B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NG VN CNG
ÁNH GIÁ S THA MÃN CA DOANH NGHIP I VI
CHT LNG DCH V HÀNH CHÍNH CÔNG TI
TP.HCM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH NHÀ NC
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
Ngi hng dn khoa hc: TS. BÙI TH MAI HOÀI TP. H Chí Minh – Nm 2011
MC LC
Trang
Danh mc hình v và bng biu
Danh mc ch vit tt
Mc lc
Chng 1: Gii thiu 1
3.2.1. Nn tng pháp lý đ ci cách hành chính 24
3.2.2. Thc t ci cách ca các đn v cung cp dch v hành chính công trên đa
bàn TP.HCM 26
Kt lun chng 3
Chng 4: Phng pháp nghiên cu, mô hình nghiên cu và các gi thuyt 36
4.1. Qui trình nghiên cu 36
4.2. Nghiên cu đnh tính và điu chnh thang đo 37
4.2.1. Nghiên cu đnh tính 37
4.2.2. iu chnh thang đo 38
4.3. Mô hình nghiên cu và các gi thuyt 39
4.4. Thit k phiu kho sát 41
4.5. Mu nghiên cu và phng pháp thu thp d liu 41
4.6. K hoch phân tích d liu 42
Chng 5: Phân tích d liu và kt qu nghiên cu 46
5.1. Chn mu chính thc 46
5.2. Kt qu thng kê mô t 47
5.3. H s tin cy Cronbach alpha 49
5.4. Phân tích nhân t EFA 51
5.4.1. Kt qu phân tích nhân t EFA 51
5.4.2. Kim đnh các thành phn bng h s tin cy Cronbach alpha 56
5.5. Phân tích nhân t khng đnh CFA 57
5.5.1. Kim đnh CFA cho thang đo cht lng dch v 58
5.5.2. H s tin cy tng hp cho các thang đo 60
5.6. Kim đnh mô hình nghiên cu và các gi thuyt 61
5.6.1. iu chnh mô hình, gi thuyt 61
5.6.2. Phân tích hi quy 61
Kt lun chng 5
Chng 6: Kt lun và khuyn ngh 65
6.1. Các kt lun 65
6.2. Ý ngha và đóng góp ca đ tài 65
DANH MC BNG
Bng 3.1: Bng kt qu thng kê mô t thang đo cht lng dch v
Bng 3.2: Kt qu thng kê mô t thang đo hài lòng doanh nghip
Bng 3.3: Cronbach alpha ca thang đo cht lng dch v
Bng 3.4: Kt qu thang đo cht lng DVHCC (ln 1)
Bng 3.5: Kt qu thang đo cht lng DVHCC (ln 2)
Bng 3.6: Bng kt qu thang đo cht lng DVHCC (ln cui)
Bng 3.7: Cronbach alpha ca các thành phn
Bng 3.8: Các ch tiêu đánh giá thang đo cht lng dch v
Bng 3.9: Tóm tt kt qu kim đnh các thang đo
Bng 3.10: Kt qu hi quy ca cht lng DVHCC
DANH MC HÌNH
Hình 2.1: Mô hình quan h gia cht lng dch v hành chính công và s tha mãn ca
khách hàng
Hình 5.1: Kt qu phân tích CFA cho thang đo cht lng dch v (chun hóa)
Hình 5.2: Mô hình cht lng dch v hành chính công và s hài lòng ca doanh nghip
(Mô hình đã đc điu chnh sau phân tích EFA và CFA) 1
công phi tin hành ci cách là do nn hành chính đã bc l nhng hn ch,
2
yu kém trong qun lý, điu hành cng nh phc v xã hi. Vì vy, các đn v
công phi n lc tìm kim các gii pháp đ khc phc nhng hn ch đó nhm
nâng cao hiu lc, hiu qu hot đng hành chính nhà nc.
1.1.2. S thay đi ca môi trng hành chính
Nn hành chính công tn ti, vn đng và phát trin trong môi trng rt phc tp, đa
dng và luôn bin đi. Trong hot đng qun lý, mi phng thc qun lý ch thích
ng trong môi trng c th. Khi môi trng thay đi, phng thc qun lý cng phi
điu chnh, thay đi. Chính vì vy vic thay đi, điu chnh phng thc hot đng
nhm nâng cao hiêu lc hiu qu hành chính nhà nc là mt đòi hi tt yu. S thay
đi ca môi trng trong đó nn hành chính nhà nc tn ti biu hin tt c các lnh
vc:
Môi trng kinh t th gii đang tác đng rt mnh đn hot đng hành chính
ca các quc gia trên th gii. Th trng kinh t th gii đang ngày càng m
rng và tính không biên gii ca th trng kinh t ngày càng th hiu c th.
iu này đòi hi môi trng qun lý phi có s thay đi đ đáp ng xu th
chung ca th gii.
Trong môi trng xã hi dân ch, ngi dân đòi hi và mong mun đc thc
hin quyn làm ch hp pháp mt cách đy đ, đc yên n sinh sng, làm n
trong môi trng an ninh, trt t và dân ch, không b phin hà, sách nhiu.
Khi xã hi càng phát trin, trình đ dân trí ngày càng cao và nhng đòi hi m
rng dân ch ngày càng cp bách, vic xây dng mt nn hành chính có hiu
lc, hiu qu, coi công dân là khách hàng, coi phc v công dân và xã hi là
đòi hi tt yu và là mc tiêu chung ca hu ht các quc gia trên th gii.
Nhng thành tu ca khoa hc và công ngh đã tác đng mnh m đn quá
trình qun lý. iu đó đòi hi phi thay đi môi trng qun lý, sp xp li b
máy, đi mi phng thc qun lý đ theo kp nhng tin b chung ca th
gii.
Toàn cu hóa và khu vc hóa cng nh các vn đ khác đã to ra nhng thách
công cho xã hi. Nn hành chính phát trin luôn đ cao mc tiêu hiu qu ca hot
đng qun lí. Khu vc công ca các nc phát trin cng nh đang phát trin đu
đng trc nhng thách thc ln t xu hng toàn cu hóa, s tin b vt bc ca
khoa hc – công ngh, mi quan h ngày càng đa dng, phc tp gia chính tr – hành
chính – th trng, s phát trin ca kinh t tri thc và trình đ dân trí đc nâng cao
v mi mt các nn hành chính chu nhiu sc ép v hiu qu s dng ngun lc nhà
nc và s cnh trnh đ đáp ng yêu cu ngày càng cao ca công dân c v s lng
và cht lng dch v.
4
Tuy nhiên, thc t cho thy, trong nhiu cuc đi thoi gia doanh nghip, chính
quyn và c quan qun lý Nhà nc v vn đ này, rt nhiu doanh nghip vn phàn
nàn v th tc hành chính rm rà, s nhiêu khê ca cán b công chc trong khi thi
hành công v. Theo Bng xp hng ca WB, các tiêu chí v môi trng kinh doanh
nm 2009 ca VN (thành lp doanh nghip, gii th doanh nghip, hay bo v nhà đu
t ) đu đng sau 100 quc gia khác. S d có thc t đó là vì cht lng liên quan
đn vic cung cp dch v, còn s tha mãn ch đánh giá đc sau khi đã s dng dch
v đó. Nu cht lng đc ci thin nhng không da trên nhu cu ca khách hàng
thì khách hàng cng s không tha mãn vi dch v đó. Khi s dng dch v, nu
khách hàng cm nhn đc dch v có cht lng cao, thì h s tha mãn vi dch v
đó. Ngc li, nu khách hàng cm nhn dch v có cht lng thp, thì vic không
hài lòng s xut hin (Nguyn, 2006).T đó, có hai câu hi đc đt ra:
Các yu t nh hng s tha mãn ca DN v dch v hành chính công VN?
Yu t nào là quan trng nht?
1.2. Tình hình nghiên cu trong và ngoài nc
1.2.1 Tình hình nghiên cu ngoài nc
Hin có các công trình tiêu biu nghiên cu v s hài lòng ca khách hàng đi vi dch
v công nh:
1. Hazman Shah Abdullah and Maniam Kalianan (2008), “From Customer
Satisfaction to Citizen Satisfaction: Rethinking Local Government Service
Delivery in Malaysia”, Asian Social Science, Vol. 4, No. 11.
(DN). Kt qu, theo báo cáo, nhiu ni có 90% ngi dân hài lòng. Thm chí
mt s đn v, t l hài lòng đt t 95% đn 99%. Tuy nhiên, mc đ tin cy ca
d liu rt thp. Qua kho sát ca nhóm nghiên cu d án h tr ci cách hành
chính ti TPHCM cho thy kt qu ngc li và còn nhiu tranh lun khác nhau v
cht lng ca thu nhp d liu.
2. Vin nghiên cu phát trin Thành ph và Cc Thng kê (2008): Báo cáo cht
lng cung ng dch v công nm 2008.
Vin Nghiên cu phát trin và Cc thng kê thành ph ch tin hành điu tra, kho
sát tng s khong 1.500 h 100 xã, phng khác nhau 24 qun, huyn. Tuy
nhiên, nhiu ý kin không hài lòng đi vi kt qu kho sát ch s hài lòng ca
Vin Nghiên cu phát trin thành ph vì cho rng, phng pháp kho sát tính toán
không khoa hc và cha chính xác.
( />).
6
3. Nguyn ình Th (2009), Thuc tính đa phng và s hài lòng doanh nghip,
Nhà Xut bn Thng kê 2009
Mc đích ca công trình nghiên cu này là khám phá các thuc tính đa phng có
kh nng tác đng đn s hài lòng ca doanh nghip (nghiên cu tình hung tnh
Tin giang); và xác đnh v trí ca đa phng có quan h vi s hài lòng ca
doanh nghip.
ánh giá chung, hin cha có mt công trình trong và ngoài nc nghiên cu
mt cách có h thng v s tha mãn ca doanh nghip đi vi dch v hành chính
công Vit Nam nói chung và TP.HCM nói riêng.
1.3. Mc tiêu nghiên cu
khám phá và đo lng các yu t to ra s tha mãn ca doanh nghip v dch v
hành chính công ti TP.HCM, nghiên cu này đc thc hin vi nhng mc tiêu c
th sau:
Xây dng c s lý thuyt v cht lng dch v hành chính công;
Hoàn thin thang đo các thành phn ca cht lng dch v hành chính công;
Kim đnh thang đo và lý thuyt;
1.6. Ý ngha ca đ tài
Xây dng đc thang đo đánh giá cht lng dch v hành chính công
Thang đo đánh giá cht lng dch v hành chính công đc xây dng có th
đc trin khai và áp dng rng rãi trong các khu vc công ti TP.HCM và trên
c nc đ đánh giá cht lng phc v ca tng ngành, tng đn v thông qua
đó lãnh đo các cp, các ngành có th bit đc nhng hn ch, nhng đim
cn khc phc trong hot đng ca đn v mình, t đó có s điu hành và thay
đi nhm phc v cng đng các doanh nghip đc tt hn.
Các gii pháp đ ngh trong đ tài có th đc tham kho và trin khai áp dng
vào khu vc hành chính công hin nay.
tài nghiên cu có th làm tài liu tham kho cho các công trình nghiên cu
tip theo trong khu vc hành chính công
.
8
1.7. Kt cu đ tài
tài đc kt cu làm 6 chng:
Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Khung lý thuyt
Chng 3: Thc trng cung cp dch v hành chính công trong vin cnh môi
trng đu t ti TP.HCM
Chng 4: Phng pháp nghiên cu, mô hình nghiên cu và các gi thuyt
Chng 5: Phân tích d liu và các kt qu
Chng 6: Ý ngha thc tin, mt s các gii pháp và kt lun
9
Chng 2:
Khung lý thuyt v dch v hành chính
công và s hài lòng ca khách hàng s
ngha chính tr ca “công chúng”, dn đn tác đng nghch đn trách nhim gii trình
và dân ch trong h thng chính tr.
10
T nhng nm 90, ci cách qun tr công tìm kim và hng đn khc phc nhng hn
ch mô hình qun tr công mi. Mt vài mô hình mi n lc nhm hoàn thin hoc
thay th mô hình qun tr công mi, trong s đó ni bt lên mô hình “Dch v Công
Mi”. Theo Dehardt (2002, 2003), lý thuyt “Dch v Công Mi” da trên nn tng lý
thuyt quyn công dân, cng đng và xã hi dân s… Mô hình lý thuyt này đnh
ngha li v trí công dân trong khuôn kh qun tr công và nhn mnh chc nng ca
chính ph chuyn t ngi “chèo lái – steering” sang “phc v - serving”. Chính ph
phc v công chúng ch không phi khách hàng; đi ng công chc phi tp trung vào
xây dng mi quan h tin cy và hp tác vi công chúng. Các chính sách, chng
trình công đáp ng nhu cu ca công chúng có th đt đc hiu qu và trách nhim
nht đnh thông qua nhng n lc hp tác gia các nhóm li ích trong xã hi. Trong
bi cnh ca Vit Nam, Cng lnh xây dng đt nc trong thi ký quá đ lên Ch
ngha Xã hi (b sung phát trin nm 2011) cng đã đnh hình mô hình qun tr công
vi các hàm ý ca mô hình “Dch v Công Mi”:
“… Nhà nc ta là Nhà nc pháp quyn xã hi c ngha ca nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân Nhà nc phc v nhân dân, gn bó mt thit vi nhân dân, thc hin
đy đ quyn dân ch ca nhân dân, tôn trng, lng nghe ý kin ca nhân dân và chu
s giám sát ca nhân dân; có c ch và bin pháp kim soát, ngn nga và trng tr t
quan liêu, tham nhng, lãng phí, vô trách nhim, làm quyn, xâm phm quyn dân ch
ca công dân…”
2.2. Khái quát v dch v
Dch v đc hiu là kt qu to ra do các hot đng tip xúc gia ngi cung ng vi
khách hàng và các hot đng ni b ca ngi cung ng đ đáp ng nhu cu ca
khách hàng. Theo Zeithaml & Britner (2000), dch v là nhng hành vi, quá trình và
cách thc thc hin mt công vic nào đó nhm to ra giá tr s dng cho khách hàng
làm tha mãn nhu cu và mong đi ca khách hàng. Theo Kotler (1990), dch v là
nhng hot đng hay li ích mà doanh nghip có th cng hin cho khách hàng nhm
t chc xã hi khác.
Theo PGS. TS Nguyn Nh Phát (2002), vin nghiên cu Nhà nc và pháp lut thì
có th hiu “Hành chính công là mt dng hot đng mang tính Nhà nc không
thuc hot đng lp pháp hay xét x”. “Hành chính công là hot đng ban hành các
vn bn hành chính và vic thc hin các hành vi hành chính, vì li ích chung và mc
đích chung, không theo đui li ích riêng, không nhm mc tiêu kim li” do ch th
quyn lc công (gm c quan hành chính nhà nc, UBND các cp, s chuyên ngành)
và các t chc t nguyn không nm trong b máy nhà nc nhng đc thành lp và
hot đng theo Lut.
Theo t đin Pháp – Vit pháp lut hành chính: nn hành chính hay còn gi là hành
chính công là tng th các t chc và quy ch hot đng ca b máy hành pháp, có
trách nhim qun lý công vic hàng ngày ca nhà nc do các c quan có t cách pháp
12
nhân công quyn tin hành bng nhng vn bn di lut đ gi gìn trt t công, bo
v quyn li công và phc v nhu cu hàng ngày ca công dân. Vi ý ngha hành
chính nhà nc, nó là mt h thng chc nng ca Nhà nc, đm bo thc thi quyn
hành pháp và hot đng liên tc ca b máy nhà nc, các công s. Nn hành chính
công có ngha là toàn b các công s và công chc đt di quyn qun lý ca chính
ph, th tng chính ph và các b trng.
Theo tài liu bi dng nghip v cán b công chc nhà nc ca b ni v: Hành
chính công là hot đng ca Nhà nc, ca các c quan nhà nc mang tính quyn lc
nhà nc, s dng quyn lc nhà nc đ qun lý công vic ca nhà nc nhm phc
v li ích chung hay li ích riêng hp pháp ca các công dân. Nh vy hành chính
công bao hàm toàn b các c quan trc thuc chính quyn ca b máy hành pháp t
trung ng ti các cp chính quyn đa phng, toàn b các th ch và hot đng ca
b máy y vi tt c nhng ngi làm vic trong đó.
Nh vy, hành chính công là hành chính nhà nc và nó ra đi cùng vi s ra đi ca
nhà nc, là qun lý công v quc gia và không đn thun ch là s qun lý thông
thng ca bt k mt ch th nào đi vi mt đi tng và khách th nào.
Dch v hành chính công đc hiu mt cách đn gin đó cng là mt dng dch v
vn có mt s trng hp ngi s dng dch v hành chính công phi tr phí
hoc l phí theo qui đnh ca pháp lut.
Vì l đó, các đn v cung ng dch v hành chính công thng mang tính quyn lc, ít
chú trng đn vic ci tin cht lng hoc quan tâm đn ngi s dng dch v, vic
cung ng dch v hành chính công thng mang nng tính bao cp, trì tr. Công chúng
(trong đó có doanh nghip) va đóng vai trò là khách hàng s dng dch v hành chính
công, va đóng vai trò là công dân - phi tuân th các quy đnh ca pháp lut; biu l
s thích ca h rt phc tp và thng b che du đ có th “hng th t do” (Free
rider). Dch v hành chính công đc cung cp bi các đn v công quyn – có tính
đc quyn cao và do vy, công chúng ít có quyn la chn mà thay vào đó là bt buc
phi chp nhn tiêu dùng.
Tuy vy, theo thi gian, ngày nay li suy ngh trên cng đã và đang dn thay đi. Theo
Mohamad Niza Md Nor (2009), c khu vc công và khu vc t ra đi và tn ti đ
phc v khách hàng ca h. Và đc bit, cht lng dch v thuc khu vc công ngày
càng tr nên quan trng hn trong vic ci thin s hài lòng ca khách hàng. S thay
đi này Vit Nam đc th hin rõ nét nht qua công cuc ci cách hành chính trong
c nc và xem mi ngi dân khi đn c quan nhà nc đ làm vic là mt khách
hàng. Và Chính ph cng nhn ra rng ch có làm hài lòng khách hàng s to ra đc
s đng thun ca ngi dân dn ti vic qun lý hành chính nhà nc s đt hiu qu
14
cao. Hn na, trong xu th toàn cu hóa thì ci thin cht lng dch v hành chính
công là mt yu t quan trng đ to điu kin tt cho nn kinh t phát trin giúp tin
trình hi nhp nn kinh t th gii mau chóng và bn vng. Nhng, khác vi khu vc
t (cht lng dch v đc xây dng nhm hng đn nhóm khách hàng mc tiêu c
th), khu vc công không th la chn khách hàng cho mình. H phi phc v mt tp
hp khá ln các nhóm khách hàng vi các mi quan tâm và li ích khác nhau. Do vy,
các đn v cung cp dch v hành chính công phi hành đng nh nhng trng tài gia
nhiu quan đim và s thích khác nhau ca công chúng. Và, trong mt xã hi dân ch
qun lý hành chính công đt cht lng cao không ch là gia tng s hài lòng ca
khách hàng đi vi dch v hành chính công, mà còn phi xây dng nim tin trong
S tin cy(Reliability):
2. Khi nhà cung cp dch v ha s làm điu gì đó vào thi gian nào đó thì h
làm đúng nh vy;
3. Khi ngi s dng dch v gp tr ngi, nhà cung cp DV chng t mi
quan tâm thc s mun gii quyt tr ngi đó;
4. Nhà cung cp dch v thc hin đúng dch v ngay t ln đu tiên;
5. Nhà cung cp dch v cung cp dch v đúng thi gian nh h đã ha;
6. Nhà cung cp dch v cung cp dch v luôn lu ý đ không xy ra mt sai
sót nào.
S đm bo (Assurance):
7. Cách c x ca nhân viên giao dch to nim tin cho ngi s dng dch
v;
8. Ngi s dng DV cm thy an toàn khi giao dch vi nhà cung cp dch
v;
9. Nhân viên giao dch luôn nim n vi ngi s dng DV;
10. Nhân viên giao dch có đ hiu bit đ tr li câu hi ca bn.
Tính trách nhim/ tính đáp ng (Responsiveness):
11. Nhân viên giao dch cho ngi s dng DV bit khi nào thc hin dch v;
12. Nhân viên giao dch nhanh chóng thc hin DV cho ngi s dng DV;
13. Nhân viên giao dch luôn sn sang giúp đ bn;
14. Nhân viên giao dch không bao gi quá bn đn ni không đáp ng yêu cu
ca bn.
S thu cm (Empathy):
15. Nhà cung cp DV luôn đc bit chú ý đn ngi s dng DV;
16. Nhà cung cp DV có nhân viên bit quan tâm đn ngi s dng DV;
16
17. Nhà cung cp DV ly li ích ca ngi s dng DV là điu tâm nim ca
h;
18. Nhân viên giao dch hiu rõ nhng nhu cu ca ngi s dng DV;
19. Nhà cung cp DV làm vic vào nhng gi thun tin cho ngi s dng
17
tiêu dùng v s tha mãn và hài lòng ca h vi mt sn phm đã cho (Oliver,
1997). Bi vy thang đo s tha mãn bao gm mt bin:
Tôi tha mãn và hài lòng vi dch v hành chính công mà các đn v công
quyn và các đn v đc Nhà nc y quyn cung cp.
Kt lun chng 2
Tóm li, do đc tính vô hình nên cht lng dch v đc đánh giá thông qua mc đ
cm nhn ca khách hàng. Có nhiu mô hình đ đo lng cht lng dch v hay tng
quát hn là đo lng mc đ hài lòng ca khách hàng. Thng thì các mô hình này
bao gm nhiu thành phn và mi thành phn phn nh mt thuc tính ca cht lng
dch v. Tùy thuc vào môi trng, loi hình dch v mà các thành phn này có th
ging hoc khác nhau. Do đó, khi áp dng cho mt tình hung c th đòi hi có nhng
điu chnh cho phù hp. Cho đn nay, có khá nhiu nghiên cu v s hài lòng ca
khách hàng v cht lng dch v. Dù vy, các nghiên cu vn cha có s thng nht
chung v quan đim này. Vi nhng lý do trên, đ tài này mong mun đo lng cht
lng dch v hành chính công ti TP.HCM thông qua nm thành phn: S tin cy ca
doanh nghip, c s vt cht, nng lc phc v, thái đ phc v và s đng cm ca
nhân viên. Da trên kt qu đo lng, đ tài s đa ra các gii pháp nhm góp phn ci
thin cht lng dch v hành chính công. Và vn đ này s đc thc hin các ni
dung tip theo ca lun vn.