khi kinh t tng trng, các c hi đu t sinh li tng lên làm
cho nhu cu vay vn tng mnh. Mt khác, trong điu kin kinh t phát trin, ca
ci cng tng lên và s kích thích tng cung vn vay. Vy lãi sut s tng hay gim?
Trong thc t thì lãi sut cân bng trong nhng điu kin nh vy thng tng lên
do hiu ng tng cung vn vay t tng ca ci din ra chm hn tng cu vn vay
do nn kinh t tng trng nhanh.
Lm phát d tính: chi phí thc ca vic vay tin đc xác đnh chính xác hn
bng lãi sut thc, nó bng lãi sut danh ngha tr đi lm phát d tính. Vi mt mc
lãi sut cho trc, khi lm phát d tính tng lên thì chi phí thc ca vic vay tin
gim xung, điu này làm tng nhu cu vay vn.
Khi lm phát d tính tng lên, li tc d tính ca vic cho vay so vi vic
đu t vào các tài sn hu hình gim xung ti mi mc lãi sut làm cho cung vn
vay gim. Lm phát d tính xy ra cng làm cho chi phí thc ca vic vay tin gim
dn đn nhu cu vay vn tng lên. Kt qu là lãi sut cân bng tng. Nhà kinh t hc
Irving Fisher là ngi đu tiên đã nêu ra s liên h gia lm phát d tính vi lãi sut
vì vy mi liên h đó còn đc gi là hiu ng Fisher.

MS
2

Lãi sut
11

Mc giá: nhng thay đi ca mc giá s làm cu v tin thc t thay đi nu
cu tin danh ngha cha thay đi. Do nn kinh t có xu hng cu mt lng tin
thc t không đi ng vi mt mc lãi sut và thu nhp nht đnh nên cu tin danh
ngha s phi thay đi theo mc giá đ đm bo n đnh cu tin thc t. Kt qu là
mt s gia tng lên ca mc giá s làm lng cu tin tng lên.
 Nhóm nhân t làm dch chuyn đng cung tin
Cung tin trong nn kinh t hin nay phn ln chu s tác đng ca chính
sách tin t ca các NHTW. Cung tin thay đi, ngoài nhng hot đng nhm thc
thi mc tiêu ca chính sách tin t ra, còn chu nh hng bi mc đ ph thuc ca
NHTW vào Chính ph và ch đ t giá hi đoái ca nc đó. Nu s ph thuc ca
NHTW vào Chính ph cao thì tình trng thâm ht ngân sách kéo dài có th s to
sc ép khin NHTW phi in thêm tin mua các chng khoán Chính ph vào đ tài
tr cho thâm ht ngân sách, dn đn tng cung tin. Thêm vào đó, mt ch đ t giá
hi đoái c đnh đòi hi s can thip ca NHTW vào th trng ngoi hi thông qua
hot đng mua bán ngoi t, và do vy cng s nh hng đn cung tin.
c) Các nhân t khác
T l lm phát: nhân t này có nh hng rt ln đn s bin đng ca
lãi sut. Bi l s tng hay gim t l lm phát kéo theo s bin đng ca giá
tr tin t, t đó nh hng đn li ích kinh t ca ngi cho vay. Nu t l
lm phát tng thì lãi sut phi tng theo. Lúc đó, các TCTD mi thu hút đc
ngun vn tin gi. Khi t l lm phát gim thì lãi sut tín dng cng gim.
 đm bo hch toán kinh doanh cho các TCTD. Ngc li, NHTW s
dng lãi sut tín dng làm công c kim ch lm phát. Khi lm phát tng cao,
NHTW điu chnh tng lãi sut tin gi đ làm h cn st lm phát.

sn xut, đi mi thit b, trang b công ngh sn xut hin đi bng ngun vn vay
NH. Hiu qu cui cùng làm tng thu nhp quc dân tng lên .
Mt khác, lãi sut là cn c đ các ch th kinh t la chn c hi đu t.
Doanh nghip ch kinh doanh khi t sut li nhun cao hn lãi sut tín dng. Cá
nhân ch gi tit kim khi lãi sut đem li cao hn món đu t khác và cao hn t l
lm phát. Nh vy, lãi sut tín dng làm thay đi t l gia tích ly và tiêu dùng ca
doanh nghip và cá nhân, đng ngha vi vic là h m rng hay thu hp đu t.
c) i vi nn kinh t - xã hi

Mi mt s bin đng, dù là nh nht cng nh hng đn hot đng ca
mi cá nhân, t chc và ca c nn kinh t.  các nc kinh t phát trin, giá trái
khoán và lãi sut đc yt giá hàng ngày. Ngi ta có th cn c vào s bin đng
ca lãi sut đ d báo các yu t khác ca nn kinh t nh: tính sinh li ca các c
hi đu t, mc lm phát d tính, mc thiu ht ngân sách. Các yu t này hp
thành ch tiêu “sc khe” ca nn kinh t. Ngi ta có th da vào lãi sut trong
mt thi k đ d báo tình hình kinh t trong tng lai. Trên c s đó các doanh
nghip lp k hoch chi tiêu trong tng lai ca h, trong khi đó NH và các nhà đu
t cn d báo lãi sut đ quyt đnh xem chn mua tài sn nào.
d) i vi NHNN
công a NHNN
Lãi sut tín dng là mt công c thc hin chính sách tin t, th hin trên
các mt:
- Trong điu kin nn kinh t có lm phát, NHNN có th tng lãi sut tin gi
đ rút tin t lu thông v làm gim t l lm phát, to điu kin đ sc mua
14

n đnh, đm bo cho sn xut và lu thông hàng hóa phát trin. Ngc li,
khi nn kinh t đã suy thoái, NHNN thc hin chính sách ni lng tin t đ
chng suy thoái và lãi sut gim xung.
- Thông qua lãi sut tái chit khu đ điu chnh khi lng cho vay đi vi