TRUNG TÂM KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN QUỐC GIA
ĐÀI KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN KHU VỰC NAM TRUNG BỘ
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
DỰ BÁO MƯA LŨ VEN BIỂN KHU VỰC NAM
TRUNG BỘ TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ
HẬU VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG
Báo cáo viên: KS. Bùi Văn Chanh
Quy Nhơn, tháng 10 năm 2011
ĐẶC ĐIỂM CHUNG
10
o
37'30"
14
o
42'10"
108
o
39'45"
109
o
29'20"
Bình Định
Phú Yên
Khánh Hòa
Ninh Thuận
Bình Thuận
S = 5.045km
2
vùng núi với độ cao
phổ biến từ 600 -
700m

ATNĐ và gió mùa Đông Bắc nên lượng mưa tập trung chủ yếu
vào mùa mưa, chiếm từ 65 - 80% tổng lượng mưa năm. Tổng
lượng mưa năm trung bình trong toàn khu vực phổ biến từ
1150 - 1950mm; riêng tỉnh Ninh Thuận lượng mưa năm đạt từ
700 - 800mm.
 Mùa lũ trên khu vực Nam Trung Bộ bắt đầu từ tháng 9, kết
thúc vào tháng 12; riêng tỉnh Bình Thuận bắt đầu từ tháng 6,
kết thúc vào tháng 11. Lượng dòng chảy mùa lũ chiếm từ 65%
- 75% lượng dòng chảy năm, tập trung chủ yếu vào tháng 10
và tháng 11, riêng sông La Ngà mùa lũ chiếm 80% lượng dòng
chảy năm.
ĐẶC ĐIỂM CHUNG
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Nguyên nhân ngập lụt
Bão đổ bộ trực tiếp
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Bão kết hợp với không khí lạnh tăng cường
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Không khí lạnh tăng cường kết hợp với dải thấp
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Không khí lạnh tăng cường kết hợp với dải thấp hoạt động mạnh
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Không khí lạnh kết hợp với nhiễu động
 Mưa khu vực Nam Trung Bộ không chỉ ảnh hưởng bởi các hình thế thời
tiết trên mà còn ảnh hưởng bởi địa hình. Lưu vực các sông tỉnh Bình
Thuận có sườn đón gió hướng tây nam nên trường gió Tây Nam gây ra
mưa lũ lớn ở khu vực này. Đối với các tỉnh từ Bình Định đến Ninh
Thuận thì sườn đón gió hướng đông bắc nên trường gió Đông Bắc gây
ra mưa lũ lớn trên các lưu vực sông ở khu vực này. Chính vì vậy các
tỉnh từ Bình Định đến Ninh Thuận mặc dù có cùng vĩ độ với khu vực

1,0m .
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
Tình hình ngập lụt
 Trừ sông La Ngà, các sông còn lại đều đổ ra biển nên khả
năng thoát lũ còn phụ thuộc vào chế độ thủy triều. Chế
độ thủy triều khu vực Nam Trung Bộ là chế độ nhật triều
không đều, biên độ triều khoảng 1,0 - 1,2m đối với thời
kỳ triều cường và 0,2 - 0,5m đối với thời kỳ triều kém.
Chế độ thủy triều ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thoát
lũ và ngập lụt vùng cửa sông.
 Tình hình ngập lụt hạ lưu các sông phụ thuộc tính chất
của từng trận lũ, các công trình giao thông thủy lợi, chế
độ thủy triều, đặc điểm địa hình và lưu vực. Với các trận
lũ lớn (ứng với tần suất từ 10% - 5%) ở các lưu vực lớn,
thời gian duy trì ngập lụt kéo dài từ 3 - 4 ngày ở các lưu
vực nhỏ từ 6 - 12 giờ. Các trận lũ lớn gây ngập nền nhà
phổ biến từ 0,5 - 1,0m. ngập vườn phổ biến từ 0,8 - 1,2m,
ngập ruộng phổ biến từ 1,0 - 1,5m, tại các vùng trũng,
địa hình bị co thắt độ sâu ngập lụt có thể đạt từ 2,0 -
2,5m.
NGUYÊN NHÂN VÀ TÌNH HÌNH NGẬP LỤT
 Hiện nay đã có nhiều quốc gia, nhiều khu vực xây dựng kịch
bản biến đổi khí hậu với quy mô khu vực, quốc gia và các
vùng khí hậu hoặc phạm vi nhỏ hơn. Về khung thời gian, hầu
hết các kịch bản biến đổi khí hậu thường được xây dựng cho
từng thập kỷ của thế kỷ 21.
 Biến đổi khí hậu hiện nay cũng như trong thế kỷ 21 phụ thuộc
chủ yếu vào mức độ phát thải khí nhà kính, tức là phụ thuộc
vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, các kịch bản biến
đổi khí hậu được xây dựng dựa trên các kịch bản phát triển

(B2).
ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ
NƯỚC BIỂN DÂNG
b) Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến Nam Trung Bộ
 Trên cơ sở lựa chọn kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam
đã lựa chọn được mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối
với Nam Trung Bộ trên cơ sở của phương pháp chi tiết hóa
(Downscaling) cho các khu vực nhỏ hơn.
ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ
NƯỚC BIỂN DÂNG
Thời gian
Các mốc thời gian của thế kỷ 21
2020 2030 2040 2050 2060 2070 2080 2090 2100
Năm 0,7 1,0 1,3 1,7 2,1 2,4 2,7 3,0 3,2
XII-II
-2.0 -2,9 -4,2 -5,4 -6,5 -7,6 -8,6 -9,5 -10,2
III-V
-2,8 -4,1 -5,7 -7,4 -9.0 -10,5 -11,9 -13,1 -14,2
VI-VIII
0,8 1,1 1,6 2,1 2,5 2,9 3,3 3,6 3,9
IX-XI 2,4 3,5 4,9 6,3 7,6 9.0 10,1 11,1 12,1
 Báo cáo lần thứ tư của IPCC ước tính mực nước biển dâng
khoảng 26 - 59 cm vào năm 2100, tuy nhiên không loại trừ
khả năng tốc độ cao hơn.
 Nhiều nhà khoa học đã đánh giá rằng các tính toán của IPCC
về thay đổi nhiệt độ toàn cầu là tương đối phù hợp với số liệu
nhiệt độ thực đo. Tuy nhiên, tính toán của IPCC về nước biển
dâng là thiên thấp so với số liệu thực đo tại các trạm và bằng
vệ tinh. Nguyên nhân chính dẫn đến sự thiên thấp này là do
các mô hình tính toán mà IPCC sử dụng để phân tích đã chưa

như sau: quan sát  mô tả  giải thích bản chất hiện tượng  mô
phỏng. Hiện nay có nhiều phương pháp sử dụng trong dự báo, có thể
chia các phương pháp này thành hai nhóm là: phương pháp thống kê
xác xuất và mô hình toán. Theo trình tự phát triển của dự báo thì nhóm
phương pháp thống kê xác xuất thuộc giai đoạn đầu và phương pháp
mô hình toán ở giai đoạn sau. Các phương pháp thống kê xác xuất đã
có đóng góp rất lớn trong dự báo khí tượng thủy văn cũng như xây
dựng thiết kế các công trình, tuy nhiên để đáp ứng yêu cầu của công
tác phòng chống lụt bão, phát triển kinh tế xã hội thì nhóm phương
pháp này còn nhiều hạn chế. Phương pháp mô hình toán khắc phục
được nhiều nhược điểm của phương pháp thống kê xác xuất nhưng để
sử dụng phương pháp này thì cần phải có máy tính đủ mạnh. Trước
đây, máy tính chưa phát triển thì các hiện tượng khí tượng thủy văn
được mô phỏng đơn giản hóa, việc tính toán cần sự trợ giúp của các
bảng tra, vì vậy các kết quả tính toán có sai lệch nhiều. Ngày nay với
sự phát triển của máy tính và công nghệ thông tin đã mô phỏng các
hiện tượng khí tượng thủy văn đầy đủ hơn, có kết quả dự báo nhanh
hơn và chính xác hơn.
Biến đổi khí hậu không chỉ làm các hiện tượng khí tượng
thủy văn trở nên cực đoan hơn mà còn làm thay đổi quy luật của
chúng, sai lệch giá trị chuẩn các yếu tố khí tượng thủy văn. Như
vậy việc dự báo khí tượng thủy văn theo phương pháp thống kê
sẽ dẫn đến sai số lớn, để đáp ứng công tác dự báo khí tượng thủy
văn thì cần phải áp dụng các phương pháp động lực, trọng tâm là
các mô hình dự báo khí tượng số trị, mô hình dự báo thủy văn và
thủy lực. Hiện tại đã có nhiều mô hình khí tượng số trị đang sử
dụng tại Việt Nam và trên thế giới nhưng bước lưới còn dài độ
phân giải thấp nên việc sử dụng các sản phẩm của mô hình còn
nhiều hạn chế. Các mô hình thủy lực cũng đã ứng trong nghiên
cứu và dự báo nhưng chưa sử dụng cho tất cả các sông khu vực

biến của một số thiên tai. Mặc dù vậy, do tính biến động
phức tạp của thiên tai, công tác dự báo vẫn còn hạn chế, chưa
thể đáp ứng được mong muốn của chúng ta cả về mặt độ lớn
cũng như thời gian và quy mô xuất hiện của chúng
DỰ BÁO MƯA LŨ TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG, CÁC GIẢI PHAP PHÒNG CHỐNG
Như vậy, để dự báo mưa lũ trong điều kiện biến đổi khí hậu
và nước biển dâng cần phải tăng thêm mật độ mạng lưới trạm, tự
động hóa trong quan trắc thu thập và xử lý số liệu, sử dụng kết hợp
các phương pháp thống kê truyền thống với các sản phẩm mô hình số
trị, ảnh mây vệ tinh, sản phẩm thám không vô tuyến, radar để đưa
vào dự báo thời tiết, ứng dụng các mô hình thủy văn, thuỷ lực trong
nghiệp vụ dự báo hàng ngày. Có kế hoạch tiếp thu, đầu tư thiết bị để
chạy mô hình số trị dự báo thời tiết, khí hậu với độ phân giải cao,
bước lưới chi tiết cho khu vực Nam Trung Bộ. Sử dụng các mô hình
thuỷ văn, thuỷ lực dự báo lũ, ngập lụt vùng hạ lưu cho từng lưu vực
sông, cập nhật số liệu địa hình thường xuyên cho các mô hình để
nâng cao độ chính xác mô phỏng. Các sản phẩm các mô hình số trị
chi tiết cho khu vực Nam Trung Bộ kết hợp với các sản phẩm ở trên,
sau đó hội thảo, phân tích để dự báo định lượng mưa. Kết quả đầu ra
của dự báo mưa sẽ là đầu vào của các mô hình dự báo thủy văn, các
kết quả lưu lượng đầu ra của mô hình dự báo thủy văn và kết quả dự
báo thủy triều sẽ là đầu vào của mô hình thủy lực. Kết quả của mô
hình thủy lực sẽ mô phỏng được tình hình ngập lụt hạ lưu các sông.
DỰ BÁO MƯA LŨ TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG, CÁC GIẢI PHAP PHÒNG CHỐNG
DỰ BÁO MƯA LŨ TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
VÀ NƯỚC BIỂN DÂNG, CÁC GIẢI PHAP PHÒNG CHỐNG