Trường THCS Xuân Phú

Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

PHỤ LỤC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ ……………………………………………………………………………………………………….
2
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ……………………………………………………………………………………… 3
I. Cơ sở lý luận của vấn đề

……………………………………………………………………………………

3
II. Thực trạng của vấn đề …………………………………………………………………………………….. 4
III. Giải pháp và tổ chức thực hiện ………………………………………………………………….…. 6
1. Nêu giải pháp ……………………………………………………………………………………….……….. 6
2. Tổ chức thực hiện ……………………………………………………………………………….……...… 8
IV. Kiểm nghiệm

……………………………………………………………………………………………..…..

12
C. NHỮNG KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT

……………………………………………………………..…..

12

1




Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

không học tốt được môn Tin học và nó cũng gây cho giáo viên rất nhiều khó khăn
trong giảng dạy.
Nói đến phương pháp dạy học hiện nay, điều phải quan tâm trước tiên đó là
kích thích được tính tích cực, chủ động của học sinh. Để làm được điều đó, việc tổ
chức hoạt động nhóm cho học sinh là một vấn đề không thể thiếu nếu không muốn
nói là rất cần thiết. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng khi tham gia hoạt động nhóm thì
bản thân mỗi học sinh luôn chủ động tư duy. Vấn đề ở chỗ là phải tổ chức như thế
nào cho phù hợp với đặc điểm, tình hình lớp mà mình đang trực tiếp giảng dạy.
Bản thân tôi, lần đầu tiên khi áp dụng việc đổi mới phương pháp dạy học, tôi
không khỏi lúng túng, nhất là khâu tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh và do đó
đã nhiều lần tôi thất bại. Do đặc thù bộ môn (TC Tin học), bàn ghế và số lượng
máy tính không đủ và phù hợp với học sinh (học lý thuyết và thực hành). Vâng!
Tôi muốn nói đến bàn để máy tính, chính loại bàn này đã làm cho tôi biết bao khó
khăn mỗi khi tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh.
Từ đó, tôi bắt đầu suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu xây dựng cho kì được cách
thức tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh học tại phòng máy. Tôi bắt đầu bằng
nhiều hình thức chia nhóm: Nhóm hai, nhóm bốn, nhóm sáu, … Nghĩa là tôi chỉ
quan tâm đến số lượng HS/1 nhóm. Dần dần đổi thành nhóm hai (mỗi nhóm có hai
HS/1 máy tính), … Tôi đã chuyển sang quan tâm đến số lượng học sinh trong
nhóm. Bây giờ tôi thấy mình đã khắc phục được rất nhiều những khúc mắc mà
trước đây tôi vấp phải. Đó cũng là lý do vì sao tôi tâm đắc vấn đề này.
Nhân đây tôi xin được trình bày ý kiến của mình. Song, bằng vốn kinh
nghiệm còn ít và khả năng của mình, tôi nghĩ rằng sẽ còn rất nhiều khiếm khuyết.
Rất mong các đồng nghiệp góp ý kiến để được đầy đủ và chi tiết hơn.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận của vấn đề
3

công thức, khái niệm… cho học sinh mà không hề chú trọng cho học sinh tìm hiểu
kỹ lưỡng bản chất lý thuyết của vấn đề.

4


Trường THCS Xuân Phú

Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

- Tuy nhiên khi thay đổi các hoạt động nhóm bản thân tôi cũng gặp khá
nhiều khó khăn:
+ Đầu tiên là nếp tư duy “Thầy đọc, trò chép” vẫn in sâu trong thói quen của
rất nhiều học sinh. Các em học bộ môn Tin học theo kiểu học thuộc lòng lý thuyết
rồi cứ thế gõ vào máy những gì đã học thuộc mà không hiểu bản chất, cốt lõi của
kiến thức.
+ Hệ thống cơ sở vật chất, phòng máy chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dạy và
học một cách tốt nhất cho giáo viên và học sinh.
+ Việc đổi mới trong hoạt động nhóm theo đề tài cần nhiều thời gian và công
sức.
Những nguyên nhân thường mắc phải khi tổ chức hoạt động nhóm
- Phân phối số lượng thành viên nhóm và số lượng công việc không phù hợp.
Chẳng hạn, với mức độ bài tập đơn giản, cần có nhanh kết quả để vào tình huống
có vấn đề mà Giáo viên huy động nhóm sáu hoặc nhóm tám thì mất quá nhiều thời
gian. Trong khi đó chúng ta chỉ cần nhóm hai là đủ.
- Khi giao việc cho nhóm hoạt động xong thì đi hướng dẫn từng nhóm. Làm
như thế sẽ mất nhiều thời gian. Đôi lúc có những nhóm khác ngoài “giết” thời gian
để chờ sự hướng dẫn của Giáo viên. Thế thì tại sao ta không hướng dẫn hay quy
ước trước cách thức tổ chức hoạt động như thế nào, các thành viên trong nhóm phải
làm những công việc gì?.

Ví dụ 1:
Khi dạy về kiến thức Hệ điều hành (Tin học 6) có thể đưa ra một vấn đề cho các
nhóm thảo luận như sau:
“Em hãy thử hình dung nếu máy tính không có hệ điều hành thì điều gì sẽ xảy ra?”
- Đây là kiến thức không được trình bày cụ thể trong SGK, vì vậy câu hỏi sẽ là
đề tài thú vị để các em tìm tòi và giải quyết. Giáo viên cho các em thoải mái trình
bày quan điểm của mình, vì đây là câu hỏi mở. Sẽ có nhiều ý tưởng được trình bày.
- Hoặc có thể cho các em học sinh cùng tranh luận về một đề tài, ví dụ giáo viên
cho vấn đề sau:

6


Trường THCS Xuân Phú

Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

Ví dụ 2:
“Có 2 quan điểm khi học gõ bàn phím (Tin học 6) như sau: Một quan điểm
cho rằng để gõ nhanh cần phải thực hành gõ nhiều và không quan tâm đến thứ tự
các ngón trên bàn phím”. Quan điểm thứ hai cho rằng để gõ bàn phím nhanh cần
học gõ bằng 10 ngón theo đúng quy tắc. Hai nhóm sẽ phải bảo vệ quan điểm của
mình.
- Như vậy sẽ có nhiều tranh cãi trong vấn đề này, mỗi nhóm sẽ có những lập
luận, dẫn chứng để bảo vệ quan điểm của nhóm mình. Đây cũng là cách để tiếp cận
kiến thức mới rất hiệu quả.
b. Tổ chức thảo luận theo nhóm lồng ghép với các thao tác thực hành trên máy
tính
Lâu nay nhiều giáo viên chúng ta vẫn có quan điểm là những tiết lý thuyết
phải dạy ở lớp, nhưng đối với bộ môn Tin học điều này không hoàn toàn đúng. Vì

tìm hiểu thiết bị đó ngay. Ví dụ: Ổ cứng, Ram, CPU, … Làm các em rất hứng thú.
2. Tổ chức thực hiện
Để tổ chức hoạt động nhóm có hiệu quả thì ngay khi nhận lớp, làm quen học
sinh - ngoài những yêu cầu theo quy chế năm học của nhà trường - Giáo viên nên
có những quy ước cách thức làm việc giữa giáo viên với học sinh, trong đó có quy
ước về hình thức hoạt động nhóm. Không phải tôi đề xuất rằng giáo viên phải thể
hiện cái “tôi” đối với học sinh, nhưng khi đưa ra những quy ước thì về sau khi
giảng dạy việc tổ chức hoạt động nhóm sẽ nhanh chóng hơn, học sinh làm việc có
khoa học hơn; việc xử lý tình huống (học sinh vi phạm những quy ước) cũng hiệu
quả hơn.
Tuỳ theo từng lớp học, từng bài học, từng phần việc cụ thể mà ta có thể chia
hoặc không chia nhóm. Cũng vậy, ta có thể chia theo nhóm hai, nhóm bốn.
a. Nhóm hai
* Đặc điểm
Hình thức chia nhóm này có thời gian hoạt động tương đối ngắn, thường dành
cho những công việc (trả lời câu hỏi, giải bài tập, làm thực hành) đơn giản, nhằm
cũng cố những kiến thức cơ bản hoặc đưa học sinh vào thực hành.
* Cách tổ chức
8


Trường THCS Xuân Phú

Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

Cho hai học sinh hợp thành một nhóm, giáo viên giao cho tất cả các nhóm
cùng giải quyết một công việc. Yêu cầu học sinh thảo luận nhanh. Sau đó yêu cầu
một vài nhóm báo cáo kết quả hoạt động. Từ đó đi đến nêu vấn đề, nếu là dạng câu
hỏi, bài tập nhằm nêu vấn đề hoặc chốt lại vấn đề, nếu là dạng câu hỏi, bài tập cũng
cố.

Cho hai học sinh cùng bàn với hai học sinh cùng bàn phía sau hợp thành một
nhóm. Giáo viên nên hướng dẫn cách hoạt động như sau: Mỗi nhóm cử một học
sinh làm nhóm trưởng, một học sinh làm thư ký (nhóm trưởng và thư ký cần luân
phiên cho những hoạt động lần sau nhằm phát huy tính tích cực chủ động của mỗi
học sinh). Cách hoạt động là:
- Thảo luận tìm cách xử lý công việc.
- Biểu quyết.
- Thống nhất kết quả hoạt động.
- Giải tán nhóm.
Giáo viên cần hướng dẫn thêm ngoài việc thảo luận, nhóm trưởng có nhiệm vụ
quyết định kết quả hoạt động của nhóm và thư ký có nhiệm vụ ghi lại đầy đủ kết
quả của hoạt động. Giáo viên nên chia việc cho các nhóm với mức độ như nhau, có
thể dùng phiếu học tập (phiếu ghi sẵn nội dung công việc). Trường hợp có công
việc khó cần giải quyết thì giáo viên nên hướng dẫn cách xử lý trước khi giao việc.
Sau khi hoạt động nhóm xong, nếu là lớp có “lý tưởng” về số lượng học sinh (số
học sinh ít, khoảng từ 25 - 30 học sinh), giáo viên yêu cầu tất cả các nhóm báo cáo
kết quả hoạt động bằng cách dán phiếu học tập lên bảng. Trường hợp nếu lớp có số
lượng học sinh lớn thì với mỗi một công việc giáo viên nên chọn ngẫu nhiên một
hoặc hai nhóm báo cáo kết quả rồi yêu cầu học sinh ở các nhóm nhận xét kết quả
lẫn nhau. Sau đó giáo viên nhận xét đánh giá kết quả hoạt động của các nhóm. Cuối
cùng đưa ra đáp án đúng bằng cách treo bảng phụ (đã chuẩn bị sẵn) lên bảng.
* Các tình huống xảy ra và cách xử lý
Hình thức chia nhóm này có thể xảy ra các tình huống sau:
- Có một số học sinh lẻ nhóm:
+ Nếu lẻ một học sinh thì cho học sinh này cùng với nhóm đó hợp thành
nhóm năm.
10


Trường THCS Xuân Phú

11


Trường THCS Xuân Phú

Tổ chức Hoạt động nhóm trong tiết dạy - học

nhau, ta được hai dãy đôi, mỗi dãy chia làm ba nhóm (hai bàn đôi trên cùng với hai
bàn đôi phía dưới hợp thành một nhóm).
Cần biểu dương những học sinh tích cực, năng động trong công việc và phê
bình những trường hợp thiếu nhiệt tình, thờ ơ trong công việc.
* Tình huống xảy ra và cách xử lý
Hình thức chia nhóm này có thể xảy ra những tình huống sau:
- Mất nhiều thời gian cho việc chia nhóm (nếu thực hiện tại phòng học). Muốn
rút ngắn thời gian thì ngay tiết học trước, sau khi hướng dẫn về nhà, Giáo viên
hướng dẫn thêm cho học sinh cách bố trí bàn ghế để chuẩn bị tiết thực hành.
- Học sinh không biết cách sử dụng thiết bị hoặc thao tác sai. Trường hợp này,
nếu xảy ra ở nhóm nào thì giáo viên hướng dẫn trực tiếp ở nhóm đó và yêu cầu học
sinh thực hiện lại. Nếu đa số các nhóm không biết cách thực hiện, giáo viên cho cả
lớp ngừng ngay hoạt động, giáo viên làm mẫu một lần sau đó yêu cầu học sinh bắt
đầu thực hiện lại. Khi đó có thể giảm bớt một số yêu cầu của công việc nhằm đảm
bảo thời gian.
IV. Kiểm nghiệm
Qua thực hiện sáng kiến kinh nghiệm, tôi đã đạt được một số kết quả sau:
- Khi áp dụng đồng thời các phương pháp trên qua quá trình đứng lớp và tiến hành
kiểm tra đánh giá đa số học sinh ngày càng hứng thú và yêu thích các tiết học lý
thuyết hơn.
- Khơi dậy cho các em có tính tự chủ độc lập trong các hoạt động thực hành, điều
đó chứng tỏ học sinh hiểu và nắm được các thao tác, nắm vững lý thuyết.
- Phát hiện được một số em học sinh có năng khiếu về Tin học nhằm tạo nguồn