UBND TỈNH QUẢNG NAM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG NAM
KHOA SƯ PHẠM


Học phần: Phương pháp dạy học Tự nhiên – Xã hội
Đề tài:
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5
thông qua môn Khoa học
Giáo viên hướng dẫn : Th.s Dương Thị Thu Thảo
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Út
Lớp : ĐHGDTH-K08 Tam kỳ, tháng 05, năm 2011
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU 3
I. Lí do chọn đề tài 3
II. Mục đích nghiên cứu 5
III. Nhiệm vụ nghiên cứu 5
IV. Đối tượng nghiên cứu 5
V. Giới hạn nghiên cứu 5
VI. Phương pháp nghiên cứu 5
B. NỘI DUNG 5
I. Cơ sở lí luận 5
1. Các khái niệm có liên quan 5
a. Môi trường là gì? 5

học - kĩ thuật ngày càng nâng cao kéo theo đó là những hậu quả nghiêm trọng của
nó. Cùng với vấn đề dân số, ô nhiễm môi trường đã trở thành một trong những vấn
đề quan trọng của toàn cầu. Từ nạn lũ lụt, hạn hán, động đất, sự nóng lên của trái
đất, băng tan ở hai cực, nước biển dâng cao đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời
sống con người và gây nhiều thiệt hại lớn cho con người cũng như mọi sinh vật
trên trái đất. Môi trường đang ngày càng ô nhiễm bởi chất thải công nghiêp, chất
thải nông nghiệp,chất thải sinh hoạt, tác động của các khu công nghiệp, đô thị Ở
Việt Nam, trong tương lai không xa 90% diện tích đất trồng của đồng bằng sông
Cửu Long sẽ bị ngập nước trong vòng bốn đến năm tháng vào mùa mưa, sẽ bị ngập
mặn do sự xâm nhập của nước biển vào mùa khô. Nhiều vùng đất khác ở ven biển
cũng lâm vào tình trạng tương tự. Chất thải, rác thải ngày càng gia tăng trong khi
đó ý thức của người dân về bỏ rác đúng quy định ngày càng hạn chế, các nguồn
chất thải công nghiệp, chất thải y tế không được xử lí. Nguồn nước ô nhiểm, không
khí ô nhiểm,sức khỏe con người bi ảnh hưởng nặng nề. Sự xuất hiện của các làng
ung thư, tỉ lệ người chết do các căn bệnh xuất phát từ vấn đề môi trường ngày càng
gia tăng. Tài nguyên sinh vật cạn kiệt, thiếu nước sinh hoạt Đây phải chăng là cái
giá mà toàn thể nhân loại phải gánh chịu vì những việc làm gây ảnh hưởng đến môi
trường của mình. “Gieo gió, gặt bão” đó là quy luật nhưng quy luật đó sẽ được
thay đổi nếu mỗi chúng ta có nhận thức và ý thức về từng việc làm của mình.
Thực tế cho thấy,cách ứng xử đối với xã hội, thiên nhiên và môi trường của
mỗi người phần lớn được hình thành và căn bản được hoàn thiện ngay từ khi còn
ngồi trên ghế nhà trường. Nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi
trường trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Ở nước ta nhiều thời gian
qua nhiều văn bản đã được hình thành nhằm thể chế hóa công tác bảo vệ môi
trường trong đó có công tác giáo dục bảo vệ môi trường:
+ Nghị quyết 41/NQ/TW về bảo vệ môi trường, nghị quyết coi trọng tuyên truyền
giáo dục nâng cao nhận thức là một trong bảy giải pháp bảo vệ môi trường của
nước ta và chủ trương “Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào chương
trình, sách giáo khoa của hệ thống giáo dục quốc dân, tăng dần thời lượng và tiến
hành môn học chính khoa đối với các cấp phổ thông”

Tìm hiểu thực trạng giáo dục môi trường hiên nay để đề ra các biện pháp
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn
Khoa học.
III. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu cơ sở lí luận của việc giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5
thông qua môn Khoa học.
- Tìm hiểu thực trạng của việc giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5
thông qua môn Khoa học.
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
4
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
- Đề ra các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho
học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học.
IV. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp nâng cao chất giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua
môn Khoa học.
V. Giới hạn nghiên cứu
Vấn đề giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học ở
trường Tiểu học Trần Quốc Toản, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam.
VI. Phương pháp nghiên cứu
1. Phương pháp nghiên cứu, tổng hợp tài liệu.
2. Phương pháp điều tra
3. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
B. NỘI DUNG
I. Cơ sở lí luận
1. Các khái niệm có liên quan
a. Môi trường là gì?
- Môi trường là tập hợp bao gồm tất cả các yếu tố xung quanh sinh vật, có tác
động trực tiếp, gián tiếp, tác động qua lại tới sự tồn tại và phát triển của sinh vật.
- Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con

người Hồn nhiên trong quan hệ với mọi người, các em rất cả tin, tin vào thầy cô,
tin vào sách vở, tin vào vào người lớn và tin vào khả năng của bản thân. Các em rất
thích hoạt động và làm việc gì đó phù hợp với khả năng của mình nên có thể sớm
hình thành thói quen đối với lao động. Ở độ tuổi này, tính bắt chước của các em
còn rất đậm nét. Các em bắt chước hành vi, cử chỉ của giáo viên, của người mà các
em coi là thần tượng.
Đối với nhu cầu nhận thức: các em có nhu cầu tìm hiểu thế giới xung quanh,
khát vọng hiểu biết mọi thứ có liên quan. Nhu cầu nhận thức của các em ngày càng
tăng theo độ tuổi, nên ở lớp 2, 3 các em có nhu cầu tìm hiểu: Đây là gì? Thì sang
lớp 4, 5 các em lại muốn tìm hiểu: Tại sao có? Nó như thế nào? Nhu cầu này có thể
bị ức chế, dập tắt từ chính việc học của các em.
Cuối cùng về tình cảm: Đây là cái quan trọng để gắn kết nhận thức với với
hoạt động của trẻ. Xúc cảm của các em thường nảy sinh từ các tác động của người
xung quanh, từ các sự vật, hiện tượng cụ thể, sinh động. Tuy nhiên ở độ tuổi này
các em dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hảm cảm xúc của mình. Đồng thời tình
cảm của các em cũng rất mỏng manh, chưa bền vững và sâu sắc. Nếu các em ưa
thích đối tượng này nhưng đối tượng khác hấp dẫn hơn thì các em dễ dàng bị lôi
cuốn vào đó và lãng quên đối tượng cũ đó. Nhưng nếu cảm xúc về một sự vât, hiện
tượng, nhân vật nào đó được cũng cố thường xuyên trong cuộc sống thông qua các
hoạt động thì sẽ hình thành tình cảm sâu đậm, bền vững.
Học sinh lớp 5 là độ tuổi mà mà tính cách, nhận thức, tình cảm còn chưa bền
vững. Các em còn hồn nhiên, trong sáng và rất cả tin. Đây là đặc điểm thuận lợi để
giáo dục học sinh. Cần tận dụng những đặc điểm về tình cảm , nhận thức mà các
em đang có để kết hợp giáo dục môi trường một cách có hiệu quả. Dựa trên những
đặc trưng nhân cách đang hình thành ở học sinh tiểu học để các lực lượng giáo dục
có phương pháp giáo dục đúng đắn. Đảm bảo vừa cung cấp kiến thức, vừa hình
thành nhận thức cho học sinh.
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
6
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học

 Phòng một số bệnh qua muỗi: sốt rét, sốt xuất huyết, viêm não, viêm
gan.
 An toàn khi sử dung thuốc.
+ Vật chất và năng lượng:
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
7
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
 Tính chất, ứng dụng của một số vật liệu thường dùng: kim loại(sắt,
đồng, nhôm) và hợp kim( gang, duyara), đá vôi, gốm, gạch, ngói, xi măng, thủy
tinh, cao su, chất dẻo, tơ, sợi.
 Sự biến đơi hóa học của một số chât.
 Tầm quan trọng và cách sử dựng của một số năng lượng: than đá, dầu
mỏ, khí đốt, mặt trời, gió, nước, năng lượng điện.
+ Thực vật và động vật gồm:
 Sự sinh sản của cây xanh.
 Sự đẻ trứng và đẻ con của một số loài động vật.
+ Môi trường và tài nguyên thiên nhiên gồm:
 Một số ví dụ về môi trường và tài nguyên.
 Vai trò đối với con người. Tác động của con người đối với môi
trường tự nhiên. Dân số và tài nguyên.
5. Ý nghĩa của việc giáo dục môi trường cho học sinh
Giáo dục môi trường nhằm làm cho các em hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ
môi trường, hình thành và phát triển ở các em thói quen, hành vi văn minh, lịch sự
và thân thiện với mọi người. Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, những cảm xúc và
hình thành thói quen, kĩ năng sống bảo vệ môi trường cho các em.
Sự thiếu hiểu biết về môi trường và bảo vệ môi trường của con người là một
trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm và suy thoái môi trường. Do vậy cần
phải giáo dục cho học sinh biết và hiểu về môi trường, tầm quan trọng của môi
trường trong sự phát triển bền vững và làm thế nào để bảo vệ môi trường. Do đó
giáo dục bảo vệ môi trường là một trong những nội dung quan trọng nhằm đào tạo

Bài 48- An toàn và tránh lãng phí khi sử dựng điện; Bài 49,50- Ôn tập về vật chất,
năng lượng. Và phần lớn các bài trong chủ đề Thực vật và động vât đều có thể liên
hệ nội dung giáo dục môi trường.
Đây là cơ sở quan trọng nếu giáo viên có phương pháp giảng dạy thích hợp
sẽ đem lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục môi trường cho học sinh.
7. Nhiệm vụ giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh
 Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm giúp cho học sinh có sự hiểu biết và
sự nhạy cảm về vấn đề môi trường cùng với các vấn đề của nó. (nhận thức)
 Hình thành những khái niệm cơ bản về môi trường và bảo vệ môi
trường. (kiến thức)
 Hình thành những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và bảo vệ
môi trường. (hành vi, thái độ)
 Có những kĩ năng giải quyết cũng như thuyết phục các thành viên khác
cùng tham gia. (kĩ năng)
 Thể hiện được tinh thần, trách nhiệm trước các vấn đề môi trường và có
hành động thích hợp giải quyết vấn đề.( tham gia tích cực)
II. Thực trạng công tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn
Khoa học ở trường tiểu học Trần Quốc Toản.
1. Vài nét về trường tiểu học Trần Quốc Toản.
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
9
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
Trường Tiểu học Trần Quốc Toản tọa lạc ở số 54 đường Trần Cao Vân, thành
phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam. Trường được tách ra từ trường phổ thông cơ sở
Trần Quốc Toản và phổ thông cơ sở Lí Tự Trọng từ năm 1989. Suốt từ đó đến nay
các thế hệ thầy và trò nhà trường đã nỗ lực phấn đấu đạt được nhiều thành tích rất
đáng tự hào. Trường nhiều năm liền được công nhận là trường tiên tiến, xuất sắc,
được nhận nhiều bằng khen của tỉnh và của Bộ giáo dục. Năm 2004, trường được
Thủ tướng chính phủ tặng bằng khen. Năm 2005, được Chủ tịch nước tăng thưởng
Huân chương lao động hạng ba. Được công nhận trường đạt chuẩn quấc gia mức 1

tác giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn khoa học. Đồng thời có
1 giáo viên chiếm 16,7% cho rằng mình thỉnh thoảng có tích hợp giáo dục môi
trường cho học sinh và 83,3% số giáo viên còn lại cho rằng mình luôn thường
xuyên tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh thông qua môn
Khoa học. Tuy việc tích hợp giáo dục môi trường thông qua môn Khoa học đối với
một số giáo viên còn gặp khó khăn mà cụ thể là 4 giáo viên chiếm 66,6% cho rằng
còn gặp khó khăn, 33,45% giáo viên không cảm thấy khó khăn tuy nhiên tất cả các
giáo viên đều ý thức về trách nhiệm của mình trong công tác giáo dục môi trường
cho học sinh. Cùng với việc nhà trường luôn tạo điều kiện, giúp đỡ các giáo viên
thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, các thầy cô đã không ngừng tìm tòi học hỏi qua sách
báo, các phương tiện thông tin đại chúng để tìm hiểu, mở rộng các kiến thức về
môi trường để có thể phục vụ cho nội dung giảng dạy về môi trường, đem đến cho
học sinh những kiến thức chính xác và phong phú về các vấn đề môi trường.
Đối với môn Khoa học lớp 5, đây là môn học mà các em được tìm hiểu nhiều
kiến thức về thiên nhiên, môi trường và trong bản thân các chủ đề kiến thức như :
con người và sức khỏe, vật chất và năng lượng hay thực vật và động vật cũng có
tích hợp một số lượng lớn các kiến thức về môi trường. Thực hiện nhiệm vụ chung
là giáo dục môi trường cho học sinh thông qua môn học, hầu hết các giáo viên lớp
5 khi dạy môn khoa học đều tuân thủ các yêu cầu. Tùy từng bài học mà giáo viên
chuẩn bị về soạn bài, các kiến thức có liên quan đến giáo dục môi trường để đảm
bảo việc hình thành kiến thức bài học phải kết hợp với bổ sung kiến thức về môi
trường. Nhiều tiết học đã được các thầy cô đầu tư, chuẩn bị kĩ lưỡng.
Một điều kiện thuận lợi của trường so với các trường ở các khu vực khác là
trường có cơ sở vật chất khá đầy đủ như các phương tiện máy chiếu, tivi, đầu đĩa,
băng hình, tranh ảnh đã tạo điều kiện cho giáo viên hoàn thành tốt tiết dạy giáo
dục môi trường của mình. Theo ý kiến của 100% giáo viên lớp 5 thì cơ sở vật chất
của nhà trường đã có thể đáp ứng nhu cầu giảng dạy các nội dung giáo dục môi
trường thông qua môn Khoa học. Bên cạnh đó, học sinh là đối tượng trực tiếp tiếp
thu kiến thức, các em hầu như đều rất hứng thú khi được tìm hiểu những kiến thức
về môi trường đặc biệt những tiết học giáo viên có chuẩn bị trò chơi hay các tình

trường thường xuyên tổ chức. Theo điều tra thì có 8,2% học sinh lớp 5 thích và
91,8% số học sinh còn lại thì rất thích tham gia các hoạt động này. Bên cạnh đó
mỗi giáo viên đều tăng cường dám sát công tác lao động cũng như ý thức giữ gìn
vệ sinh trong và ngoài lớp của học sinh mình đồng thời yêu cầu học sinh tự dám sát
lẫn nhau và báo cáo với giáo viên những trường hợp vi phạm về giữ gìn vệ sinh
môi trường trên cơ sở đó giáo viên kiệp thời ren đe và chấn chỉnh.
Hầu hết các giáo viên đều luôn ý thức về mỗi việc làm của mình để trở thành
một tấm gương tốt cho học sinh noi theo. Ngoài ra các thầy cô đều luôn tìm tòi để
có hiểu biết sâu sắc hơn về vấn đề môi trường để phục vụ cho quá trình giảng dạy.
Tuy nhiên bên cạnh những mặt đạt được của việc giáo dục môi trường cho
học sinh lớp 5 thông qua môn khoa học thì vẫn còn có vấn đề tồn đọng. Trong số
hầu hết học sinh lớp năm đều hứng thú khi được tìm hiểu về môi trường thì vẫn có
một số ít các em còn thờ ơ, không chú tâm và đôi khi còn có nhiều hành vi ảnh
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
12
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
hưởng đến môi trường như vứt vỏ bánh kẹo, hộp sữa trong sân trường, hộc bàn gây
mất vệ sinh trường lớp. Đồng thời không tích cực khi tham gia các hoạt động lao
động hay các cuộc thi tìm hiểu có liên quan đến vấn đề môi trường mặc dù ngay từ
các lớp 1 đến lớp 4 các em đã được trang bị nhiều kiến thức về vấn đề môi trường.
b. Nguyên nhân của những mặt làm được và chưa làm được:
Giáo dục môi trường là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong giai đoạn hiện
nay. Tuy nhiên quá trình ấy vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn đặt biệt là
từ công tác giảng dạy. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng có thể là khách quan hoặc chủ
quan.
Một mặt là do thời gian của một tiết dạy ngắn bên cạnh những bài có nội
dung giáo dục môi trường thì đối với những bài tích hợp nội dung giáo dục môi
trường đôi khi không được giáo viên chú trọng hoặc do vấn đề thời gian chi phối.
Để có một tiết dạy môi trường sinh động, lôi cuống, thu hút được sự tập trung chú
ý của học sinh đòi hỏi phải sử dụng các phương tiện tranh ảnh đa dạng hay sử dựng

không tạo điều kiện để các em được thực hiện nhiệm vụ quét dọn phòng học nơi
các em được tiếp xúc hằng ngày để các em ý thức hơn. Với thói quen đã có người
làm thay, các em sẽ có thái độ ỉ lại. Dù được học rất nhiều về giáo dục môi trường
trên lớp thông qua môn Khoa học cũng như các môn học khác nhưng lại thiếu một
môi trường để các em thể hiện ý thức của mình sau khi đã được giáo dục thì hiệu
quả thu được sẽ ít có cơ hội phát huy trong chính hành động thực tế của các em.
III.Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5
thông qua môn Khoa học.
1. Xác định mục tiêu giáo dục môi trường trong môn Khoa học lớp 5.
 Cung cấp cho học sinh những hiểu biết về môi trường sống gắn với các
em, môi trường sống gắn với con người.
 Hình thành các khái niêm ban đầu về môi trường, môi trường tự nhiên,
môi trường nhân tạo, sự ô nhiễm môi trường, bảo vệ môi trường.
 Biết một số tài nguyên thiên nhiên, năng lượng, quan hệ khai thác, sử
dụng môi trường. Biết mối quan hệ giữa các loài trên chuổi thức ăn tự nhiên.
 Những tác động của con người làm biến dổi môi trường cũng như sự cần
thiết phải khai thác, bảo vệ môi trường để phát triển bền vững.
 Hình thành cho học sinh những kĩ năng ứng xử, thái độ tôn trọng và bảo
vệ môi trường một cách thiết thực, rằng luyện năng lực nhận biết những vấn đề về
môi trường.
 Tham gia một số hoạt động bảo vệ môi trường phù hợp với lứa tuổi,
thuyết phục người thân, bạn bè có ý thức hành vi bảo vệ môi trường.
2. Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông
qua môn Khoa học.
Giáo dục học sinh về ý thức bảo vệ môi trường là công việc không phải ngày
một ngày hai. Công việc này đòi hỏi mỗi giáo viên cần có tinh thần trách nhiệm và
tận tâm trong công việc. Căn cứ trên nội dung môn khoa học lớp 5, mỗi giáo viên
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
14
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học

bệnh trên.
 Đối với mức độ liên hệ: Phần lớn các bài trong chủ đề Thực vật và động vât
đều có thể liên hệ nội dung giáo dục môi trường.
Ví dụ : Bài 22- Mây, tre, song. Trong quá trình giới thiệu về tính chất và
công dụng của tre, mây, song, giáo viên có thể liên hệ về việc khai thác hợp lí mây,
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
15
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
tre, song phục vụ cho nhu cầu của con người, tránh khai thác một cách bừa bãi sẽ
gây cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên này.
Bài 23,24,26, cũng có thể liên hệ tương tự như vậy. Việc khai thác
khoáng sản cũng như luyện kim đem đến cho con người những vật dụng cần thiết
cho cuộc sống. Tuy nhiên, mặc trái của sự phát triển là sự suy thoái nguồn tài
nguyên và ô nhiễm môi trường do sản xuất các nguyên liệu trên. Chính vì vậy cần
có ý thức khai thác một cách hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên đó.
Bài 26 - Đá vôi, bên cạch việc giới thiệu tính chất và công dụng của
đá vôi, giáo viên có thể liên hệ nội dung giáo dục môi trường ở hai khía cạnh: thứ
nhất, việc khai thác đá vôi làm nguyên liệu để lát đường, tạc tượng, nung vôi, sản
xuất xi măng, nếu không có kế hoạch hợp lí sẽ dẫn tới cạn kiệt tài nguyên núi đá
vôi, làm thay đổi cảnh quan môi trường. Mặt khác quá trình khai thác, sử dụng đá
vôi để sản xuất các nguyên liệu nói trên có thể dẫn tới tình trạng ô nhiễm môi
trường( ô nhiễm không khí, nguồn đất, nước ).
Bài 27 - Gốm xây dựng: gạch, ngói. Ở bài học này giáo viên có thể
liên hệ: “Đất là tài nguyên quý giá không chỉ là nơi để con người sinh sống, xây
dựng nhà cửa, trồng trọt mà, là môi trường sống của các loài động, thực vật mà còn
là nguồn nguyên liệu để sản xuất gạch, ngói, làm đồ gốm phục vụ cho nhu cầu của
con người. Chính vì vậy mỗi người chúng ta cần phải góp phần vào giữ gìn và bảo
vệ tài nguyên đất, không làm cho đất bị ô nhiễm và tránh khai thác đất một cách
bừa bãi” Giáo viên có thể hỏi thêm: “Vậy ở lứa tuổi của mình, các em sẽ làm gì để
bảo vệ tài nguyên đất?” Đây là cách giáo viên có thể khơi gợi ở học sinh thức và từ

các hoạt động dạy học, giáo viên liên hệ, mở rộng tự nhiên, hài hòa, đúng mức,
tránh lan man, sa đà, gượng ép, không phù hợp với đặc trưng bộ môn.
Biện pháp 2: Sử dụng hiệu quả các phương pháp dạy học
Như chúng ta đã biết trong dạy học, để đem lại hiệu quả cao cho tiết dạy thì
yếu tố quan trọng trên hết đó chính là phương pháp dạy học, là cách thức giáo viên
tổ chức cho học sinh lĩnh hội tri thức. Đặc biệt để giáo dục môi trường cho học sinh
lớp 5 thông qua nội dung được tích hợp trong sách giáo khoa môn Khoa học thì
việc lựa chọn phương pháp dạy học lại càng phải được chú trọng sao cho đảm bảo
vừa thực hiện được mục tiêu vừa hình thành kiến thức vừa giáo dục ý thức bảo vệ
môi trường cho học sinh. Để dạy môn Khoa học có rất nhiều phương pháp nhưng
phương pháp nào là thật sự có hiệu quả cho mục đích giáo dục môi trường? Vấn đề
này cần phải được mỗi giáo viên quan tâm.
 Trước tiên phải kể đến phương pháp quan sát bởi đây là phương
pháp dạy học đặc trưng cho các môn tự nhiên-xã hội và cũng là phương pháp đem
lại nhiều hiệu quả cho giáo dục môi trường. Người ta vẫn hay nói “Trăm nghe
không bằng mắt thấy” và với lứa tuổi của học sinh tiểu học thì câu nói này tương
đối đúng bởi do đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học là tư duy trực quan, hình
tượng chiếm ưu thế hơn trí nhớ từ ngữ, logic. Các em nhớ và giữ gìn chính xác
những sự vật hiện tượng cụ thể nhanh hơn và tốt hơn những định nghĩa, những câu
giải thích bằng lời. Được trực tiếp quan sát một hiện tượng, một vấn đề hay một
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
17
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
hình ảnh sẽ đem lại sự hứng thú học tập hơn là chỉ thông qua lí thuyết suông. Khi
sử dựng phương pháp này giáo viên cần phải lưu ý thực hiện theo đúng quy trình.
- Trước tiên phải xác định mục đích quan sát. (Tức phải xác định việc tổ
chức cho học sinh quan sát nhằm mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độ gì.)
- Lựa chọn đối tượng quan sát (Trong quan sát giáo viên nên ưu tiên tổ chức
cho học sinh quan sát những sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh các em như
những khu vực có vấn đề về môi trường trong khu vực các em đang sống, nhưng

Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
huy động trí tuệ của tập thể để giải quyết một vấn đề do môn học đặt ra hoặc vấn
đề do thực tiễn cuộc sống đòi hỏi nhằm tìm hiểu hoặc đưa ra giải pháp, kiến nghị,
những quan niệm mới Trong phương pháp thảo luận học sinh giữ vai trò chủ động
đề xuất kiến nghi, tranh luận, thảo luận. Giáo viên giữ vai trò nêu vấn đề, gợi ý khi
cần thiết và tổng kết thảo luận. Trong giáo dục môi trường, phương pháp thảo luận
được sử dựng nhằm giúp học sinh huy động trí tuệ của tập thể để tìm hiểu những
vấn đề môi trường mà mình khám phá được để từ đó cùng nhau đưa ra những kiến
nghị, những phương pháp giải quyết phù hợp với thực trạng và khả năng thực hiện
của các em.
Đây là phương pháp dạy học tích cực, học sinh được tự mình bày tỏ những
quan điểm, ý kiến, thái độ và biết lắng nghe ý kiến của người khác về các vấn đề
môi trường có liên quan đến nội dung bài học. Qua đó giúp học sinh nhận thức và
có thái độ đứng đắn trong ứng xử với môi trường. Giáo viên có thể tổ chức cho học
sinh thảo luận theo nhóm hoặc cả lớp tùy theo nội dung và mục đích thảo luận.
Ví dụ : Bài 64 -Vai trò của môi trường tự nhiên đối với đời sống con
người, phần lệnh chấm hỏi với nội dung: “Điều gì sẽ xảy ra khi con người khai thác
tài nguyên thiên nhiên một cách bừa bãi và thải ra môi trường nhiều chất độc hại?”
Với nội dung này giáo viên nên tổ chức cho học sinh trao đổi, thảo luận và trình
bày ý kiến của mình trước lớp. Giáo viên cần phải tạo điều kiện để mọi học sinh
đều có cơ hội để nêu lên suy nghĩ của mình. Cuối cùng giáo viên sẽ là người tổng
kết và kết luận. Để phát huy hơn tính tức cực và vai trò tự quản của học sinh, giáo
viên có thể chỉ định cho một học sinh tự điều khiển buổi thảo luận.
Bài 65- Tác động của con người đến môi trường rừng. Ở phần dấu chấm
hỏi thứ nhất với nội dung: “Con người khai thác gỗ và phá rừng để làm gì? Nêu các
nguyên nhân khác khiến rừng bị tàn phá”.Hay ở phần dấu chấm hỏi thứ hai với nội
dung: “Theo bạn việc phá rừng dãn đến hậu quả gì?” Thay vì giáo viên trình bày lí
thuyết và học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động thì giáo viên có thể lựa
chọn những nội dung phù hợp để giao cho học sinh thảo luận theo nhóm sau đó ghi
chép kết quả thảo luận vào phiếu bài tập và đại diện trình bày kết quả thảo luận

chức cho học sinh chơi những trò chơi có nội dung học tập, vừa có tác dụng hình
thành kiến thức vừa có tác dụng giáo dục môi trường cho các em. Trò chơi sẽ tạo
hứng thú học tập cho các em vừa giúp các em nhớ bài lâu hơn do các em được học
tập một cách thảo mái thông qua trò chơi, giúp các em tiếp thu kiến thức về môi
trường một cách nhẹ nhàng. Tuy nhiên việc xây dụng trò chơi cho trẻ thông qua
môn khoa học cũng cần có nhiều lưu ý. Giáo viên phải thiết kế trò chơi đơn giản,
không chiếm quá nhiều thời gian của tiết học, phải thể hiện rõ mục đích học tập,
phải thú vị để học sinh thích tham gia và phải thu hút được đa số học sinh.
Chẳng hạn như trò chơi “nên , không nên”,trò chơi “tiếp sức” Tùy từng nội
dung bài học mà giáo viên xây dựng nội dung của trò chơi sao cho phù hợp với
mục đích giáo dục môi trường cho học sinh.
 Phương pháp đóng vai, đây là phương pháp giáo viên nên tổ chức trong
những giờ học giáo dục môi trường bởi phương pháp này giúp học sinh thể hiện
được những suy nghĩ, hành động, việc làm cụ thể của mình trong những tình huống
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
20
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
cụ thể. Đây là điều kiên để học sinh có thể phát huy khả năng giải quyết tình huống
thực tế đồng thời cũng là điều kiện để giáo viên nắm bắt kiến thức, suy nghĩ của
học sinh để có biện pháp kiệp thời điều chỉnh trong công tác tổ chức dạy học.
Đối với nội dung môn khoa học lớp 5 thì những phương pháp trên là những
phương pháp nếu giáo viên có cách tổ chức và sự đầu tư thì tiết học nhất định sẽ
đem lại nhiều hiệu quả cho công tác giáo dục môi trường. Bên cạnh những phương
pháp đó, giáo viên tùy từng bài học mà có sự lựa chọn, kết hợp giữa các phương
pháp sao cho đạt hiệu quả.
Biện pháp 3: Sử dụng có hiệu quả các hình tức tổ chức dạy học
Hình thức tổ chức cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng tiết
học, ảnh hưởng đến năng lực tiếp thu của học sinh. Có nhiều hình thức tổ chức tiết
dạy khác nhau như: trong lớp, ngoài lớp, ngoại khóa. Trong môn Khoa học, một môn
học mà học sinh có cơ hội tiếp xúc với nhiều sự vật, hiện tượng trong thế giới tự

nắm bắt thông tin về vấn đề môi trường và kể cho các bạn cùng lớp nghe trong tiết
học trên lớp.
Đối với chủ đề thực vật và động vật, với những bài có kiến thức liên quan đến
thực vật giáo viên có thể lồng ghép giáo dục môi trường, tình yêu thiên nhiên cho
trẻ bằng cách tận dụng những loại cây có trong sân trường có thể áp dụng vào bài
học. Thông qua tổ chức tiết học ngoài lớp, giáo viên sẽ phải tổ chức cho học sinh
quan sát những loại hoa có trong sân trường đối với bài Cơ quan sinh sản của thực
vật có hoa. Đó là cơ hội để trẻ học sinh gần gũi,tiếp xúc trực tiếp với thiên nhiên
nhiên góp phần giáo dục tình yêu và ý thức bảo vệ môi trường của trẻ.
Sau khi trang bị cho học sinh những kiến thức về môi trường thông qua các
bài học trong môn khoa học cũng như các môn học khác, giáo viên cần chủ động
đề xuất với nhà trường tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa như: Ngày
chủ nhật - xanh sach - đep, hay hưởng ứng ngày môi trường thế giới. Giáo viên nên
tổ chức cho học sinh tham gia quét dọn sân trường, lớp học. Tổ chức các cuộc thi
tìm hiểu về môi trường. phối hợp với Đội kêu gọi các em thực hiện kế hoạch bằng
cách thu gom giấy vụ, vỏ lon, sách báo cũ Dù là ngoài lớp hay trên lớp nếu giáo
viên có sự đầu tư, chuẩn bị kĩ lưỡng thì tất cả đều có thể đem lại hiệu quả cho công
tác giáo dục môi trường.
Biện pháp 4: Đối với giáo viên
• Giáo viên phải thường xuyên cập nhật các kiến thức, thông tin về tình
trạng môi trường đang xảy ra để đảm bảo cung cấp đầy đủ và chính xác cho học
sinh. Đồng thời phải thường xuyên trao dồi, học hỏi đặc biệt là kĩ năng sử dụng các
phương tiện dạy học trực quan bởi như vậy sẽ đem lại hiệu quả cao cho tiết học và
chi phí phát sinh sẽ ít hơn.
• Nội dung giáo dục môi trường nếu không thường xuyên được nhắc
nhở thì học sinh rất dễ mau quên do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi chi phối chính vì
vậy bên cạnh công tác giảng dạy giáo viên phải thường xuyên nhắc nhở để học sinh
khắc sau kiến thức về môi trường và bảo vệ môi trường để từ đó có được những
việc là thiếc thực góp phần bảo vệ môi trường .
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út

Biện pháp 5: Đối với nhà trường
• Nhà trường phải tăng cường công tác quản lí, giám sát tình hình học
tập và ý thức bảo vệ môi trường của học sinh đồng thời chỉ đạo trong toàn thể giáo
viên phải thực hiện đãm bảo mục tiêu giáo dục tích hợp môi trường cho học sinh
lớp 5 thông qua môn khoa học.
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
23
Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học
• Thường xuyên tăng cường công tác kiểm tra đột suất các tiết dạy Khoa
học để có thể kịp thời chấn chỉnh đối với những trường hợp giáo viên không thục
hiện đúng mục tiêu giáo dục môi trường đã đạt ra.
• Nhà trường phải tạo điều kiện để giáo viên có thể hoàn thành tốt tiết
dạy của minh như trang bị các phương tiện kĩ thuât, tổ chức các lớp tập huấn về
việc sử dụng các phương tiện trực quan để những giáo viên.
• Tăng cường xây dựng cảnh quan nhà trường xanh- sạch -đẹp, phòng
học phải đảm bảo chất lượng cần thiết để học sinh có thể học tập tốt, đầu tư những
thiết bi tiết kiệm điện, khuyến khích học sinh thi đua bảo vệ môi trường.
• Đồng thời nhà trường phải tạo nhiều điều kiện để học sinh thể hiện ý
thức của mình trong việc bảo vệ môi trường không chỉ riêng trong tiết học, khi phát
biểu bài hay giải quyết tình huống về vấn đề môi trường trong môn Khoa học mà
phải tổ chức cho học sinh tự quét dọn vệ sinh sân trường, lớp học thay vì nhiệm vụ
đó được giao cho các cô chú làm nhiệm vụ quét dọn vệ sinh.
• Phối hợp chặc chẽ với gia đình học sinh, các cơ quan, đoàn thể, hội cha
mẹ học sinh trong việc tổ chức các hoạt động về giáo duc, tuyên truyền ý thức bảo
vệ môi trường cho học sinh
C. KẾT LUẬN
Tình trạng môi trường ở nước ta nói riêng và trên thế giới nói chung đang
ngày càng nảy sinh nhiều vấn đề nghiêm trọng. Mặc dù ngày nay cùng với sự phát
triển của đời sống kinh tế, các phương tiện khoa học kĩ thuật ngày càng hiện đại.
Con người có đầy đủ điều kiện để tìm hiểu về các vấn đề môi trường. Vậy mà con

thức về môi trường đồng thời tăng hứng thú học tập cho học sinh. Không những
thế, mỗi giáo viên cần phải không ngừng tìm tòi học hỏi để nâng cao khả năng vận
dụng các phương tiện dạy học hiện đại vào tiết học góp phần tạo nên sự sinh động
cho tiết học và lôi cuốn học sinh đông thời là một tấm gương về bảo vệ môi trường
để học sinh noi theo. Để đảm bảo thông tin cung cấp cho học sinh thì mỗi giáo viên
phải tăng cường tìm tòi để nâng cao sự hiểu biết về các vấn đề môi trường để có thể
cung cấp cho học sinh các nội dung kiến thức về môi trường một cách chính xác.
Đây là một số ý kiên của cá nhân tôi, nếu những biện pháp này được toàn thể giáo
viên thực hiện một cách khoa học thì có thể hiệu quả đem lại trong công tác giáo
dục môi trường cho học sinh lớp 5 thông qua môn Khoa học sẽ được nâng cao.
Một điều quan trọng không kém khi làm công tác giáo dục là mỗi giáo viên
phải thực sự yêu thương trẻ, đến với trẻ bằng cả trái tim và lòng nhiệt tình của một
người làm nghề giáo. Nếu làm được như vậy chúng ta sẽ càng tin tưỡng hơn về một
thế hệ trẻ trong tương lai có đầy đủ tri thức và hiểu biết. Góp phần giảm thiểu
những hậu quả nghiêm trọng do ô nhiễm môi trường gây ra cho con người.
GVHD: Ths.Dương Thị Thu Thảo SVTH: Nguyễn Thị Út
25