B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

BÙI TH HNG SNG


B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

BÙI TH HNG SNG
LI CM N

 hoàn thành chng trình cao hc và lun vn này, tôi
đã nhn đc rt nhiu s hng dn, giúp đ và góp ý nhit tình
ca quý thy cô Trng i hc Kinh t Thành ph H Chí Minh,
bn bè, gia đình và các đng nghip. Tôi xin cm n và tri ân
MC LC

M đu……………………………………………………………………. 1
Chng 1: Lý lun chung v lm phát và tng trng kinh t……… 4
1.1 Tng quan v lm phát……………………………………………. 4
1.1.1 Khái nim lm phát…………………………………………… 4
1.1.2 Phân loi lm phát……………………………………………….4
1.1.2.1 Cn c vào kh nng d đoán………………………………. 5
1.1.2.2 Cn c vào t l lm phát…………………………………… 5
1.1.3 Mt s ch tiêu đo lng lm phát………………………………6
1.1.3.1 Ch s giá tiêu dùng (CPI – Consumer Price Index)……… 6
1.1.3.2 Ch s điu chnh GDP……………………………………… 9
1.1.4 Nguyên nhân gây ra lm phát………………………………… 9
1.1.4.1 Lm phát do cu kéo……………………………………… 9
1.1.4.2 Lm phát do chi phí đy hay lm phát đình đn… 10
1.1.4.3 Lm phát do sc  ca nn kinh t……………………… 11
1.2 Tng trng kinh t……………………………………………… 11
1.2.1 Khái nim tng trng kinh t…………… 11
1.2.2 Các phng pháp đo lng GDP…………………………… 11

2.4.1 i vi hot đng sn xut 39
2.4.2 i vi môi trng đu t 40
2.4.3 i vi cán cân thng mi………………………………… 41
Kt lun chng 2………………………………………………………. 42

Chng 3: Thc nghim đo lng mi quan h gia lm phát – tng
trng kinh t  Vit Nam và các kin ngh……………………………43
3.1 Thc nghim đo lng mi quan h gia lm phát và tng trng
kinh t…………………………………………………………………… 43
3.1.1 Mô hình nghiên cu…………………………………………… 43
3.1.2 D liu nghiên cu và phng pháp thc nghim……………. 44
3.1.2.1 D liu nghiên cu………………………………………… 44
3.1.2.2 Phng pháp thc nghim…………………………………. 44
3.1.3 Kt qu nghiên cu……………………………………………. 45
3.1.3.1 Kim đnh nghim đn v………………………………… 45
3.1.3.2 La chn bc tr ti u……………………………………46
3.1.3.3 Phân tích cân bng dài hn – Phân tích đng liên kt theo
phng pháp Johansen và Juselius (1990) cho 2 bin lnCPI và
lnGDP…………………………………………………………. 47
* Kt qu kim đnh nghim đn v ca phn d

t
bng phng pháp
KPSS (Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin)…………………. 49
3.1.3.4 Phân tích cân bng ngn hn – Mô hình ECM…………… .50
 ADF Test: Augmented Dickey- Fuller Test – Kim đnh DF m rng
 CPI: Ch s giá tiêu dùng
 DF Test: Dickey- Fuller Test – Kim đnh DF
 DNNN: Doanh nghip Nhà nc
 ECM: Error correction model – Mô hình sai s hiu chnh
 GDP: Tng sn phm quc ni
 GNP: Tng sn phm quc dân
 GSO: Tng cc Thng kê Vit Nam
 ICOR: Incremental Capital Output Ratio – H s s dng vn
 IMF: Qu
Tin t Quc t
 KPSS Test: Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin Test – Kim đnh KPSS
 NHNN: Ngân hàng Nhà nc
 NNP: Sn phm quc dân ròng
 PP Test: Philips and Perron Test – Phng pháp kim đnh PP
 VECM: Vector Error Correction Model – Mô hình c lng VECM
 VND: đng Vit Nam
 WB: Ngân hàng Th gii

DANH MC BNG

- Bng 1.1: Quyn s dùng tính ch s giá tiêu dùng thi k 2009-2014 ca
toàn quc…………………………………………………………………… 7
- Bng 2.1: Lm phát và tng trng kinh t giai đon 1995 -2010……….20
- Bng 2.2: Tc đ tng trng kinh t chung và ca các khu vc giai đon
1995 – 2010…………………………………………………………………24
- Bng 2.3: CPI ca Vit Nam và mt s quc gia Châu Á……………… 27

- Hình 2.6: T l vn đu t so vi GDP tính theo giá nm 1994, t
nm
1999 – 2009………………………………………………………33
- Hình 2.7: ICOR Vit Nam giai đon t 1991 – 2010…………………….34 1

M U
1. Lý do chn đ tài
Lm phát và tng trng kinh t luôn là mi quan tâm hàng đu ca các
nhà nghiên cu kinh t và hoch đnh chính sách. Trong thi gian t nm
2007 đn nay, kinh t th gii có rt nhiu bin đng, trong đó ni bt là cuc
khng hong kinh t toàn cu dn đn nhng đ v tài chính, suy thoái kinh
t, làm cho tình hình kinh t nhiu nc trên th gii bt n, tc đ
tng
trng kinh t suy gim và lm phát tng cao  nhiu nc trong đó có Vit
Nam.
Trên th gii đã có rt nhiu nghiên cu v mi quan h gia lm phát
và tng trng bng các mô hình đnh lng. Mallik và Chowdhury (2001) đã
nghiên cu mi quan h gia lm phát và tng trng GDP ca 4 nc Nam
Á là: Bangladesh, n , Pakistan và Sri Lanka. Tác gi Mallik là ging viên
còn tác gi Chowdhury là Phó giáo s Khoa Kinh t - Tài chính, trng Kinh
t - Tài chính,
i hc Tây Sydney, vùng Maccathur, bang New South Wales,
Úc. Trong nghiên cu này, Mallik và Chowdhury (2001) đã s dng phng
pháp hi quy đng liên kt (cointegration regression) và mô hình sai s hiu
chnh ECM (Error Correction Model) đ xem xét mi quan h cùng chiu
gia tng trng và lm phát trong dài hn ca 4 nc này. Thêm vào các
kim đnh DF (Dickey- Fuller) và ADF (Augmented Dickey- Fuller), bài

Nghiên cu mi quan h gia lm phát và tng trng  Vit Nam qua
các nm, đc bit là trong thi gian t nm 1999 đn quí 1 nm 2011 c th:
- Lm phát và tng trng có mi quan h đng bin hay nghch bin
trong ng
n hn và trong dài hn.
- nh hng ca lm phát đn tng trng có nhiu hn nh hng ca
tng trng đn lm phát hay không.
3

- T kt qu nghiên cu đ xut các gii pháp thích hp nhm n đnh
lm phát, thúc đy tng trng kinh t.
3. i tng và phm vi nghiên cu
- i tng nghiên cu là din bin lm phát và tng trng kinh t
qua s liu ca ch s giá tiêu dùng CPI và GDP t nm 1999 đn quí 1 nm
2011 do Tng cc Thng kê Vit Nam công b và các s liu ca Qu ti
n t
th gii (IMF).
- Phm vi nghiên cu gii hn thi gian t nm 1999 đn quí 1 nm
2011 ca nn kinh t Vit Nam.
4. Phng pháp nghiên cu
S dng phng pháp nghiên cu đnh tính và đnh lng. Phng
pháp phân tích đnh tính qua mô t s liu thng kê và phân tích đnh lng
qua mô hình kinh t lng.
K tha các phng pháp và kt qu nghiên cu ca các nhà nghiên
cu trong và ngoài nc, bài nghiên c
u này s dng phng pháp hi quy
đng liên kt, mô hình sai s hiu chnh (ECM) và phng pháp phân tích
phng sai đ nghiên cu mi quan h trong ngn hn và dài hn gia tng
trng và lm phát  Vit Nam thi k nm 1999 – quí 1 nm 2011.
5. B cc ca lun vn

Cn c vào nhng tiêu thc khác nhau thì có nhiu cách phân loi lm
phát:
- Cn c vào kh nng d đoán thì lm phát đc phân thành hai loi
là: lm phát d đoán và lm phát ngoài d đoán.
- Cn c vào t l lm phát thì lm phát đc chia làm ba loi là: lm
phát va phi, lm phát phi mã và siêu lm phát.
5

1.1.2.1 Cn c vào kh nng d đoán
Lm phát có hai loi:
- Lm phát d đoán: lm phát din ra đúng nh d kin.
+ Khi lm phát d đoán xy ra thì dân chúng thng tìm cách gim
thit hi ca mình bng cách tính thêm mc trt giá vào nhng ch tiêu có
liên quan hoc chuyn t hình thc gi tin mt sang vàng, ngoi t mnh,
hàng hóa nu lm phát d đoán xy ra v
i t l lm phát cao.
+ Lm phát d đoán s to chi phí c hi ca vic gi tin và khi nhiu
ngi đ xô đi mua vàng, ngoi t hay hàng hóa thì s kích thích gia tng
lng tin giao dch. iu này s nh hng xu đn nn kinh t.
- Lm phát ngoài d đoán: là phn t l lm phát vt ra ngoài d đoán
ca mi ng
i.
T l lm phát thc = T l lm phát d đoán + T l lm phát ngoài
d đoán.
1.1.2.2 Cn c vào t l lm phát
Cn c vào t l lm phát thì lm phát có ba loi: lm phát va phi,
lm phát phi mã và siêu lm phát. T l lm phát: là t l tng ca mc giá
hàng hóa tiêu dùng và dch v.
- Lm phát va phi (lm phát mt con s
): t l lm phát cha đn

tiêu dùng.
CPI là giá ca gi hàng hóa và dch v này so vi giá ca gi hàng hóa và
dch v nh vy trong mt nm c s nào đó.
Ch s giá tiêu dùng ph thuc vào r hàng hóa tiêu dùng và nm đc
chn làm gc.  Vit Nam, ch s giá tiêu dùng đc Tng cc Thng kê tính
và công b ln đu vào nm 1998 (trc đó là ch s giá bán l hàng hoá và
dch v) vi gc so sánh đc ch
n là nm 1995.
7

Tng cc Thng kê cp nht danh mc mt hàng đi din và quyn s
chi tiêu dùng cui cùng đ tính Ch s giá tiêu dùng  các nm: nm 2001 vi
nm gc so sánh đc chn là nm 2000; nm 2006 vi nm gc so sánh
đc chn là nm 2005
Tháng 10 nm 2009, Tng cc Thng kê đã tin hành cp nht quyn
s và danh mc mt hàng đi din cho thi k 2009 -2014. Tng s
 mt hàng
đi din trong “r” hàng hóa thi k 2009 - 2014 là 572 mt hàng, tng 78
mt hàng so vi “r” hàng hóa k trc.
Công thc tính ch s giá tiêu dùng: Ch s giá tiêu dùng  Vit Nam
thi k 2009 - 2014 đc tính theo công thc Laspeyres phù hp vi thông l
quc t và công thc áp dng tính CPI ca các thi k trc:

Trong đó: Bng 1.1: Quyn s dùng tính ch s giá tiêu dùng thi k 2009 -2014
ca toàn quc

Mã Các nhóm hàng hóa và dch v Quyn s

c đnh trong khi nhu cu tiêu dùng thay
đi. Sai lch thay th biu hin
ngi dân chuyn sang tiêu dùng hàng hóa thay th vi giá r hn. Do vy,
nu tính lm phát t CPI thì có th dn đn mt d báo lm phát quá mc vì
nhng mt hàng trong r đang tng giá còn nhng mt hàng ngoài r li đang
gim giá.
Bên cnh ch s giá tiêu dùng, lm phát còn đc đo lng bng ch s
giá tiêu dùng c bn. Ch s giá tiêu dùng c
 bn cng đc tính toán nh ch
9

s giá tiêu dùng nhng có hai nhóm hàng hóa b loi ra khi r hàng hóa là
lng thc thc phm và nng lng do hai loi hàng hóa này có giá nhy
cm, thng xuyên bin đng nên s làm cho vic đo lng lm phát thc t
không chính xác.
1.1.3.2 Ch s điu chnh GDP
Ch s điu chnh GDP phn ánh giá ca mt đn v sn lng đin
hình so vi giá ca nó trong n
m c s. Ch s điu chnh GDP còn đc gi
là ch s điu chnh giá ngm đnh ca GDP, là t l gia GDP danh ngha và
GDP thc t.
GDP danh ngha phn ánh giá tr ca hàng hóa và dch v tính bng giá
hin hành. GDP thc t phn ánh giá tr ca hàng hóa và dch v tính theo giá
c đnh (ca nm c s).

Ch s điu chnh GDP phn ánh giá c ca tt c các loi hàng hóa và
dch v đc sn xut ra. Tuy nhiên, ch s điu chnh GDP ch bao gm
nhng hàng hóa đc sn xut trong nc nên ch s này không phn ánh trc
tip s bin đng trong giá hàng nhp khu và ch s này ch tính đc lm
phát ca mt nm sau khi có báo cáo v GDP c

Lm phát này xy ra khi mt s loi chí phí đng lot tng lên trong
toàn b nn kinh t.
Khi chi phí sn xut tng lên nh: tin lng, giá nguyên nhiên vt liu,
chi phí đin, nc… s làm hn ch
kh nng sn xut ca doanh nghip và
11

h s tng giá bán. Lng hàng hóa cung ng s gim và giá c tng lên dn
đn lm phát xy ra.
1.1.4.3 Lm phát do sc  ca nn kinh t
Khi giá c hàng hóa c tng lên theo mt t l khá n đnh trong thi
gian dài thì t l lm phát này gi là t l lm phát .
Khi đó nn kinh t không có nhng thay đi ln nào v cung cu hàng
hóa. Loi lm phát này là lm phát d
đoán trc, t l lm phát này s đc
hch toán vào tt c các hp đng ca nn kinh t.
1.2 Tng trng kinh t
1.2.1 Khái nim tng trng kinh t
Tng trng kinh t là s gia tng thc t ca tng sn phm quc dân
GNP (Gross National Product); tng sn phm quc ni GDP (Gross
Domestic Product) hay sn phm quc dân ròng NNP (Net National Product)
trong mt thi k nht đ
nh. Các nhà kinh t thng s dng ch tiêu GDP đ
đo lng tng trng kinh t.
Tng sn phm trong nc (GDP) là tng thu nhp kim đc trong
nc. GDP gm c thu nhp mà ngi nc ngoài kim đc trong nc,
nhng không bao gm thu nhp mà ngi dân trong nc kim đc  nc
ngoài.
1.2.2 Các phng pháp đo lng GDP
1.2.2.1 Phng pháp chi tiêu

Trong ngn hn, khi nn kinh t suy thoái (sn lng đang  di mc
sn lng tim nng) thì s dng chính sách tài khóa m rng có th s
giúp cho tng sn lng, thúc đy tng trng kinh t mà không làm
tng mc giá. Trong dài hn, tng cung là đng thng đng và không
13

ph thuc vào mc giá do vy nu nn kinh t có mc sn lng tim
nng hoc vt mc sn lng tim nng thì chính sách tài khóa m
rng s không phát huy tác dng, không làm tng sn lng mà ch làm
tng giá.
Khi nn kinh t đang tng trng quá nóng thì chính sách tài khóa tht
cht đc s dng đ gim tng cu, làm cho giá c gim xung dn
đn l
m phát gim.
- Chính sách tin t: là chính sách qun lý quy mô cung tin và mc đ
tng trng ca cung tin đ qua đó tác đng lên lãi sut. Chính sách
tin t bao gm vic thay đi các loi lãi sut nht đnh hoc vic quy
đnh mc d tr bt buc ca các Ngân hàng thng mi.
Theo mô hình tng cung – tng cu thì chính sách tin t tác đng đn
tng trng kinh t trong ngn h
n. Trong dài hn, chính sách tin t
không làm tng trng kinh t mà tác đng làm tng lm phát. Do vy,
vic xây dng và thc hin chính sách tin t “tht cht” hay “ni lng”
phù hp vi tình trng “sc khe” ca nn kinh t là vô cùng quan
trng.
Nu chính sách tin t “tht cht” đc thc hin trong dài hn đ kim
ch lm phát s làm cho tht nghip tng, tng tr
ng kinh t chm li
do nhu cu đu t và tiêu dùng gim. Khi chính sách tin t “ni lng”
đc thc hin trong thi gian dài hn s dn đn tình trng lm phát

m phát gây bt li cho s
phát trin kinh t. Có hai khía cnh tranh lun: (a) bn cht ca mi quan h
nu nó tn ti và (b): mt nguyên nhân. Friedman (1973:41) đã tóm tt mt
cách ngn gn không đi đn kt lun bn cht ca mi quan h gia lm phát
và tng trng kinh t: “ v phng din lch s, các phi hp có th đã xy
ra: lm phát cùng hoc không cùng v
i tng trng, không lm phát vi
không hoc có tng trng”.

Trích đoạn Phân tích cân b ng dài n– Phân tích đ ng liên kt theo

---