BỆNH MẠCH MÁU NHỎ Ở NÃO:
CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
PGS TS BS Nguyễn Trọng Hưng
Bộ môn Thần kinh – Đại học Y Hà Nội
Khoa Thần kinh - Bệnh viện Lão khoa Trung ương
Lancet 2014; 383:245–55

Gánh nặng đột quỵ theo vùng liên quan tỷ lệ mắc:
Châu Phi cận Sahara (trung, tây, đông, nam phi), Trung Đông,
Đông Nam Á, Trung và Nam Mỹ
Định nghĩa bệnh MMN
 Thường găp liên quan đến tuổi, nguyên nhân chính
gây nhồi máu não ổ khuyết, tổn thương chất trắng
(leukoaraiosis) và suy giảm nhận thức do mạch
[1,2]
 Bệnh MMN ở não : Chỉ các bệnh lý xuất phát từ các
mạch máu nhỏ ở não (mạch máu nhỏ, mao mạch và
tĩnh mạch) Thường thuật ngữ “bệnh mạch máu nhỏ” thường để chỉ bệnh
lý của động mạch (ví dụ : Bệnh động mạch nhỏ)
1.Hachinski V et al. Stroke 2006;37:2220 –2241
2. Pantoni L. Lancet Neurol 2010;9:689 –701
Nhồi máu não ổ khuyết thường gặp ở châu Á

Tăng huyết áp
=
“Bệnh MMN tăng huyết áp”

Đái tháo đường = “Bệnh MMN đái tháo đường”
“
…
Hay gặp nhất, liên quan chặt chẽ với:
Nhóm 1: Xơ vữa tiểu động mạch

(Arteriolosclerosis)
Yếu tố nguy cơ mạch máu = “Bệnh MMN liên quan YTNC”

GPB điển hình tổn thương MMN từ giai đoạn xơ hóa tiểu ĐM
(arteriolosclerosis) đến khi hoại tử fibrin (fibrinoid necrosis)
Cơ trơn tiểu ĐM bị thay thế bởi mô liên
kết và xâm nhập viêm ở quanh mạch
Thoái hóa mỡ kính (lipohyalinosis)
thành mạch, xâm nhập ĐTBvà tế bào
viêm
Hoại tử fibrin (fibrinoid necrosis) phá
hủy thành mạch xâm nhập viêm, mất
nội mạc mạch máu
Tổn thương nặng tiểu ĐM kèm tắc và tái
thông mạch máu
- Yếu tố viêm
- Yếu tố nguy cơ
- Yếu tố gen

 Nhồi máu não

triệu chứng
• Xuất ph¸t tõ :
– Hội chứng æ khuyết
– hoÆc Tổn thương chÊt tr¾ng
• Gồm :
– Biểu hiện cấp tính (TIA hoặc Hội chứng ổ khuyết… )
– Bán cấp (rối loạn nhận thức, tư thế, vận động)
• Bệnh MMN nhỏ nhóm 1 (xơ vữa tiểu động mạch): có thể
kèm với tổn thương các mạch khác (đặc biệt mạch võng
mạc và mạch thận)

cÊu tróc dưíi vá
Bệnh mạch máu não nhỏ
Vị trí tổn thương
Nhồi máu ổ khuyết

Nhân xám TW

Bao trong

Đồi thị

Cầu não


máu dạng bột ở vỏ
não (C)
• Tổn thương xơ vữa
tiểu động mạch (E)
• MR FLAIR image:
Tổn thương chất
trắng dưới vỏ phối
hợp NMN ổ khuyết
(a) thùy thái
dương

(b) thy đo
Liên quan bệnh MMN nhỏ và
tỷ lệ xuất hiện đột quỵ và tử vong
• Debette : Tăng tỷ lệ mắc mới đột quỵ não và tăng nguy cơ
tử vong khi có mắc bệnh MMN nhỏ kèm theo
(1)
• Palumo: Tăng 10% nguy cơ CMN ở bệnh nhân điều trị tiêu
sợi huyết có mắc bệnh MMN nhỏ kèm theo
(2)
• Lee : Sau đột quỵ chảy máu não, tỷ lệ tử vong tăng ở nhóm
mắc bệnh MMN nhỏ
(3)
(1) Debette S, BMJ 2010; 341:c3666.
(2)Palumbo V. Neurology 2007; 68:1020-4.
(3) Lee SH. Neurology 2010; 74:1502-10.
Bệnh MMN nhỏ và
suy gim chức năng nhận thức
• Bệnh có vai trò quan trọng trong suy giảm nhận thức
• Nghiên cứu ở Trung quốc:

(2) Fu JH. Int J Geriatr Psychiatry 2010; 25:1039-43.
(3) Herrmann, J Neurol Neurosurg Psychiatry 2008; 79:619-24.
(C) TT chất trắng : tăng tín hiệu trên MRI (FLAIR image)
(D) Nhồi máu ổ khuyết ở vùng đồi thị phải trên T1-weighted MRI
ĐIỀU TRỊ ?
• Kiểm soát và điều trị tốt các YTNC
• Thuốc
Kiểm soát và điều trị YTNC
Tăng HA, đái thái đường, tăng lipit máu,
béo phì, hút thuốc lá, rượu…
2008
2004