Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
A. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHẾ ĐỘ HƯU TRÍ

Vài nét về chế độ hưu trí ở Việt Nam
1.Khái niệm
Hưu trí là chế độ cơ bản nhất trong 5 chế độ của hệ thống BHXH.
Theo nghĩa chung nhất thì Chế độ hưu trí được hiểu là “chế độ bảo hiểm xã
hội đảm bảo thu nhập cho người hết tuổi lao động hoặc không còn tham gia
quan hệ lao động nữa”.
Còn dưới góc độ pháp luật, chế độ bảo hiểm hưu trí là tổng hợp các
quy phạm pháp luật quy định về các điều kiện và mức trợ cấp cho những
người tham gia BHXH, khi đã hết tuổi lao động hoặc không còn tham gia lao
động.
Với quy định trong Luật BHXH, về cơ bản chế độ hưu trí đảm bảo tính
kế thừa của các quy định trước đây và không có những thay đổi lớn như: Điều
kiện về tuổi được nghỉ hưu (cả đối với trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả
năng lao động), mức lương hưu hàng tháng. Do vậy, chế độ hưu trí nhìn
chung đảm bảo tương quan về lương hưu của người nghỉ hưu trước và sau khi
thực hiện Luật BHXH, không tạo nên sự chênh lệch lương hưu giữa những
người nghỉ hưu có cùng tuổi nghỉ hưu, cùng điều kiện làm việc và cùng thời
gian đóng BHXH, đảm bảo công bằng trong hưởng thụ.
2. Tầm quan trọng của chế độ hưu trí.
a. Khía cạnh xã hội
Trong hệ thống BHXH bảo hiểm hưu trí là chế độ dành cho những
người không còn tham gia quan hệ lao động nữa vì vậy chế độ này rất cần
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
thiết và không thể thiếu được bởi bất cứ người lao động nào cũng đến lúc
hết tuổi lao động nhưng họ vẫn có nhu cầu đảm bảo cuộc sống và lương
hưu của họ là nguồn thu nhập chính của họ lúc này. Được hưởng trợ cấp
khi về hưu là một trong những mục đích, động lực cơ bản để người lao

1952 quy định những quy phạm tối thiểu về an sinh xã hội trong đó
khuyến nghị các quốc gia thành viên phải thực hiện ít nhất 3 trong 9 chế
độ được quy định trong công ước, trong đó có chế độ bảo hiểm hưu trí.
Điều này chứng tỏ bảo hiểm hưu trí luôn được ILO, chính phủ các nước
cũng như người lao động hết sức quan tâm.
BHXH là một trong những chính sách xã hội lớn của Đảng và Nhà
nước ta. Từ bản Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đến các Hiến pháp sau này
đều khẳng định quyền hưởng bảo hiểm xã hội của người lao động. Trên cơ
sở đó, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Lao động- TBXH đã ban hành nhiều
văn bản quy phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, đồng thời sửa đổi, bổ
sung cho phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước. Đặc biệt, khi
Bộ luật Lao động được Quốc hội khoá IX thông qua ngày 23/6/1994 và có
hiệu lực thi hành từ 1/1/1995, trong đó có một chương (Chương XII) quy
định về bảo hiểm xã hội Chính phủ cũng đã ra Nghị định số 12/CP ngày
26/01/1995 về việc ban hành Điều lệ Bảo hiểm xã hội và Nghị định số
45/CP ngày 15/7/1995 ban hành Điều lệ Bảo hiểm xã hội đối với sĩ quan,
quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân và công
an nhân dân. Đặc biệt là từ khi luật BHXH 2006 được ban hành nó không
chỉ đánh dấu một mốc mới về công tác lập pháp trong lĩnh vực BHXH mà
còn cải thiện chế độ hưu trí theo hướng công bằng hơn giữa các thành
phần kinh tế tiến tới giai đoạn phát triển ổn định và bền vững.
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
3. Nguyên tắc của chế độ bảo hiểm hưu trí.
Chế độ bảo hiểm hưu trí là một trong những chế độ của BHXH nên
cũng tuân theo các nguyên tắc chung của BHXH(Điều 5 Luật BHXH ):
- Mức hưởng bảo hiểm xã hội được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng bảo
hiểm xã hội và có chia sẻ giữa những người tham gia bảo hiểm xã hội.
- Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp được tính trên cơ sở
tiền lương, tiền công của người lao động. Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được tính

Việc hưởng chế độ hưu trí hiện nay được thể hiện dưới các hình
thức, đó là hưởng lương hưu hàng tháng với mức lương đây đủ khi đáp
ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật, hưởng lương hưu hàng
tháng với mức thấp hơn và hưởng hưu trí một lần.
5. Đối tượng tham gia.
a. BH hưu trí bắt buộc:
Theo quy định tại điều 2 Luật BHXH 2006, đối tượng tham gia
BHXH bắt buộc bao gồm người lao động và người sử dụng lao động
+ Về phía người lao động, thì đó là những đối tượng tham gia QHLĐ
ký HĐ lao động không xác định thời hạn, HĐLĐ có thời hạn từ đủ 3 tháng
trở lên, cán bộ công chức, viên chức, công nhân quốc phòng, công an nhân
dân, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp….
+ Về phía người sử dụng lao động: đó là các cơ quan nhà nước, đơn
vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, CT-XH, các cơ
quan tổ chức khác và các cá nhân khác có thuê mướn, sử dụng và trả công
cho người lao động…
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
b. BH hưu trí tự nguyện
Các đối tượng tham gia BH hưu trí tự nguyện là những người lao động khác
không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 điều 2 luật BHXH.
6. Quỹ BH hưu trí
a. Quỹ BH hưu trí bắt buộ
Nguồn hình thành quỹ là từ sự đóng góp của người sử dụng lao
động, người lao động, tiền sinh lời từ hoạt động đầu tư quỹ, hỗ trợ của Nhà
nước và các nguồn thu hợp pháp khác.
Theo quy định của luật BHXH thì mức đóng góp và phương thức
đóng góp như sau:
Người lao động hàng tháng đóng góp 5% tiền lương, tiền công vào
quỹ hưu trí, tử tuất, từ 2010 trở đi, cứ hai năm một lần đóng thêm vào 1%

khác nhau về độ tuổi nghỉ hưu của người lao động do sự thay đổi của các
điều kiện kinh tế xã hội.
I. CHẾ ĐỘ HƯU TRÍ BẮT BUỘC
1. Chế độ hưu trí hàng tháng.
a.Chế độ hưu trí hàng tháng đầy đủ.
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều kiện chung để được
hưởng chế độ hưu trí là: đối với lao động nam đủ 60 tuổi, lao động đủ 55
tuổi và có thời đóng bảo hiểm xã hội đủ 20 năm trở lên. Tuổi nghỉ hưu này
được giảm tối đa 5 tuổi, cụ thể là 55 tuổi đến 60 tuổi đối với lao động nam,
7