B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
P
P
H
H
A
A
N
NT
T
H
H
A
A
N
N
H
HT
TP.H CHÍ MINH – NM 2011
MC LC
PHN M U 1
CHNG 1: TNG QUAN V LÝ THUYT U T CÔNG 3
1.1. Khái nim đu t công 3
1.2. c đim cu đu t công và Vai trò vn đu t đi vi s phát trin
kinh t - xã hi 3
1.2.1. c đim cu đu t công 3
1.2.2. Vai trò ca vn đu t đi vi s phát trin kinh t - xã hi 5
1.3. Các Quan đim v đu t công 7
1.4. ánh giá hiu đu t công 9
1.4.1. Tác đng ca đu t công đi vi tng trng 9
1.4.2. Hiu qu ca vn đu t (ICOR) 11
1.4.3. Phng pháp phân tích Li ích - Chi phí 12
1.4.4. Quy trình thm đnh d án đu t công 14
1.5. Kinh nghim mt s tnh, thành ph v đu t công 16
Kt lun chng 1 18
Chng 2: Thc trng đu t công ca tnh Bình Thun 19
2.1 Gii thiu tng quan chung v tnh Bình thun 19
2.1.1 V trí đa lý 19
2.1.2. Khái quát tình hình tng trng và phát trin kinh t xã hi 19
2.2. Thc trng đu t công trên đa bàn Bình Thun 22
2.2.1. Tng vn đu t trên đa bàn 22
2.2.2. C cu đu t công trên đa bàn t 2001 đn 2010 24
2.2.3. Kt qu và hn ch ca đu t công trên đa bàn tnh Bình Thun 26
2.2.3.1 Kt qu đt đc 26
trng đim phía nam, nm gia hai thành ph ln là thành ph H Chí Minh và
thành ph Nha Trang. Phía Bc và ông Bc giáp Ninh Thun, phía Tây Bc
giáp Lâm ng, phía Tây giáp ng Nai và phía Tây Nam giáp Bà Ra - Vng
Tàu. Bình Thun có quc l 1A và đng st thng nht đi qua. Vi v trí này,
tnh có nhng thun li đ phát trin kinh t xã hi: th hin qua s gia tng
ngun vn đu t, các kênh huy đng ngày càng đa dng hn, thu hút các thành
phn kinh t tham gia đu t phát trin. Tuy nhiên, bt cp do đu t kt cu h
tng phc v cho phát trin kinh t ca tnh ch yu da vào ngân sách trung
ng, các d án chm trin khai do vng đn bù gii ta mt bng, d án đã
cp phép nhng không trin khai thc hin do thiu nng lc tài chính, thiu vn
cho các d án h tng phc v phát trin công nghip, nông thôn đã nh hng
đn s phát trin kinh t - xã hi ca tnh, do đó cn phi tip tc khc phc và
tháo g nhng vng mc, khó khn đ nâng cao quy mô và hiu qu s dng
vn đu t to điu kin cho tnh Bình Thun phát trin theo đúng đnh hng
đã vch ra.
T thc trng nêu trên, và vi mong mun phân tích, đánh giá thc trng, t đó
đa ra nhng gii pháp nhm s dng vn đu t công hiu qu đ phát trin
kinh t tnh nhà trong nhng giai đon tip theo, tôi chn đ tài "Tác đng đu t
công đn tng trng kinh t ca tnh Bình Thun" làm đ tài lun vn Thc s ca
mình.
2. MC TIÊU NGHIÊN CU
tài đc nghiên cu nhm đánh giá tác đng đu t công đn tng trng
kinh t ca tnh Bình Thun trong thi gian qua. T đó, đa ra các gii pháp,
khuyn ngh nhm giúp lãnh đo Tnh có chính sách đu t hp lý đ thúc đy
2
tc đ tng trng kinh t ca Tnh cao và bn vng.
3. I TNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
1.1. Khái nim đu t công: bao gm tt c các khon đu t do chính ph và
các doanh nghip thuc khu vc nhà nc tin hành: đu t ngân sách phân cho
các B ngành Trung ng, và phân cho các đa phng; đu t theo các chng
trình h tr có mc tiêu; tín dng đu t (vn cho vay) có mc đ u đãi nht
đnh; đu t ca các doanh nghip nhà nc.
1.2. c đim cu đu t công và Vai trò vn đu t đi vi s phát trin
kinh t - xã hi
1.2.1. c đim cu đu t công
- u t công to nên hàng hóa công - u t ch yu bng vn ngân
sách nhà nc
Hàng hoá công là loi hàng hoá có th đc s dng cùng mt lúc bi mt
hoc nhiu ngi, vic s dng ca ngi này hu nh không gây tr ngi cho
nhng ngi s dng khác và không t chi bt c ngi s dng nào. Do vy,
phn ln hàng hoá công do Chính ph cung cp. Có th huy đng s tham gia
ca khu vc t cun g cp hàng hoá công, tuy nhiên, khó khn khu vc t là
vn đ hng th t do.
Ngoài ra, thông qua đu t/chi tiêu công, Chính ph còn là mt trung tâm tái
phân phi thu nhp vì đu t kt cu h tng, nâng cao phúc li xã hi giúp nâng
cao mc sng dân c to s n đnh và phát trin kinh t - xã hi.
Ngun vn t ngân sách nhà nc có vai trò rt ln trong đu t công đ to
nhng bc đt phá phát trin đt nc. Tuy nhiên, trong nn kinh t nhiu
thành phn, Nhà nc cng nên kêu gi khu vc t nhân tham gia đu t
và cung cp hàng hóa công bng các hình thc thích hp (BOT, BTO, BT,
PPP ).
4
vay ch đnh, chi thc hin chng trình mc tiêu kinh t xã hi s đc ct
gim.
- Chi đu t công phi gn cht vi chi thng xuyên nhm nâng cao
hiu qu vn đu t.
S phi hp không đng b gia chi đu t vi chi thng xuyên s dn
đn tình trng thiu kinh phí đ duy tu, sa cha, bo dng c s h tng. iu
này s làm gim hiu qu khai thác và s dng tài sn đu t. S gn kt gia 2
nhóm chi tiêu này s khc phc tình trng đu t tràn lan, không tính đn hiu
qu khai thác.
1.2.2. Vai trò ca vn đu t đi vi s phát trin kinh t - xã hi
Qua thc tin ca các nc có mc tng trng cao cho thy vn là mt
nhân t đc bit quan trng, là chìa khóa ca s thành công v tng trng. Nht
Bn và các nc công nghip mi (NIC) đã đt đc nhng thành qu vt bc
v kinh t nh thc hin tt chính sách huy đng và đu t vn. Vn đã đóng
góp hn 50% mc tng trng thu nhp ca các nc này trong mt thi gian
dài. Vai trò quan trng ca vn th hin ch, mun khai thác tt các ngun lc
t nhiên nh đt đai, tài nguyên thì luôn cn có mt lng vn đu t nht đnh.
Mô hình tng trng kinh t ca Harrod - Domar đã chng minh là có s quan
h t l thun gia t l vn đu t và t l tng trng thu nhp quc ni (GDP).
Quan h gia mc tng vn đu t và tng trng đã đc xác lp bng
phng trình kinh t:
Mc tng GDP = Mc tng vn đu t /ICOR
Trong đó ICOR (Incremental Capital Output Ratio) là h s tng trng
vn - đu ra, biu th hiu qu ca vic s dng vn đu t.
Nh vy, bên cnh vic s dng vn đu t mt cách hiu qu thì vic t l
vn đu t tng lên s kéo theo tc đ tng trng tng và ngc li.
6
ca đu t, nhng vic tit kim và đu t đc thc hin bi các ch th khác
nhau, do đó d dn đn tình trng nn kinh t b tha hoc thiu vn bi các ch
th khác nhau do đó d dn đn tình trng nn kinh t b tha hoc thiu vn làm
cho s phát trin không n đnh, tng trng thp, tht nghip gia tng. Trong
tình trng tha vn, nhà nc phi khuyn khích đu t và kích cu tiêu dùng đ
tiêu hóa tt lng vn t tit kim. Trong trng hp thiu vn, nhà nc phi
có chính sách thu hút vn t bên ngoài, kim soát và nâng cao hiu qu hp th
vn ca nn kinh t, đng thi phi thc hành tit kim đ nâng cao t trng
ngun vn trong nc. S chu chuyn vn s to nên s cân bng v mô gia tit
kim và đu t, góp phn n đnh và phát trin kinh t.
Vn còn là điu kin không th thiu trong vic to ra công n vic làm,
qua đó nâng cao đi sng vt cht và tinh thn cho ngi dân. Vn đu t góp
phn quan trng trong vic phát trin giáo dc, y t, vn hóa thúc đy xã hi
theo hng công bng, vn minh.
1.3. Các Quan đim v đu t công
Quan đim ca trng phái tân c đin cho rng nhà nc không nên
can thip vào nn kinh t trong quá trình phân b ngun lc nh vn và lao
đng… mà s vn đng ca th trng s thc hin tt hn vai trò này. Trng
phái này khng đnh mt trong các u đim kinh t th trng là s phân b
ngun lc mt cách t đng. u t là mt hình thc phân b ngun lc
trong các hình thc đó - phân b vn trong nn kinh t.
Theo lý thuyt này, các đn v sn xut trong quá trình ti đa hoá li
nhun s phi tìm kim c hi đu t tt nht cho chính mình, và nh vy nhà
nc không cn phi can thip đ giúp doanh nghip có c cu đu t hp lý.
Tng hp c cu đu t ca các đn v sn xut này s hình thành nên c cu
đu t ca nn kinh t và đó là c cu hp lý. Vai trò ca nhà nc trong
8
không ph thuc vào các ngun tài tr bên ngoài.
Thuyt tng trng không cân đi, Hirchman (1958) đa ra mt mô hình
trái ngc vi thuyt tng trng cân đi, ông cho rng s mt cân đi gia
cung và cu to ra đng lc cho nhiu d án mi. Theo đó, phn ln vn đu t
ca nhà nc cho nhng ngành công nghip trng đim, s to c hi cho
nhng ngành khác, t đó khuyn khích làn sóng đu t th hai. Nhng ngành
đc chn đ đu t nên đc đánh giá cn c vào mi liên h gia ngành đó
vi các ngành liên quan theo “chui giá tr”, tc là kh nng to ra nhng ngành
mi làm đu ra hay cung cp đu vào cho nhng ngành đc chn đ đu t.
Hirchman chp nhn có s can thip ca nhà nc nhng ông cho rng ý
tng “cú huých” là không kh thi mà thay vào đó, s phát trin tt nht là
đc to ra t nhng mt cân đi nh th. Do ngun vn có hn, chính ph
không th bo đm đu t mt cách ri đu cho tt c các ngành mà nên phát
trin mt ngành nào đó đ to điu kin đ ngành khác phát trin.
Mt khác, nn kinh t nc ta đang trình đ rt thp, c bn là nn kinh
t nông nghip, trình đ khoa hc k thut lc hu đòi hi phi có vai trò ch
đng ca nhà nc trong vic đnh hng phát trin các ngành kinh t, nhà
nc phi to nhng tin đ nht đnh nh h tng k thut, ngun nhân
lc … đ thúc đy phát trin kinh t.
1.4. ánh giá hiu đu t công
1.4.1. Tác đng ca đu t công đi vi tng trng
Tng trng kinh t có ngha là gia tng tng sn lng quc gia trong
mt thi k nht đnh. Sn lng đc to ra t sn xut, nh vy, ngun
gc ca tng trng xut phát t quá trình sn xut. Quá trình sn xut là quá
trình mà trong đó các yu t đu vào đc phi hp theo nhng cách thc tt
nht đ to ra khi lng sn phm. Nu xét góc đ phm vi toàn b nn kinh
10 t phi kinh t khác nh: th ch kinh t chính tr, đc đim v vn hoá - xã
hi, tôn giáo…
1.4.2. Hiu qu ca vn đu t (ICOR)
H s ICOR (k) là ch tiêu phn ánh hiu qu ca vn đu t, nó đc xác
đnh theo công thc:
k = K/Y
Trong đó:
K (mc thay đi vn sn xut) = K
t
– K
t-1
Y (mc thay đi v kt qu sn xut) = Y
t
– Y
t-1
,
t ch nm nghiên cu, t - 1 ch nm trc nm nghiên cu.
Ý ngha ca k là đ to thêm đc mt đn v kt qu sn xut thì cn
tng thêm bao nhiêu đn v vn sn xut. Hay nói cách khác, k là “giá” phi tr
thêm cho vic to thêm mt đn v kt qu sn xut. H s ICOR càng ln
chng t chi phí cho kt qu tng trng càng cao, nó ph thuc vào mc đ
khan him ngun d tr và tính cht ca công ngh sn xut; các nc phát
trin h s ICOR thng cao hn các nc đang phát trin và mi nc thì
h s ICOR luôn có xu hng tng lên tc là khi kinh t càng phát trin thì đ
tng thêm mt đn v kt qu sn xut cn nhiu hn v ngun lc sn xut nói
chung và nhân t vn nói riêng và khi đó đng sn lng thc t gn tim cn
vi đng sn lng tim nng.
phí mà nó tiêu tn, d án đó s đc coi là đáng giá và nên đc trin khai.
Nhng d án mà phân tích li ích - chi phí xp vào loi đáng đc trin
khai là nhng d án cho đu ra có giá tr ln hn đu vào đã s dng. Trong
trng hp phi chn mt d án trong s nhiu d án đc đ xut, phân tích li
ích - chi phí s giúp chn đc d án đem li li ích ròng ln nht. Tuy nhiên,
13
trong thc t cng có nhng vn đ khó khn phát sinh, nh vic xác đnh đâu là
chi phí, đâu là li ích cng đòi hi chúng ta phi cân nhc k lng. Trong khi
mt s đu vào, đu ra có th có các mc giá ph bin và n đnh thì mt s
khác li có mc giá bin đi trong quá trình trin khai d án. Và có th có mt
s đu vào, đu ra không đc đa ra buôn bán trên th trng. iu này khin
cho chúng ta cn phi đa ra nhng phng pháp đnh giá khác nhau.
Mc dù, phng pháp phân tích li ích - chi phí đc cho là phng pháp
hu hiu trong vic đánh giá hiu qu kinh t ca d án. Tuy nhiên, trong vic
la chn các d án công thì các tính toán chính tr và xã hi có tm quan trng ít
nht là ngang bng vi các li ích kinh t. Lúc đó, các tài nguyên thng đc
phân b da trên các quyt đnh chính tr, hiu qu xã hi ch không ch là hiu
qu kinh t. Do vy, có th hy vng rng: phng pháp phân tích li ích - chi
phí có th tác đng ti quyt đnh ca mt ngi còn đang do d hay có th đa
chúng ta đn vi la chn ti u gia các d án có tác đng chính tr, xã hi
tng t nhau.
Các nc phát trin thng áp dng phng pháp này trong vic thm đnh các
d án công và các d án t có quy mô rt ln vì phng pháp phân tích li ích -
chi phí là công c cn thit đ c tính li ích kinh t ca các d án, đc bit là
trong trng hp nu d án đc h tr bi các qu ca EU. Phng pháp phân
tích li ích - chi phí là cn thit vì hai lý do – th nht, phi ch ra rng d án
này có th thy đc trên quan đim kinh t, th hai chng minh s đóng góp
các nghiên cu tip theo.
- Giai đon nghiên cu tin kh thi là n lc đu tiên nhm đánh giá trin
vng chung ca d án, thng bao gm sáu lãnh vc nh sau:
+ Phân tích th trng hay sc cu nhm c tính, lng hóa và
lý gii
chng minh sc cu hàng hóa và dch v, giá c hay các nhu cu tng
đi v
dch v xã hi.
+ Phân tích k thut nhm xác đnh mt cách chi tit các thông s đu
15
vào ca d án và xây dng các c tính v chi phí.
+ Phân tích nhân lc và qun lý nhm đnh rõ chi tit nhu cu v nhân
lc cn thit cho vic thc hin cng nh vn hành d án, xác đnh và đnh
lng c th ngun nhân lc.
+ Phân tích hiu qu kinh t nhm điu chnh các d liu tài chính theo ý
ngha kinh t, thm đnh chi phí và li ích ca d án trên quan đim ca c
nn kinh t.
+ Phân tích hiu qu xã hi nhm thm đnh d án theo quan đim ca
nhng đi tng đc hng li t d án và nhng đi tng phi chu chi
phí t d án. Nu đc, cn phi lng hóa li ích th hng và chi phí
phi chu ca các nhóm này.
- Giai đon nghiên cu kh thi là giai đon nghiên cu kh nng d án có
th đáp ng các tiêu chí v tài chính, kinh t và xã hi mà chính quyn đ ra
cho các khon đu t hay không. Chc nng ca giai đon này là nhm tng
cng mc đ chính xác các tính toán nhng bin s ch cht nu d án cho
thy có trin vng thành công. Chính vào cui giai đon này là lúc mà quyt
đnh quan trng nht phi đc đa ra là liu có nên chp thun d án không.
hình thc khuyn mi hp dn nên thu hút lng vn ln nhàn ri trong dân c;
thành lp qu phát trin đô th - thông qua qu này huy đng vn bng cách phát
hành trái phiu đô th thành ph. i vi ngun NSNN, nhm tng ngun thu
ngân sách, ngành tài chính và thu cn tng cng phân cp thu cho các qun,
huyn; kiên quyt chng tht thu, chng buôn lu, gian ln thng mi, trn lu
thu, n đng thu…đu giá quyn s dng đt; ngoài ra gii ngân nhanh chóng
các d án ODA đã đc Chính ph cam kt.
Bài hc kinh nghim ca tnh Khánh Hòa
Vi nhng đnh hng phát trin nhm đa du lch thành mt ngành kinh t
mi nhn ca tnh nhà, cùng vi đa lý thun li, thiên nhiên u đãi v tài
nguyên du lch, UBND tnh đã tng cng đu t vào kt cu h tng du lch và
17
m ra nhiu c hi đu t cho các nhà đu t trong nc và ngoài nc tham gia
phát trin kt cu h tng.
-Trong thi gian qua, tnh Khánh Hoà đã xây dng quy hoch s dng đt,
quy hoch phát trin ngành du lch, quy hoch xây dng chi tit các khu vc
kinh t tim nng du lch ca tnh; Tp trung đu t t ngun vn ngân sách nhà
nc theo hng đng b, có trng tâm, trng đim làm c s kích thích phát
trin du lch; u tiên đu t phát trin kt cu h tng ti các trng đim phát
trin du lch, các khu du lch tng hp, khu du lch chuyên đ, các đim du lch
tim nng các vùng sâu vùng xa; xây dng mi các công trình h tng phc v
du lch và dân sinh, to s liên kt gia trung tâm du lch thành ph Nha Trang
ti các vùng du lch trng đim.
- Tip tc hoàn chnh c ch qun lý đu t, to môi trng thông thoáng
v đu t phát trin du lch, đn gin hoá th tc hành chính và phát trin các
dch v h tr đu t đ thu hút các nhà đu t. To s bình đng gia đu t
19
Chng 2: Thc trng đu t công ca tnh Bình Thun
2.1 Gii thiu tng quan chung v tnh Bình thun
2.1.1 V trí đa lý
Bình Thun là mt tnh duyên hi Nam Trung b, lin k vi vùng kinh t
trng đim phía nam, nm gia hai thành ph ln là thành ph H Chí Minh và
thành ph Nha Trang. Phía Bc và ông Bc giáp Ninh Thun, phía Tây Bc
giáp Lâm ng, phía Tây giáp ng Nai và phía Tây Nam giáp Bà Ra - Vng
Tàu. Bình Thun có quc l 1A và đng st thng nht đi qua. i b phn
lãnh th Bình Thun là đi núi thp và đng bng ven bin nh hp. Din tích t
nhiên ca toàn tnh là 7.830 km2, Chiu dài b bin 192km, dân s 1,3 triu
ngi, lc lng lao đng là 734.500 ngi.
V đn v hành chính, t
nh có 10 đn v hành chính bao gm: 1 thành ph,
1 th xã và 8 huyn. Thành ph Phan Thit là trung tâm kinh t - xã hi ca tnh
Bình Thun.
Bình Thun có v trí thun li đ phát trin kinh t, đc bit là phát trin
du lch bin và ngh dng, ngành ch bin thy sn, nông sn và ngành khai
khách).
Giai đon 2006-2010, mc tng trng kinh t bình quân ca tnh là
12,84%. Tc đ tng trng kinh t có xu hng gim nu tr nm 2008 là
16,2%. Nm 2006 tc đ tng GDP 13,9%, nm 2007 là 12,1%, nm 2008 là
16,2%, nm 2009 c là 10,1%, nm 2010 c là 12%. Mc dù, nm 2009 nn
kinh t th gii b suy thoái nghiêm trng đã nh hng xu đn nn kinh t Vit
Nam nói chung và kinh t tnh nói riêng nhng tc đ tng trng kinh t ca
tnh vn đt mc 10,1% cao hn mc bình quân chung ca c nc.
Nm 2010, tc đ tng trng kinh t đt 12% thp hn mc k hoch đ
ra (14 - 15%) nhng vn tng cao hn so vi các giai đon trc đây, trong đó:
t trng ngành công nghip là 28 - 29%, dch v là 41 - 42 % và nông lâm - ng
21
nghip là 31- 30%. GDP bình quân đu ngi là 20,71 triu đng tng đng
1.089 USD, tng gn 19,03%, gp 2,7 - 2,8 ln nm 2000 (7,7 triu đng tng
đng 403 USD).
Biu đ 2.1: Tng trng kinh t ca tnh t 1991-2010
Ngun: Cc thng kê Bình Thun
Tng trng kinh t ca tnh Bình Thun trong giai đon 2001 - 2010
mc khá, bình quân đt 12,4%, th hin rõ nét qua vic tng trng ca c 3
nhóm ngành: nhóm ngành nông lâm thy sn tng bình quân 7%/ nm; công
nghip xây dng tng 16%/nm; dch v tng 15,1%/nm. C cu các nhóm
ngành có s chuyn dch tích cc. T trng nhóm ngành nông lâm thy sn đã
gim t 40% nm 2001 xung còn mc 20,5% nm 2010. T trng dch v tng
điu qua các nm t 36,45% nm 2001 lên 44,6% nm 2010 và là nhóm chim
t trng cao. Trong đó: ngành du lch đã phát trin nhanh và chim t trng cao
2005
2006
-
2010
GDP
22
Biu đ 2.2: Tng trng các ngành kinh t t nm 2001 -2010
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
GDP
Nông lâm thy sn
Công nghip - Xây
dng
Dch v
Ngun: Cc thng kê Bình Thun
2.2. Thc trng đu t công trên đa bàn Bình Thun