TRANG PHỤ LỤC
NỘI DUNG TRANG
Bìa
Trang phụ lục 1
Danh mục chữ cái viết tắt 2
I) LỜI NÓI ĐẦU 3
1/ Lý do chọn đề tài 3
1.1 Cơ sở lý luận 3
1.2 Cơ sở thực tiển 4
2/ Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 4
3/ Điểm mới trong kết quả nghiên cứu 5
II) THỰC TRẠNG CỦA NỘI DUNG ĐỀ TÀI 5
1/ Tình hình thực tế 5
2/ Nghiên cứu tài liệu 6
3/ Thực trạng của vấn đề 6
4/ Hạn chế 7
III) CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH 8
1/ Yêu cầu 8
2/ Những giải pháp đã tiến hành 9
2.1. Hướng dẫn một số vấn đề trước khi vẽ BĐTD 9
2.2. Giới thiệu các thiết kế BĐTD đối với từng thể loại 13
IV) KẾT QUẢ 14
V) PHẦN KẾT LUẬN 16
1/ Tóm lược giải pháp 16
2/ Phạm vi áp dụng 16
3/ Kiến nghị 17
DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
STT CHỮ VIẾT TẮT NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
1 HS Học sinh
2 GV Giáo viên
3 BĐTD Ban đồ tư duy

Thực tiển đó chứng minh cho tính khoa học của lí luận về xây dựng Trường học
thân thiện, học sinh tích cực. (Trang 1, Báo tạp chí Giáo dục số 226 kì 2 tháng 7
năm 2011).
1.2. Cơ sở thực tiển
Năm học 2014 – 2015 là năm học tiếp tục thực hiện phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Vấn đề đặt ra cho GV là
phải làm việc, làm như thế nào để thực hiện tốt phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện, HS tích cực” một cách hiệu quả? Đây là vấn đề phát huy
tính tích cực, sáng tạo ở HS nên cần rất nhiều sự đầu tư của GV và HS. Vì thế tôi
rất tâm đắc nên tiếp tục chọn đề tài “HƯỚNG DẪN HS TIẾP CẬN VỚI BĐTD
TRONG HÌNH HỌC 9” để nghiên cứu.
- 3 -
Với phương pháp học dùng BĐTD để học hình học trước đây đã phát huy
tính tích cực, tự chủ, sáng tạo, mạnh dạn ở HS và kết quả đạt được so với tiêu chí
hiện nay là cần tiếp tục phấn đấu.
Bởi vì, BĐTD tuy là công cụ ghi chú tối ưu, nhưng có lẽ nhiều người trong
số chúng ta cảm thấy hơi khó khăn khi áp dụng BĐTD cho giảng dạy các môn
học. Chính vì vậy dù đã làm quen với BĐTD một năm rồi nhưng mãi đến đầu
năm học 2013 – 2014 này tôi mới vẽ được BĐTD cho bộ môn Toán một cách
tương đối hoàn chỉnh. Trong năm học 2014 - 2015 áp dụng BĐTD trong giảng
dạy và tiếp tục nghiên cứu đến nay tôi phát hiện ra ba điểm sau:
• Có nhiều loại BĐTD cho các môn học, tổng kết kiến thức và làm bài tập.
• BĐTD tổng kết kiến thức sẽ giúp chúng ta biết được mình đang đứng ở
đâu – biết được những gì và chưa biết những gì?
• BĐTD khi làm bài tập nghe có vẽ là lạ. Thật ra BĐTD do chính học sinh
vẽ ra, đặc biệt hữu dụng khi các em áp dụng làm bài tập khó bằng nhiều
hướng suy nghĩ khác nhau.
2/ PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Để đề tài tập trung nghiên cứu thì công việc GV là người truyền cảm hứng
và dạy cách học cho HS là trong việc thực hiện theo phong trào thi đua “Xây

Từ năm 2010, việc ứng dụng phương pháp học bằng BĐTD đã được triển
khai thí điểm tại 355 trường trên toàn quốc. Và năm học này, Bộ GD-ĐT đã
quyết định đưa phương pháp này thành một trong năm chuyên đề tập huấn cho
giáo viên THCS trên toàn quốc.
2/ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU
• Trần Đình Châu, Sử dụng BĐTD – một biện pháp hiệu quả hỗ trợ HS học
tập môn toán, Tạp chí giáo dục, kì 2, tháng 9 năm 2009.
• Trần Đình Châu – Đặng Thị Thu Thủy, BĐTD – công cụ hiệu quả hỗ trợ
dạy học và công tác quản lí nhà trường, Báo giáo dục thời đại, số 147 ngày
14 tháng 9 năm 2010.
- 5 -
• Trần Đình Châu – Đặng Thị Thu Thủy, Thiết kế BĐTD dạy – học môn
Toán, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam, tháng 7 năm 2011.
• Trần Đình Châu – Đặng Thị Thu Thủy, dạy tốt – học tốt các môn học bằng
BĐTD, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam, tháng 7 năm 2011.
• Tony Buzan – BĐTD trong công việc – NXB Lao động – Xã hội.
• Sách Một số sáng kiến kinh nghiệm xây dựng trường học thân thiện học
sinh tích cực của bộ GD và ĐT xuất bản tháng 7 năm 2011.
• Báo dân trí
• Báo tuổi trẻ
• Tạp chí giáo dục
• www.google.com.vn
3/ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
Qua nghiên cứu lí luận và thực nghiệm dạy học ở trường cho thấy, sử dụng
BĐTD trong dạy học kiến thức mới giúp HS học tập một cách chủ động, tích cực
và huy động được tất cả HS tham gia xây dựng bài một cách hào hứng. Với sản
phẩm độc đáo “kiến thức + hội họa” là niềm vui sáng tạo hàng ngày của HS và
cũng là niềm vui của chính thầy cô giáo và phụ huynh HS khi chứng kiến thành
quả lao động của học trò của mình. Cách học này còn phát triển được năng lực
riêng của từng học sinh không chỉ về trí tuệ (vẽ, viết gì trên BĐTD), hệ thống hóa

nhằm hướng dẫn HS chủ đề tiếp cận với BĐTD. Tư liệu về BĐTD cũng chưa phổ
biến rộng rãi, tôi phải tìm tài liệu ở rất nhiều nhà sách, truy cập trên mạng, …
III) CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH
1/ YÊU CẦU
BĐTD, còn được gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy, …, là hình thức ghi
chép tìm tòi, đào sâu, mở rộng, sáng tạo một ý tưởng, hệ thống một chủ đề hay
một mạch kiến thức, … bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh,
- 7 -
đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực, đặc biệt đây là một sơ đồ
mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắc khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc
bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, cùng một chủ đề nhưng mỗi
người có thể thể hiện nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập
BĐTD phát huy được tối đa năng lực sáng tạo của mỗi người.
BĐTD là gì? Để làm gì? Ai làm? Làm như thề nào? Cần lưu ý điều gì?
Đây là những câu hỏi đặt ra của HS mà GV là người phải trả lời để cung cấp cho
các em một hướng đi cụ thể đến với BĐTD.
Giới thiệu câu chuyện về hai bán cầu não yêu cầu được làm việc như nhau:
Não trái có chức năng xử lý các thông tin mang tính chất Học Thuật (phân
tích, lí luận, ngôn ngữ, chữ viết, …)
Não phải có chức năng xử lý thông tin mang tính chất tưởng tượng (màu
sắc, hình dạng, mơ mộng, …)
Khoảng 90% các môn học ở trường sử dụng não trái, khi nó phải làm việc
hết công suất thì não phải “ngồi không”. Do đó có những lúc HS ngồi trong lớp
mơ mộng, suy nghĩ mong lung bị GV đánh giá là mất tập trung nhưng thực chất
là do não phải của các em đang “đòi làm việc”. Để giải quyết vấn đề này, chúng
ta cần bắt cả hai bán cầu não của các em cùng làm việc. Đây là cách làm việc hết
công suất của não, rất hiệu quả được ví như là một người chạy bằng hai chân thì
bao giờ cũng nhanh hơn người chạy một chân.
2. NHỮNG GIẢI PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH
2.1. Hướng dẫn một số vấn đề trước khi vẽ BĐTD

vạn năng trong dạy học.
 Áp dụng BĐTD vào dạy bài mới một cách thoái quá.Với những bài học
có nội dung dài.
 Sa đà vào việc “trang trí” BĐTD. Nếu nặng nề về trang trí thì sẽ tốn rất
nhiều thời gian, làm chuyển hướng sự tư duy về vấn đề cần quan tâm
sang tư duy “hội họa”.
- 9 -
Ưu điểm của cách ghi với BĐTD
− Lôgic, mạch lạc.
− Trực quan, dễ nhìn, dễ hiểu.
− Nhìn thấy “bức tranh” tổng thể mà lại chi tiết.
− Dễ dạy, dễ học, dễ nhớ.
− Kích thích hứng thú học tập của HS
− Giúp mở rộng ý tưởng, đào sâu kiến thức.
− Giúp hệ thống hóa kiến thức, ôn tập kiến thức.
− Giúp ghi nhớ nhanh, nhớ sâu, nhớ lâu kiến thức.
Điều cần tránh khi chi chép
− Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng.
− Ghi chép quá nhiều ý không cần thiết
− Dành quá nhiều thời gian để ghi chép
Đối với HS trung bình: tập cho HS có khả năng tự ghi chép hay tổng
kết một vấn đề, một chủ đề đã học theo cách hiểu dưới dạng BĐTD.
Đối với HS khá, giỏi: Ngoài việc dùng BĐTD để hệ thống kiến thức
đã học, có thể hướng dẫn HS sử dụng BĐTD để tìm chiến lược giải quyết một
vấn đề, hay tìm hiểu hướng giải quyết một bài toán, …
Cần tạo cơ hội để HS phát triển ý từ BĐTD thành những câu, những
mệnh đề hoàn chỉnh (khi kiểm tra bài cũ). Có như vậy các em mới tránh tình
trạng không biết cách trình bày.
Tóm tắt một số hoạt động dạy học với BĐTD
Hoạt động 1: HS lập BĐTD

theo dõi, điều khiển, điều chỉnh (nếu cần) hoạt động nhóm.
− Đại diện các nhóm thuyết minh về BĐTD của nhóm mình.
− GV nhận xét đánh giá các nhóm.
Ví dụ 1: Lập BĐTD phần “Ôn tập chương I” Hình học 9, tập 1.
- 11 -
Trường THCS Phước Thạnh không có phòng máy vi tính dành cho HS,
việc dùng giấy, bảng phụ (bìa lịch, giấy một mặt, bảng nhóm, …), các loại bút
(bút chì, bút bi màu xanh, tím, đen, đỏ, …) để vẽ BĐTD cho phù hợp. Đồng thời,
thiết kế BĐTD trên giấy sẽ phát huy tối đa tính sáng tạo của mỗi người, phát triển
năng khiếu hội họa, sở thích của mỗi người, được tự do chọn màu sắc (xanh, đỏ,
tím, đen, vàng, …), đường nét (đậm, nhạt, thẳng, cong, …), tự “sáng tác” nên
BĐTD thể hiện cách hiểu, cách trình bày kiến thức của từng cá nhân và cũng do
mọi người tự làm nên càng yêu quí, trân trọng “tác phẩm” của mình. Với vật liệu
dễ kiếm, rất kinh tế, cách làm đơn giản, BĐTD có thể vận dụng được với bất kì
điều kiện nào của các trường hiện nay.
- 12 -
THCS Phước Thạnh
Tiết tốt, lớp 9a2
GV: Đỗ Minh Phong
1)
MỘT SỐ TÍCH CHẤT
CỦA HỆ THỨC LƯỢNG
2.2. Hướng dẫn thiết kế BĐTD với từng thể loại
Thiềt kế sử dụng BĐTD trong dạy học – học kiến thức mới.
Thiết kế, sử dụng BĐTD giúp ôn tập, củng cố kiến thức bài học, một chủ đề.
Thiết kế, sử dụng BĐTD giúp ôn tập, hệ thống hóa kiến thức một chương, một
học kì,
Thiết kế, sử dụng BĐTD giúp HS khá giỏi phát huy năng lực sáng tạo, BĐTD
có điểm mạnh là phát triển ý tưởng nên nó là phương tiện giúp HS phát huy năng
lực sáng tạo của mình. Do đặc điểm của BĐTD là nhìn được tổng thể mà lại chi

của mình. BĐTD không khó, bất cứ ai cũng có thể tạo một BĐTD ở dạng đơn
giản theo nguyên tắc phát triển ý: từ một chủ đề tạo ra nhiều nhánh lớn, từ mỗi
nhánh lớn lại tỏa ra nhiều nhánh nhỏ và cứ thế mở rộng ra.
Qua trao đổi và thực hiện tôi nhận thấy HS rất hứng thú với BĐTD; nhiều
em đã hình thành được kỹ năng lập BĐTD cho các bài, các chương, hướng dẫn
HS sử dụng BĐTD để củng cố, ôn tập, hệ thống hóa kiến thức và dạy bài mới,
giúp các em hiểu và nhớ bài lâu, phát huy tính tích cực, tự lập, cách làm việc
nhóm, tính sáng tạo của cá nhân, … HS có ý thức lưu giữ các BĐTD như một tài
liệu mở để khi cần có thể bổ sung, sửa đổi.
Như vậy sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học nhóm đã phát huy được tính
sáng tạo, tối đa hoá khả năng của mỗi cá nhân đồng thời kết hợp sức mạnh cá
nhân thành sức mạnh tập thể để có thể giải quyết được các vấn đề một cách hiệu
quả. Sơ đồ tư duy tạo cho mỗi thành viên cơ hội được giao lưu học hỏi và phát
triển chính mình một cách hoàn thiện hơn.
V/ PHẦN KẾT LUẬN
- 15 -
1/ TÓM LƯỢC GIẢI PHÁP
Việc vận dụng BĐTD trong dạy học sẽ dần hình thành cho HS tư duy
mạch lạc, hiểu biết vấn đề một cách sâu sắc, có cách nhìn vấn đề một cách hệ
thống, khoa học. Sử dụng BĐTD kết hợp với các phương pháp dạy học tích cực
khác như vấn đáp gợi mở, thuyết trình,… có tính khả thi cao góp phần đổi mới
PPDH, đặc biệt là đối với các lớp ở cấp THCS và trung học phổ thông.
“BĐTD có thể áp dụng cho nhiều vùng khác nhau, đặc biệt tại các vùng
nghèo, GV có khi chỉ cần một tấm bản đồ dùng rồi, một tờ lịch dùng rồi, chỉ cần
một mặt giấy, cũng có thể vẽ được BĐTD. Học sinh có thể học trên một mặt
bằng, thậm chí là một nền đất. Chính vì tính linh hoạt nên áp dụng nó khả thi”.
BĐTD chính là một bức tranh tổng thể về chủ đề đang hướng tới để mỗi cá
nhân có thể hiểu được bức tranh đó. Điều này giúp tiết kiệm thời gian làm việc
trong nhóm do các thành viên không mất thời gian giải thích ý tưởng của mình
thuộc ý lớn nào. Trong quá trình thảo luận nhóm có rất nhiều ý kiến trong khi đó