Quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp có
vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Thị Vui Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ ngành: Quản lý kinh tế; Mã số: 60 34 01
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Lương Thanh
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Quản lý nhà nước; Doanh nghiệp; Quản lý kinh tế; Bắc Ninh
Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh toàn cầu hoá và tự do hoá thương mại diễn ra nhanh chóng, nhiều quốc
gia và nhiều công ty đang nắm trong tay lượng vốn dự trữ khổng lồ có nhu cầu đầu tư ra nước
ngoài. Đây là điều kiện thuận lợi đối với các nước thiếu vốn nhưng có nhu cầu đầu tư lớn. Đối
với các nước đang phát triển, đầu tư nước ngoài giúp cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, xây dựng kết cấu hạ tầng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất
lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ…Vì vậy, đầu tư nước ngoài là một xu
thế đặc trưng của toàn cầu hóa là nhân tố quan trọng đối với những nước đang phát triển.
Nắm vững xu thế đó, Đảng ta đã khẳng định: Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ
phận quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Thu hút đầu tư
nước ngoài là chủ trương quan trọng, góp phần khai thác các nguồn lực trong nước, mở rộng hợp
tác kinh tế quốc tế, tạo nên sức mạnh tổng hợp phục vụ sự nghiệp CNH - HĐH phát triển của đất
nước.
Sau hơn 25 năm thực hiện chính sách mở cửa, với việc ban hành Luật ĐTNN năm 1987 và
sửa đổi năm 2005, khu vực kinh tế có vốn ĐTNN ngày càng phát huy vai trò quan trọng và có
lớn nhất từ trước đến nay, trong đó chủ yếu từ ngành chế biến, chế tạo (sản xuất linh kiện điện tử).
Doanh nghiệp FDI đóng vai trò quan trọng thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu của Bắc Ninh. Giai
đoạn 2001-2005, tổng kim ngạch xuất khẩu khu vực này đạt 54,85 triệu USD, chiếm 19,2% kim
ngạch xuất khẩu của cả tỉnh. Giai đoạn 2006 – 2010, đạt 2.444,3 triệu USD, chiếm 54% kim ngạch
xuất khẩu của cả tỉnh. Năm 2011 và 2012, kim ngạch xuất khẩu đạt 7.581 triệu USD và 13.579
triệu USD. Đây là những năm kim ngạch xuất khẩu đạt mức kỷ lục từ trước đến nay, đồng thời
chiếm tỷ trọng cao (97,73% và 98,97%) trong kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.
Sự phát triển của doanh nghiệp FDI đã đóng góp ngày càng lớn vào nguồn thu ngân sách của
tỉnh. Giai đoạn 2001-2005, doanh nghiệp FDI trên địa bàn đã đóng góp 259 tỷ đồng, chiếm 8%
tổng thu ngân sách toàn tỉnh; Giai đoạn 2006-2010, đóng góp 1.565 tỷ đồng, chiếm 10,7% tổng thu
ngân sách toàn tỉnh và năm 2012, mức đóng góp tăng lên 15,44%.
Doanh nghiệp FDI đã góp phần giải quyết việc làm cho người lao động. Năm 2006, doanh
nghiệp FDI đã tạo việc làm cho 7.699 người lao động, chiếm 12% tổng số lao động trong các
doanh nghiệp toàn tỉnh. Đến năm 2010, đã tăng lên 36.800 người, chiếm 30,9% tổng số lao động
trong các doanh nghiệp toàn tỉnh.
Ngoài những kết quả nêu trên, các doanh nghiệp FDI còn đóng vai trò quan trọng trong việc
hình thành nhiều ngành kinh tế công nghiệp mũi nhọn của tỉnh như: công nghiệp điện tử, công
nghệ cao; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, năng lực quản lý kinh doanh; thúc đẩy sự hình thành và
phát triển của nhiều sản phẩm mới.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến những thành tựu trên đây là sự cố gắng nỗ lực của
công tác quản lý Nhà nước trên địa bàn tỉnh. Dựa trên các chính sách thu thút đầu tư chung của cả
nước, các cơ quan quản lý đã cụ thể hóa thành các chính sách của tỉnh nhằm tạo ra một môi trường
thông thoáng hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào Bắc Ninh.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạt được, công tác quản lý Nhà nước về đầu tư của
tỉnh vẫn còn một số hạn chế bất cập.
Trong những năm qua, công tác quản lý Nhà nước về đầu tư của Bắc Ninh còn quá chú trọng
vào việc thu hút và kêu gọi các dự án đầu tư FDI mới, chưa giành sự quan tâm thích đáng cho công
tác quản lý, giám sát, hỗ trợ doanh nghiệp FDI sau cấp phép đầu tư. Cơ chế phối hợp giữa các sở,
ban, ngành với Uỷ ban Nhân dân cấp huyện, thị xã, thành phố trong công tác quản lý, giám sát các
doanh nghiệp dự án FDI chưa đồng bộ. Công tác hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp FDI
- Nguyễn Thị Thanh Hải (2012), “Quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư
trực tiếp nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, Luận văn thạc sỹ Đại học Quốc gia Đà
Nẵng, đã đưa ra : (1) cơ sở lý luận, khoa học và thực tiễn về doanh nghiệp có vốn đầu tư trực
tiếp nước ngoài, khẳng định vai trò của loại hình doanh nghiệp này trong nền kinh tế; nêu lên sự
cần thiết khách quan quản lý hành chính Nhà nước đối với loại hình doanh nghiệp có vốn đầu tư
trực tiếp nước ngoài hiện nay. (2) Nêu hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp
nước ngoài trên địa bàn thành phố Đà Nẵng và đánh giá thực trạng hoạt động QLNN đối với các
doanh nghiệp đó, các thành tựu đạt được, một số hạn chế, yếu kém cần khắc phục và chỉ ra các
nguyên nhân của các hạn chế, yếu kém đó. (3) Đưa ra phương hướng và một số giải pháp nâng
cao hiệu quả hoạt động QLNN đối với các doanh nhiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên
địa bàn thành phố Đà Nẵng.
- Nguyễn Thị Hải Yến (2012), trong “Hoàn thiện quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp
có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Phú Thọ”, Luận văn thạc sỹ ngành kinh tế chính trị - Đại học
Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội , đã đề cập đến nội dung : lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà
nước đối với doanh nghiệp FDI ở địa bàn cấp tỉnh; đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước đối với
doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh Phú Thọ trong thời gian qua để từ đó đề xuất phương hướng,
giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nước đối với loại hình doanh nghiệp này trong thời gian tới.
- Luận văn “Hoạt động quản lý Nhà nước đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt
Nam” được đăng tải trên trang: www.luanvan.net.vn đề cập đến nội dung : những lý luận chung và
hoạt động quản lý Nhà nước về đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam, đưa ra những phương
hướng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý về ĐTNN.
- Luận án “Quản lý Nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài tại vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam Việt Nam” được đăng tải trên trang: www.luanvan.co. Đây là một
trong những công trình chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu có hệ thống và tương đối toàn diện lý
luận và thực tiễn về quản lý Nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài tại vùng
kinh tế trọng điểm phía Nam Việt Nam.
- Luận văn “Môi trường đầu tư tại tỉnh Bắc Ninh” được đăng tải trên trang:
www.luanvan.co đề cập tới nội dung : môi trường đầu tư và các nhân tố thuộc môi trường đầu tư,
thực trạng công tác hoàn thiện môi trường đầu tư tại tỉnh Bắc Ninh và đưa ra một số giải pháp,
kiến nghị để hoàn thiện môi trường đầu tư.
lý Nhà nước đối với hoạt động của loại hình doanh nghiệp này trong những năm qua, nghiên cứu
kinh nghiệm một số nước để từ đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý Nhà nước đối với
doanh nghiệp FDI ở Việt Nam và ở một số địa phương.
Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của quản lý Nhà nước
đối với hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài nói chung và doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp
nước ngoài nói riêng. Tuy nhiên, hiện tại chưa có tài liệu nào đi sâu vào nghiên cứu về quản lý
Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Bắc Ninh. Cụ thể là :
Mục tiêu, nội dung của quản lý nhà nước đối các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước
ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh là gì; thực trạng quản lý nhà nước tại tỉnh Bắc Ninh thời gian qua
như thế nào; những nguyên nhân chủ yếu nào làm hạn chế hiệu quả quản lý nhà nước đối với
doanh nghiệp FDI trong thời gian qua; và cần phải tiến hành những giải pháp gì để hoàn thiện
công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp FDI trên địa bàn trong thời gian tới?
Những vấn đề đặt ra trên đây chính là những khoảng trống để tác giả luận văn tiến hành thực
hiện nghiên cứu đề tài này.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích
- Mục tiêu chung : Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà
nước đối với doanh nghiệp FDI ở phạm vi quốc gia cũng như địa bàn cấp tỉnh.
- Mục tiêu cụ thể : Đề xuất một số phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý Nhà
nước đối với doanh nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn tới.
3.2. Nhiệm vụ
- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp FDI ở địa bàn
cấp tỉnh.
- Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp
nước ngoài của một số địa phương và rút ra bài học cho Bắc Ninh.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư trực
tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh thời gian qua.
- Đề xuất một số phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nước đối với doanh
nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
cấu FDI, số liệu về những đóng góp trong xuất khẩu, giá trị sản xuất công nghiệp,
5.2.2. Phương pháp tổng hợp thông tin
Thông tin và các số liệu sau khi thu thập được sẽ được tổng hợp theo các phương pháp tổng
hợp thống kê như sắp xếp, phân tổ, hệ thống các bảng biểu thống kê và đồ thị với các chỉ tiêu số
lượng và chất lượng khoa học nhất.
5.2.3. Phương pháp phân tích thông tin
Sau khi đã thu thập và tổng hợp số liệu thì phải phân tích được số liệu, sử dụng các phương
pháp sau:
- Phương pháp mô tả thống kê.
- Sử dụng các phương pháp so sánh, mô hình hoá, đồ thị.
6. Những đóng góp mới của luận văn
Luận văn đã góp phần làm rõ thực trạng về hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài, đặc biệt là
thực trạng quản lý Nhà nước đối với loại hình doanh nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh. Luận văn đã
đánh giá được những thành công và hạn chế của công tác quản lý Nhà nước đối với các doanh
nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh trong thời gian từ 2002-2012.
Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng về quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp FDI
tại tỉnh Bắc Ninh, luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện công tác
quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Cụ thể như: tăng
cường cơ chế phối hợp trong công tác quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp FDI; ban hành
các chính sách hỗ trợ đối với các lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư; hoàn thiện các quy hoạch,
đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất; tăng cường và nâng cao chất lượng công tác xúc tiến đầu tư;
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu quả quản lý
Nhà nước đối với các doanh nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh.
Các kết quả của luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích cho các cán bộ quản lý Nhà nước đối
với các doanh nghiệp FDI tại tỉnh Bắc Ninh.
7. Kết cấu của luận văn
Nội dung của luận văn: Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, bao gồm
ba chương cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp có vốn
đầu tư trực tiếp nước ngoài.
ngoài của qua các năm, Báo cáo tình hình đầu tư xây dựng cơ bản qua các năm, Báo cáo kinh tế -
xã hội của Bắc Ninh qua các năm, Báo cáo tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh
qua các năm.
12. Tỉnh Ủy Bắc Ninh (2010), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ 18, Bắc
Ninh.
13. Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2013), Quyết định số 293/QĐ-UBND ngày 12/8/2013
phê duyệt Đề án thu hút đầu tư vào tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2013-2020, tầm nhìn 2030, Bắc Ninh.
14. Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (2006), Tác động của FDI tới tăng trưởng
kinh tế ở Việt Nam, Hà Nội.
Tiếng Anh
15. Anderson, J. E. (1985), “The Relative Inefficiency of Quota, The Cheese Case”,
American Economic Review.
16. Boulding, K.E. (1955), Economics Analysis, Hamish, London.
Website:
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.