Chuyên đề: Lồng ghép giáo dục môi trường trong giảng
dạy Sinh học 9 - THCS
Chun đ: LNG GHP GIO DC MƠI TRƯNG
TRONG GING DY MƠN SINH H!C 9 – THCS
PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ:
- Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường phần nào đang xảy ra ở xung quanh ta,
do đó mọi người cần có ý thức bảo vệ nó.
- Thực tế ở trường THCS Hoài Đức tôi thấy ý thức bảo vệ môi trường của học
sinh đa số chưa cao.
- Tôi muốn góp phần giáo dục các em và nhắc nhở mọi người hãy nâng cao ý
thức giữ gìn và bảo vệ môi trường.
Từ những lí do trên nên tôi chọn chuyên đề này.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Xác đònh những khả năng khai thác lồng ghép giáo dục môi trường
trong môn Sinh học 9.
III. ĐỐI TƯNG NGHIÊN CỨU:
Khả năng khai thác, lồng ghép giáo dục môi trường trong môn Sinh học
9 giảng dạy trên lớp ở trường THCS Hoài Đức.
IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
- Khảo sát học sinh khối 9 năm học 2008 - 2009 có 60% HS nhận thức
quá đơn giản về môi trường (đa số không chú ý về môi trường). Nguyên nhân là
ý thức của các em còn thấp, phần lớn q thầy cô ít khai thác giáo dục môi
trường qua bài dạy trên lớp, sinh hoạt ngoại khóa ít, có đề cập về môi trường
nhưng các em còn thờ ơ coi nhẹ.
- Khả năng lồng ghép giáo dục môi trường trong môn Sinh học 9 giảng dạy
trên lớp.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: tham khảo sách của Bộ Giáo Dục &
ĐàoTạo, các Dự án về bảo vệ môi trường chống suy thoái của Quốc gia.
- Phương pháp điều tra học sinh, dự giờ giáo viên trên lớp, quan sát,

con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm giảm chất lượng môi
trường.
- Đạo đức môi trường: Là một thống các giá trò (hành vi, ứng xử, sự
tôn trọng, chấp hành, … mà con người thể hiện với nhau và với thiên
nhiên.
- Ngoài ra còn một số đònh nghóa mà cúng ta đã khá quen thuộc: Cân
bằng sinh thái, hệ sinh thái, quần thể, kinh tế, công nghệ môi trường …
Những vấn đề môi trường nóng bỏng hiện nay:
- Khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên phục vụ nhu cầu của con
người.
- Những vấn đề môi trường toàn cầu (nóng lên của trái đất, nước biển
dâng, băng tan, El Nino, LaNina, thủng tầng Ozon…)
- Tiêu thụ năng lượng
- nhiễm không khí, nước và đất
Thực hiện: GV - Nguyễn Văn Tiến
Trang 2
Chuyên đề: Lồng ghép giáo dục môi trường trong giảng
dạy Sinh học 9 - THCS
- Rác thải
- Nạn đói và khan hiếm nước ngọt
- Suy giảm đa dạng sinh học
- Chiến tranh hạt nhân, hóa học
- Sa mạc hóa …
II. THỰC TRẠNG
1/ Thuận lợi:
a. Cơ sở vật chất: Tương đối đầy đủ tất cả các trang thiết bò để phục vụ cho
dạy học khi thực hiện thành công chuyên đề này.
b. Giáo viên: Tất cả các thầy cô nhóm sinh đều tham gia đầy đủ các lớp bồi
dưỡng thường xuyên về giáo dục môi trường trong giảng dạy môn Sinh
học

SGK và trở thành một bộ phận kiến thức của môn học. Trong SGK THCS, kiến
thức giáo dục môi trường được lồng ghép có thể:
- Chiếm một vài chương: Ví dụ, trong SGK Sinh học 9 có 4 chương nói
về các kiến thức môi trường và bảo vệ môi trường: chương I: Sinh vật
và môi trường, chương II: Hệ sinh thái, chương III: Con người, dân số
và môi trường, chương IV: Bảo vệ môi trường.
- Chiếm một mục, một đoạn hay một câu trong bài học: Trong Sinh học
9 có bài 29 nói về “ Bệnh và tật di truyền ở người”. Trong bài này
mục cuối cùng, mục III có nêu các biện pháp hạn chế phát sinh bệnh
tật di truyền: “Đấu tranh chống sản xuất, thử, sử dụng vũ khí hạt nhân,
vũ khí hóa học và các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Sử dụng đúng
quy cách các thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc chữa bệnh”. Bài 30
nói về “Di truyền học với con người”. Trong bài này có mục cuối
cùng, mục III còn nêu lên hậu quả di truyền do ô nhiễm môi trường.
2. Dạng liên hệ
dạng này, các kiến thức giáo dục môi trường không được đưa vào
chương trình SGK, nhưng dựa và nội dung bài họ, GV có thể bổ sung kiến thức
giáo dục môi trường có liên quan với bài học qua giờ giảng bài trên lớp.
Có thể nói trong SGK Sinh học THCS và nhất là Sinh học 9 có hàng loạt
các bài học có khả năng liên hệ kiến thức giáo dục môi trường. Tuy nhiên, GV
cần xác đònh các bài học có khả năng lồng ghép và lựa chọn các kiến thức và vò
trí hay nơi có thể đưa kiến thức giáo dục môi trường vào bài học một cách hợp
lí nhất. Muốn làm được điều này có hiệu quả cao thì giáo viên Sinh học THCS
luôn phải cập nhật các kiến thức về môi trường thông qua các phương tiện
thông tin đại chúng như: Báo, đài đặc biệt qua Internet …
3. Minh họa giải pháp qua một bài dạy:

Tiết 23 - Bài 22 ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I.MỤC TIÊU: Học xong bài này HS phải:
1.Kiến thức :

Mục tiêu :
◊ Hiểu và trình bày được khái niệm đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.
◊ Kể tên được một số dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS quan sát hình 22
→ hoàn thành phiếu học tập
- HS quan sát kó hình lưu ý các đoạn có
mũi tên ngắn.
- Thảo luận nhóm thống nhất ý kiến →
điền vào phiếu học tập, các nhóm theo
dõi bổ sung.
STT Nhiễm sắc
thể ban đầu
Nhiễm
sắc thể
sau khi bò
biến đổi
Tên
dạng
đột
biến
a Gồm các
đoạn :
ABCDEFGH
-Mất đoạn
H
Mất
đoạn
b
Gồm các

CHẤT ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Mục tiêu : Nêu được nguyên nhân và vai trò của đột biến cấu trúc nhiễm
sắc thể.
Có những nguyên nhân nào gây đột
biến cấu trúc nhiễm sắc thể?
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu ví dụ 1, 2
SGK
+ VD1 là dạng đột biến nào?
+ VD nào có hại, VD nào có lợi cho
sinh vật và con người?
⇒ Hãy cho biết tính chất (lợi,hại) của
đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể?
- Giáo dục môi trường cho học sinh
thông qua câu hỏi liên hệ thực tế.
- HS tự thu nhận thông tin SGK → nêu
được các nguyên nhân vật lý, hoá học
→ phá vở cấu trúc nhiễm sắc thể.
- HS nghiên cứu ví dụ → nêu được :
+ VD1 là dạng mất đoạn.
+ VD1 có hại cho con người.
VD2 có lợi cho sinh vật.
- Hs tự rút ra kết luận
TIỂU KẾT 2:
 Nguyên nhân phát sinh
o Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể xuất hiện trong điều kiện tự nhiên
hoặc do con người.
o Nguyên nhân : Do các tác nhân vật lý, hoá học → phá vở cấu trúc
nhiễm sắc thể
 Vai trò của đột biến cấu truc nhiễm sắc thể
o Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể thường có hại cho bản thân sinh

để nhóm chúng tôi nói riêng và tổ Sinh – Hóa – Đòa – TD nói chung áp dụng chuyên
đề này trong việc dạy học đạt chất lượng và hiệu quả cao hơn.
Xin cảm ơn!
Thực hiện: GV - Nguyễn Văn Tiến
Trang 7