Bài giảng
Nhập môn Tin học
Dành cho hệ CĐ không chuyên tin
Thời lượng: 60 tiết (4 ĐVHT)
Trong đó: LT+ KT 40 tiết, TH 20 tiết
2
Phần 1: Đại cương về tin học

Thông tin, tin học

Máy tính điện tử

Biểu diễn thông tin trong máy tính

Thuật giải

Mạng máy tính

Virus máy tính
3
1. Thông tin, tin học

Khái niệm thông tin

Thể hiện thông tin: sóng ánh sáng, âm thanh, các ký hiệu (trên giấy,
gỗ đá,…)

TT làm tăng hiểu biết

Xử lý TT để tạo những TT mới, từ đó có phản ứng hợp lý và kịp thời



KH nghiên cứu về cấu trúc và tính chất của TT, về thu thập,
lưu trữ, xử lý và truyền tin

Hai bộ phận hợp thành: phần mềm (toán học, thuật toán,
chương trình) và phần cứng (thiết bị tính toán, lưu trữ, xử
lý, truyền tin)

Phương tiện kỹ thuật chính: Máy tính và thiết bị mạng
5
2. Máy tính điện tử (máy tính)

Thế hệ MT hiện nay (thế hệ thứ 5)

Tốc độ tính toán: hàng tỷ phép tính /giây

Xử lý tri thức theo ngôn ngữ trí tuệ nhân tạo

Dựa vào kích thước, hiệu suất và lĩnh vực ứng dụng chia
ra các loại MT:

PC ( VD: Xử lý văn bản)

Minicomputer (VD: Điều khiển thời gian thực)

Supermini (VD:Server trên mạng)

Mainframe (VD: Ngân hàng)

Supercomputer (VD: Dự báo thời tiết)

Thiết bị vào (Input Device): nhận các TT từ thế giới bên ngoài, biến đổi
sang dạng số rồi đưa vào bộ nhớ trong.

Thiết bị ra (Output Device): đưa TT từ bộ nhớ trong ra ngoài dưới
những dạng mà con người yêu cầu.

CU, ALU, Bộ nhớ trong tham gia trực tiếp vào xử lý số liệu , được gọi là Bộ
xử lý trung tâm (Central Processing Unit – CPU)

Thiết bị vào và thiết bị ra gọi chung là thiết bị ngoại vi (I/O Devices)

Bộ nhớ trong: ROM và RAM (dung lượng nhớ nhỏ, tính theo MB, thông tin
trong RAM mất khi máy tính mất nguồn điện)

Bộ nhớ ngoài: đĩa (dung lượng nhớ lớn, tính theo GB, có các loại: đĩa cố
định trong máy - đĩa cứng; đĩa di động - đĩa mềm, đĩa quang, ÚB)
8
3. Biểu diễn TT trong máy tính

Hệ đếm

Hệ đếm thập phân (hệ đếm cơ số 10): dùng 10 chữ số để biểu
diễn số (0, 1, 2, …, 9). Giá trị mỗi chữ số khác nhau tùy theo vị trí
của nó trong dạng biểu diễn số.

Hệ đếm nhị phân (hệ đếm cơ số 2): dùng 2 chữ số 0 và 1. Qui
ước viết số: a
n
a
n-1

n-1
x 2
n-1
+ + a
1
x 2
1
+ a
0
x 2
0

Từ hệ đếm thập phân sang hệ đếm nhị phân:
Chia nguyên liên tiếp số thập phân cho 2, lưu lại các số dư của từng
phép chia, đến khi nhận được thương là 1 thì dừng. Viết ngược dãy
số gồm thương cuối và các số dư ta thu được số trong hệ nhị phân
9
3. Biểu diễn TT trong máy tính

Hệ đếm

Ngoài ra còn có hệ hêxa (cơ số 16): dùng 10 chữ số (0, ,
9) và 6 chữ cái A (10), B (11), C (12), D (13), E (14), F (15)
để biểu diễn số

Ví dụ: 92A4BE
H

Chuyển đổi:


2
(dãy bit) ↔bộ các linh kiện
theo trạng thái đóng hoặc mở
3. Biểu diễn TT trong máy tính
11
4. Thuật giải

Khái niệm

Thuật giải (giải thuật, thuật toán) của một bài toán là một
hệ thống chặt chẽ và rõ ràng các qui tắc nhằm xác định
một dãy các thao tác trên những đối tượng sao cho sau
một số hữu hạn bước thực hiện các thao tác ta thu được
kết quả của bài toán đó.

Ví dụ: thuật giải Euclide tìm UCLN của hai số nguyên
dương a và b

Bước 1: chia a cho b tìm số dư r

Bước 2: nếu r = 0 thì UCLN = b. Dừng

Bước 3: nếu r ≠ 0 thì gán giá trị của b cho a, gán giá trị của r
cho b. Quay lại bước 1.

Xác định các thao tác

Lấy VD với hai số 51 và 87 bằng cách lập bảng thực hiện
các bước ở trên.
12

r = 0
UCLN = b
Kết thúc
Gán a = b
Gán b = r
+
-
14
4. Thuật giải

Ngôn ngữ lập trình:

NNLT là phương tiện giao tiếp giữa người và máy tính.

CT máy tính là thuật giải được viết bằng một ngôn ngữ,
được gọi là NNLT

Ví dụ: các NNLT bậc cao gần với ngôn ngữ tự nhiên, phù
hợp với tâm lý và tư duy của người lập trình

Bài tập
1. Viết thuật giải tìm max, min 2 số bất kỳ. Từ đó suy luận
thuật giải cho bài toán với 4 số.
2. Vẽ sơ đồ thuật giải bài toán “giải phương trình bậc hai”
3. Xác định input, output và thuật giải bài toán “tráo nước ở
hai cốc”
15
5. Mạng máy tính

Khái niệm

5. Mạng máy tính

LAN
18
5. Mạng máy tính

WAN (mạng khu vực, quốc gia) dựa trên một trục
xương sống – backbone

Internet
backbone
Mạng
địa
phương
Mạng
Hà
Nội
Mạng
địa
phương
19
6. Virus máy tính

Khái niệm

Là CT có khả năng tự nhân bản, sao chép vàp các CT
khác.

Đặc tính: lây lan, phá hoại, nhỏ gọn, tương thích, phát triển
kế thừa,…(gọi là virus)


Tải thông tin trên mạng

Mở e-mail,…

Phòng chống virus

Cẩn thận khi sử dụng đĩa.

Xóa file lạ

Hạn chế tải các phần mềm (mở e-mail_ không rõ nguồn gốc)

Quét virus thường xuyên, cài đặt phần mềm tự động cảnh báo
và diệt virus,…
21
Phần 2: Hệ điều hành

Khái niệm chung

Giới thiệu HĐH Windows

Quản lý thông tin

Một số chương trình tiện ích

Control Panel
22
1. Khái niệm chung


Đĩa được đặt trong ổ tương ứng. Ký hiệu: A:, B:, cho ổ đĩa
mềm; C:, D:, cho các ổ đĩa cứng, sau đó đến ổ di động và ổ đĩa
CD.

Tệp (File): đơn vị lưu trữ thông tin trên đĩa. Có thể là văn
bản, chương trình, số liệu,…

Tên tệp: <phần chính>.<phần mở rộng>, trong đó phần tên
chính do người dùng đặt (không quá 128 ký tự, không chứa
một số dấu phép toán), phần mở rộng do ứng dụng tạo file đặt

Thuộc tính: chỉ đọc (Read only), ẩn (Hidden), lưu trữ (Archive).
24
1. Khái niệm chung

Tổ chức thông tin

Thư mục ( File Folder)

Các vùng nhớ trên đĩa, chứa các file và các thư mục con
khác.

Tạo thư mục chứa các file có chung mục đích để dễ dàng
quản lý và tìm kiếm

Cây thư mục (xem trong Windows Explorer)

Đường dẫn (xem trên Address Bar)
25
2. Giới thiệu HĐH Windows