TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
--------------------
LÃ THỊ HƢƠNG
ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI TRONG TẬP
TRUYỆN NGẮN THÀNH PHỐ ĐI VẮNG
CỦA NGUYỄN THỊ THU HUỆ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Hà Nội – 2015
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất tới cô giáo - Thạc sĩ Dƣơng
Thị Thuý Hằng – ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn tận tình để tôi có thể hoàn
thành khoá luận này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Ngữ Văn,
đặc biệt là các thầy cô trong Tổ Văn học Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi
giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thiện khoá luận.
Hà Nội, tháng 05 năm 2015
Sinh viên
Lã Thị Hƣơng
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những nội dung đã trình bày trong khoá luận là kết
THÀNH PHỐ ĐI VẮNG ............................................................................... 26
2.1. Không gian nghệ thuật........................................................................ 26
2.1.1. Không gian chung ........................................................................ 27
2.1.2. Không gian cá nhân ...................................................................... 31
2.2. Thời gian nghệ thuật ........................................................................... 34
2.2.1. Thời gian hiện tại ......................................................................... 35
2.2.2. Thời gian quá khứ ........................................................................ 36
2.3. Ngôn ngữ............................................................................................ 38
2.3.1. Ngôn ngữ giàu chất thơ ................................................................ 39
2.3.2. Ngôn ngữ đời thƣờng, khẩu ngữ ................................................... 43
KẾT LUẬN.................................................................................................. 47
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Sau năm 1975, cùng với sự thay da đổi thịt của đất nƣớc, đời sống
văn học Việt Nam cũng có nhiều đổi mới, cách tân đáng kể cả ở phƣơng diện
nội dung và hình thức. Văn xuôi Việt nam đặc biệt là truyện ngắn đã đạt đƣợc
những thành tựu nhất định. Đây là thể loại tự sự cỡ nhỏ, có dung lƣợng vừa
đủ giúp nhà văn phản ánh những bộn bề, phức tạp của cuộc sống trên nhiều
bình diện, góc cạnh khác nhau. Vì thế truyện ngắn ngày càng khẳng định
đƣợc ƣu thế của mình trong đời sống văn học hiện nay.
1.2. Trong nền văn học hiện đại, Nguyễn Thị Thu Huệ đƣợc xem là
một gƣơng mặt đáng chú ý, một cây bút có duyên trong lĩnh vực truyện ngắn
và dành đƣợc nhiều giải thƣởng từ những ngày đầu bƣớc chân vào văn
chƣơng, để lại nhiều ấn tƣợng trong giới nghiên cứu phê bình và độc giả. Qua
những trang viết của chị, có thể nhận ra một tƣ duy khá sắc sảo và sở trƣờng
giới nghiên cứu, phê bình. Qua khảo sát chúng tôi nhận thấy cho đến nay có
một số bài viết của các nhà nghiên cứu có uy tín quan tâm tới sáng tác của chị
ở một số khía cạnh khác nhau. Tiêu biểu trong số đó là một số bài viết:
Trong bài giới thiệu tập Truyện ngắn bốn cây bút nữ, nhà nghiên cứu
Bùi Việt Thắng cho rằng: “Chao chát và dịu dàng, thơ ngây và từng trải, đớn
đau và tin tưởng cứ trộn lẫn trong văn Nguyễn Thị Thu Huệ tạo nên tính đa
cực của ngòi bút nữ có duyên trong lĩnh vực truyện ngắn. Đọc Nguyễn Thị
Thu Huệ ta bị cuốn hút vào trong niềm vui và nỗi buồn bất tận. Đời sống hiện
lên trên từng trang sách của chị bộn bề, ngổn ngang, ấy vậy mà ngẫm kĩ nó
đâu vào đấy. Nhà văn nghiêng viết về con người trong khối mâu thuẫn vừa cố
dính kết với gia đình như một “hang ổ cuối cùng”, lại vừa nhiều ngoại lực
giằng xé, lôi kéo” [24].
Tác giả Kim Dung trong bài Đọc Hồi ức một binh nhì và Bến trần gian,
cho rằng: “Truyện ngắn của Nguyễn Thị Thu Huệ luôn có hai mặt – vừa “bụi
2
bặm” trong tả chân, vừa trữ tình đằm thắm, văn của chị vừa táo bạo vừa
thanh khiết. Một cái gì đó không thuần nhất, không đơn giản, thậm chí có khi
còn đối trọi nhau trong văn của Nguyễn Thị Thu Huệ” [3,108].
Hồ Phƣơng trong bài viết Thế hệ thứ ba in trên tạp chí VNQĐ tháng
10/1994 lại lƣu ý đến vốn sống và sự trải nghiệm trong truyện ngắn của Thu
Huệ khi nhận xét: “Trong các tác giả trẻ, Thu Huệ là cây bút hết sức sắc sảo.
Đọc Huệ tôi ngạc nhiên lắm, sao còn ít tuổi mà Huệ lại lọc lõi thế. Nó như
con mụ phù thuỷ lão luyện. Nó đi guốc trong bụng mình. Ruột gan mình có gì
hình như nó cũng biết cả” [19].
Vũ Thị Tố Nga ở đề tài Quan niệm nghệ thuật về con người trong
truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ đã xem xét một cách khá toàn diện về các
truyện ngắn của Thu Huệ và chỉ ra “tư duy hướng nội là một đặc điểm định
thể loại truyện ngắn và với văn học Việt Nam đƣơng đại.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện đƣợc mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là:
- Khảo sát và tìm hiểu cách nhìn cuộc sống và con ngƣời trong tập
truyện ngắn Thành phố đi vắng của Nguyễn Thị Thu Huệ.
- Tìm hiểu nghệ thuật thể hiện trong tập truyện ngắn Thành phố đi vắng
của Nguyễn Thị Thu Huệ
- Khẳng định vị trí của Nguyễn Thị Thu Huệ trong nền văn xuôi Việt
Nam đƣơng đại.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là hiện thực đô thị trong tập truyện
ngắn Thành phố đi vắng của Nguyễn Thị Thu Huệ trên phƣơng diện nội dung
và nghệ thuật.
4
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Chúng tôi tập trung khai thác các tác phẩm trong tập truyện ngắn Thành
phố đi vắng (Nhà xuất bản Trẻ - 2012).
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi s ử dụng các phƣơng pháp
nghiên cứu sau:
- Phƣơng pháp khảo sát, thống kê.
- Phƣơng pháp so sánh đối chiếu
- Phƣơng pháp phân tích – tổng hợp
- Phƣơng pháp liên ngành
Các phƣơng pháp nghiên cứu trên không tách rời nhau mà tƣơng tác,
bổ sung cho nhau trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài.
Nguyễn Thị Thu Huệ sinh ngày 12 tháng 8 năm 1966 tại Hà Nội. Hiện
nay, chị đang sinh sống ở Hà Nội và làm việc tại Đài Truyền hình Việt Nam.
Bố chị mất khi chị mới 17 tuổi. Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Tú là mẹ
chị, bà qua đời năm 2013. Cái tên Huệ là do chính bà đặt cho con, theo tên
nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết đầu tay Huệ đã đƣợc trình làng năm
1964. Cuốn tiểu thuyết Huệ “đứa con tinh thần” mang bao hoài bão, khát
vọng của bà, giờ đây đƣợc gửi gắm vào đứa con đầu lòng và duy nhất Nguyễn
Thị Thu Huệ. Chị đã không phụ sự kì vọng đó, đã khẳng định đƣợc tài năng
và bản lĩnh nghệ thuật của mình trên con đƣờng văn chƣơng, tiếp bƣớc những
ấp ủ từ ngƣời mẹ yêu quý.
Ngay từ khi còn nhỏ Thu Huệ sớm đã bộc lộ năng khiếu văn chƣơng và
hội họa, nhƣng chị lại mê hội họa hơn và thích trở thành họa sĩ. Thu Huệ từng
6
tâm sự: “Mình không nghĩ sau này sẽ trở thành nhà văn, thế hệ bọn mình lúc
đấy hồn nhiên lắm, không bao giờ có ước mơ phải trở thành một người nổi
tiếng, giàu sang gì đâu” [25]. Nhƣng niềm say mê và tài năng đã đƣa chị đến
với văn chƣơng. Khi vừa tốt nghiệp Khoa Văn Đại học Tổng hợp, chị giấu bố
mẹ đăng hai truyện ngắn Mưa trái mùa và Mùa hoa sấu rụng trên Báo Văn
Nghệ khiến văn đàn xôn xao một thời.
Nhƣng con đƣờng trở thành nhà văn của chị bị ngắt quãng khi chị lập
gia đình và dành toàn bộ thời gian để chăm sóc con cái. Sau hai năm ở nhà
trông con, chị quyết định vào làm biên tập viên sân khấu tại Tạp chí Văn hóa
Nghệ thuật. Cuộc sống nhàn hạ cứ thế trôi đi nếu không có một lần chị thấy
mẹ buồn. Bà tủi thân vì thấy nhiều ngƣời bằng tuổi con mình đã có tiếng tăm,
còn con mình dƣờng nhƣ quên hẳn văn chƣơng. Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc
Tú là ngƣời có ảnh hƣởng lớn đến cuộc sống và sự nghiệp viết văn của Thu
Huệ. Hiểu đƣợc tâm tƣ và sự kì vọng của mẹ, vậy là chị viết, viết nhƣ điên, cứ
giới phê bình nhƣng tác phẩm của chị vẫn có sức hấp dẫn riêng. Thu Huệ thể
hiện những vấn đề nhức nhối của cuộc sống nhân sinh một cách giản dị tự
nhiên nhƣ chính đời sống hàng ngày, nó nhƣ những thƣớc phim sống động,
chân thực về cuộc sống. Vì vậy, tác phẩm của chị “hữu xạ tự nhiên hƣơng”,
cứ lan tỏa, thấm thía vào tâm hồn bạn đọc một cách tự giác.
Hơn 20 năm cầm bút, Thu Huệ đã tạo dựng đƣợc phong cách riêng,
không lẫn với bất cứ nhà văn nào. Cho đến nay chị đã có trong tay bảy tập
truyện ngắn: Cát đợi (1992), Hậu thiên đường (1993), Phù thủy (1995), 21
truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ (2001), Nào, ta cùng lãng quên (2003), 37
truyện ngắn Nguyễn Thị Thu Huệ (2006) và Thành phố đi vắng (2012).
Thu Huệ cũng là ngƣời có duyên với các giải thƣởng và đƣợc đánh giá
cao tại các hội đồng chấm giải. Chị đạt giải nhì cuộc thi truyện ngắn của Hội
văn học Nghệ thuật Hà Nội 1986 (Một khoảng đời chờ đợi); Giải nhì cuộc thi
truyện ngắn Tác phẩm tuổi xanh báo Tiền Phong 1993 (Những đêm thắp
8
sáng); Giải nhất cuộc thi truyện ngắn NXB Hà Nội 1994, cùng năm đó chị
cũng đạt giải nhất cuộc thi truyện ngắn do Tạp chí Văn nghệ Quân đội tổ chức
cho chùm tác phẩm gồm 5 truyện ngắn (Hậu thiên đường, Biển ấm, Minu xinh
đẹp, Bảy ngày trong đời, Tình yêu ơi, ở đâu?) và nhận thƣởng của Hội Nhà văn
cho tập truyện Hậu thiên đường. Năm 2012, Thu Huệ đƣợc nhận giải thƣởng
của Hội Nhà văn dành cho tập truyện ngắn Thành phố đi vắng.
1.1.2. Tập truyện ngắn Thành phố đi vắng
Với Thành phố đi vắng, Thu Huệ quan tâm nhiều đến vấn đề đô thị
hiện đại. Thay vì kiếm tìm tình yêu, tập truyện là những ƣu tƣ về tình ngƣời
ngày một cạn kiệt thậm chí biến mất trong đô thành hiện đại. Tình ngƣời băng
giá, sự vô cảm, nỗi bất an và cái chết trở thành những ám ảnh trong đời sống
đƣơng đại. Chị chia sẻ: “Ngày trước, những câu chuyện của đời sống đến với
truyện ngắn: (X-Men có mùi trường đua, Cú mèo và rượu hoa, Không thể kết
thúc, Sống gửi thác về, Của cha, của con những cành vạn niên thanh, Thu xếp
cuối đời, Thành phố đi vắng...).
Nguyễn Thị Thu Huệ đã tâm sự: “Tôi không có ý định là phải thay đổi
phong cách, hay phải làm mới mình. Nếu có sự thay đổi, có lẽ do trong đầu
mình cảm nhận đời sống này, chiêm nghiệm về những gì đang diễn ra xung
quanh thay đổi, nên khi viết ra thì thành như vậy. Nhân vật, câu chuyện dẫn
dắt cách kể và tôi bị họ cuốn đi. Tôi sống trong đời sống của họ, thấm thía sự
tan nát của họ, và buồn bã cùng họ” [6]. Yêu mến, tìm hiểu, nghiên cứu
những truyện ngắn của chị, từ những truyện ngắn đầu tiên của thời Hậu thiên
đường đến Thành phố đi vắng dễ dàng nhận thấy đã có sự thay đổi trong cách
viết của chị. Bên cạnh những nét sắc sảo và táo bạo, bén nhạy và tinh tế, là sự
trƣởng thành, già dặn của một ngƣời từng trải với những chiêm nghiệm suy tƣ
về những giá trị cuộc đời và con ngƣời. Với ngòi bút sắc sảo và mạnh mẽ
cùng trực cảm phụ nữ tinh nhạy, tập truyện mới nhất này đã cảnh báo một đời
sống của “vô cảm, ích kỉ và thù hận và gián tiếp dự báo một tội ác kinh hoàng
10
hơn trong tương lai nếu lương tâm con người không được đánh thức”
(Nguyễn Quang Thiều).
Đã hơn hai mƣơi năm cầm bút, nhƣng Nguyễn Thị Thu Huệ vẫn luôn là
cây bút nữ không (chƣa) mệt mỏi trên hành trình sáng tạo văn chƣơng.
1.2. Hiện thực đô thị trong Thành phố đi vắng
1.2.1. Con ngƣời cá nhân trong Thành phố đi vắng
Đến với truyện ngắn của Nguyễn Thị Thu Huệ, chúng ta đến với những
trang viết tƣởng chừng nhƣ bình lặng mà không bình lặng chút nào. Ở đó,
tiềm ẩn những bất ổn, những day dứt trăn trở, những bi kịch nhân sinh của
con ngƣời. Cuộc sống và con ngƣời trong các tác phẩm của Nguyễn Thị Thu
ngƣời ngày một đi xuống. Và trong cái xã hội ấy, con ngƣời luôn đối mặt với
những khoảnh khắc tự phán xét, có những lúc nhân vật thức tỉnh, biện hộ và
giải thích, cùng với những giằng xé nội tâm quyết liệt dẫn đến trạng thái tâm
lí cô đơn của con ngƣời. Thu Huệ đã phác họa với những tình huống muôn
mặt ban ngày nhƣ một chiếc bóng mà ban đêm mới là cuộc sống thực (Người
đi tìm giấc mơ); nỗi cô đơn của ngƣời đàn bà chƣa từng đƣợc nếm vị ngọt
ngào lẫn cay đắng của hạnh phúc làm vợ, làm mẹ (Người đàn bà ám khói); cô
đơn khi không tìm thấy chỗ neo đậu cho khát vọng tình yêu (Cát đợi, Tình
yêu ơi, ở đâu?); nỗi cô đơn của ngƣời phụ nữ dƣ thừa vật chất mà thiếu tình
yêu thƣơng (Tân cảng); của ngƣời đàn ông có tài, giỏi kiếm tiền nhƣng lại cô
độc trong gia đình dƣ thừa vật chất (Nước mắt đàn ông), nỗi cô đơn của một
thế hệ khi những giá trị tinh thần của gia đình truyền thống đang dần bị mất đi
trong xã hội hiện đại (Của để dành)…. Có thể nhận thấy, trạng thái tâm lý cô
đơn trở thành tâm điểm của sáng tạo nghệ thuật trong truyện ngắn của
Nguyễn Thị Thu Huệ. Bằng khả năng nắm bắt những biến thái tinh vi trong
đời sống của con ngƣời, chị đã lý giải một thực tế tinh thần của con ngƣời
trong đời sống xã hội hiện đại. Thế giới nội tâm của con ngƣời luôn ẩn chứa
những yếu tố bất ngờ, bí ẩn. Nỗi cô đơn không chỉ tồn tại đơn thân, lẻ loi một
12
mình một bóng, mà con ngƣời còn cảm thấy nỗi cô đơn trong ngay chính ngôi
nhà, tổ ấm thân thuộc của mình khi không tìm thấy sự đồng cảm và tiếng nói
chung.
Đến với tập truyện ngắn Thành phố đi vắng, ngòi bút của Nguyễn Thị
Thu Huệ vẫn hƣớng về những phận ngƣời trong đời sống đô thành hiện đại
nhƣng những truyện ngắn của Thu Huệ hôm nay, không còn là những lát cắt,
những câu chuyện rất cụ thể về những con ngƣời cụ thể nhƣ Hậu thiên đường,
Phù thủy, cùng với cuộc sống đang đổi thay, con ngƣời cũng dần biến đổi.
tay, dây chuyền… và nếu đối tượng có chống cự, sẽ chém dằn mặt hoặc là
bắn phi tang” [12,75]. Để rồi từ đó cô luôn có cảm giác cái ác cứ quẩn quanh
bên mình và rồi cô sống khép mình hơn, cô nhận ra rằng: “Sẽ không thể tìm
nơi nào bình yên hơn nơi ch ốn của riêng mình”, “Sẽ không ra đường”, “Sẽ ở
nhà” [12,81] (Trong lúc ăn một bát phở Gia truyền).
Trong truyện ngắn cùng tên Thành phố đi vắng, một cô gái trở lại thành
phố sau 3 năm xa cách, cảnh vật không thay đổi, vẫn phố phƣờng, hàng cây,
nhà hàng, khách s ạn… Tất cả vẫn vẹn nguyên nhắc lại những kỉ niệm còn
tƣơi rói. Cô gặp lại những ngƣời xƣa: Bác tài xế xe bus, cô quản lý nhà hàng,
ông bác sĩ… Họ vẫn nhớ cô là ai nhƣng sự thân thiện khi xƣa hầu nhƣ không
còn nữa. Điều đó đã đẩy cô gái vào nỗi hoang mang cực độ khi nhận ra bản
thân lại lạ lẫm ngay trong chính không gian thân thuộc của mình. Cái thành
phố cô từng yêu say đắm vì mùi ngƣời, vì sự náo nhiệt, xô bồ, hỗn tạp nhƣng
tràn trề sức sống không còn nữa, thay vào đó là một đô thành hoang lạnh trơ
vơ. Trên mọi nẻo đƣờng kiếm tìm tình ngƣời, cô gái càng tìm càng vô vọng:
“Không còn vẻ náo động của những phố mua bán, người đi lại sắm đồ. Không
thấy các cửa hiệu mở suốt ngày đêm cho khách thập phương. Tất cả có gì đấy
như vừa được siết chặt lại về trật tự. Tiếng động cũng khác xưa” [12,267],
“Không còn sự lộn xộn của cuộc sống thị dân bao đời vẫn thế. Phố vốn dài
14
giờ thêm lạnh. Người vẫn đông nhưng hết âm thanh, như những diễn viên
câm” [12,269], “Trong xe, khách đông, ngồi kín ghế. Người đứng vai kề vai,
lặng ngắt, bàn tay nắm vào cọc sắt, hoặc kéo dây thả từ trên xuống. Người
ngồi cứng đơ như những bức tượng. Mỗi khi xe phanh gấp, tượng người bê
tông đó nghiêng nguyên khối, sau trở về vị trí cũ. Mắt ai cũng nhìn vào một
khoảng trống trước mặt, đem cho người đối diện là họ đang suy nghĩ rất sâu
về một vấn đề riêng, tất cả đều mang khuân mặt ơ hờ, bình thản. Bắt gặp ánh
yêu cháy bỏng, mùa thu nồng nàn… tôi không nghĩ con người là ông tồn tại
trong cuộc đời này” [12,85], “Cứ dật dờ đợi xuân hạ thu qua để đông về được
gặp đằng ấy rồi lại đợi… Tôi nhão người lắm” [12,94] (Rồi cũng tới nơi thôi).
Một kế hoạch cuối đời đƣợc sắp đặt nhƣ chỉ để làm trôi đi thời gian vỏn vẹn
của một dịp xông hơi của hai gái già: “Cứ nghĩ ngày bọn trẻ con đi hết, mình
già, không ở với ai được. Bây giờ đã không thì sau này càng không. Càng
nghĩ, càng thấy tao với mày ở với nhau là đủ”, “tao mới học lái xe để làm tài
xế cho mày. Mày kiếm tiền giỏi về nuôi tao. Tao chẳng ăn uống gì, chỉ thích
rượu…” [12,177] (Thu xếp cuối đời).
Cuộc sống đô thành hiện đại đã khiến cho con ngƣời sống co ro nhƣ rét
không có áo ấm, mƣa không có ô che, đời sống khó khăn đơn điệu dần dần
khiến cho con ngƣời ta mất đi cảm xúc. Khác hẳn với vẻ hào nhoáng bên
ngoài của xã hội hiện đại đầy sôi động là cuộc sống đang xoay chuyển của thế
hệ những con ngƣời Việt theo những hƣớng khác nhau: thiện – ác, tốt – xấu,
nhiệt huyết – thờ ơ, cái này có thể lấn át cái kia và ngƣợc lại. Có thể thấy
trong truyện ngắn của mình, Nguyễn Thị Thu Huệ đã khắc hoạ đƣợc những
trạng thái tâm lý khác nhau của con ngƣời. Nhân vật trong các sáng tác của
chị luôn ý thức đƣợc sự cô đơn, trống rỗng, nỗi bất an, cái ác trong đời sống
hiện đại. Thu Huệ đã mang tới một hình dung về sự hiện diện của một gƣơng
mặt đô thị mới trong lòng đô thị cũ đang không ngừng thoái triển.
16
Văn học sau chiến tranh đã bƣớc sang một quỹ đạo mới, với sự hình
thành một đội ngũ viết mới bên cạnh thế hệ cầm bút đã đi qua chiến tranh. Sự
thay đổi trong đời sống xã hội, ở đây là đời sống đô thị hiện đại đã góp phần
tạo nên những thay đổi trong đời sống văn học Việt Nam đƣơng đại. Mảng đề
tài về đô thị hiện đại có một lực hấp dẫn lớn đối với các nhà văn. Ngoài
Nguyễn Thị Thu Huệ, còn có tên tuổi của các nhà văn nhƣ Đỗ Phấn, Nguyễn
thể là một phƣơng diện đƣợc các cây bút truyện ngắn hƣớng tới.
1.2.2. Gia đình trong Thành phố đi vắng
Gia đình là một “tế bào” quan trọng của xã hội, là nơi trở về cuối cùng
của con ngƣời. Sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật, sự phát triển của đời sống
kinh tế, sự phong phú về đời sống văn hoá một mặt đã mang tới cho gia đình
hiện đại nhiều cơ hội, điều kiện tốt tạo nên nền tảng cho hạnh phúc gia đình
mặt khác cuộc sống đƣơng đại với bộn bề lo toan dƣờng nhƣ đang gây ra
những vết rạn nứt, những cơn sốc, những chia rẽ và có thể là khủng hoảng
trong đơn vị này. Con ngƣời chịu tác động từ nhiều phía: tình cảm, đạo đức,
lối sống dần bị suy thoái… Tất cả đã tạo nên bức tranh đa chiều về gia đình
hiện đại.
Trƣớc cách mạng tháng Tám năm 1945, các nhà văn hiện thực phê
phán cũng khai thác sự chông chênh, trắc trở của cuộc sống gia đình. Trong
các sáng tác của Nam Cao, số phận của gia đình Lão hạc, gia đình anh giáo
Thứ… đang đối mặt với cuộc sống nghèo đói, túng bấn nhƣng vẫn ấm tình
ngƣời. Hay trong sáng tác của Ngô Tất Tố, cái đói khổ đã chia năm sẻ bảy gia
đình chị Dậu nhƣng trong cái cay đắng ấy tình thƣơng, tình yêu, và hơi ấm gia
đình vẫn tồn tại, vẫn có chỗ đứng.
Đến với các trang viết của Thu Huệ, ta có thể thấy đƣợc chị đặc biết
quan tâm tới những vấn đề về cuộc sống của các gia đình hiện nay qua đó
muốn phản ánh hiện thực của đời sống hiện đại, mang tới cho bạn đọc những
cái nhìn đa chiều cùng những trăn trở về gia đình hiện đại trƣớc những thách
18
thức của thời cuộc – các cá nhân trong gia đình, sự biến đổi của gia đình cũng
nhƣ nhân cách con ngƣời trong hoàn cảnh mới.
Vẫn nhƣ trong các sáng tác trƣớc nhƣ Hậu thiên đường, Của để dành,
Tân cảng, Nước mắt đàn ông, Minu xinh đẹp, Một nửa cuộc đời… Thu Huệ
đã gắn lá giả cho những cành vạn niên thanh?
Đến với truyện Sống gửi thác về ta có thể thấy đƣợc trong lòng một xã
hội hiện đại nhộn nhịp, náo nhiệt ấy lại là một gia đình luôn sợ những cái xấu,
cái ác rình rập để rồi sống một cuộc sống khép kín, tách biệt với bên ngoài:
“Dương gia nhập hộ khẩu, ngôi nhà nhỏ thành luôn một thế giới” [12,38],
“Trong lúc nhai thịt rán và uống nước cam, nó được ra đường. Đấy là nơi
duy nhất được thư giãn với điều kiện là có mẹ đứng cạnh” [12,40], “Nó chưa
bao giờ được ra đường cách nhà mười mét nếu không có mẹ hoặc bố đi kèm.
Cũng chỉ được chơi trò ném ống bơ với lũ trẻ con nếu hôm đó nó lớn nhất
hội. Không thể chơi khi có đứa lớn hơn. Chả may nện vào thằng bé thì Luyến
đau lòng đứt ruột chết mất” [12,43]. Hơn thế nữa cái gia đình nhỏ bé ấy còn
dần mất đi tình thân, con ngƣời thờ ơ, lạnh nhạt với nhau, mất đi sợi dây kết
nối, chỉ với những đồng tiền là có thể cắt đứt mối quan hệ với chính ruột thịt
của mình: “Chỉ còn một cách duy nhất, hèn nhất, là cho tí tiền. Cho mày làm
vốn. Rồi mày và tao chia tay. Kết quả của chuyện không ai được chết mà phải
tất cả cùng sống, là 10 nghìn USD” [12,50], “Ông bố ngoại giao mắt mũi cân
đối như lai người Hy Lạp sau khi chi 10 nghìn USD, tâm thế thanh nhàn. Giải
quyết được biết bao day dứt, ân hận trong lòng. Đúng là không gì xoa dịu vết
thương tinh thần nhanh bằng bỏ ra một nắm tiền” [12,53], “Luyến chết, hai bố
con thằng Dương quan hệ với bà ngoại như hàng xóm thân” [12,59], “Hai bố
con từ ngày Luyến chết, mất luôn quan hệ cha con kính trọng lễ nghĩa,
chuyển thành hai thằng đàn ông trong một nhà. Bố đứng bấm máy giặt gọi
ra: “Ông còn cái gì thì ném hết vào đây, tôi quay một thể”. Con dọn bát ăn
cơm, cầm chai rượu làng Vân sóng sánh cặn bên dưới, hỏi không ngẩng mặt:
20
Copyright: Tài liệu đại học ©