Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA 2011 - 2015
TÊN ĐỀ TÀI:
QUYỀN CỦA NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG
LĨNH VỰC GIÁO DỤC – THỰC TIỄN TẠI TỈNH CÀ MAU

Giáo viên hướng dẫn

Sinh viên thực hiện

Thầy Dƣơng Văn Học

Trần Thị Kiều Diễm

Bộ môn: Luật Thƣơng Mại

MSSV: 5115877
Lớp: Luật Hành Chính-K37

Cần Thơ, tháng 12/ 2014

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................

Cần Thơ, ngày

....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
....................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày tháng năm 2014

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu ...................................................................................................... 2
3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu .................................................................................... 2
4. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................................. 2
5. Kết cấu luận văn ............................................................................................................ 3
CHƢƠNG 1: QUYỀN CỦA NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU TRONG LĨNH VỰC
GIÁO DỤC ......................................................................................................................... 4



Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

1.3.3.1. Giáo viên............................................................................................................... 26
1.3.3.2. Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ................................................................ 28
1.3.4. Nguồn tài chính hỗ trợ chi phí học tập cho người dân tộc thiểu số trong lĩnh vực
giáo dục.............................................................................................................................. 29
1.3.5. Sử dụng nguồn lao động sau đào tạo cho sinh viên người dân tộc thiểu số ............ 32
CHƢƠNG 2: THỰC TIỄN ĐẢM BẢO QUYỀN CỦA NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU
SÔ TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC TẠI TỈNH CÀ MAU ....................................... 35
2.1. Tình hình dân tộc thiểu số tại tỉnh Cà Mau ........................................................... 35
2.2. Thực tiễn áp dụng pháp luật quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực
giáo dục tại tỉnh Cà Mau................................................................................................. 36
2.2.1. Trong việc sử dụng, giữ gìn tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình ở lĩnh vực
giáo dục.............................................................................................................................. 36
2.2.2 Tiếp cận cơ hội học tập............................................................................................. 37
2.2.2.1. Giáo dục tiểu học và trung học ............................................................................ 37
2.2.2.2. Giáo dục phổ thông .............................................................................................. 38
2.2.2.3. Giáo dục đại học và sau đại học .......................................................................... 39
2.2.3. Cơ sở vật chất trong giáo dục .................................................................................. 41
2.2.4. Nguồn nhân lực cho hoạt động giáo dục ................................................................. 43
2.2.4.1. Giáo viên............................................................................................................... 43
2.2.4.2. Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ................................................................ 45
2.2.5. Nguồn tài chính hỗ trợ chi phí học tập cho người dân tộc thiểu số trong lĩnh vực
giáo dục.............................................................................................................................. 45
2.2.6. Sử dụng nguồn lao động sau đào tạo cho sinh viên người dân tộc thiểu số ............ 46
2.3. Hạn chế quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục tại tỉnh Cà
Mau ................................................................................................................................... 47
2.3.1. Tiếp cận cơ hội học tập............................................................................................ 47

Giáo dục và Đào tạo

DTTS

Dân tộc thiểu số

PTDT

Phổ thông dân tộc

PTDTNT

Phổ thông dân tộc nội trú

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

KT - XHĐBKK

Kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Nhà nước Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn nữa đến việc giáo dục cho con em đồng
bào DTTS, cần tạo điều kiện cho người DTTS được đến trường và có nhiều chính sách
ưu tiên để giúp các em được bình đẳng như những dân tộc khác để vươn lên vượt khó
trong cuộc sống.

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

Quyền của người DTTS nhất là trong lĩnh vực giáo dục hiện nay đã được Đảng,
Nhà nước chú trọng và quan tâm rất nhiều, vì họ là một trong những người dễ bị tổn
thương và thiệt thòi nhất, nếu không được quan tâm và bảo vệ tốt sẽ dễ bị mất đi những
quyền được hưởng trong vấn đề giáo dục của họ.
Việc giải quyết các vấn đề khó khăn của đồng bào DTTS bao gồm nhiều vấn đề
như: Sự đói nghèo, dân trí thấp của các dân tộc, nhất là các dân tộc ở vùng sâu, vùng
xa; sự khác nhau về văn hóa, phong tục, tập quán, tôn giáo và ngôn ngữ…Tuy nhiên,
vấn đề quan trọng hơn đó là vấn đề giáo dục của con em đồng bào DTTS trong pháp
luật hiện nay. Do đó, mà người viết chọn đề tài: “Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số
trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau” để nghiên cứu làm luận văn
tốt nghiệp Cử nhân Luật của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài được thực hiện với mục đích nghiên cứu và làm sáng tỏ các quy định của
pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng pháp luật trong vấn đề
quyền của người DTTS trong lĩnh vực giáo dục tại tỉnh Cà Mau. Qua đó, người viết
muốn chỉ ra những hạn chế cần được khắc phục từ đó đề xuất những biện pháp mang
tính khả thi trong lĩnh vực giáo dục cho người DTTS, nhằm tăng cường hơn nữa vấn đề
giáo dục cho người DTTS trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội hiện

viết phân tích vấn đề quyền của người DTTS trong lĩnh vực giáo dục.
Chƣơng 2: Thực tiễn đảm bảo quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh
vực – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau.
Người viết nêu ra những chính sách pháp luật của tỉnh Cà Mau về vấn đề giáo
dục như vấn đề: tiếp cận giáo dục, tạo cơ sở vật chất cho giáo dục, đầu tư cho giáo viên
người dân tộc, giáo dục văn hóa – ngôn ngữ dân tộc. Cùng với đó, là đưa ra những hạn
chế để đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện hơn nữa cho người DTTS trong vấn đề
giáo dục.

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

CHƢƠNG 1: QUYỀN CỦA NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG
LĨNH VỰC GIÁO DỤC
1.1.

Khái quát chung về dân tộc thiểu số

1.1.1. Khái niệm dân tộc thiểu số
Dân tộc thiểu số theo tiếng Latinh (minorité ethnique) là thuật ngữ có nhiều
định nghĩa khác nhau trên thế giới, tùy theo khái niệm của từng bộ môn nghiên cứu hay
quan điểm của mỗi quốc gia.
Đứng trên phương diện nhân chủng học, các nhà nghiên cứu cho rằng dân tộc
thiểu số được chia ra làm 2 thành phần:
 Dân tộc thiểu số có nguồn gốc lịch sử (minorités historiques) là tập thể tộc
người đã có mặt trên vùng lãnh thổ từ lâu đời mà người ta thường gọi là dân tộc bản

tịch của khối Âu Châu”2.
Tại Khu vực Đông Nam Á, thuật ngữ DTTS vẫn là một chủ đề đang ở trạng thái
lu mờ, tùy theo quan điểm của mỗi quốc gia và góc nhìn của mỗi bộ môn và tại Hội
luận 14-9-2013 khái niệm về dân tộc thiểu số và dân tộc bản địa thì: Dân tộc thiểu số là
nhóm công dân của quốc gia có chủ quyền đến định cư tại một nước khác và được
chính quyền công nhận họ như nhóm người có quy chế cư trú thường trực hay công
dân của quốc gia này”3. Ví dụ như dân tộc thiểu số: Chăm, Tày, Khmer, Nùng… Còn
dân tộc đa số là dân tộc kinh ( tại Việt Nam).
Như vậy, có thể hiểu, DTTS là những dân tộc có số dân ít hơn dân tộc đa số,
chiếm tỉ trọng thấp trong tương quan so sánh về số lượng dân số trong một quốc gia đa
dân tộc, là cộng đồng người có mối quan hệ chặt chẽ và bền vững, có ngôn ngữ riêng
và những nét văn hóa đặc thù.
1.1.2. Phân biệt dân tộc thiểu số và người bản địa
“Người bản địa” là khái niệm có nguồn gốc lịch sử gắn liền với thời kỳ các
nước theo chủ nghĩa thực dân, đế quốc tiến hành chiến tranh xâm lược và áp đặt thống
trị lên các quốc gia khác. Chiến lược di dân, khai thác thuộc địa của họ đã dẫn đến sự
phân hóa, và đã hình thành hai nhóm hay hai tầng lớp xã hội. Thứ nhất, tầng lớp những
người nước ngoài bao gồm “các quan cai trị” cùng với những người di dân đến đây làm
ăn và có mối quan hệ mật thiết với bộ máy cai trị và thứ hai là cộng đồng người dân
thuộc địa, được gọi là “người bản địa” hoặc “người bản xứ.”4
Dân tộc thiểu số và người bản địa là hai khái niệm khác nhau được sử dụng
chính thức trong các văn bản của Liên Hợp Quốc, tuy có mối quan hệ với nhau, song
hoàn toàn khác nhau về nội dung, nhất là về bản chất và ý nghĩa chính trị.
Dân tộc thiểu số là “nhóm công dân của quốc gia có chủ quyền đến định cư tại
một nước khác và được chính quyền công nhận họ như nhóm người có quy chế cư trú
thường trực hay công dân của quốc gia này”, còn người bản địa “là tập thể tộc người đã
2

Tư liệu: Convention-cadre du Conseil de I’Europe pour la protection des minorites nationales.
Hội Luân 14-9-2013: Khái niệm về dân tộc thiểu số và dân tộc bản địa,

khu vực riêng biệt mà xen kẽ với các dân tộc khác trong phạm vi của tỉnh, huyện, xã và
các bản mường7.
 Đời sống – kinh tế
Theo báo cáo của Ủy ban Dân tộc về tình hình thực hiện công tác dân tộc đến
năm 2014, thì nhờ thực hiện tốt công tác dân tộc, hiệu quả của chính sách dân tộc, tình
hình kinh tế - xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc vùng núi
có những bước chuyển biến quan trọng. Phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo đạt
được nhiều kết quả to lớn: Từ sản xuất mang tính tự cung, tự cấp là chính, đến nay
vùng dân tộc và miền núi bước đầu đã hình thành một số vùng sản xuất hàng hóa, một

5

Hội Luân 14-9-2013: Khái niệm về dân tộc thiểu số và dân tộc bản địa,
o/index.php?option=com_content&view=article&id=922:hoikuna&catid=45:quandiem
xahoi&Itemid=61, [truy cập ngày 11-10-2014].
6
Khái quát chung về cán bộ công chức người dân tộc thiểu số, [truy cập ngày 18-10-2014].
7
Phan Trung Hiền, Lâm Bá Khánh Toàn, Võ Nguyễn Nam Trung, Tài liệu hướng dẫn học tập Luật Hành chính
3, tr 15.

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

số nơi đã xây dựng được mô hình sản xuất có hiệu quả, xuất hiện nhiều hộ DTTS làm
kinh tế giỏi.

hút gần 70 nghìn học sinh dân tộc nội trú các cấp theo học.
GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

Tóm lại, dân số giữa các dân tộc không đều nhau nên việc thực hiện các chính
sách chưa đáp ứng hết giữa các dân tộc với nhau, điều kiện tiếp cận cơ hội học tập đối
với người DTTS còn khó khăn, tỷ lệ học sinh đến trường còn thấp, cuộc sống của đồng
bào DTTS còn nghèo. Vì vậy, Đảng và Nhà nước cần quan tâm nhiều hơn nữa đối với
quyền của người DTTS để họ có thể tiếp cận với giáo dục được tốt hơn.
1.2. Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số
1.2.1. Tính chất quyền của người dân tộc thiểu số
1.2.1.1. Tính chất của các quyền của các nhóm tập thể
Khái niệm người thiểu số được xem xét như một nhóm (group), một cộng đồng
(community) hoặc một dân tộc (people) và vì vậy, các quyền của người thiểu số cần
được xem xét dưới góc độ các quyền của nhóm hay các quyền tập thể.
Trên thực tế, mặc dù cách diễn đạt trong hầu hết các văn kiện quốc tế liên quan
đến người thiểu số và có nhấn mạnh tính chất quyền của cá nhân; tuy nhiên, các văn
kiện này cũng đồng thời xác định, các cá nhân thuộc nhóm các DTTS có thể hưởng thụ
các quyền đó một mình hoặc cùng với thành viên khác của dân tộc mình. Thêm vào đó,
các văn kiện này đã thừa nhận một loạt các quyền của người thiểu số mà xét về cách
hưởng thụ, thực hiện, chúng mang tính chất của các quyền của nhóm hoặc tập thể
(quyền được hưởng thụ nền văn hóa, được sử dụng tiếng nói, chữ viết riêng…) như tại
Điều 27 của Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị 1966 được quy định như
sau: Ở những quốc gia có nhiều nhóm thiểu số về sắc tộc, tôn giáo và ngôn ngữ, những
cá nhân thuộc các nhóm thiểu số đó, cùng với những thành viên khác của cộng đồng
mình, không bị khước từ quyền có đời sống văn hóa riêng, quyền được theo và thực

Bên cạnh đó, người DTTS lại là một trong những nhóm người dễ bị tổn thương
trong xã hội, họ thường bị bỏ quên và bị gạt ra bên ngoài xã hội, nên so với các dân tộc
đa số, họ cần được tôn trọng, bảo vệ và cần được quan tâm hỗ trợ, như họ có quyền
được nhà nước hỗ trợ về mọi mặt để phát triển đồng đều trong xã hội, quan điểm chỉ
đạo của Nhà nước Việt Nam là những điều kiện ưu đãi cho người DTTS nâng cao đời
sống vật chất tinh thần của họ, từ đó hỗ trợ cho họ thực hiện các quyền bình đẳng, từng
bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các dân tộc. Từ chủ trương đó, Chính phủ
Việt Nam đã ban hành nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở các vùng tập
trung nhiều dân tộc ít người, trong đó có chương trình 135 về phát triển kinh tế - xã hội
các xã đặc biệt khó khăn, hỗ trợ đất ở và đất sản xuất và các nhu cầu thiết yếu phục vụ
cho việc sản xuất và đồng bào nghèo DTTS, và đặc biệt là chính sách giáo dục.
1.2.1.3. Cá nhân dân tộc thiểu số
Nói đến quyền của người DTTS thì chủ thể quyền ở đây không ai khác hơn là
các cá nhân, thành viên của người DTTS. Vì quyền của người DTTS là một trong
những quyền đặc thù riêng nên chủ thể quyền ở đây chỉ có thể giới hạn là người DTTS
trong cộng đồng của họ. Ngoài ra, chủ thể quyền cũng có thể là một nhóm người, tập
thể người DTTS, cùng chung tay thực hiện quyền của mình thông qua mỗi hoạt động

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

từng cá nhân. Cá nhân ở đây có thể là bất kỳ ai, cũng có thể là giữa những người DTTS
với nhau, đều là những chủ thể trực tiếp thực hiện các quyền của người DTTS.
Như vậy có thể hiểu rằng, quyền của người DTTS là một trong những quyền
mang tính đặc thù riêng biệt chỉ có ở những cá nhân của cộng đồng người DTTS mà
thông qua nó, những cá nhân này có thể thực hiện được những đặc điểm riêng của


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

cơ bản của con người về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa hoặc về bất kỳ lĩnh vực nào
khác của đời sống công cộng. Định nghĩa này được sử dụng như là cơ sở cho nhiều văn
kiện liên quan đến phân biệt chủng tộc. Phân biệt chủng tộc là một trong những hành vi
bất hợp pháp rất nghiêm trọng, nó xảy ra ở rất nhiều khu vực trên thế giới.
Qua điều này cho thấy rằng, “phân biệt chủng tộc” cũng có nghĩa là sự phân biệt
đối xử dựa trên dân tộc hoặc người gốc dân tộc ở việc hưởng thụ quyền của họ trong
mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có đề cập đến lĩnh vực giáo dục của người
DTTS.
Vì vậy, để không có sự phân biệt đối xử với người DTTS dựa trên nguồn gốc
dân tộc và đặc tính thiểu số của họ thì “Các quốc gia thành viên, trong trường hợp cho
phép, sẽ có những biện pháp đặc biệt và cụ thể trong các lĩnh vực để đảm bảo sự phát
triển phù hợp và bảo vệ một số nhóm chủng tộc hoặc các cá nhân thuộc các chủng tộc
đó, với mục đích nhằm giúp họ được hưởng đầy đủ và bình đẳng các quyền của
mình”8.
Bên cạnh đó, “Để phù hợp với những nghĩa vụ cơ bản nêu trong Điều 2 của
CRD, các quốc gia thành viên cam kết sẽ cấm và loại trừ nạn phân biệt chủng tộc dưới
mọi hình thức và đảm bảo quyền bình đẳng trước pháp luật của mỗi người, không phân
biệt chủng tộc, màu da, hay nguồn gốc dân tộc, đặc biệt được thừa hưởng nhiều quyền
trong đó có quyền được Giáo dục và Đào tạo”9.
Như vậy, theo CRD, dù các DTTS có khác nhau về nguồn gốc dân tộc đi chăng
nữa thì trong việc được GD&ĐT, họ đều được đối xử bình đẳng như nhau mà không có
sự phân biệt, kỳ thị nào. Trong việc giáo dục, người DTTS có điều kiện tốt hơn để
nâng cao kiến thức và phát huy tài năng của mình.
Để bảo vệ tốt hơn quyền của người DTTS, Công ước còn quy định: “Các quốc
gia thành viên cam kết sẽ thông qua những biện pháp khẩn trương và hiệu quả, đặc biệt
trong lĩnh vực giảng dạy, giáo dục, văn hóa và thông tin nhằm chống lại các định kiến
có thể dẫn tới phân biệt chủng tộc và để khuyến khích sự hiểu biết, lòng khoan dung và

quyền tham gia một cách tích cực vào đời sống văn hóa, tôn giáo, xã hội, kinh tế và đời
sống cộng đồng.12
Những thành viên của cộng đồng DTTS còn có thể thực hiện quyền của họ với
tư cách cá nhân cũng như trong cộng đồng cùng với các thành viên khác trong nhóm
của họ mà không có bất kì sự phân biệt đối xử nào.13
Các quốc gia phải thực hiện những biện pháp để tạo điều kiện thuận lợi cho
những người DTTS được thể hiện những đặc điểm riêng của họ, và được phát triển văn
hóa, ngôn ngữ, truyền thống, tập quán của họ, trừ khi những việc cụ thể đó vi phạm
pháp luật quốc gia và trái với các chuẩn mực quốc tế.14

10

Điều 7 Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt, đối xử về chủng tộc, 1965.
Khoản 1 Điều 2, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992.
12
Khoản 2 Điều 2, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992.
13
Khoản 1 Điều 3, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992.
14
Khoản 2 Điều 4, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992.
11

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


vệ các quyền nhân thân tại Điều 25, quyền xác định dân tộc tại Điều 28 và quyền kết
15

Khoản 3 Điều 4, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992
16
Khoản 4 Điều 4, Tuyên ngôn về quyền của những người thuộc các nhóm thiểu số về dân tộc, chủng tộc, tôn
giáo và ngôn ngữ, 1992.

GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

hôn giữa các dân tộc tại Điều 39; Và Bộ luật tố tụng Hình sự năm 2003 tại Điều 24; Bộ
luật tố tụng Dân sự năm 2004 tại Điều 20; Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002 tại
Điều 10 đều quy định: “Người tham gia tố tụng có quyền dùng tiếng nói, chữ viết của
dân tộc mình và cần có người phiên dịch”.
Từ đó cho thấy rằng, thể hiện sự bình đẳng, công bằng của mọi công dân trước
pháp luật và bình đẳng giữa các DTTS với nhau. Đồng thời, cũng góp một phần nhỏ
vào việc các DTTS có thể giữ gìn được ngôn ngữ dân tộc của mình.
b. Nghị định 05/2011/NĐ-CP
Nghị định này quy định trong công tác dân tộc cần “Đảm bảo việc giữ gìn tiếng
nói, chữ viết, bản sắc dân tộc, phát huy những phong tục tập quán và truyền thống văn
hóa tốt đẹp của dân tộc”17.
Nghị định đã đề cập đến “Tiếng nói, chữ viết và truyền thống văn hóa tốt đẹp
của các dân tộc được đưa vào quá trình giảng dạy trong các trường phổ thông, trường
phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú, trung tâm giáo dục thường

Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

Nghị định còn quy định chính sách dành cho giáo viên dạy tiếng DTTS quy định
về cơ sở vật chất cho việc dạy học là trả lương dạy thêm giờ, còn đối với người học
được Nhà nước đảm bảo sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, vở viết phục vụ việc học
tiếng DTTS. Chính những quy định này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thành viên của
cộng đồng DTTS có điều kiện được giáo dục học tiếng mẹ đẻ của mình, và nâng cao
chất lượng giáo dục cho tiếng DTTS và cũng góp phần bảo vệ bản sắc dân tộc của dân
tộc mình.
d. Quyết định 1270/QĐ-TTg
Quyết định này phê duyệt đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa các DTTS ở Việt
Nam đến năm 2020, tập trung ưu tiên cho phát triển văn hóa các DTTS ít người, các
dân tộc không có điều kiện tự bảo vệ và phát huy các di sản văn hóa dân tộc mình. Với
địa bàn miền núi, vùng DTTS, cùng với địa bàn các DTTS có nguy cơ bị biến dạng văn
hóa22.
Mục tiêu của đề án là bảo tồn và tôn vinh các giá trị văn hóa. Trên cơ sở đó, đưa
ra các nhiệm vụ trọng tâm như: bảo tồn khẩn cấp văn hóa của các DTTS ít người; xây
dựng đời sống văn hóa các DTTS; coi trọng việc tổ chức và thực hiện việc bảo tồn văn
hóa23.
Từ những mục tiêu và nhiệm vụ đó, đề án đã đưa ra các biện pháp hữu hiệu để
bảo tồn bản sắc văn hóa các DTTS, góp phần tạo điều kiện cho các DTTS phát huy tối
ưu quyền của mình.
e. Quyết định 2472/QĐ-TTg
Quyết định này quy định về việc Nhà nước cấp (không thu tiền) một số ấn phẩm
báo, tạp chí cho vùng DTTS ở miền núi, vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 -2015,
nhằm tăng cường công tác thông tin, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, chính trị, xã
hội, văn hóa vùng DTTS.24

22


xuất và nhất là giải quyết việc làm cho đồng bào DTTS nghèo.
Qua Quyết định này cũng đã phần nào góp phần trong việc xây dựng khối đại
đoàn kết toàn dân tộc nhằm tạo điều kiện để cải thiện đời sống của đồng bào DTTS
nghèo, đời sống khó khăn có ý nghĩa quan trọng không chỉ về phát triển kinh tế mà còn
góp phần đảm bảo sự ổn định chính trị - xã hội, quốc phòng an ninh.
b. Nghị quyết 30a/2008//NQ-CP
Nghị quyết này quy định về chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững
đối với 61 huyện nghèo. Theo chủ trương của Đảng và Nhà nước ta thì xóa đói giảm
nghèo là: nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp
khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, địa bàn và giữa các dân tộc, nhóm
dân cư.
Mục tiêu của Nghị quyết là: Tạo sự chuyển biến nhanh hơn về đời sống vật chất,
tinh thần của người nghèo, đồng bào DTTS thuộc các huyện nghèo, bảo đảm đến năm
2020 ngang bằng các huyện khác trong khu vực. Mục tiêu cụ thể đến năm 2010 là:
Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 40% (theo chuẩn nghèo quy định tại Quyết định số
170/2005/QĐ-TTg ngày 8 tháng 7 năm 2005); cơ bản không còn hộ dân ở nhà tạm; cơ
bản hoàn thành việc giao đất, giao rừng; trợ cấp lương thực cho người dân ở những nơi
GVHD: Thầy Dƣơng Văn Học

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

không có điều kiện tổ chức sản xuất, khu vực giáp biên giới để bảo đảm đời sống. Mục
tiêu cụ thể đến năm 2015: Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức ngang bằng mức trung bình
của tỉnh. Mục tiêu cụ thể đến năm 2020: Giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống mức ngang bằng
mức trung bình của khu vực.
Thông qua Nghị quyết này có rất nhiều chính sách hỗ trợ trong việc giảm nghèo,
đặc biệt là đối với đồng bào DTTS nghèo như: hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, tăng thu

SVTH: Trần Thị Kiều Diễm


Quyền của ngƣời dân tộc thiểu số trong lĩnh vực giáo dục – Thực tiễn tại tỉnh Cà Mau

cao đi học tăng nhanh, số học sinh vào lớp 1 và lớp 6 được huy động hết, số trẻ 5 tuổi
đi học mẫu giáo đạt 99,8% và không phải tự nấu ăn mà để dành thời gian cho việc học
bài, tham gia hoạt động vui chơi, ngoại khóa.
Để tiếp tục thực hiện đề án trên từ năm 2013 -2015 thì Bộ GD&ĐT đã đề ra
mục tiêu: đảm bảo 100% trẻ em đều được đến trường và được hưởng các chính sách hỗ
trợ chi phí học tập.
b. Quyết định số 239/QĐ-TTg
Quyết định quy định rất cụ thể về phê duyệt đề án phổ cập giáo dục mầm non
cho trẻ 5 tuổi giai đoạn 2010 – 2015. Mục tiêu cụ thể của quyết định là: Nâng cao chất
lượng chăm sóc, giáo dục đối với các lớp mầm non 5 tuổi, giảm tỷ lệ trẻ suy dinh
dưỡng, phấn đấu đến năm 2015 có 100% trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non được
học chương trình giáo dục mầm non mới, chuẩn bị tốt cho trẻ vào học lớp 1. Tiêu
chuẩn phổ cập là: Đối với xã, phường, thị trấn: Huy động 95% trở lên số trẻ em năm
tuổi ra lớp, trong đó có ít nhất 85% số trẻ em trong độ tuổi được học 2 buổi/ngày trong
một năm học. Đối với huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh: Bảo đảm 90% số xã,
phường, thị trấn đạt tiêu chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi. Đối
với tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: bảo đảm 100% số huyện, quận, thị xã thuộc
tỉnh đạt tiêu chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi. Đến năm 2015,
quy mô trẻ em mầm non 5 tuổi của cả nước là 1.378.600 cháu. Trong đó, công lập là
1.097.700 cháu, chiếm tỷ lệ 79,6%; ngoài công lập là 280.900 cháu, chiếm 20,4%; duy
trì 70% số trẻ 3 đến 4 tuổi đến lớp mẫu giáo và 25% số trẻ đến nhà trẻ.
1.3.1.2. Giáo dục phổ thông
Quyết định 49/2008/QĐ-BGDĐT
Quyết định ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của trường Phổ thông dân
tộc nội trú, thì hàng năm cả nước đã tuyển sinh vào các Trung học phổ thông như sau: