Ml)C Ll)C

Trang
I. VlJONG TRIEU CHOSON v A TlJ TlJONG TAN KH6NG GIAO CHIEM

2

DIA VI DOC TON:

1. Vaj net ve vuong trieu Choson (1392-1910):

2

2. Tu tu&ng tim Kh6ng ghio chiem dja v~ d«)c ton.

17

. _- -...-

II. ANH HtJONG CUA NHO GIAO DOl V(H TINH HINH CHiNH TRI,
"'

""''

,

-

""'

'

Nguyen, d~t nien hi~u m6'i, bo nien hi~u cii cua nha Nguyen, kh6ng hQc tieng
M6ng C6, rii bo nhfrng t~p ~c cua M6ng C6 do nha Nguyen ap d~t, d6ng thO'i
d~

ra chfnh sach d6i

ngo~i

than Minh, tranh thu thO'i gian khi nha Minh m6'i

len con vuong v~n giai quyet c6ng vi~c trong nu6'c d~ 6n dinh tlnh hlnh. Vua
Kong-Min (Cung MAn Vuong: 1351-1374) da tien hanh CUQC cai each quan
tr9ng, tnr6'c het, nha vua ra tuyen b6 xoa bo nhfr:ng ca quan hanh chfnh quan
lieu, l¢ng quy~n, t6 chuc l~i co quan hanh chinh nha nu6'c, g~t bo, each chuc
nhfrng quan

}~i b~t

tai, tham nh'fing dUQ'C thang quan tie:n chuc nho vao dong

d6i quy t(>c va thay vao d6 bang cac quan van dUQ'C dao t~O, d6 d~t qua cac ky
thi. Nha vua concho tien hanh t6ng di~u tra dan s6 va d~t dai trong ca nu6'c,
b~t bu¢c cac dong t¢c 16'n phai trao l~i s6 d~t dai rna hQ chiem do~t cho chu

CU, trao tra tlf do cho nhfrng no 1~ b! cu&lg buc. Cu(>c cai each nay du9·c d6ng
dao dan chung ling h¢ va Koryo thvc sv dUQ'C coi la m¢t nu6'c d¢c l~p va tv
chu. Nam 1374, vua K6ng-Min qua dO'i, vua U-Wang (1374-1388) len n6i
ngoi m6'i 11 tu6i, m9i vi~C tri~U chfnh d~U d\fa VaO cac tU6ng rmh. Cling tlr
d6, cac phe phai n6i len va c~ tranh quyet li~t nhfu.n cliiem do~t quy~n Ivc.
N6i b~t bon ca la hai phai ch6ng Minh va than Minh, hai phai nay ch6ng d6i

d~u

Ba nam sau, nam

la Yi-Song-Kie da bu¢c nha vua

phai thoai vj va nhuang ngoi cho Yi-Song-Kie. Trieu d~i Koryo keo dai g~n 5
the ky (918- 1392) chlnh thuc s1;1p d6, trieu d~i m6i mang ten Chason duqc
thiet l~p va keo dai han ca trieu d~i tru6c d6 (1392-1910).
Da s6 y kien cua cac nha nghien Cllu Dong phuong h9C deu cho r~ng so
d1 che d¢ phong kien phuong dong keo dai la doh~ tu tuang Nho giao ngv tr!.
H~ tu tubng d6 bam r~ sau trong titng dong h9, trong rung con nguoi c1;1 th~ va

kh6 c6 th~ lay chuy~n. H~ tu tubng d6 cling chi d~o va anh hubng sau r¢ng t6i
m9i

m~t

cua doi song chinh tr!, kinh te, van boa, xa h¢i phong kien.

H~

tu

tuang do dUq'C C\} th~ hoa b~ng nhfrng lu~t phap thanh Van Va khong thaoo
van, yeu c~u m9i thanh vien J rong xa h9i phai nghiem chinh ch~p hanh.
Nghien Cllu

anh hubng cua Nbo giao doi v6i che d¢ xa h9i phong kien, c6 th~



xu~t

than kh6ng phai la nguai thu¢c

dong d6i guy t(>c 16n, t6 tien cua 6ng avling Chong- ju, phfa Bac tinh Chon-la
di cu den l~p nghi~p
dong h9

c6

aHam-htrng. T~i day, dong h9 Yi dfu dfu tra thanh m¢t

the l"gc do c6 nhi~u nguai tai gioi tren Iinh V\fc quan sv, nhi~u

ngum c6 c6ng 16n trong cu(>c chong gi~c ngo~i xam M6ng C6 ni'ra cuoi the ky
XIV va dtrgc trieu dlnh Koryo ban thuiJng, thang chuc cao trong hang vo
quan. Cha cua 6ng la Yi-Cha-Chun cilng v~y. 6ng n6i tieng trong nhfrng tr~n
danh

gi~c ngo~i

chien tranh

xfun va thanh

lo~ l~c

d~t



d~t

r~t

sang su6t, biet gianh

Koryo da suy thoai, ben trong thl n