tác phẩm tiêu biểu của nhà văn, nhà thơ từ thế kỉ X đến XV đều là
những tác phẩm viết về cuộc đấu tranh chống ngoại xâm
November 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền
Đề bài: Nhận xét giai đoạn văn học từ thế kỉ X đến thế kỉ XV có ý kiến
cho rằng: Các nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của văn học giai đoạn này,
bất luận là nhà nho hay nhà sư, hầu hết là những người có tham gia
cuộc chiến đấu chống ngoại xâm, và tác phẩm tiêu biểu của họ cũng
là những tác phẩm viết về cuộc đấu tranh chống ngoại xâm… Bằng
sự hiểu biết của em về thơ văn giai đoạn này, hãy chứng minh ý kiến
trên.
Với tư cách là những người trực tiếp nơi đầu sống ngọn gió để bảo vệ chủ quyền dân tộc, chống ngoại xâm phương Bắc, những
nhà văn nhà thơ của giai đoạn văn học từ thế X đến thế kỉ XV đã lấy đề tài chống ngoại xâm như một đề tài chủ yếu trong những
tác phẩm của họ. Cảm hứng thời đại của hào khí Đông A, của một thời Lam Sơn khởi nghĩa là chất men say, nguồn hiện thực
giúp họ sáng tạo nên những tác phẩm bất hủ cửa mọi thời đại. Rõ ràng nói đến giai đoạn văn học thời kì này, không thể không
nhắc đến bài thơ thần của Lí Thường Kiệt, Hịch tướng sĩ văn của Trần Quốc Tuấn, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi…, thơ
Phạm Ngũ Lão, Trần Quang Khải, Trương Hán Siêu, Động Dung… tất cả đã tái dựng không khí anh hùng của một thời đại anh
hùng, những anh hùng bất khuất chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước.
Mở đầu cho cảm hứng này là bài thơ thần của danh tướng Lí Thường Kiệt. Đây là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, khẳng định
sức mạnh của đất nước Đại Việt, ở đây, với sức mạnh của quân và dân nhà Lí, chiến thắng trên sông Như Nguyệt là một nguồn
thi hứng mãnh liệt làm tiền đề cho bản tuyên ngôn đầu tiên.
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đáng hành khan thu bại hư.
Có hiểu được nỗi khổ nhục của một ngàn năm Bắc thuộc mới hiểu hết được sự sảng khoái, niềm tự hào của bài thơ:
Núi sông Nam Việt, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở.
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ
(Lê Thước – Nam Trân dịch)
Hùng khí của bài thơ vút lên tận trời, nó không chỉ làm hoảng kinh kẻ thù mà còn là một niềm động viên, cố vũ tinh thần chiến

Cầm hồ Hàm Tư quan
Thái bình tu trí lực
Vạn cô thứ giang sơn.
Hay như Phạm Ngũ Lão, từ những chiến thắng, từ hình ảnh những người anh hùng thời dại, ông đã khắc tạc trong thơ tượng đài
kì vĩ của người nam nhi mang lí tưởng chống giặc ngoại xâm:
Hoành sóc giang san cáp kỉ thu
Tam quân tì hổ khí thôn Ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thỉnh nhân gan thuyết Vũ Hầu.
Tự hào và vĩ đại biết bao hình ảnh:
Múa giáo non sông trai mấy thu
Ba quân khí mạnh át sao Ngưu.
Có thể nói rằng đó là hình ảnh chung của con người Việt Nam trên con đường gian khổ để giữ gìn giang san gấm vóc. Hình ảnh
này tiêu biểu cho vẻ đẹp thời đại. Nó có giá trị khởi đầu để sau đó xuất hiện những hình ảnh kế tục mà nổi bật hơn cả là hình ảnh
chiến đấu và chiến thắng của dân tộc trong Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi.
Mười năm trường kì gian khổ, nếm mật nằm gai, mười năm ngẫm thù lớn há đội trời chung đã hun đúc nên sức mạnh long trởỉ lở
đất của nghĩa quân Lam Sơn trước quân cuồng Minh. Nếu Nam quốc sơn hà là bản tuyên ngôn độc lập thì bài Cáo bình Ngô là
bản tổng kết mười năm anh dũng, gian khổ chống giặc, mở ra một kỉ nguyên mới cho tương lai đất nước. Hiện thực đã thổi vào
thơ văn những luồng gió làm bùng sáng ngọn lửa tiêu diệt kẻ thù:
Đánh một trận sạch không kình ngạc,
Đánh hai trận tan tác chim muông.
Để rồi:
Tướng giặc bị cầm tù, như hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng,
Thần vũ chăng giết hại, thế lòng trời ta mở đường hiếu sinh.
Quả là trong Đại cáo bình Ngô niềm tự hào và tinh thần dân tộc đã lên đên đỉnh cao. Cùng với những áng thơ văn chiến đấu đời
Lí, Trần, tác phẩm là một tập đại thành cho phép chúng ta nghĩ rằng âm điệu chiến đấu và chiến thắng là âm điệu chủ yếu của giai
đoạn văn học thời kì từ thế kỉ X đến thế kỉ XV. Đây là một thời đại mà mọi tác phẩm, trước hiện thực lớn lao của đất nước, đã
hoà chung một điệu, tạo nên một khúc anh hùng ca chiến đấu và chiến thắng của một thời đại anh hùng
Read more: />pham-viet-ve-cuoc-dau-tranh-chong-ngoai-xam/#ixzz3mdoeMDrq