B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM
  
NGUYNăVNăLUYN CÁC YUăTăTÁCăNG NăụăNH NUÔI CON
HOÀNăTOÀNăBNGăSAăMăTRONGăSÁUăTHÁNGă
UăCAăBÀăMăMANGăTHAIăTIăTP.ăHCM
LUNăVNăTHCăS KINH T

THÀNH PH H CHÍ MINH - NMă2015
B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM
   NGUYNăVNăLUYN CÁCăYUăTăTÁCăNG NăụăNH NUÔI CON
HOÀNăTOÀNăBNGăSAăMăTRONGăSÁUăTHÁNGă


TRANGăPHăBÌA
LIăCAMăOAN
MCăLC
DANHăMCăCÁCăKụăHIU,ăCHăVITăTT
DANHăMCăCÁCăBNG,ăBIU
DANHăMCăCÁCăHÌNHăV
TÓMăTTăLUNăVN
CHNGă1:ăTNGăQUANăVăNGHIểNăCU 1
Giiăthiu 1
1.1.ăLýădoănghiênăcu 1
1.2.ăMcătiêuănghiênăcu 4
1.3. iătngăvàăphmăviănghiênăcu 5
1.4. Phngăphápănghiênăcu 5
1.5.ăụănghaăvàăđóngăgópăcaănghiênăcu 6
CHNGă2:ăCăSăLụăTHUYTăVÀăMÔăHỊNHăNGHIểN CU 7
Giiăthiu 7
2.1.ăụăđnhăhànhăviă(BehaviouralăIntentionăậ BI) 7
2.2.ăCácălýăthuytăvăýăđnhăhànhăvi 7
2.2.1.ăThuytăhànhăđngăhpălýă(TheoryăofăReasonedăActionă- TRA) 8
2.2.2.ăThuytăhànhăviăhochăđnhă(TheoryăofăPlannedăBehavioură- TPB) 9
2.2.3.ă Thuytă choă conă búă tă hiuă quă (Breastfeedingă Self-Efficacy Theory ậ
BSET) 11
2.3.ăCácănghiênăcuătrcăcóăliênăquan 14
2.3.1.ăNghiênăcuăcaăMutuliăvàăWalingoă(2014)ăvăýăđnhănuôiăconăbngăsaămă
ca bàămăsauăkhiăsinhăconătiăKenya 14
2.3.2.ăNghiênăcuăcaăNguyen,ăQ.T.ăvàăcngăsă(2013)ăvăýăđnhănuôiăconăhoànă
toànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđuăcaăbàămămangăthaiătiăTP.ăHCM 16

3.3.3.3.ă Phână tíchă tngă quană vàă hiă quyă biă (Multipleă Lineară Regressionă ậ
MLR) 44
3.3.4.ăKimăđnhăsăkhácăbităvăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuă
thángă đuă caă bàă mă mangă thaiă tiă TP.ă HCMă theoă cácă bină đnhă tínhă bngă
ANOVA 45
Tómăttăchngă3 46
CHNGă4:ăPHỂNăTệCHăKTăQUăNGHIểNăCU 47
Giiăthiu 47
4.1.ăMôătămuăkhoăsát 47
4.2.ăánhăgiáăsăbăthangăđoăbngăhăsătinăcyăCronbach’săAlpha 50
4.3.ăPhânătíchănhânătăkhámăpháă(EFA) 51
4.3.1.ăKtăquăphânătíchăEFAăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànă
bngăsaămătrongăsáuăthángăđu 51
4.3.2.ăKtăquăphânătíchăEFAăbinăphăthucăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaă
mătrongăsáuăthángăđu 54
4.4.ăPhânătíchăhiăquyăbiăMLRă(MultipleăLinearăRegession) 55
4.4.1.ăMaătrnăhăsătngăquanăgiaăcácăbin 55
4.4.2. Xâyădngămôăhìnhăhiăquy 56
4.4.2.1.ăKimăđnhămcăđăphùăhpăcaămôăhình 57
4.4.2.2.ăXácăđnhătmăquanătrngăcaăcácăbin trong mô hình 58
4.4.2.3.ăDòătìmăsăviăphmăcácăgiăđnhăcnăthitătrongăhiăquyătuynătính 59
4.5.ăKimăđnhăsăkhácăbităvăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuă
thángăđuăcaăbàămămangăthaiătiăTP.ăHCMătheoăcácăđcăđimăcáănhânăcaăbàăm
63
4.5.1.ăKimăđnhăsăkhácăbitătheoăđătui 63
4.5.2.ăKimăđnhăsăkhácăbitătheoătìnhătrngăhônănhân 64
4.5.3.ăKimăđnhăsăkhácăbitătheoătrìnhăđăhcăvn 65
4.5.4.ăKimăđnhăsăkhácăbitătheoănghănghip 66
4.5.5.ăKimăđnhăsăkhácăbitătheoăthuănhpăhăgiaăđình 67


AAP:ăHcăvinănhiăkhoaăHoaăKă(American Academy of Pediatrics)
AB: Tháiăđ hngătiăhànhăvi (Attitude toward behavior)
ABM:ăHcăvinăyăhcănuôiăconăbngăsaămă(Academy of Breastfeeding Medicine)
ANOVA:ăPhânătíchăphngăsaiă(ANalysisăOfăVAriance)
BK: Kinăthc nuôiăconăbngăsaămă(Breastfeeding Knowledge)
BI:ăụăđnhăhànhăviă(Behavioural Intention)
BSE: Cho con bú tăhiuăquă(Breastfeeding Self-Efficacy
)
BSES:ăMcăđăcho con bú tăhiuăquă(Breastfeeding Self-Efficacy Scale
)
BSET:ăThuytăchoăconăbúătăhiuăquă(Breastfeeding Self-Efficacy Theory)
EFA:ăPhânătíchănhânătăkhámăpháă(Exploratory Factor Analysis)
ELM: Mô hình khănng xâyădng (Elaboration Likelihood Model)
KMO:ăHăsăKaiser-Meyer-Olkin
MLR:ăHiăquyăbiă(MultipleăLinearăRegression)
SCT:ăThuytănhnăthcăxãăhiă(Social Cognitive Theory)
Sig:ăMcăýănghaă(Significantălevel)
SN: Chun chăquană(Subjective norm)
SPSS: Phnămmăthngăkêăchoăkhoaăhcăxãăhi (Statistical Package for the Social
Sciences)
PBC: Nhnăthcăkimăsoátăhànhăvi (Perceived behavioural control)
PCA:ăPhngăphápătríchănhânătă(PrincipalăComponentăAnalysis)
PTTH:ăPhăthôngătrungăhc
PT:ăThuytătrinăvngă(ProspectăTheory)
PV:ăGiáătrăcmănhn (Perceived Value)
TP.ăHCM:ăThànhăphăHăChíăMinh
TPB:ăThuytăhànhăviăhochăđnhă(TheoryăofăPlannedăBehaviour)
TRA:ăThuytăhànhăđngăhpălýă(TheoryăofăReasonedăAction)
TVE:ăTngăphngăsaiătríchă(TotalăVarianceăExplained)

Bngă4.15:ăKtăquăkimăđnhăcácăgiăthuytănghiênăcuăchínhăthc 59
Bngă4.16:ăKimăđnhăLeveneăphngăsaiăđngănht 63
Bngă4.17:ăKtăquăANOVA 63
Bngă4.18:ăKimăđnhăLeveneăphngăsaiăđngănht 64
Bngă4.19:ăKtăquăANOVA 64
Bngă4.20:ăKimăđnhăLeveneăphngăsaiăđngănht 65
Bngă4.21:ăKtăquăANOVA 65 Bngă4.22:ăKimăđnhăLeveneăphngăsaiăđngănht 66
Bngă4.23:ăKtăquăANOVA 66
Bngă4.24:ăKimăđnhăLeveneăphngăsaiăđngănht 67
Bngă4.25:ăKtăquăANOVA 67
Bng 5.1: Kt qu giá tr trung bình và mcăđ quan trng ca các binăđc lp 75
DANHăMCăCÁCăHỊNHăV

Hìnhă2.1:ăMôăhìnhăthuytăhànhăđngăhpălýă(TRA) 8
Hình 2.2: Mô hình thuytăhànhăviăhochăđnhă(TPB) 10
Hìnhă2.3:ăMôăhìnhăchoăconăbúătăhiuăquă(BSET) 13
Hìnhă2.4:ăMôăhìnhăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôiăconăbngăsaămătiăKenya
15
Hìnhă2.5:ăMôăhìnhăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămă
trongăsáuăthángăđuăcaăbàămămangăthaiătiăTp.ăHCM 17
Hìnhă2.6:ăMôăhìnhăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămă
trongăsáuăthángăđuătiăIndonesia 19
Hìnhă2.7:ăMôăhìnhămiăquanăhăgiaătăhiuăquăvàăthiăgianănuôiăconăbngăsaămă
tiăNewăYork,ăHoaăK 21

đ tin cy và giá tr. Kt qu kimăđnh cho thy mô hình nghiên cu chính thc
phù hp vi d liu kho sát. Kt qu phân tích hi quy bi cho thy,ămôăhìnhănmă
yu t thuăđc t phân tích nhân t khám phá (EFA) thì có bn yu t gm: cho
con bú t hiu qu,ătháiăđ, chun ch quan, kin thc nuôi con bng sa m là tác
đngăcóăýănghaăđnăýăđnh nuôi con hoàn toàn bng sa m trongăsáuăthángăđu
ca bà m mang thai tiăTP.ăHCMăvàăchaăcóăcăs đ khngăđnh yu t nhn thc kimăsoátăhànhăviătácăđngăcóăýănghaăđnăýăđnh nuôi con hoàn toàn bng sa m
trongăsáuăthángăđu ca bà m mang thai ti TP. HCM. Mô hình giiăthíchăđc
62,3% s bin thiên ca bin ph thucăýăđnh nuôi con hoàn toàn bng sa m
trongăsáuăthángăđu ca bà m mang thai ti TP. HCM.
Kt qu kimăđnh s khác bit v ýăđnh nuôi con hoàn toàn bng sa m
trongăsáuăthángăđu ca bà m mang thai ti TP. HCM theo các binăđnh tính bng
phngăphápăkimăđnh ANOVA cho thy, vi mu nghiên cuănă=ă271ăvàăđ tin
cy 95% thì khôngăcóăsăkhácăbităcóăýănghaăthngăkêăvăýăđnhănuôiăconăhoànătoànă
bngăsaămătrongăsáuăthángăđuăđiăviăcácăđcăđimăđătuiăcaăbàăm,ătrìnhăđă
hcăvnăvàăthuănhpăhăgiaăđình;ăngcăli,ăviăđătinăcyă95%,ăcóăsăkhácăbităcóăýă
nghaăthngăkêăvăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđuăđiă
viăcácăđcăđimătìnhătrngăhônănhânăvàănghănghipăcaăbàăm.ăTrongăđó,ănhómăbàă
măđãăktă hônăcóă mcăđătrungăbìnhăvăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaă mă
trongăsáuăthángăđuăcaoăhnăcácănhómăbàămăcóătìnhătrngăhônănhânăcònăli;ăvàă
nhómăcácăbàămălàăhcăsinh/ăsinhăviênăcóămcăđătrungăbìnhăvăýăđnhănuôiăconă
hoànă toànă bngă saă mă trongă sáuă thángă đuă thpă hnă cácă nhómă bàă mă cóă nghă
nghipăcònăli.
Ktăquănghiênăcuănàyăgiúpăchoăcácănhàăqunătrătrongălnhăvcăscăkheătiă
TP. HCM hiuărõăhnăcácăyu t và mcăđ tácăđngăđnăýăđnh nuôi con hoàn toàn
bng sa m trongăsáuăthángăđu, t đóăhoch đnh các chngătrìnhăcanăthip phù
hp. Kt qu nghiên cu còn góp phn b sung vào h thngăthangăđoăvàămôăhìnhă
nghiên cu các yu t tácăđngăđn ýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongă

nuôiăconăbngăsaăm làămtătháchăthc ln cho các chuyên gia chmăsócăscăkhe.
Mcădù nălc tngăsălng bàăm laăchn vic nuôiăconăbngăsaăm, nhngătălă
2

btăđu và tipătc nuôiăconăbngăsaăm ănhiu qucăgia vnăcòn thp hnătiău,
chăcóă 35%ă tră nh diă nm thángă tui búăsaă m hoàn toàn trênă toànăthăgii
(WHO, 2010). NgayăcănhngăncăphátătrinăvàăđangăphátătrinăăôngăNamăÁ,ătă
l trănh đcănuôiăhoànătoànăbngăsaăm trong sáu tháng đuătiên sau khi sinh
vnăcòn quáă thp, víă d,ă tălănàyă Singapore là 0% (Foo vàăcngăs, 2005), ă
Malaysia là 14,5% (Tan, 2011) và Thái Lan là 14,5% (Hangchaovanich và
Voramongkol, 2006).
VităNamăbtăđuăthcăhinăChngătrìnhănuôiăconăbngăsaămătănmă1992ă
choăđnănay,ăchngătrìnhăđãăđcăphápălutăvàăcácăchínhăsáchăkhácăhătr,ăboăvă
thôngăquaă Nghă đnhă 21/2006/Nă ậ CP.ăNgoàiă ra,ănuôiă conă bngăsaă mălàă mtă
trongănhngăgiiăphápăuătiênăđcălngăghépătrongăcácăchătrng,ăchínhăsáchăcaă
ngànhăyătăvăChmăsócăscăkheăbàămăvà trăem.ăTuyănhiên,ătheoăbáoăcáoăcaă
VinăDinhăDngăQucăGiaă(2012),ătălătrăđcănuôiăhoànătoànăbngăsaămăchoă
đnăsáuăthángătuiăcaăVităNamănmă2010ălàă19,6%.ăTălănàyăthpăhnărtănhiuă
soăviătălătrungăbìnhăcaăthăgii.ăVyănguyênănhânănàoădnăđnăthcătrngătrên?ă
Nhngă yuătănàoătácăđngă đnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsa mătiăVită
Nam nóiăchungăvàătiăTP.ăHCMănóiăriêng?
Trênăthăgii,ăcácănghiênăcu đãănhiuăln phátăhinăraărng bàăm cóăýăđnh
nuôiăconăhoànătoànăbngăsa m làănhngăngi có hiuăbităcaoăv kinăthc cho
con bú (Swanson vàăcngăs, 2006; Wen vàăcngăs, 2009). Nhngănghiênăcuăchoă
rngătháiăđăvàăgiáătrăcmănhnăcaăbàăm,ăvaiătròăcaăôngăbăvàăngiăthânăcóătácă
đngămnhămătiăýăđnhănuôiăconăbngăsaămă(Hussein, 2012; Mutuli và Walingo,
2014).ăMtănghiênăcuăđnhătínhăđcătinăhànhăăAnhăcaăGraffyăvà Taylor (2005)
môătălàăcácăbàămăcóăcmăgiácăchaăthcăsăsnăsàngăđănuôiăconăbngăsaămăvàă
hă rtă cnă thôngă tină đă nângă caoă nhnă thcă vnă đă này;ă doă đó,ă nghiênă cuă caă
Bollingă(2007)ăđãăphátăhinăraărngăphănăcóănhiuăkhănngăđăbt đuănuôiăconă

chngătrìnhăcanăthipănênătoăraăcácăchunămcămiăcho vicănuôiăconăbngăsaă
mătrongătoànădânăđăcácăbàămănhnăthc và thcăhành theo mtăchunămc, cngă
cnăcungăcpăchoăcácăbàămănhngăkinăthcănuôiăconăbngăsaăm,ăcác kănngăhă
4

tră choă cácă thànhă viênă khácă trongăgiaă đìnhă vàă nhână viênă yă tă tuynă đu (United
States Department of Health và Human Services, 2011).
Ngoàiăra,ămtăsănghiênăcu tiăTP.ăHCM cngăchoăthy rng, vicăgiáoădc
nuôiăconăbngăsaăm trcăkhiăsinh, hătr tpătrung vàoăvicăciăthin sătătin và
khănngăkimăsoát caăbàăm cho con bú có thălàmătng ýăđnh nuôiăconăbngăsaă
m (Mogensen và Westin, 2009; Nguyen, Q.T vàăcngăs,ă2013);ăhayăsăthamăgiaă
caăngiăchaătrongăvicăchmăsócăliênătc,ăcătiăcácăcăsăchmăsócăyătăvàătiăcác
hăgiaăđình,ăcóăthălàmătngătălăcácăbàămăápădngăvicănuôiăconăhoànătoànăbngă
saămătrongăsáu tháng đuă(Tranăvàăcngăs,ă2014).ă
Mcădùăhinănayătrênăthăgiiăđãăxutăhinănhiuălýăthuyt,ămôăhìnhănghiênă
cuăvăvicănuôiăconăbngăsaăm (Hussein, 2012; Mutuli và Walingo, 2014 ) và
thiă giană nuôiă conă bngă saă mă (McCarter-Spaulding và Gore, 2009; Aquilina,
2011), nhngădaătrênăcăsădăliuăđcătìmăkimăbiătácăgiăthìăđnănay,ătiăVită
Nam chăcóămtăsănghiênăcuăvăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôi con hoàn toàn
bngăsaămătrongăsáuăthángăđuă(Nguyen,ăQ.T.ăvàăcngăs,ă2013),ăcácăyuăt tác
đngăđnăthiăgianănuôiăconăbngăsaămă(MogensenăvàăWestin,ă2009).ăTăđóăchoă
thy,ăbênăcnhăvicăcácănhàăqunătr trong lnhăvcăscăkhe chaăthtăsăquanătâmă
thìăcngăchaăcóănhiuănghiênăcuăvăcácăyuătătácăđngăđnăýăđnhănuôi con hoàn
toànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđuătiăVităNam.
Xutăphátătănhngălýădoătrên,ăviămongămunăcóăthăhiuărõăhnăvăcácăyuă
tătácăđngăđnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđu,ătácăgiă
thcăhinăđătàiănghiênăcuă“Các yu t tác đng đn ý đnh nuôi cỊn hỊỢn tỊỢn
bng sa m trỊng sáu tháng đu ca bỢ m mang thai ti TP. ảCM”,ă nhmă
cungăcpăcăsăchoăcácănhàăqunătrătrongălnhăvcăscăkheătiăTP.ăHCM hochă
đnhăcácăchngătrìnhăcanăthip hiuăqu.

nhmăkhámăphá,ăđiuăchnhăvàăbăsungăcácăthànhăphnăvàăthangăđoăcácăyuătătácă
đngăđnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđu.ă
- Nghiênăcuăđnhălngăđc thc hin bng k thut thu thp thông tin trc
tip t các bà m mangăthaiătă28ătunătrălênăthông qua bng câu hiăvàăđc thc
hin ti TP. HCM, nhm khngă đnh các yu t cngă nhă giáă tr,ăđ tin cy ca
6

thangăđoăcácăyu t tácăđng đnăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuă
thángăđu. Mu khoăsátăđc la chnătheoăphngăphápăchn mu thun tin. D
liu sau khi thu thp s đc phân tích bng phn mm x lý thng kê SPSS 20.0.
Thangăđoăđc kimăđnh bng h s tin cyă(Cronbach’săAlpha)ăvàăphânătíchănhână
t khámăpháă(EFA).ăSauăkhiăđánhăgiá,ăcácăthangăđoătip tcăđcăđaăvàoăphânătíchă
hi quy bi, k thutăANOVAăcngăđc s dngăđ kimăđnh s khác bit v ý
đnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongăsáuăthángăđuătheoăđcăđimăcáănhână
caăbàăm.

1.5. ụănghaăvƠăđóngăgópăca nghiên cu
V mt lý thuyt:
Kt qu nghiên cu góp phn b sung vào h thngă thangă đoăvàă môă hìnhă
nghiên cu các yu t tácăđngăđn ýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaămătrongă
sáuăthángăđu tiăTP.ăHCM.
V mt thc tin:
Th nht,ăktăquănghiênăcuănàyăgiúpăchoăcácănhàăqunătrătrong lnhăvcă
scăkheătiăTP.ăHCM hiuărõăhn các yu t và mcăđ tácăđngăđnăýăđnh nuôi
con hoàn toàn bng sa m trongăsáuăthángăđu, t đóăhochăđnh các chngătrìnhă
canăthip phù hp.
Th hai,ăktăquăcaănghiênăcuănàyănhmăcungăcpăthôngătinăvàănhngălună
căkhoaăhcăgiúpăchoăcácăcăsăyăt,ăcácăphòngătruynăthôngăcaăbnhăvin tiăTP.ă
HCM hiuă đcă nhngă mongă điă caă bàăm,ă nhngăthună liă hayă khóă khnă khiă
hngătiăýăđnhănuôiăconăhoànătoànăbngăsaăm,ătăđóăđăraăcácăphng pháp

Nuôiăconăbngăsaămăcóăthăđcăcoiălàăhànhăviătâmălýăxãăhiăconăngi.ăVìă
vy,ăcóămtănnătngătâmălýăvàăkinăthcăvăhànhăviăconăngiălàăđiuăcnăthităchoă
cácănhàăqunătr trong lnhăvcăscăkheăđăđtăđcămcătiêuăchinălcăttăhnă
khi xây dng các chngătrình khuynăkhíchăthcăhànhănuôiăconăbngăsaăm.ăMtă
sălýăthuytăđãăđcăđăxutăđănghiênăcuăýăđnhăhànhăviăconăngiătrongănhngă
nmăgnăđâyănh:ăthuytăhànhăđngăhpălýă(TheoryăofăReasoned Action - TRA),
thuytăhànhăviăhochăđnhă(TheoryăofăPlannedăBehavioură- TPB),ăthuytăchoăconăbúă
8

tăhiuăquă(Breastfeeding Self-Efficacy Theory - BSET)ălàănhngălýăthuytăđcă
sădngărngărãiănht.ă
2.2.1. ThuytăhƠnhăđngăhpălýă(TheoryăofăReasonedăAction - TRA)
Thuytăhànhăđngăhpălýă(TheoryăofăReasonedăActionă- TRA)ăđcăAjzenăvàă
Fishbeinăxâyădngătănmă1975ăvàăđcăxemălàăhcăthuytătiênăphongătrongălnhă
vcănghiênăcuătâmălýăxãăhiă(Sheppardăvàăcngăs,ă1988).ăăMôăhìnhăTRAăchoăthyă
hànhăviăđcăquytăđnhăbiăýăđnhăthcăhinăhànhăviăđó.ăụăđnhăcaămtăcá nhân là
mtăchcănngăcaăhaiăyuătăquytăđnhăcăbn:ămtăcáănhânătrongă trngătháiătă
nhiênă (tháiă đă hngă tiă hànhă vi)ă vàă phnă ánhă nhă hng tă xãă hiă (chună chă
quan). Hình 2.1: MôăhìnhăthuytăhƠnhăđngăhpălýă(TRA)
Ngun: Fishbein và Ajzen (1975).
Trongăđó:

trc (Fishbein, 1980).
Sheppard vàăcngăs (1988)ăđãăđăxutămtăsăhnăchătrongăTRA:
- Thănht,ăkhiăhànhăviăcaămtăcáănhânăkhôngăphiălàădiăsăkimăsoátăcaă
ýăchí,ăTRAăcóăthăkhôngădăđoánăchính xác hànhăviăcaăcá nhân đó.ăNóiăcáchăkhác,ă
nhiuătră ngiă timănngă màă cóă thă ngnă chnă mtăýă chíă caă cá nhân xută hin,ă
chngăhnănhăthiăgian,ăngunălcăvàăsăsnăcóăcaăsnăphm.ă
- Thăhai, khi tình hung liênăquanăđnămtăvnăđălaăchn, TRAătpătrungă
vàoă cácă yuă tă quytă đnhă vàă thcă hină mtă hànhă viă đn l; tuy nhiên, cá nhân
thngăxuyênăphiăđiămtăviămtăsălaăchnăgiaăcácăđaăđim,ăsnăphm,ănhãnă
hiu,ămuămã,ăkíchăcăvàămàuăsc. TRA không xem xétăkhănngălaăchnătrongăsă
cácăhànhăviăthayăth, đó là mtătrongănhngăhnăch.ă
- Thăba,ăkhi nhngătìnhăhungămàătrongăđóăýăđnhăcaăcáănhânăđcăđánhă
giá,ănhngăhăliăkhôngăcóăttăcăcácăthôngătinăcnăthităđăhìnhăthànhămtăýăđnhă
hoàn toàn tătin.ă
2.2.2. ThuytăhƠnhăviăhochăđnhă(TheoryăofăPlannedăBehavioură- TPB)
Thuytăhànhăviăhochăđnhă(TheoryăofăPlannedăBehavioură- TPB)ăđcăđă
xută biă Ajzenă (1991)ă làă mtă phnă mă rngă caă lýă thuytă hànhă đngă hpă lý
(Fishbein và Ajzen, 1975; Ajzen và Fishbein, 1980) biănhngăhnăchăcaămôăhìnhă
banăđu,ăkhiădăđoánăvicăthcăhinăcácăhànhăviăcaăcáănhânămàăhăkhôngăthăkimă
10

soátăđc.ăTrongătrngăhpănày,ăcácăyuătăvătháiăđăđiăviăhànhăviăthcăhinăvàă
chunăchăquanăcaăngiăđóăkhôngăđăgiiăthíchăchoăhànhăđngăcaăh.
Thuytăhànhăviăhochăđnhă(TPB)ăđcăAjzenă(1991)ăxâyădngăđãăhoànăthină
thêmămôăhìnhăTRAăbngăcáchăbăsungăthêmăyuătănhnăthcăkimăsoátăhànhăvi,ăcóă
ngună gcă tă kháiă nimă tă hiuă quă trongă lýă thuytă nhnă thcă xãă hi (Social
Cognitive Theory ậ SCT)ăcaăBandura (1977).ăCácănghiênăcuăchoăthyărng,ăhànhă
viăcaăcáănhânăbănhăhngămnhăbiăsătătinăcaăhătrongăkhănngăcaămìnhăđă
thcăhinăhànhăviăđóă(Bandura vàăcngăs,ă1980);ăkháiănimătăhiuăquăđcăápă
dngărngărãiăgópăphnăgiiăthíchăcácămiăquanăhăkhácănhauăgiaănimătin,ătháiăđ,ă

đnhătháiăđ điăvi hànhăvi,ănimătinătiêuăchun đcăxemănhăxácăđnhăcác chun
chăquan,ănimătinăvăngunălcăvàăcăhiăđcăxemănh căsăcho nhnăthcăkimă
soát hành vi (Ajzen, 1991).
Tómăli,ăTPB phânăbităgiaăbaăloi: nimătinăậ hành vi, tiêu chună- kimă
soát, và giaăcácăcuătrúcăliênăquanăđnătháiăđ,ăchun chăquan,ăvà nhnăthcăkimă
soát hành vi. Vămtălýăthuyt,ăđánhăgiáăcáănhânăcaămtăhànhăviă(tháiăđ),ăđnhă
kin xãăhiăcaăhànhăviă(chun chăquan) và sătătin điăviăhànhăviă(nhnăthcă
kimăsoátăhànhăvi)ăviănhngăkháiănimăkhácănhauăvà có vai trò quanătrngătrongă
nghiênăcu ýăđnhăhànhăviă(Ajzen,ă1991). Doăđó,ăviăyuătănhnăthcăkimăsoátă
hànhăviăđcăbăsung,ămôăhìnhăTPBăđcăxemănhătiăuăhnăTRAătrongăvicădă
đoánă vàă giiă thíchă hànhă viă caă cáă nhână trongă cùngă mtă niă dungă vàă hoànă cnhă
nghiênăcu.
2.2.3. Thuytă choă conă búă tă hiuă quă (Breastfeeding Self-Efficacy Theory ậ
BSET)
TngătăviăkháiănimănhnăthcăkimăsoátăhànhăviătrongăTPBăcaăAjzenă
(1991),ă lýă thuytă choă conă búă tă hiuă quă (Breastfeeding Self-Efficacy Theory -
BSET) đcăđă xută biă Dennisă (1999)ă cngăxută phátă tă kháiănimătăhiuăquă
trongă lýă thuytă nhnă thcă xãă hiă (Social Cognitive Theory ậ SCT)ă caă Bandura
(1977).
* Thuyt nhn thc xã hi (Social Cognitive Theory – SCT)
Bandura (1977) đãăgiiăthích chiătităhnăv hànhăviăconăngiăsoăvi các
nhàătâmălýăhc hành vi xãăhiătrcăđó. Mô hình SCTăca Bandura (1977) là khái
nim vănhngăquytăđnh tngătác lnănhau vàănhăhng caănóăđiăvi hành vi
trong miăquană h ca ba yuăt: hành vi, các yuătăcáănhân (baoăgmăc nhnă
thc) vàămôiătrng. Miăquanăh haiăchiu caăhànhăvi vàămôiătrng làăđng lcă
đăphátătrinăhànhăviăcáănhân. Hành vi caămtăcá nhân săđiuăchnh mtăsăkhíaă
12

cnh ca môiătrng và đngăthi môiătrng săthayăđi hành vi caăcáănhânăđó.
Suyănghăvà cmăxúc caămtăcá nhân tngătácăvi hànhăđngăcaămình trênămtă