1
CAN THIỆP GIẢM TÁC HẠI
DỰ PHÒNG LÂY NHIỄM HIV/AIDS
CHO NHÓM ĐỐI TƯỢNG NGUY CƠ CAO
BM Quản lý HTYT
Trường Đại học YTCC
MỤC TIÊU
Sau khi học xong phần này, học viên có thể:
 Trình bày được khái niệm cơ bản về can thiệp
giảm tác hại (GTH) phòng lây nhiễm HIV cho các
nhóm đối tượng có HV nguy cơ cao
 Mô tả được các hoạt động can thiệp GTH chủ yếu
nhằm dự phòng lây nhiễm HIV cho các nhóm đối
tượng có HV nguy cơ cao
 Trình bày được các yêu cầu và vấn đề cần lưu ý
khi lập kế hoạch chương trình can thiệp giảm tác
hại tại địa phương
Câu hỏi
 Thế nào là can thiệp giảm tác hại (GTH)?
 Hãy cho ví dụ về can thiệp GTH
 Mục tiêu của các can thiệp GTH là gì?
Khái niệm GTH
Can thiệp giảm tác hại (GTH):
 là những can thiệp nhằm đạt được mục tiêu
ngắn/trung hạn để hướng tới mục tiêu lâu dài
 làm giảm thiểu tác hại của các hành vi nguy cơ
trong khi các can thiệp nhằm giảm các yếu tố
nguy cơ không hiệu quả
Mục tiêu của chương trình GTH dự phòng lây
nhiễm HIV:
– Giúp người trong nhóm nguy cơ cao tiếp tục sống,

MSM NCMT
GMD
Cơ sở khoa học và thực tiễn (3)
3. Sử dụng ma túy:
• Vấn đề sử dụng ngày một tăng
• Buôn bán ma túy vẫn chưa kiểm soát được
Cơ sở khoa học và thực tiễn (4)
4. Tỉ lệ nhiễm HIV trong đối tượng TCMT cao
Thế giới: Khoảng gần 30% người TCMT trên thế giới
đã nhiễm HIV
 Có tới 10-13 triệu người TCMT
 Có 3,3 triệu người TCMT đã nhiễm HIV còn sống
 Trong đó có khoảng 5-11% đã thành AIDS
Nguồn: Berna Fabre (WHO) 10/2003
11
Tỷ lệ nhiễm HIV theo đối tượng trong các năm
GSPH qua các năm cho thấy người nhiễm HIV được báo cáo
chủ yếu là các đối tượng NCMT. Kết quả năm 2008 cho thấy
nhóm NCMT chiếm 44,3%. Tính đến tháng 9/2009, nhóm
NCMT chiếm khoảng 50% tổng số người nhiễm
Cơ sở khoa học và thực tiễn (5)
5. Sự đan xen giữa hình thái lây truyền HIV qua
TCMT và QHTD có xu hướng gia tăng
 Tại Nga: Trên 2/3 bà mẹ của trẻ nhiễm HIV là người
NCMT hoặc là bạn tình của người NCMT; 30% người
TCMT nữ là PNMD
 Tại Manipur, Ấn độ: 50% vợ người TCMT nhiễm HIV
 Tại Darka: 20% người TCMT nam bán máu cho các
ngân hàng máu; 15% người bán dâm chuyển giới có
TCMT

16.7
7.2
5.8
5.0
17.3
2.9
4.0
4.7
2.2
5.3
1.0
8.9
Hà Nội Hải Phòng Quảng Ninh Hồ Chí Minh Cần Thơ An Giang
% mại dâm đường phố có sử dụng ma túy
% mại dâm nhà hàng có sử dụng ma túy
Có sự đan xen giữa các hành vi có nguy cơ lây nhiễm HIV như sử dụng
chung dụng cụ tiêm chích và quan hệ tình dục không an toàn.
4
Theo khuyến cáo của các tổ chức quốc tế, đây là thời
điểm thích hợp để triển khai các biện pháp
can thiệp giảm tác hại
Dịch HIV ở Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn tập trung:
tỷ lệ nhiễm HIV rất cao trong nhóm nghiện chích ma túy,
cao trong nhóm PNMD và MSM, bệnh nhân mắc các bệnh
lây qua đường tình dục và thấp ở các quần thể khác.
PHÂN LOẠI DỊCH HIV (theo WHO)
• Dịch ở mức độ thấp (low-level HIV
epidemics):
- Xuất hiện từ lâu nhưng không lây nhiễm cao
trong bất kỳ nhóm đối tượng nào

CAN THIỆP
THEO ĐƯỜNG LÂY NHIỄM
5
PHÒNG LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC
1. Thúc đẩy và hỗ trợ sử dụng BCS (1)
Sử dụng đúng và liên tục BCS giúp làm giảm 80-90% nguy
cơ lây nhiễm HIV
Yêu cầu:
- Đảm bảo những người có nhu cầu có thể có được BCS
khi cần
- Có kiến thức và kỹ năng sử dụng BCS đúng cách và
thường xuyên
- Đảm bảo tính sẵn có: miễn phí, trợ giá, giảm sự ngại
ngần, kỳ thị…
- Kèm chất bôi trơn cho MSM
- Đảm bảo tiêu chuẩn và chất lượng
1. Thúc đẩy và hỗ trợ sử dụng BCS (2)
- Phối hợp đa ngành: hướng dẫn tình dục an toàn,
phòng lây nhiễm HIV trong nhà trường, truyền thông
đại chúng, … để tăng nhu cầu và cải thiện việc sử
dụng BCS trong các đối tượng trẻ tuổi và nguy cơ cao
PHÒNG LÂY NHIỄM QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC
2. Phát hiện và quản lý STIs
-Dịch vụ chẩn đoán và xét nghiệm phát hiện
-Dịch vụ điều trị STIs
-Giảm hành vi nguy cơ lây nhiễm qua tư vấn, giáo dục
theo độ tuổi
-Thúc đẩy sử dụng và cung cấp BCS kèm hướng dẫn sử
dụng đúng cách và thường xuyên
-Thông báo và điều trị STI cho bạn tình

6
PHÒNG LÂY NHIỄM QUA TCMT
2. Chương trình cai nghiện ma túy
-Liệu pháp tâm lý
-Liệu pháp hóa dược
Chương trình điều trị thay thế bằng methadone tại Việt
Nam
3. Thông tin, giáo dục, truyền thông cho người NCMT
GÓI DỊCH VỤ CƠ BẢN CHO TỪNG
NHÓM ĐỐI TƯỢNG
 Các mức độ GTH cho nhóm NCMT:
Ngừng sử dụng ma tuý
Nếu vẫn sử dụng ma tuý, nên sử dụng theo
hình thức không tiêm chích
Nếu vẫn tiêm chích: không dùng chung dụng
cụ tiêm chích
Nếu phải dùng lại dụng cụ tiêm chích thì chỉ
dùng lại dụng cụ của riêng mình
Nếu bắt buộc phải dùng lại dụng cụ tiêm chích
của người khác: phải làm sạch dụng cụ
1. Gói DV Can thiệp cho nhóm NCMT
a) Truyền thông thay đổi hành vi;
b) Phân phát bơm kim tiêm;
c) Điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện
bằng thuốc thay thế;
d) Phân phát bao cao su và chất bôi trơn;
đ) Tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện và
chuyển gửi điều trị ARV
2. Gói DV Can thiệp cho nhóm MSM
a) Truyền thông thay đổi hành vi;

a) Truyền thông thay đổi hành vi;
b) Phân phát bao cao su và chất bôi trơn;
c) Khám và điều trị các nhiễm khuẩn lây
truyền qua đường tình dục
d) Tư vấn xét nghiệm HIV tự nguyện và
chuyển gửi điều trị ARV
Lập kế hoạch cho can thiệp phòng lây
nhiễm HIV cho các đối tượng NCC (1)
• Lựa chọn mô hình cung cấp dịch vụ phù hợp
nhất với nhu cầu và đặc điểm của đối tượng
đích
• Xây dựng mạng lưới tiếp cận cộng đồng
• Thiết lập và Hỗ trợ các nhóm tự lực
• Thiết lập các phòng khám và mạng lưới dịch vụ
hỗ trợ
• Đảm bảo độ bao phủ của dịch vụ
Lập kế hoạch cho can thiệp phòng
lây nhiễm HIV (2)
Phân tích
tình hình
(bằng
chứng, bối
cảnh, đáp
ứng)
Khung
chiến
lược
(mục đích,
mục tiêu,
đối tượng)

CDTP;
4. Cho phép xã hội hóa điều trị nghiện CDTP;
5. Quy định trách nhiệm toàn diện của UBND tỉnh về CSVC,
TTB và nhân sự làm việc của cơ sở điều trị (250 IDUs);
6. Quy định khung điều kiện hoạt động của CSĐT;
7. Phân cấp cho GĐ SYT tỉnh quyền thẩm định, cấp phép, đình
chỉ và thu hồi giấy phép hoạt động đ/v CSĐT;
8. Quy định cụ thể điều kiện và quy trình xét chọn bệnh nhân
tham gia điều trị và cho phép chuyển tiếp điều trị giữa các
CSĐT.
MỘT SỐ ĐIỂM CHÍNH CỦA NGHỊ ĐỊNH
Thông tư số 12/2013/TT-BYT
ngày 12/4/2013 của Bộ trưởng
Bộ Y tế
Thông tư   chi  thi hành
      
96/2012-CP ngày 15/11/2012 
Chính  quy     
CDTP   thay .
TÊN THÔNG TƯ
1. Hướng dẫn điều kiện hoạt động của cơ sở điều trị
nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế (cơ
sở điều trị).
2. Hướng dẫn hồ sơ, thủ tục cấp, cấp lại giấy phép hoạt
động đối với cơ sở điều trị.
3. Hướng dẫn thủ tục đình chỉ hoạt động và thu hồi giấy
phép hoạt động đối với cơ sở điều trị.
4. Hướng dẫn việc đăng ký tham gia điều trị và chuyển
tiếp điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng
thuốc thay thế.

   BCS     tân và   các phòng
   ;
2. Quy   t   cung  BCS   
theo ít   trong các   sau:
- Cung   phí BCS  phòng /   
tân;
- Bán BCS     tân   BCS  giá bán 
     BCS trong phòng ;
-  máy bán BCS    khu    ;
- Các   cung  khác phù    
kinh doanh và tình hình     
NỘI DUNG CHÍNH CỦA TTLT
3. Bán, cung cấp miễn phí BCS đã được cấp phép lưu
hành còn hạn sử dụng tại cơ sở. Trường hợp chương
trình, dự án quy định BCS được cấp miễn phí thì không
được bán.
4. Tiếp nhận miễn phí các tài liệu truyền thông về các
biện pháp CTGTH trong dự phòng lây nhiễm HIV bằng
BCS.
5. Tham gia các khóa đào tạo, tập huấn về các biện pháp
CTGTH trong dự phòng lây nhiễm HIV bằng BCS
(ĐIỀU 5 – Quyền và trách nhiệm của cơ sở).
NỘI DUNG CHÍNH CỦA TTLT (TIẾP)
10
MỘT SỐ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG
CAN THIỆP GTH DỰ PHÒNG
LÂY NHIỄM HIV TẠI VIỆT NAM
1. Chương trình cung cấp và hướng dẫn sử dụng bơm
kim tiêm sạch.
2. Chương trình cung cấp và hướng dẫn sử dụng bao

Ngêi thuéc nhãm tõ 15 – 24 tuæi
760.946
8
C¸c ®èi tîng kh¸c
1.339.123
Tæng 4.288.719
ĐỘ BAO PHỦ CỦA CHƯƠNG TRÌNH BCS
47.9
51.4
71.6
77.7
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
2012 2013
Xã Huyện
TÁC ĐỘNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH BCS
ĐỘ BAO PHỦ CỦA CHƯƠNG TRÌNH BKT
11
TÁC ĐỘNG CỦA CHƯƠNG TRÌNH BKT
2,000,000
11,000,000

2007
2008
2009
2010
2011
2012
3 tháng/ 2013
  t
   m NCMT
TRIỂN KHAI CHƯƠNG TRÌNH METHADONE
• Tính đến ngày 31/12/2013, Chương trình
được triển khai tại 30 tỉnh, thành phố với 80
điểm điều trị và điều trị cho 15.542 bệnh
nhân.
• Năm 2013 số tỉnh triển khai chương trình
methadone tăng lên 10 tỉnh, tăng thêm 20
điểm điều trị, số người nghiện chích ma túy
được điều trị methadone tăng 26,8% so với
năm 2012
63
4. Điều trị cai nghiện bằng thuốc thay thế Methadone
(UNGASS 2010)
• Triển khai đầu tiên tại Hải Phòng và TP HCM (5,2008)
• Đến cuối 2009, đã đạt mục tiêu đề ra, điều trị cho 1,735
người tại 3 điểm tại mỗi TP. Sau 9 tháng điều trị, tỷ lệ tuân
thủ điều trị là 96.5%, chỉ còn 12.5% còn sử dụng ma túy và
3% có các vấn đề liên quan đến tội phạm (so với 40% trước
điều trị)
• Sử dụng BCS khi QHTD với PNMD là 90% và với bạn tình
thường xuyên tăng từ 37% lên 44%.

100
Việt Nam Trung Quốc Malaysia
HÀNH VI SỬ DỤNG MA TÚY CỦA BỆNH NHÂN
100
27.52
18.08
15.87
19.98
18.56
19.29
0
20
40
60
80
100
120
Trước điều trị 3 tháng 6 tháng 9 tháng 12 tháng 18 tháng 24 tháng
12
SỬ DỤNG BCS CỦA BỆNH NHÂN
43.95
37.5
41.7
43
40.4
36.6
96.77
95.8
90.4
92.9

10000
15000
20000
25000
30000
35000
HIV AIDS TV
Bắt đầu chương trình
phân phát BKT, BCS
69
69
Quận Lê Chân, Hải Phòng
Cơ sở điều trị
Methadone
70
70
Huyện Thủy Nguyên
Cơ sở điều trị
Methadone
71
71
Quận Ngô Quyền
Cơ sở điều trị
Methadone
13
73
 Nguồn lực: Kinh phí, Nhân lực, Trang thiết bị, thuốc,
vật tư
 Phối hợp liên ngành: chưa thật sự mạnh mẽ, tại một
số địa phương còn thiếu sự đồng thuận, phối hợp giữa