Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Vận tải Container - thực trạng
và phơng hớng phát triển tại Việt Nam
Lời mở đầu
Ngày nay, do hợp tác kinh tế phát triển, khối lợng hàng hóa ngoại thơng
trao đổi giữa các nớc trên thế giới với tốc độ đáng kể. Đi liền với các nớc trên
thế giới với tốc độ đáng kể. Đi liền với khối lợng hàng hóa vận chuyển tăng
nhanh trên thế giới các phơng tiện đờng biển, đờng bộ, hàng không cũng đạt
đợc những tiến bộ vợt bậc. Đặc biệt là việc sử dụng rộng rãi cont vào việc vận
chuyên chở hàng hóa đã tạo ra nhiều thay đổi sâu sắc về nhiều mặt, không
những trong bản thân ngành vận tải mà cả trong các ngành kinh tế khác có
nhu cầu chuyên chở hàng hóa. Vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu đóng
trong cont bằng các phơng tiện chuyên dùng thông qua phơng thức giao nhận
"door to door" đang là xu thế phát triển tất yếu và sẽ trở thành phơng thức
kinh doanh vận tải chủ yếu trong các năm tới.
Việt Nam trong tiến trình phát triển đất nớc theo hớng công nghiệp hóa,
hiện đại hóa cũng không nằm ngoài xu thế đó. Chuyên chở hàng hóa bằng
cont ở Việt Nam đợc bắt đầu vào những năm đầu của thập kỷ 80 và những
năm gần đây loại hình vận tải này đã có những bớc tiến đáng kể, góp phần
đáp ứng phần với nhu cầu vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu. Tuy nhiên,
vận chuyển hàng hóa đóng trong cont đang là một phơng tiện thiếu vận
chuyển còn rất mới mẻ ở nớc ta. Bên cạnh đó, cùng với sự tăng trởng về kinh
tế - xã hội, Việt Nam đang là một thị trờng hấp dẫn với giới kinh doanh và các
công ty vận chuyển nớc ngoài. Theo xu hớng chuyên môn hóa trong ngành
Kinh tế thơng mại, đại lý và môi giới đã đóng một vai trò tích cực không thể
thiếu đợc trong hoạt động thơng mại và vận tải đờng không, đờng biển. Việc
phát triển hoạt động đại lý ở nớc ta không những góp phần mở rộng phạm vi
buôn bán, tăng khối lợng hàng hóa xuất nhập khẩu mà còn giúp ta tiếp tục đ-
ợc kinh nghiệm của những nớc có hệ thống vận tải cont phát triển. Để hiểu rõ
thêm lĩnh vực này, em chọn đề tài: "Vận tải Container - Thực trạng và ph-
ơng hớng phát triển tại Việt Nam".
nghiên cứu trao đổi về vấn đề kinh tế kỹ thuật, pháp luật ... về vận chuyển
Pallet và Container.
1.2. Giai đoạn 2 từ 1956 đến 1966:
Là giai đoạn tiếp tục thực nghiệm và hoàn thiện cách vận chuyển hàng
hóa bằng Container. Loại cont có kích thớnc lớn đợc sản xuất và tăng nhanh
số lợng. Chiếc tầu chuyên dùng chở cont đầu tiên (Full cont Ship) "Fairland"
của Công ty "Sea Land Service Ineoporation" đợc đongts vào năm 1966 và
chuyên chở cont giữa Bắc Mỹ châu Âu là một bớc tiến đáng ghi nhớ về lịch
sử cont hóa (containerization) của ngành Vận tải đờng biển Quốc tế.
1.3. Giai đoạn 3 từ 1967 đến nay:
Là giai đoạn t mạnh mẽ, toàn diện về chiều rộng cũng nh chiều sâu của
vận chuyển hàng hóa bằng cont trên phạm vi quốc tế. Kiểu loại và kích thớc
cont đợc thống nhất và tiêu chuẩn hóa, nhiều cảng bến đợc trang bị công cụ
bốc dỡ chuyên dùng dành cho vận chuyển hàng hóa bằng cont, đợc xây dựng
và đa vào sử dụng (cont Terminals), các tàu chở cont (cont sliep) thuộc thế hệ
đầu tiên, trọng tải trung bình 14.000 TPW, có sức chứa khoảng 600 - 1000
TEU (Twenty feet Equiralert Untt) cũng nhanh chóng đợc cải tiến và bổ xung
bằng những cont tàu thuộc thế hệ 2, 3 và 4, trọng tải 30.000 - 40.000 TDW
(có sức chứa khoảng 3.000 - 4.000 TEU).
Các biến đổi có ý nghĩa trọng đại nói trên (ngời ta gọi đó là cuộc cách
mạng mới về chuyên chở) tạo cơ sở tất yếu vững chắc cho việc hình thành
mạng lới vận chuyển cont thế giới, bắt đầu t việc vận chuyển cont giữa Bắc
Mỹ - Châu Âu, Bắc Mỹ - Nhật Bản, Châu Âu - Nam Bắc á, Châu Âu/ úc và
dần dần mở rộng đến các nớc khác ở Trung Đông, Châu Phi, Trung và Nam
Mỹ.
Tuyến thơng mại Australia đã đợc cont hóa vào năm 1959, tuyến Châu
Âu - Bắc Mỹ 1996, sau đó tuyến Viễn thông - Bắc Mỹ 1967. Kể từ 1971, khi
tuyến Châu Âu - Viễn thông đợc cont híoa, cả 3 tuyến đờng thơng mại chính
đã đợc cont hóa.
2. Những mốc phát triển của ngành Vận tải Cont thế giới.
4
Công ty Seatrain lần đầu tiên thành lập mạng vận tải xuyên đại lục từ bờ
biển Tây Mỹ đi phía Đông Mỹ và khu vực Vịnh Mếch - xích.
- Năm 1973 - Hội nghị Thơng mại và Phát triển của Liên hiệp quốc
(UNCTAD) đa vào Nghị trình thảo luận và phê chuẩn điều khoản phân phối
hàng hóa 40 : 40 : 20 (nhng mãi đến năm 1983 mới có hiệu lực).
- Năm 1975 - Uỷ ban Hàng hải Liên bang Mỹ đã thuyết phục Công ty
vận tải biển BAltic đình chỉ việc giảm giá cớc trên tuyến Đại Tây Dơng.
Sáu công ty đờng sắt phá sản của vùng Đông Bắc Mỹ đợc quốc hữu hóa
và thành lập Công ty đờng sắt Liên hợp.
- Năm 1977 - Công ty vận tải cont tuyến Châu Âu - Nam Mỹ (SEACS)
thực hiện cont hóa.
- Năm 1978 - Marklin đã cùng 110 triệu USD mua lại Công ty tàu Lines
của Mỹ (USL).
- Năm 1979 - Công ty vận tải biển Evergrẻe với t cách phi hội viên tham
gia tuyến Châu á - Bắc Mỹ.
- Năm 1981 - Bẩy công ty vận tải biển vợt Đại Tây Dơng trong một vụ
kiện chống ................ đã bị Tòa án Mỹ phạt 51 triệu USD.
Cảng Rotterdam đã thay thế vị trí cảng New York và trở thành cảng cont
lớn nhất thế giới.
- Năm 1982 - Công ty tàu Liner Mỹ đặt đóng các tàu cont hoàn cầu cỡ
lớn.
- Năm 1984 - Công ty vận tải biển Irergreen bắt đầu kinh doanh tuyến
hoàn cầu, các công ty tàu Liner của Mỹ cũng dùng 12 tàu "Kinh tế" để chạy
tuyến hoàn cầu của mình. Năm 1984 Quốc hội Mỹ xây dựng Luật vận tải
biển.
- Năm 1986 - Cộng đồng châu Âu áp dụng quy tắc công hội 4056 và 3
pháp lệnh cạnh tranh khác. Công ty tàu Liner Mỹ phá sản.
- Năm 1987 - Công ty vận tải biển DSR - Senator bắt đầu kinh doanh
tuyến hoàn cầu.
những tuyến dịch vụ chính không cho phép những con tàu này ghé vào nhiều
6
cảng để bốc, dỡ, xếp những số lợn hàng nhỏ, xu hớng cho những tàu này là
ghé vào những cảng lớn đợc lựa chọn trong khu vực.
Chính vì vậy, cùng với sự phát triển của đội tàu vanạ tải cont, các cảng
lớn xếp hàng trong khu vực mới Container đợc tập trung từ các cảng nhỏ
thông qua tàu Feeder cũng đợc xây dựng thiết lập - Năm cảng trung chuyển
lớn nhất thế giới phục vụ cho các tuyến thơng mại chính xuyên khắp thế giới
là:
II. Lợi thế của việc vận chuyển hàng hóa bằng
Container.
Vận chuyển bằng cont từ khi ra đời đã phát triển nhanh tróng vì nói đem
lại nhiều lợi ích cho ngời chuyên trở cũng nh ngời thuê sử dụng.
Đối voí ngời chuyên chở, vận chuyển hàng hóa bằng cont rút ngắn thời
gian tàu đậu tại cảng để xếp dỡ hàng, tăng nhanh vòng quay khai thác tàu, tạo
thuận lợi cho cách vận chuyển có chuyển tải và cách vận chuyển đa phơng
thức, do đó ngời chuyên chở tận dụng đợc trọng tải và dung tích của tàu, nâng
cao hiệu quả khai thác.
Đối ví ngời thuê chuyên chở, ngời chủ hàng, cách vận chuyển này cũng
mang nhiều lợi ích vì:
- Hàng hóa đợc bảo vệ phòng chống tổn thất, h hại mất mát tốt hơn nhờ
có vỏ bọc bền chắc của cont che chở.
- Chi phí bao bì ít hao tốn hơn, tiết kiệm hơn.
- Giảm bớt và đơn giản hóa các khâu thao tác trung gian trong quá trình
vận chuyển do đó hạ thấp đợc chi phí lu thông trong đó có cớc vận tải nội địa.
- Hàng hóa kèm theo giá trị của nó đợc luân chuyển tiện lợi, nhanh
chóng, tạo điều kiện kinh doanh đạt hiện quả cao hơn.
III. Cơ sở vật chất - kỹ thuật của hệ thống vận tải cont.
1. Tàu chuyên dùng trở cont.
1.1. Đặc điểm tàu chuyên dụng:
cont.
- Có thể tích chứa hàng bên trong 1m3 hoặc hơn.
Cont tổng hợp có hình chữ nhất, chịu đợc ảnh hởng của thời tiết, dùng để
8
chuyên chở và chứa đựng một số loại hàng có bao bì đợc đóng thành kiện, gọi
hoặc loại hàng chở rời không có bao bì, nó giữ gìn và bảo vệ hàng hóa chống
mất mát h hỏng, nó có thể tách rời khỏi phơng tiện vận tải nh một đơn vị
chuyên chuyển và đợc chuyên tải mà không cần phải dỡ hàng ra đóng gói lại.
2.1. Cách sử dụng cont:
2.2.1. Cont bách hóa (General Gargo Cont):
Là loại cont thờng sử dụng chở hàng khi có bao bì nên đôi khi đợc gọi là
cont hàng khô (Dry Cargo Cont, là loại hàng không đòi hỏi phải khống chế
nhiệt độ bên trong cont ở mức nhất định. Hình dáng loại cont tựa nh một toa
thùng xe có cửa đóng mở và có mui, nó chiếm số lợng lớn nhất trong các
kiểu, loại cont.
2.2.2. Cont bảo ôn (Thermal Cont):
Đợc thiết kế dành chuyên chở các loại hàng đặc biệt đòi hỏi khống chế
nhiệt độ bên trong cont ở mức nhất định. Do đó, vách rà mái loại này thờng
bọc phủ bọt xốp nhằm ngăn cách nhiệt độ bên trong cont tiếp xúc và chịu ảnh
hởng nhiệt độ bên ngoài. Có 3 loại cont bảo ôn:
a/ Cont lạnh (Refrigerated on Reefer Container).
Đợc thiết bị dành chuyên chở các loại hàng cần giữ độ lạnh cao nh thịt,
cá, tôm ...
b/ Cont cách nhiệt (Insulated cont).
Đợc thiết kế dành để chở rau quả, thực phẩm ... có kết cấu cách nhiệt.
c/ Cont thông gió (Ventilated Cont).
Đợc thiết kế có những lỗ thông gió ở thành vách dọc hoặc thành vách
mặt trớc cont giữa hàng hóa bên trong trao đổi không khí.
2.2.3. Cont đặc biệt (Special Cont):
Là loại cont đợc thiết kế dùng chuyên chở một số loai hàng đặc biệt,
khỏi cont, lúc bốc dỡ bằng xe nâng hoặc công cụ bốc dỡ tơng tự. Khi đóng
hàng vào, có thể dụng cốt chống dóc theo vách để gia cố và phủ lên một tấm
vải dầu ngăng ngừa nớc xâm nhâpj.
h/ Cont trở ô tô (Car Cont).
Cấu trúc đơn giản gồm một bộ khung liên kết với mặt sàn, không cần
10
vách với mái tre bọc. Loại này dùng để chuyên chở ô tô, có thể xếp bên trong
cont 1 or 2 tầng tuỳ theo chiều cao của xe.
f/ Cont chở súc vật (Livestock/ Pen Cont).
Thiết kế đặc biệt để chở thúc or gia súc. Vách dọc or vách mặt trớc có
gắn cửa lới nhỏ để thông hơi Phần dới của vách dọc, có bố trí lô thoát bẩn khi
dọn vệ sinh.
t/ Cont chở gia sống (Hade Cont).
Thiết kế chở gia thú sống là loại hàng có mũi nặng và độ ẩm cao, đòi hỏi
điều kiện vệ sinh cao. Do đó bên trong cont đợc bọc lót một lớp nhựa pha sợi
thuỷ tinh FRP để chống nhiễm mùi, dày bẩn và tiện lợi cho việc dọn vệ sinh
sau khi rút hàng.
i/ Con sức chứa lớn (High Cubic Cont).
Thuộc loại cont phổ thông nhng có chiều cao đợc thiết kế lớn hơn chiều
cao cont phổ thông nhằm tăng thể tích chứa hàng trong khi vẫn giữ nguyên
định mức tổng trọng lợng tối đa. Loại này dùng để chuyên chở loại hàng cồng
kềnh, có hệ số xếp dỗ (M/W) cao.
3. Cảng, bãi cont và các thiết bị phụ trợ.
3.1. Cấu trúc và hệ thống thiết bị khu cảng bốc đổ cont.
Khu cảng bốc dỗ cont (Cont Termiral) là một khu vực nằm trong địa giới
một cảng đợc bố trí và thiết kế xây dựng dành riêng cho việc đón nhận tàu
cont từ phơng thức vận tải đờng biển sang phơng thức vận tải khách (đờng bộ,
hàng không, đờng sông ...).
Khu cảng cont là cơ sở vật chất kỹ thuật không thể thiếu trong toàn bộ
hệ thống chuyên chở cont, có tác dụng rút ngắn thời gian bốc dỡ hàng tại khu
3.1.5. Trạm cont làm hàng lẻ (Cont Freight Station).
Là nơi tiến hành nghiệp vụ chuyên chở hàng lẻ, có chức năng:
- Tiếp nhận các lô hàng của chủ hàng từ nội địa, lu kho, phân loại, đóng
hàng vào cont, hoàn thành thủ tục gửi vào giao hàng xuống tàu.
- Tiếp nhận các công ty hàng lẻ, rút hàng ra, phân loại, tái đóng hàng vào
cont và tửi tiếp hàng đến đích.
Trạm cont hàng lẻ (CFS) thờng đợc bố trí bên ngời, sát bãi chứa cont, tại
nơi cao ráo và có khu chứa tạm có mái tre, thuận lợi cho việc làm hàng: đóng
hàng vào và rút hàng ra khỏi cont, dới sự kiểm soát của hải quan.
12
3.1.6. Trung tâm kiểm soát (Cibtnol Centre).
Có nhiệm vụ kiểm soát và giám sát tình hình bốc dỡ cont tình hình hoạt
động và các thao tác nghiệp vụ khác trong bãi chứa cont. Nó thờng đợc bố trí
ở địa điểm thuận lợi cho việc quan sát và đợc trang bị đầy đủ các phơng tiện
thông tin liên lạc (điện thoại hữu tuyến, vô tuyến, máy ghi hình ...).
3.1.7. Cổng cảng (Gate).
Là cửa đa cont và hàng hóa ra vào, có sự kiểm soát chặt chẽ theo quy
chế, thủ tục xuất nhập khẩu do nhà cầm quyền địa phơng đặt ra.
Theo tập quán quốc tế, cổng cảng đợc xem nh mức phân định rang giới
trách nhiệm giữa một bên là đại lý thay mặt ngời chuyên chở một bên là ngời
gửi hàng hoặc ngời nhận hàng hoặc ngời vận tải đờng bộ.
3.1.8. X ởng sửa chữa cont (Maintenanu Shop).
Đợc đặt cho một nơi dành cho việc sửa chữa, dung tu các cont bị h hỏng
đột xuất hoặc đến định kỳ duy tu về kinh tế. Tuỳ quy mô và yêu cầu nghiệp
vụ của khu cảng, mà có thể bố trí tại đây xí nghiệp sửa chữa to nhỏ để duy tu,
sửa xe tải, trắc - tơ v.v...).
3.1.9. Các trang thiết bị khác.
Khu cảng cont còn có thể tuỳ yêu cầu nghiệp vụ mà còn thêm một số
trang thiết bị khác nh: trạm cung cấp điện năng, trạm cung cấp nhiên liệu,
thực phẩm và nớc ngọt cho tàu, thiết bị chiếu sáng, tổ chức y tế, phòng cháy,
quan.
Chỗ bất lợi của hệ thống bốc dỡ này là không xếp chồng các cont vì lý
do an toàn. Do đó, hệ thống bốc dỡ này đòi hỏi diện tích bãi chứa phải rộng,
đủ chỗ để bố trí giá xe.
2.2. Hệ thống bốc dỡ cont bằng xe nâng bên trong.
Hệ thống bốc dỡ này còn đợc gọi là hệ thống bốc dỡ Matson vì do ông
Matson phát minh và đa vào sử dungj tại Honlulu.
Cont đợc dỡ từ tàu bằng giàn khung cần trục hoặc của di động, sau đó đ-
ợc các xe nâng cont bên trong chuyển vận vào bãi chứa và xếp chồng thành 2
- 3 tầng (cont đợc kịp giữ ở khoảng trống giữa 4 bánh xe nâng. Hệ thống bốc
dỡ này có lợi vì cont đợc xếp thành tầng, do đó sẽ chiếm ít diện tích bãi chứa.
14
Copyright: Tài liệu đại học ©