XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG TƯ LIỆU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY HỌC MÔN CÔNG NGHỆ 10, THPT
Nguyễn Tất Thắng
1

Dương Thị Hoàn
2Bên cạnh việc trình bày khái niệm “Tư liệu dạy học”, vai trò của tư liệu trong
quá trình dạy học, bài báo tập trung trình bày :
- Các nguyên tắc, quy trình xây dựng bộ tư liệu dạy học Công nghệ lớp 10;
- Kết quả sưu tầm và quản lý tư liệu dạy học Công nghệ lớp 10;
- Quy trình và biện pháp sử dụng tư liệu hỗ trợ dạy học môn Công nghệ lớp
10;
- Kết quả thực nghiệm sư phạm đánh giá hiệu quả của việc sử dụng bộ tư
liệu dạy học môn Công nghệ lớp 10 tại một số trường THPT ở Hà Nội.

1. Đặt vấn đề
Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật đặc biệt là công nghệ thông tin làm cho các tư
liệu dạy học ngày càng phát triển, nhất là các tư liệu dạy học ở dạng kỹ thuật số. Giáo viên (GV)
muốn thiết kế được các bài giảng tốt ngoài việc nắm vững kiến thức chuyên môn và phương pháp sư
phạm cần phải biết thu thập và quản lí tư liệu dạy học bộ môn một cách khoa học nhằm phục vụ tốt
quá trình dạy học, phát triển chuyên môn, nghiệp vụ của mình.
Công nghệ 10 là môn học bao gồm các kiến thức và kỹ năng cơ bản về nông, lâm, ngư nghiệp
và tạo lập doanh nghiệp. Nội dung môn Công nghệ 10 được trình bày rất cô đọng, do vậy để tổ chức
được các hoạt động theo hướng phát huy tính tích cực học tập của học sinh (HS) phải có các tư liệu dạy học.
Trong thực tế dạy học hiện nay đa số các tư liệu dạy học thường tồn tại ở dạng văn bản trên
giấy hoặc tản mạn ở nhiều nguồn khác nhau chưa được sắp xếp một cách logic, khoa học nên không
tiện dụng cho GV và HS trong quá trình dạy học. Do vậy, cần phải biến những tư liệu này trở thành
dạng tư liệu giúp GV sử dụng tiện lợi hơn. Để làm được điều này thì một trong những hướng xây dựng và

5. Kết quả sưu tầm và quản lý tư liệu dạy học môn Công nghệ 10, THPT
5.1. Kết quả tìm kiếm, chỉnh sửa và biên tập các tư liệu: Các loại tư liệu dạy học chương 2,
Công nghệ 10, THPT được thống kê qua bảng sau:
Bảng 1. Hệ thống tư liệu đã sưu tầm, biên tập theo các bài chương 2, Công nghệ 10
Bài
Các loại tư liệu dạy học chương 2, Công nghệ 10
Tổng
Tranh ảnh
Sơ đồ
Bảng biểu
Đoạn phim
Đoạn trích
22
10
14
12
2
57
95
23
15
6
12
6
27
66
24
135
0
0

26
29
54
8
6
0
3
71
30
0
1
2
0
0
3
31
70
3
3
2
0
78
33
44
4
4
0
0
52
34

68
52
269
1143
Chúng tôi cũng đã biên tập và quản lý tư liệu chương 1, 3, 4 và 5 môn Công nghệ 10 trên phần
mềm MS.Frontpage và in ra đĩa CD tư liệu. Tuy nhiên số tư liệu thống kê theo các bài tương đối dài
nên chúng tôi không trình bày trong báo cáo này.
5.2. Quản lý các tư liệu dạy học môn Công nghệ 10, THPT: Các tư liệu chương 2, Công nghệ
10 được biên tập, quản lý trên phần mềm MS.FrontPage và được in ra đĩa 3 đĩa CD: CD1 gồm tư liệu từ
bài 22 đến 27; CD2 gồm tư liệu bài 28-33; CD3 gồm tư liệu bài 34-39. Đĩa CD1 và CD2 có giao diện trang
chủ như sau:

Về cấu trúc: Đĩa CD tư liệu dạy học chương 2, Công nghệ 10 được thiết kế gồm 4 phần: Phần giới
thiệu; Phần trợ giúp; Phần nội dung; Phần mẫu bài soạn. Trong phần trợ giúp có Hướng dẫn cách khởi
động đĩa CD tư liệu; Hướng dẫn cách cài đặt các phần mềm hỗ trợ xem các tư liệu đĩa CD; Hướng dẫn
cách tìm và sử dụng các tư liệu dạy học trên đĩa CD tư liệu.
5.3. Những ưu điểm của bộ tư liệu hỗ trợ dạy học Công nghệ 10 – THPT.
- Mục đích sử dụng: Các tư liệu được sử dụng để minh hoạ kiến thức SGK, hoàn thiện và
nâng cao vốn kiến thức của GV, đồng thời tổ chức các hoạt động học tập cho HS.
- Tính thẩm mỹ: Các hình ảnh rõ nét, màu sắc đẹp, sinh động, trung thực và hấp dẫn.
- Tính hữu dụng: Không tốn kém do các tư liệu chỉ cần lưu vào đĩa CD, dễ bảo quản, gọn nhẹ,
thuận tiện cho người sử dụng. Các tư liệu được “số hoá” nên dễ sử dụng, dễ quản lý, dễ nhân bản, dễ
cập nhật những tư liệu mới hoặc có thể thay đổi lại theo ý muốn của GV.
- Tính hiệu quả trong dạy học: Tập hợp được rất nhiều tư liệu, thuộc nhiều loại khác nhau, thể

chủng, vậy “Nhân
giống thuần chủng” là gì? Thực hiện phép lai này để làm gì? Nêu các ví dụ về nhân giống thuần
chủng? HS thảo luận và trả lời hoàn thành nội dung mục I.
6.2.2. Sử dụng tư liệu để xây dựng bài tập. Ví dụ 2: Khi dạy mục III. Quy trình công nghệ cấy
truyền phôi, bài 27 GV sử dụng tư liệu “Đoạn phim về quy trình cấy truyền phôi” để hình thành kiến
thức qua bài tập: Theo dõi đoạn băng hình về cấy truyền phôi ở bò em hãy cho biết: Các điều kiện để thực
hiện cấy truyền phôi ở bò. Nêu những lợi ích của công nghệ cấy truyền phôi.
6.2.3. Sử dụng tư
liệu để thiết kế phiếu học
tập. Ví dụ 3: Dựa vào tư
liệu ảnh bò hướng sữa và
bò hướng thịt, để HS phân
biệt đặc điểm khác nhau
của bò theo các hướng sản
xuất khác nhau qua phiếu
học tập sau:

PHIẾU HỌC TẬP
 Thời gian: 5 phút
 Yêu cầu: HS quan sát ngoại hình 2 con bò trên và hoàn thành bảng dưới đây

Chỉ tiêu
Bò hướng sữa
Bò hướng thịt
Tầm vóc
Nổi rõ
Ngoài ra, với vai trò là một dạng phương tiện dạy học, các tư liệu dạy học chương 2, Công nghệ
10 - THPT cũng được sử dụng như những phương tiện trực quan trong quá trình dạy học và được sử dụng
kết hợp với các PPDH phát huy tính tích cực học tập của HS.
7. Kết quả thực nghiệm sư phạm
Qua kết quả thực nghiệm sử dụng bộ tư liệu dạy học môn Công nghệ 10 theo phương pháp
thực nghiệm song song, có đối chứng, tại một số trường THPT ở Hà Nội, chúng tôi thu được các kết
quả định tính và định lượng ở lớp thực nghiệm (TN) và đối chứng (ĐC) như sau:
Kết quả định lượng
Qua bảng 2, chúng ta có thể thấy: Điểm TB qua mỗi lần kiểm tra trong và sau TN, nhóm TN
luôn cao hơn nhóm ĐC ở mức độ đáng tin cậy. Độ tin cậy t
d
của các bài kiểm tra trong TN đều lớn hơn
t

= 1.96 (với độ tin cậy 0.05, bậc tự do n > 30) chứng tỏ kết quả về điểm số giữa lớp TN và lớp ĐC có sự
chênh lệch ở mức đáng tin cậy… Điều này cho thấy kết quả học tập của lớp TN cao hơn hẳn lớp ĐC, chứng
tỏ phương án TN đã đem lại hiệu quả tăng đáng kể và có tính khả thi cao.
Bảng 2. Điểm trung bình kết quả kiểm tra (KT) trong và sau thực nghiệm
Lần KT
Lớp
Số bài
X
 m
C
v
%
t
đ
Trong

7.53  0.18
16.83
4
TN
199
8.37  0.15
17.07
5.41
§C
193
7.45  0.17
19.90
∑
TN
796
8.15  0.15
18.52
4.29

2.01
19.46
50.03
27.52
ĐC
193
9.09
33.56
38.46
18.88
3
TN
199
0.67
14.09
48.32
36.91
ĐC
193
1.34
30.77
39.86
23.78
4
TN
199
0.00
16.11
44.97
38.93

21.56
Sau
TN
5
TN
199
8.02  0.14
16.14
3.56
ĐC
193
7.11  0.18
11.95
Qua theo dõi các câu trả lời của HS, chúng tôi cũng nhận thấy, khi sử dụng tư liệu để tổ chức hoạt động
học tập, đa số HS lớp TN (80%) luôn hiểu sâu sắc kiến thức đã học, khả năng phân biệt và nhận biết các dấu
hiệu cơ bản của khái niệm, cách trình bày hệ thống, logic của học sinh lớp TN cao hơn hẳn và đầy đủ hơn so
với HS lớp ĐC.
Ngoài ra, khi quan sát, theo dõi tinh thần, thái độ học tập của HS ngay trong quá trình dạy
thực nghiệm, chúng tôi cũng nhận thấy HS ở nhóm TN hơn hẳn nhóm ĐC về lòng say mê, sự nhiệt
tình, tính tích cực học tập, khả năng khai thác, tích luỹ kiến thức cũng như năng lực tư duy, vận dụng
kiến thức đã học để giải quyết các tình huống mới Đa số HS nhóm TN (86%) cảm thấy “Rất hứng
thú”; 14% HS cảm thấy “Hứng thú” trong khi học. Các em có nhận xét: các tranh, ảnh, sơ đồ, đoạn
phim rất rõ ràng làm cho giờ học thêm sinh động và giúp chúng em tăng sự tập trung vào bài học hơn
(90%), đồng thời khuyến khích sự tò mò, óc sáng tạo, lòng ham mê tìm tòi, khám phá thế giới
(65.4%); giúp em bớt mệt mỏi, căng thẳng và hăng hái giơ tay phát biểu (75.3%); giúp em hiểu rõ và
chắc chắn hơn kiến thức các bài trong sách Công nghệ 10 (72.0%); hình ảnh dễ học, dễ nhớ gắn liền
với thực tế cuộc sống (68,2%).
Tóm lại, qua phân tích về mặt định lượng cũng như định tính các kết quả thu được trong và
sau thực nghiệm, kết hợp với theo dõi quá trình học tập của HS trong suốt thời gian nghiên cứu và
thực nghiệm, chúng tôi nhận thấy các tư liệu dạy học Công nghệ 10 – THPT đã cho hiệu quả tốt trong

FORMING AND USING MATERIALS TO IMPROVE THE QUALITY IN TEACHING
TECHNOLOGY SUBJECT GRADE 10 IN HIGH SHOOL
Nguyen Tat Thang, Duong Thi Hoan

Abstract
Besides giving the concept of “teaching materials” and its role in teaching progress, the article
focused on:
2. Principles and processes to build the pack of materials for teaching Technology grade 10.
3. Results of collection and management materials for teaching Technology grade 10.
4. Processes and measures of using assistance materials in teaching Technology grade 10.
The results of pedagogical experiments have evaluated the effectiveness of using teaching materials in
teaching Technology Grade 10 subjects in some high schools in Hanoi.