B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
*
NGUYN TH HOÀ
M
M


I
IQ
Q
U
U
A
A
N
N

N
N
G
GV
V
À
ÀL
L


M
MP
P
H
H
Á
Á
T
T
MÃ S: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
GS.TS TRN NGC TH Thành ph H Chí Minh – nm 2011
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan Lun vn Thc s Kinh t vi đ tài “Mi quan h gia giá vàng
và lm phát ti Vit Nam” là công trình nghiên cu ca riêng tôi, di s hng
dn ca GS.TS Trn Ngc Th. Các s liu trong lun vn có ngun gc rõ ràng,
đáng tin cy và đc x lý khách quan, trung thc.
Thành ph H Chí Minh, tháng 07 nm 2011
Hc viên thc hin Nguyn Th Hoà


m phát k vng đn giá vàng 10
Kt lun chng 1 13
CHNG 2: XÂY DNG MÔ HÌNH VÀ KIM NH MI QUAN H
GIA GIÁ VÀNG VÀ LM PHÁT TI VIT NAM GIAI ON 2002-2010
2.1 Các yu t tác đng đn giá vàng và lm phát 14
2.1.1 Các yu t tác đng đn giá vàng 14
2.1.2 Các yu t tác đng đn lm phát 14
2.2 Giá vàng và lm phát trong thi gian t 2002-2010 15
2.3 Gi thuyt 36
2.1.1 Gi thuyt 1: Giá vàng tác đng đn lm phát 36
2.1.2 Gi thuyt 2: Lm phát tác
đng đn giá vàng 37
2.4 Mô hình kim đnh 39
2.3 D liu 44 2.5.1 Ngun d liu 44
2.5.2 Giai đon 44
2.6 Kt qu kim đnh 44
2.4.1 Ma trn hip phng sai gia giá vàng và lm phát 44
2.4.2 H s tng quan gia giá vàng và lm phát 44
2.4.3 Kim đnh đng liên kt gia giá vàng và lm phát 45
2.4.4 Gi thuyt 1: Giá vàng tác đng đn lm phát 45
2.4.5 Gi thuyt 2: Lm phát tác đng đn giá vàng 47
2.4.6 Kt qu kim đnh Granger gia giá vàng và lm phát 49
2.4.7 S tác đng ca t giá USD/VND đ
n mô hình kim đnh 50
Kt lun chng 2 56
CHNG 3: MT S GI Ý CHÍNH SÁCH QUN LÝ TH TRNG
VÀNG
DANH MC CH VIT TT
CPI Ch s giá tiêu dùng
IMF Qu Tin t Quc t
FED Cc d tr liên bang M
GDP Tng thu nhp quc ni
LSCB Lãi sut c bn
NH Ngân hàng
NHNN Ngân hàng Nhà nc Vit Nam
NHTW Ngân hàng trung ng
NHTM Ngân hàng Thng mi
TTTC Th trng tài chính
TTCK Th trng chng khoán
TTC u t tài chính
KTXH Kinh t xã hi
XH Xã hi
PBOC Ngân hàng nhân dân Trung Hoa
SGE Sàn giao dch vàng Thng Hi
OECD T chc hp tác phát trin kinh t
VN Vi
t Nam
TG Th gii


33
2.11
Kt qu kim đnh LR cho gi thuyt t giá USD/VND tác
đng đn lm phát
34
2.12
Kt qu kim đnh gi thuyt t giá USD/VND tác đng đn
s thay đi giá vàng
35
2.13
Kt qu kim đnh LR cho gi thuyt t giá USD/VND tác
đng đn s thay đi giá vàng
36 DANH MC CÁC  TH
 th Tên đ th Trang
1.1
Tc đ tng ca giá vàng, giá du và t l lm phát ca M
trong giai đon 1963 – 2008
6
2.1 Din bin giá vàng th gii theo tháng t tháng 7/1982 – 3/2006 16
2.2 Nhu cu v vàng  Vit Nam 1992 – 2007 17
2.3 Giá vàng TG và giá vàng Vit Nam t nm 1998 đn 2007 18

Trong nn kinh t th trng, s phát trin ca th trng vàng có vai trò quan trng,
góp phn xây dng mt TTTC hoàn chnh, b sung thêm kênh đu t cho các nhà
đu t.  Vit Nam, nhng nm gn đây, cùng vi s phát trin ca các b phn
TTTC khác nh TTCK, th trng bt đng sn, th trng vàng cng ngày càng tr
nên sôi đng hn. Song hành vi s gia tng ca s lng các nhà đu t và nhu
cu mua bán vàng, s lng các sàn giao dch vàng cng tng lên mt cách đáng k.
Ngoài các giao dch mua bán vàng di hình thái vt cht, loi hình kinh doanh
vàng phi vt cht, kinh doanh vàng trên tài khon cng đã đc trin khai. Tuy
nhiên, bên cnh nhng thành công hot đng ca th trng vàng cng tn ti nhiu
bt cp, tim n nhiu ri ro và gây bt n cho nn KTXH. c bit trong vài nm
tr li đây, nhng bin đng mnh trên th trng vàng và th trng ngoi hi đã
gây ra không ít khó khn cho các nhà hoch đnh chính sách tin t. Vic ngi dân,
doanh nghip và c các t chc tài chính, trong đó có các NHTM, liên tc chuyn
đi tài sn t VND sang vàng, USD và ngc li đã làm cho th trng tin t tr
nên bt n. Lãi sut huy đng và cho vay VND luôn chu nhng bin đng mnh,
trong khi nhiu NHTM thng xuyên ri vào tình trng thiu thanh khon, điu này
đã gây nh hng không nh đn hot đng kinh doanh và sn xut ca các doanh
nghip.
Theo ngân hàng UBS AG ca Thy S, trong hai tháng đu nm 2011, Trung Quc
đã mua vào 200 tn vàng, góp phn đy giá kim loi quý này lên mc k lc. Theo
s liu ca Hi đng Vàng th gii đa ra ngày 17/02/2011, nhu cu vàng ca
Trung Quc đã tng gp 3 ln trong vòng 10 nm qua. Lm phát tng cao là nguyên
nhân chính khin ngi dân Trung Quc đ xô mua vàng tích tr. Không ch  Vit
Nam và các nc châu Á mà ngay c ngi dân Châu Âu và M cng đang có xu
hng tích tr vàng đ chng chi vi lm phát – Ông Federic Panizzuti, phó ch tch tp đoàn tinh luyn vàng hàng đu Thy S MKS Financial SA khng đnh.
Vi nhng nhn xét trên có th thy rng lm phát là nguyên nhân làm giá vàng
tng cao. Tuy nhiên cng có quan đim cho rng giá vàng tng cao là mt trong

2. Mc tiêu nghiên cu:
Phân tích mi quan h gia giá vàng và lm phát ti Vit Nam.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng: Lm phát, giá vàng.
Phm vi nghiên cu: ti Vit Nam
4. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng ch yu các phng pháp nh: Phng pháp lch s, phng
pháp so sánh, phng pháp thng kê, phng pháp lun ca d báo nhân qu,
phng pháp phân tích s liu bng hi quy chui d liu thi gian và kim đnh
nhân qu Granger.
Ngoài ra, lun vn còn s dng các tài liu tham kho t báo chí, báo đin t, các
báo cáo ca các t chc tài chính, các quy đnh liên quan đn hot đng kinh doanh
vàng đ thu thp thông tin và s liu.
5. Ý ngha khoa hc và thc tin
Phân tích đc mi quan h gia giá vàng và lm phát ti Vit Nam trên c s s
liu thc t. Trên c s đó, đ xut gi ý gii pháp đ bình n giá vàng thông qua đó
góp phn bình n lm phát.
6. Kt cu ca đ tài
Chng 1: Các bng chng thc nghim v mi quan h gia giá vàng và lm phát.
Chng 2: Xây dng mô hình và kim đnh mi quan h gia giá vàng và lm phát
ti Vit Nam giai đon 2002 – 2010.
Chng 3: Mt s gi ý chính sách qun lý th trng vàng.
Kt lun
Tài liu tham kho
Ph lc

Trang

1


2

Hi đng Vàng Th gii (2005) tuyên b vàng là mt hàng rào hiu qu chng
lm phát, có tng quan nghch vi đng đô la M và do đó là tin t trú n
chng li lm phát tt. Nu vàng là hàng rào hoàn ho trong ni b mt quc gia
thì giá vàng tính theo đng tin trong nc đó nên tng  mc tng t nh ch
s giá trong nc. Nu vàng là hàng rào hoàn ho bên ngoài mt quc gia thì giá
vàng tính theo đng tin nc đó nên tng cùng mt t l tng t nh t giá
ca nc đó. Vàng đc coi là mt hàng rào chng li lm phát nu nhng thay
đi trong li nhun trên đu t vàng có th bù đp đc nhng thay đi trong
mc giá chung ca mt quc gia c th.
Sherman (1986), Jaffe (1989), Chua và cng s (1990) đã chng minh rng vàng
cung cp li ích cho vic đa dng hoá. Ariovich (1983), Aggarwal và cng s
(1992), Dooley và cng s (1995) ch ra rng vàng là mt hàng rào hiu qu
chng li lm phát, tình trng bt n chính tr và ri ro tin t.
Laurent (1994) điu tra các mi quan h gia giá vàng và ch s giá bán buôn 
M và kt lun rng giá vàng và ch s giá bán buôn có quan h tng ng cht
ch t nm 1888 đn nm 1992. Tuy nhiên giá vàng đc tìm thy bin đng
hn so vi ch s giá bán buôn trong ngn hn. Garner (1995) kim tra các tín
hiu bc ngot ca giá vàng trong giai đon 1960-1995 ti Hoa K đ xem giá
vàng có phi là ch báo tt v lm phát. Mahdavi và Zhou (1997) so sánh giá
vàng và giá hàng hóa, đâu là ch s lm phát hàng đu bng cách áp dng
phng pháp đng liên kt qua các thi k 1958:Q1-1994:Q4 và 1970:Q1-
1994:Q4. Kt qu nghiên cu cho thy giá vàng có th là ch báo lm phát tt
ph thuc vào khong thi gian kim tra. Harmston (1998) xây dng sc mua
ca các ch s vàng bng cách chia các ch s vàng cho các ch s giá bán buôn
và so sánh các ch s này vi nhau gia các nc M, Anh, Pháp, c và Nht
Bn trong nhng khong thi gian khác nhau. Nghiên cu ca ông khng đnh
rng vàng là ni trú n hiu qu chng li lm phát lâu dài. Gosh và cng s
(2002) cng kt lun rng có mt mi quan h lâu dài gia giá vàng và ch s giá

phát. Bài nghiên cu cng kim tra mi liên h dài hn gia giá vàng và giá du
trên th trng giao sau  các k hn thanh toán khác nhau và chng c làm
sáng t mi quan h đng liên kt. iu này hàm ý rng: (a) các nhà đu t s
dng th trng vàng làm công c chng li lm phát, và (b) th trng du có
Trang

4

th đc s dng đ d đoán giá th trng vàng, vì vy hai th trng này đu
cùng không hiu qu.
Các tài liu v th trng vàng, bao gm c th trng vàng giao sau, đã bao ph
mt s lnh vc nghiên cu khác nhau. Ball và đng s (1985) kim tra các hành
vi giá hi t trên th trng vàng giao sau và h đã tìm thy s tn ti ca hi t
giá. Bertus và Stanhouse (2001) tìm kim bong bóng giá trong giá vàng tng
lai và s dng phân tích nhân t nng đng, đã không th tìm thy chng c ca
bong bóng đu c hp lý. Cai và đng s (2001) xem xét các yu t trong bin
đng li nhun hng ngày ca các hp đng vàng giao sau và thy rng trong s
23 thông báo v kinh t v mô ca M, báo cáo vic làm, GDP, CPI, và thu nhp
cá nhân có tác đng ln đn bin đng li nhun ca vàng. Ciner (2001) xem xét
các mi quan h dài hn gia giá vàng và giá bc và không tìm thy mi quan h
trong dài hn gia giá ca hai kim loi này. Phát hin ca ông mâu thun vi
nhng nghiên cu trc đó ca Adrangi và đng s (2002), Wahab và đng s
(1994), Escribano và Granger (1998), tt c nhng ngi này đu tìm thy quan
h đng liên kt gia giá vàng và bc giao sau. Bailey (1998) nghiên cu tác
đng ca cung tin đi vi s bt n ca th trng vàng và thy rng s bin
đng ca vàng gia tng khi tc đ tng trng ca cung tin cao hn mong đi.
Cùng mch suy ngh, Christie – David và đng s (2000) phân tích tác đng ca
các tin tc v mô phát ra đi vi giá vàng và giá bc, và h thy rng giá vàng
phn ng khá mnh đi vi tin CPI.
Th trng vàng đã có s tng giá khá vng chc trong sut thp k qua. in

Gi thuyt 3: nu gi thuyt 2 là đúng thì s tng giá du gây ra s tng giá
ca vàng.
D liu đc s dng là giá vàng và giá du giao ngay hàng nm trong giai đon
1963-2008 đi vi nc M. Giá du là trung bình giá xng du ca th gii,
trong khi giá vàng đc đo lng bi đn v tính USD/Oz. T l lm phát đc
tính toán t tc đ tng trng ca ch s giá tiêu dùng (CPI). Ba d liu này c
th là giá vàng, giá du trung bình và CPI đc ly t thng kê tài chính quc t,
đc xut bn bi qu tin t quc t.
Trang

6

 th 1.1: Tc đ tng ca giá vàng, giá du và t l lm phát ca M trong giai
đon 1963-2008

Các quan sát chính là tc đ tng trng ca giá du và giá vàng giao ngay di
chuyn rt cht ch vi nhau, trong khi lm phát n đnh mà không có s chênh
lch đáng k so vi tc đ tng ca giá vàng và giá du. Vì vy, mi quan h
gia lm phát và giá du; lm phát và giá vàng rõ ràng không phi là đ ho.
Tác gi xác nhn điu này da vào kinh nghim sau đó bng cách tip cn
phng pháp bình phng nh nht. Liên quan đn ba gi thuyt tho lun 
trên, bài nghiên cu đa ra ba mô hình hi quy tng ng vi tng gi thuyt
nh sau:
Gi thuyt 1: 
t
= 
0
+ 
1
goil

Kt qu ca phng pháp c lng bình phng nh nht (OLS) tng ng
vi ba gi thuyt nh sau:

t
= 0.039 + 0.041goil
t
+ 
t
(10.759) (3.358)
ggold
t
= -0.064 + 3.119
t
+ µ
t
(-1.162) (2.870)
ggold
t
= 0.039 + 0.365goil
t
+ 
t
(1.430) (3.842)
Kt qu thc nghim trong ngn hn h tr cho nhng gi thuyt tho lun trên
v mi quan h gia giá vàng và giá du; nói cách khác, kt qu tìm thy s h
tr cho c ba gi thuyt. Tóm li: (a) s gia tng giá du gây ra lm phát, (b) s
gia tng lm phát dn đn s tng giá ca vàng, và (c) s tng giá ca du làm
cho vàng tng giá.
Mt vài nghiên cu đã kim tra mi quan h gia giá vàng và các bin kinh t v
mô khác, ví d nh lm phát cng đc tìm thy có ý ngha thng kê đáng k và

cng đc tìm thy hu ích đi vi thuc tính ch báo hàng đu ca lm phát vì
t sut sinh li ca chúng đã tính đn lm phát k vng, nhng sc mnh d
đoán ca các tài sn tài chính ch đc tìm thy trong mt s giai đon và đi
vi mt s nc nht đnh, xem thêm kho sát ca Stock và Watson (2003).
Trong s tài sn tài chính đó, có th k đn giá vàng. Trong thc t, vàng thng
đc phân tích vi vai trò là hàng hoá, nhng không ging các hàng hóa thông
thng khác, vàng có s khác bit lch s, vàng đã và đang đc s dng đ bo
tn giá tr và là ni trú n đ chng li lm phát. Nu xem vàng là mt loi tài
sn tài chính, vàng có th đc k vng đ xác đnh là nhân t d báo hàng đu
cho lm phát. Các nghiên cu gn đây đã kim tra các ch báo hàng đu khác
nhau cho lm phát, nh là nghiên cu ca Stock và Watson (1999), Cecchetti,
Chu và Steindel (2000), Boivin và Ng (2006) và Banerjee và Marcellino (2006)
đã không xem là giá vàng nh là mt ng c viên ca ch báo hàng đu. Tuy
nhiên, vi s đng thun chung đang ni lên t nhng nghiên cu này cho thy
Trang

9

rng rt khó khn đ tìm mt ch s hàng đu cho lm phát mà có th th hin tt
bc ngu nhiên (random walk), nên vic xem xét giá vàng ti thi đim này có
th là mt quyt đnh đáng giá.
Vàng là mt tài sn đc bit, vì vàng va là mt loi hàng hóa, ví d trong vic
sn xut đ trang sc và các thit b công nghip, va là tài sn tài chính, ni nó
có th đc s dng nh đ bo tn giá tr. Vàng không có đi th trong vic
làm tài sn đ bo tn giá tr sau cùng, vì nó có mt li th tâm lý hn các tài
sn khác xut phát t vic s dng nó cho mc đích này bao trùm nhiu th k
qua.
Bài nghiên cu này mong mun thit lp đc vi nhng chuyn đng trong giá
vàng, vi mt mc đ nào đó, có th d báo đc mc đ lm phát trong tng
lai. V lý thuyt, s gia tng k vng lm phát làm gim sc mua ca đng tin,

quan trng ca lm phát  M trong vòng mt nm mc dù mc đ phù hp
ca phng trình này là tng đi khiêm tn. Vàng không cho thy đc yu
t d báo đi vi lm phát ti Nht Bn.
- i vi các nc ngoài nhóm OECD, vàng là du hiu chính xác cho lm
phát ti Trung Quc trong khong thi gian t 6 tháng đn 1 nm. C th
vàng tng giá 10% s kéo theo t l lm phát ti Trung Quc tng 1.2% trong
12 tháng tip theo; tuy nhiên, cht lng ca các d báo này có th b nh
hng bi t giá hi đoái ca Trung Quc, đc c đnh trong sut phn ln
ca mu thi gian nghiên cu.
Mt so sánh sâu hn ca giá vàng vi các ch s lm phát khác cho Canada
chng t vàng vn còn ý ngha thng kê khi đc ghép đôi vi các bin khác,
chng hn nh tin, khong cách sn lng, lm phát ca M hoc giá du.
1.4 Tác đng ca s thay đi trong lm phát k vng đn giá vàng.
Bài nghiên cu này xem xét nhng thay đi trong lm phát k vng tác đng
đn giá vàng giao ngay nh th nào. Các bài báo tài chính thng đ cp đn
vic giá vàng chu nh hng bi nhng thay đi trong lm phát k vng. Bài
nghiên cu này xem xét và kim tra thc nghim lý thuyt trên c s mi quan
h gi thuyt. Nó cng cho thy rng c s lý thuyt cho mi quan h này là
không rõ ràng. Nhng ngi ng h lý thuyt hiu ng lm phát k vng lp
lun rng nu lm phát k vng tng lên, các nhà đu t s mua vàng đ đu c
Trang

11

trên s tng giá ca vàng hoc đ chng li s mt giá ca đng tin pháp đnh.
Dù bng cách nào các áp lc mua vàng s gây ra mt s gia tng giá vàng ngay
lp tc. Bài nghiên cu này cng xem xét tác đng ca lm phát đn lãi sut và
chi phí ca vic gi vàng. S gia tng trong lm phát k vng s làm giá vàng
tng cao hn, tuy nhiên nó cng làm cho lãi sut tng lên và vì vy làm gia tng
chi phí ca vic gi vàng. Bt k li nhun đu c nào t vic gi vàng trong

ngc li vi gi thit ban đu.
Trong bài nghiên cu này s dng nhng thay đi bt ng ca ch s giá tiêu
dùng (CPI) nh là đi din cho nhng thay đi bt ng ca lm phát k vng.
Bt c khi nào có s thay đi bt ng ca ch s CPI, gii tài chính cho rng các
nhà phân tích s xem xét li d báo ca h v lm phát trong tng lai. Ví d,
nu ch s CPI bt ng tng mnh thì s đc hiu là lm phát s cao hn trong
tng lai. Do ngun vn cn thit đ đu t vào vàng đòi hi các qu phi t b
vic đu t vào các tài sn khác, nên chi phí đu t vào vàng là chi phí c hi
đu t ca các qu vào các tài sn khác vi cùng mc đ ri ro. Nhng nghiên
cu trc đó cho thy rng vàng và nhng tài sn khác liên quan đn vàng (nh
các công ty khai thác vàng và các qu tng h) hoc là không có tng quan
hoc là tng quan âm và rt yu vi các ch s ca th trng. Vì các nghiên
cu cho thy rng vàng có h s  = 0 (hoc xoay quanh mc 0), t l phi ri ro
là mt mc có th chp nhn đc đi vi chi phí ca vic nm gi vàng. Bài
nghiên cu này xem xét tác đng ca nhng thay đi ca lm phát k vng vi
chi phí gi vàng bng cách đo lng tác đng ca nhng thay đi bt ng ca
ch s CPI vi nhng trái phiu chính ph M đn hn ti các k hn 1, 2, 3, 5,
7, 10 nm. Mt mi quan h dng đáng k ch ra rng chi phí ca vic nm gi
vàng s tng lên cùng vi mc tng ca lm phát k vng.
Bài nghiên cu trình bày hai lý thuyt khác nhau nhng có cùng mc đích gii
thích mi quan h gia lm phát k vng và giá vàng. Gi thuyt đu c lp lun
rng nhng thay đi ca lm phát k vng s làm cho giá vàng thay đi tc thi.
Gi thuyt chi phí thc hin lp lun rng lm phát k vng càng cao s làm cho
lãi sut tng cao hn (hiu ng Fisher). Lãi sut tng cao s làm cho chi phí ca
vic nm gi đu t vào vàng tng cao hn và trit tiêu đi phn nào li nhun
nhn đc t vic đu c vàng. Theo đó, gi thuyt chi phí thc hin d đoán
Trang

13



14

CHNG 2:
XÂY DNG MÔ HÌNH VÀ KIM NH MI QUAN H GIA GIÁ VÀNG
VÀ LM PHÁT TI VIT NAM GIAI ON 2002-2010
2.1 Các yu t tác đng đn giá vàng và lm phát
2.1.1 Các yu t tác đng đn giá vàng:
- Th nht, nhng thay đi v chính sách tin t cùng vi nhng bin đng
chính tr trên th gii nh chin tranh, khng b…làm thay đi giá tr ca
USD.
- Th hai, giá du tng cao, chi phí nhiên liu cho sn xut tng, hàng hóa tng
giá, dn ti tình trng lm phát, kéo theo đó là s mt giá ca đng USD.
- Th ba, sn lng ca các công ty khai thác vàng gim, nh hng ti ngun
cung trong lúc nhu cu s dng vàng ngày mt tng nht là  các th trng
mi ni nh Trung Quc và n .
- Th t, đng thái ca gii đu t và các qu tin t cng nh các quc gia
trên th gii tng t l d tr vàng.
2.1.2 Các yu t tác đng đn lm phát:
Lm phát v thc cht là s mt giá ca đng tin so vi hàng hóa, dch v, vi
nguyên nhân chung là s mt cân đi gia tng cung và tng cu, mà biu hin ca
nó là mt cân đi tin – hàng. Nguyên nhân ch yu ca lm phát bao gm nhng
yu t tác đng đn hai v ca quan h cân đi này, tc là các yu t tác đng đn
tng cung – hàng hóa và các yu t tác đng đn tng cu – tin.
Tin t là nguyên nhân trc tip ca lm phát. Tc đ tng d n tín dng cao gp
nhiu ln tc đ tng GDP. Nm 2010 so vi nm 2000, tín dng cao gp trên 13,7
ln, trong khi GDP ch gp trên 2 ln; h s gia tc đ tng ca tín dng và ca
GDP lên đn trên 6,2 ln-mt h s rt cao. Do vy, d n tín dng/GDP đã  mc
khong 125%, cao gp đôi con s tng ng ca nhiu nc. Cùng vi tng trng
tín dng là tng trng tng phng tin thanh toán, mà tng phng tin thanh