Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
Ngy son: 14/8/2015
Tiết 1 + 2: Văn bản Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
A. Mục tiêu:
1- Kiến thức
- Giúp học sinh cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật
Tôi ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời.
- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh.
2- kĩ năng
- Rèn luyện kỹ năng, cảm thụ văn hoá hồi ức, biểu cảm, kỹ năng phân tích tâm
trạng nhân vật.
3- Thái độ : Giáo dục hs long yêu mến gìn giữ kĩ niệm thời ấu thơ
B- Chuẩn bị
1- Thầy : sgk,sgv, soạn giáo án
2- Trò : học bài cũ , soạn bài
C- Tiến trình dạy học:
1.Kiểm tra bài cũ.
- GV nhắc lại bài học CT văn 7 đã học - bài đầu tiên của chơng trình cổng trờng
mở ra của Lý Lan tâm trạng của ngời mẹ trong đêm trớc ngày khai giảng đầu tiên của
con trai mình.
Vậy còn trong mỗi chúng ta - chúng ta có tâm trạng- những kỷ niệm gì trong buổi
đầu tiên đến trờng - buổi đầu tiên đi học?
GV cho học sinh nêu cảm nghĩ tâm trạng buổi đầu tiên đi học (1 vài ý kiến).
2. Bài mới:
Nhà thơ Viễn Phơng đã từng viết : Ngày đầu tiên đi học.Đúng vậy trong cuộc
đời của mỗi con ngời, kỉ niệm đợc lu giữ bền lâu nhất chính là tuổi học trò. Nhng đặc
biệt là những kỷ niệm về buổi đầu tiên đến trờng. Truyện ngắn Tôi đi học đã diễn tả lại
những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng trong ngày đầu tiên của tuổi học trò đầy thơ
mộng.
Hoạt động của thầy và trò

- GV: Truyện ngắn của Thanh Tịnh
đợc viết dựa theo những phơng thức
biểu đạt.

GV cho HS chia đoạn, đặt tiêu đề
(tìm ý chính) cho mỗi đoạn.
GV gợi kỷ niệm ngày đầu đến trờng
đợc kể theo trình tự thời gian,
không gian nào?
GV cho HS đọc thầm đoạn 1.
Tâm trạng nhân vật Tôi đợc TG
mô tả nh thế nào?
- Thời điểm, không gian cảnh sắc
- Tâm trạng nhân vật tôi nh thế nào
?
- Diễn tả tâm trạng, cảm xúc của
nhân vật Tôi tác giả sử dụng biện
pháp nghệ thuật gì? phân tích giá trị
nghệ thuật ấy.
+ Tác giả nhớ lại kỷ niệm của mình
nh thế nào ?

+ Tại sao lại nh vậy ?
+ Sự thay đổi đó là gì ?
+ Tác giả sử dụng p thức biểu đạt
nào ? Những động từ: Thèm, bặm,
ghì, sệch, chúi, muốn. Cho ta
hình dung điều gì từ nhân vật Tôi.
GV yêu cầu HS đọc thầm theo dõi
đoạn 2 của văn bản.

- Một buổi mai đầy sơng thu và gió lạnhdài và
hẹp.
- Con đờng tôi đi đã quen nhng lần này thấy lạ
cảnh vật thay đổi
- Vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn
- không lội qua sông, thả diều, không nô đùa,
mặc áo thấy mình trang trộng đứng đắn
- Thấy các bạn trao sách vở cho nhau mà thèm
- Cầm vở thấy nặng, thử sức cầm bút thớc
- Tự sự kết hợp miêu tả những động từ: Thèm,
bặm, ghì - cho ta hình dung t thế cử chỉ ngộ
nghĩnh, ngây thơ đáng yêu của chú bé.
(Hết tiết 1).
2. Tâm trạng và cảm giác của NV Tôi lúc ở
tr ờng .
+ Sân trờng dày đặc cả ngời- đông ngời.
+ Ngời nào cũng quần áo sạch sẽ- đẹp.
Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
2
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
nổi bật?
+ Cảm nhận của tôi về ngôi trờng
khác trớc nh thế nào, ngôi trờng nh
đình làng có ý nghĩa gì?
+ Điều đó khiến tôi nh thế nào?
+ Tác giả sử dụng p thức biểu đạt
nào ?
+ Tâm trạng của Tôi khi nghe
ông Đốc đọc bản danh sách HS nh
thế nào?

ờng đi học
- Tâm trạng: Hồi hộp chờ nghe tên mình (quả tim
ngừng đập, quên cả mẹ- giật mình và lúng túng).
- Tôi bỗng cảm thấy sợ khi sắp phải rời bàn tay
dịu dàng của Mẹ- Tôi khóc nức nở- cảm thấy nh
bớc vào thế giới khác và cách xa mẹ hơn bao giờ
hết.
=> Tôi thật ngây thơ ngộ nghĩnh, đáng yêu trong
buổi đầu tiên đến trờng.
3. Tâm trạng của NV Tôi trong lớp học.
- So sánh NV Tôi lúc ở nhà cha đi học với lúc
này- đi học vào lớp - Tôi cảm nhận đợc sự độc
lập của mình khi đi học. Vào lớp là vào thế giới
riêng của mình, phải tự mình làm tất cả không
còn có mẹ bên cạnh nh ở nhà.
- Một mùi hơng thơm lạ xông lên.
- Nhìn cái gì cũng thấy mới lạ và hay.
- Nhìn bàn ghế, chỗ ngồi lạm nhận là vật của
riêng mình.
- Nhìn ngời bạn cha hề quen biết
- Quyến luyến tự nhiên
- Vừa xa lạ, gần gũi, vừa ngỡ ngàng tự tin. NV
Tôi nghiêm trang bớc vào giờ học.
- Hình ảnh con chim non: gợi nhớ quá khứ, gợi
nhớ tuổi thơ tự do- chấm dứt. Bớc đầu trởng
thành- tiếng phấn của thầy giáo đã đa Tôi đến
một thế giới mới - thế giới của tri thức.
- Dòng chữ: Tôi đi học vừa khép lại, bài văn
vừa mở ra một thế giới mới lạ trong cuộc đời đứa
trẻ.

1 là trong buổi tựu trờng.
+ Đó là cảm giác trong sáng ngây thơ, hồn nhiên
của Tôi ngày đầu đi học.
+ Tình yêu thiên nhiên, bạn bè, thầy cô
* Luyện tập: HS phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật Tôi trong
truyện ngắn Tôi đi học? -
- Cảm giác theo trình tự thời gian: Trên đờng đến trờng.
Trong sân trờng.
Trong lớp học.
- HS viết bài văn ngắn ghi lại cảm xúc của mình ngày đầu đi học:
4. H ớng dẫn học, chuẩn bị ở nhà:
- Nắm nội dung chính- t tởng chủ đề của truyện.
- Nét đặc sắc của truyện về mặt nghệ thuật.
- Hoàn chỉnh bài viết ngắn, soạn bài mới.
* Rút kinh nghiệm sau giờ dạy:

Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
4
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
Tiết 3: tự học có hớng dẫn : Cấp độ
khái quát nghĩa từ ngữ
A- Mục tiêu
1- kiến thức
- Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát
của nghĩa từ ngữ.
2- kĩ năng
- Thông qua bài học, rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái

I- Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
1. Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ:
Thú, chim, cá.
- Vì: phạm vi nghĩa của từ động vật rộng bao
hàm trong đó cả Thú, chim, cá.
2. Các từ: Thú, chim, cá rộng hơn: Voi, H ơu, tu
hú, cá rô
3. (Tơng tự).
Cây cam. Hoa hồng
+ Cây: Cây na Hoa: Hoa cúc
Cây bởi. Hoa lan.
+ HS: (Phổ thông cao đẳng, đại học); THPT.
- Thực vật: Cây, cỏ, hoa.
* Ghi nhớ: SGK.
- Sơ đồ:
Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
5
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
của nghĩa từ chỉ là tơng đối.
II- Luyện tập:
* Bài 1 (SGK): Lập sơ đồ cấp độ khái quát nghĩa từ ngữ.
- GV cho HS lên bảng vẽ sơ đồ:
Nghĩa của từ: y phục rộng hơn: Quần, áo.
Nghĩa của từ: Quần rộng hơn: Quần đùi, quần dài.
Nghĩa của từ: áo rộng hơn: áo dài, áo sơ mi.
* Bài 2 (SGK): Giáo viên dùng bảng phụ HS tìm điền vào các từ ở cuối nhóm.
a) Chất đốt b) Nghệ thuật c) Thức ăn d) Nhìn e) Đánh
* Bài 3: Giáo viên dùng bảng phụ gọi học sinh điền GV nhận xét củng cố KT. -
Xe cộ : Xe đạp, xe máy, xe hơi.
- Kim loại : Sắt, đồng, nhôm.

6
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
1- Thầy : sgk,sgv,soạn giáo án
2- Trò : học bài cũ, soạn bài
C- Tiến trình dạy học:
1- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của HS.
2- Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Ni dung ghi bng
- Giáo viên cho học sinh đọc lại văn
bản Tôi đi học.
+ Tác giả hồi tởng về việc gì ?
Tác giả viết văn bản nhằm mục đích
gì?
đối tợng đợc nói đến là ai ?
Thế nào là chủ đề văn bản ?
Giáo viên chốt: Chủ đề của VB là vấn
đề chủ chốt, những ý kiến, những
cảm xúc của tác giả đợc thể hiện một
cách nhất quán trong văn bản.
+ Nhan đề văn bản có cấu tạo nh thế
nào ?
+ Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm
trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
nhân vật Tôi đã in sâu trong lòng
nhân vật?
GV chốt: Những từ ngữ, những câu
trong văn bản đã giúp chúng ta hình
dung và cảm nhận đợc cảm giác của
nhân vật Tôi trong buổi đầu tựu

+ Tôi bặm tay ghì thật chặt
- Trên đờng đi học:
+ Cảm nhận con đờng: Quen đi lại lắm
lần- thấy lạ, cảnh vật chung quanh đều
thay đổi.
+ Hành vi: Không lội qua sông, thả diều,
nô đùa- đi học nh một học trò thực sự.
Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
7
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
+ Vậy qua việc phân tích trên em
hiểu thế nào là tính thống nhất chủ
đề của VB?
Tính thống nhất này đợc thể hiện ở
phơng diện nào trong văn bản?
- GV cho HS đọc ghi nhớ.
- Trên sân trờng:
+ Cảm nhận ngôi trờng: Cao ráo, sạch sẽ,
xinh xắn, oai nghiêm nh cái đình làng
+ Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp
hàng vào lớp đứng nép bên mẹ, chỉ dám
nhìn một nửa, đi từng bớc nhẹ, ngập
ngừng e sợ nức nở khóc
- Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ, nhớ
nhà.
* Văn bản có tính thống nhất chủ đề khi
chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa
rời hay lạc sang chủ đề khác. (Nhất quán
về ý đồ cảm xúc, ý kiến).
- Phơng diện: + Hình thức: nhan đề VB.

Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
8
Giáo án môn ngữ văn 8 gv: dơng văn dũng
- Nắm vững chủ đề của VB.
- Tính thống nhất của chủ đề trong VB.
- Làm bài tập còn lại SGK và chuẩn bị bài mới
* Rút kinh nghiệm sau giờ dạy:
.. duyệt của bGH

Trng THCS Thiu Dng Nm hc 2015-2016
9