Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mục lục
Trang
Lời mở đầu........................................................................................................2
Phần I: Toàn cầu hoá kinh tế và ...................................................................4
hội nhập kinh tế quốc tế ..................................................................................4
1. Toàn cầu hoá kinh tế...................................................................................................4
2. Vai trò của các chủ thể, các thể chế khu vực và toàn cầu trong việc thúc đẩy
toàn cầu hoá................................................................................................................6
3. Những tác động thúc đẩy quá trình toàn cầu hoá......................................................9
Phần II: Tác động của toàn cầu hoá kinh tế ................................................10
và hội nhập kinh tế quốc tế............................................................................10
1. Tác động của toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế. ..........................10
2. Tính hai mặt của toàn cầu hóa................................................................................12
Phần III: Những cơ hội vợt qua thử thách hội nhập kinh tế có hiệu quả.
Biện pháp hội nhập .......................................................................................17
có hiệu quả......................................................................................................17
1. Những cơ hội trong quá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới........18
2. Những thách thức........................................................................................................22
3. Biện pháp hội nhập có hiệu qủa.................................................................................23
Kết luận...........................................................................................................29
Các tài liệu tham khảo...................................................................................30
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành một xu thế lớn
của nền kinh tế thế giới và mối quan hệ kinh tế quốc tế trong thời đại ngày
nay.Những phát triễn mạnh mẽ về khoa học và công nghệ đã góp phần đẩy nhanh
quá trình quốc tế hoá nền kinh tế thế giới. Thơng mại thế giới đã tăng lên nhanh
chóng. Với sự ra đời của các th chế toàn cầu và khu vực nh WTO (tổ chức thơng
mại thế gới), EU (cộng đồng châu âu), APEC (diễn đàn hợp tác kinh tế Châu á -
sự du nhập những văn hoá và lối sống không phù hợp với truyền thống và bản
sắc dân tộc của mỗi quốc gia. Quá trình toàn cầu hoá đang thúc đẩy mạnh mẽ
sự hội nhập của các nớc vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Hoà trong bối cảnh
đó cùng với phơng châm Đa dạng hoá đa phơng hoá quan hệ và là bạn với tất
cả các nớc trong cộng đồng thế giới phấn đấu vì hoà bình độc lập và phát
triển.Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nớc và hầu hết các
tổ chức quốc tế và khu vực quan trọng.Với việc gia nhâp ASEAN(7-1995),ký
hiệp định chung về hợp tác kinh tế chung với EU(7-1995),tham gia OPEC(11-
1998) và đang chuẩn bị tích cực cho việc đàm phán gia nhập tổ chức thơng mại
thế giới(WTO).Việt Nam đã và đang từng bớc vững chắc hội nhập sâu rộng vào
nền kinh tế khu vực và thế giới. Hơn lúc nào hết, quá trình toàn cầu hoá không
chỉ là sự quan tâm của mỗi quốc gia,mỗi tổ chức mà còn đối với mỗi cá nhân
chúng ta là chủ nhân tơng lai của đất nớc. Đây là một vấn đề rộng lớn phức tạp
có nhiều biến động, có cả những nhận thức và quan điểmkhác nhau, thậm chí
đối lập nhau.
Qua việc tham khảo tài liệu cùng với những kiến thức đã lĩnh hội trong nhà
trờng em đã chọn đề tài này Bản chất và tính hai mặt của toàn cầu hoá
kinh tế.
Nội dung của bài viết đợc trình bầy trong ba phần:
Phần I: Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.
Phần II: Tác động của toàn cầu hoá kinh tế.
Phần III: Viêt Nam cần tập trung cơ hội vợt qua thử thách hội nhập
kinh tế có hiệu quả, biện pháp hội nhập kinh tế có hiệu
quả.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Em xin cảm ơn thầy Mai Hữu Thực đã hớng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành
đề tài này.
Phần I: Toàn cầu hoá kinh tế và
hội nhập kinh tế quốc tế
tự do hoá kinh tế cũng không thể có sự lu thông của quá trình sản xuất, của con
ngời và của mối quan hệ nói chung giữa các quốc gia, các vùng.
Loại quan điểm thứ hai là quan điểm vừa nhận tính tất yếu khách quan của
quốc tế hoá, toàn cầu hoá. Tuy vậy, ở đây còn có cách lý giải khác nhau. Có ý
kiến cho rằng, toàn cầu hoá xét về mặt bản chất là quá trình tăng lên mạnh mẽ
những mối liên hệ, sự ảnh hởng tác động lẫn nhau, sự phụ thuộc lẫn nhau của
tất cả các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên toàn thế giới.
Toàn cầu hoá nh vậy là một quá trình phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của
lực lợng sản xuất. Kéo theo đó là sự gia tăng các mối quan hệ phụ thuộc lẫn
nhau ở cấp độ toàn cầu. Tuy vậy có ý kiến nhấn mạnh đến khía cạnh quan hệ
sản xuất, xem Toàn cầu hoá là một giải pháp về quan hệ sản xuất để phù hợp
với lực lợng sản xuất ở thang bậc vĩ mô. Có ý kiến giờng nh lại nhấn mạnh
khía cạnh phát triển của lực lợng sản xuất, xem Toàn cầu hoá là giai đoạn cao
của quá trình phát triển lực lợng sản xuất thế giới, là kết quả tất yếu của phát
triển kinh tế thị trờng và khoa học công nghệ. Hoặc có tác giả viết Thực chất
của toàn cầu hoá là ở chỗ hành vi kinh tế toàn cầu có ảnh hởng căn bản đối với
hệ thống chính trị thế giới, ngợc lại chính trị lại có tác động to lớn hơn đối với
kinh tế. Toàn cầu hoá ngày nay về bản chất chính là sự tăng trởng của hoạt
động kinh tế, nói chung đã vợt khỏi biên giới quốc gia và khu vực. Nói khác đi
toàn cầu hoá mang nội chủ đạo là toàn cầu hoá kinh tế, phát triển kinh tế vừa là
mục tiêu vừa là động lực. Toàn cầu hoá là một xu hớng bao gồm nhiều phơng
diện: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội v.v...trong các mặt đó toàn cầu hoá là
trung tâm, là cơ sở cũng là động lực thúc đẩy các lĩnh vực khác và thực tế toàn
cầu hoá kinh tế là xu thế nổi bật nhất. Cũng chính vì vậy các nghiên cứu thờng
tập chung bàn luận, phân tích về toàn cầu hoá kinh tế.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Các chuyên gia OECD cho rằng: Toàn cầu hoá kinh tế là sự vận động tự do
của các yếu tố sản xuất nhằm phân bố tối u các nguồn lực trên phạm vi toàn
cầu, còn theo quan điểm của quỹ tiền tệ quốc tế thì toàn cầu hoá là sự gia tăng
đổi của chúng tơng đơng 3/4 giá trị thơng mại toàn cầu. Với sức mạnh nh vậy
các công ty xuyên quốc gia không những có u thế phân phối tài nguyên trong
phạm vi toàn thế giới, giúp cho việc phân công lao động quốc tế đi vào chi tiết
hoá mà còn thông qua toàn cầu hoá sản xuất và kinh doanh quốc tế để đẩy
nhanh tiến trình toàn cầu hoá thế giới.
Sự phát triển mạnh mẽ của các công ty xuyên quốc gia trên địa phận toàn
cầu đã tạo ra mạng lới liên kết kinh tế quốc tế. Các quốc gia có thể tham gia
ngay vào dây chuyền sản xuất quốc tế và cũng vì vậy mối quan hệ phụ thuộc
lẫn nhau gia tăng. Nh vậy sự phát triển và xâm nhập ngày càng mạnh mẽ của
các công ty xuyên quốc gia vào các nền kinh tế dân tộc đã góp phần xoá bỏ sự
ngăn cách, biệt lập trong phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới. Các quốc
gia dân tộc từng bớc tham gia, thích ứng với các chuẩn mực của nền kinh tế
quốc tế, đồng thời nó cũng đem lại nét mới từ những bản sắc riêng của các quốc
gia bổ sung vào kinh tế toàn cầu làm gia tăng tính đa dạng của nó.
Thứ hai, là vai trò của các định chế kinh tế toàn cầu và khu vực.
Các định chế kinh tế toàn cầu ra đời nhằm đáp ứng đòi hỏi của xu thế quốc
tế hoá, toàn cầu hoá kinh tế. Sự tồn tại và hoạt động cuả các định chế kinh tế
toàn cầu và khu vực lại góp phần thúc đẩy sự phát triển hơn nữa của xu thế toàn
cầu hoá.
Trong các tổ chức kinh tế, thơng mại, tài chính, toàn cầu và khu vực có
ảnh hởng lớn tới quá trình toàn cầu hoá và khu vực hoá về kinh tế, phải kể đến
WTO, IMF, WB và các tổ chức khu vực nh EU, APEC, ASEAN... với các mục
tiêu chức năng của mình các tổ chức kinh tế quốc tế đã tham gia và thúc đẩy
các hoạt động kinh tế, điều phối và quản lý các hoạt động này. Cho dù tính hiệu
quả của các tổ chức này còn đợc đánh giá khác nhau xuất phát từ quan điểm, lợi
ích quốc gia, song không ai không thừa nhận sự cần thiết và vai trò của chúng
thậm chí đang đặt ra yêu cầu về hoàn thiện cơ cấu tổ chức, đổi mới nguyên tắc
hoạt động của chúng.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
3. Những tác động thúc đẩy quá trình toàn cầu hoá.
Theo thuật ngữ kinh tế, động lực của quá trình toàn cầu hoá có thể đợc thể
hiện thông qua 3 xu hớng chủ đạo sau đây:
Xu hớng thứ nhất và là xu hớng có tác động sâu sắc nhất, là sự thay đổi về
khoa học công nghệ. Khoa học công nghệ có vai trò quyết định lợi thế cạnh
tranh và tốc độ phát triển của các quốc gia.
Xu hớng thứ hai, là việc ngày càng có nhiều chính phủ theo đuổi chính
sách tự do hoá, mở cửa thị trờng và loại bỏ những cản trở về mặt luật lệ đối với
các hoạt động kinh tế.
Xu hớng thứ ba, là sự kết hợp của những công nghệ mới và những thị trờng
tự do hơn tạo điều kiện cho các khu vực kinh doanh ở nhiều nớc có thể quốc tế
hoá các hoạt động của mình, dệt nên một mạng lới phức tạp hơn bao giờ hết,
các hoạt động kinh tê với nhau trên bình diện toàn cầu.
Cả ba xu hớng này: tiến bộ công nghệ, tự do hoá kinh tế, quốc tế hoá sản
xuất đã làm cho các quốc gia trở nên phụ thuộc lẫn nhau hơn về mặt kinh tế, tạo
ra những cơ hội cũng nh những thách thức về kinh tế, xã hội, chính trị cha từng
có.
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần II: Tác động của toàn cầu hoá kinh tế
và hội nhập kinh tế quốc tế.
1. Tác động của toàn cầu hoá kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế.
Thứ nhất, là sự phát triển cao của lực lợng sản xuất,do sự phát triển mạnh
mẽ cửa lực lợng sản xuất cùng với ý thức độc lập đã đa lại sự phát triển mới của
phân công lao động.Các quốc gia vốn trớc là phụ thuộc sau khi dành đợc độc
lập đã chủ động tham gia vào quá trình phân công lao động quốc tế, tạo ra điều
kiện cho sự phát triển hơn nữa của quá trình quốc tế hoá. Quan hệ giữa các quốc
gia dân tộc,giữa các nớc phát triển và kém phát triển từ đặc trng phụ thuộc một
chiều chuyển dần sang quan hệ tơng hỗ phụ thuộc lẫn nhau. Từ sau chiến tranh
thế giớ thứ hai gắn liền với sự phát triển của phong chào giải phóng dân tộc là
mẽ của kinh tế thị trờng chính là cơ sở, là điều kiện cho quá trình quốc tế hoá.
Nhìn chung các quốc gia trên thế giới ngày nay đều dựa trên cơ chế thị trờng, sử
dụng các phơng tiện và công cụ kinh tế thị trờng trong hoạt động kinh doanh, đa
lại một không gian rộng lớn, không gian toàn cầu cho các hoạt động sản xuất và
lu chuyển các yếu tố của chính quá trình sản xuất ấy.Thứ ba là sự gia tăng của
các vấn đề toàn cầu trong bối cảnh thế giới kết thúc chiến tranh lạnh,bớc vào
thời kì hoà bình,hợp tác và phát triển. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, thế giới
hình thành trật tự đối đầu giữa hai cực, giữa hai hệ thống kinh tế- xã hội. Quan
hệ giao lu kinh tế giữa hai hệ thống rất hạn chế. Sự cách trở này là nhân tố ảnh
hởng lớn đến xu thế toàn cầu hoá.
Nhìn chung các vấn đề toàn cầu đều có quan hệ nhân quả với nhau, cho
nên phải có quan điểm tổng thể, khi giải quyết và đòi hỏi phải có sự nổ lực của
mỗi quốc gia. Các vấn đề toàn cầu là liên quan đến mọi quốc gia, nó tác động
trên phạm vi thế giới. Vì lợi ích của nhân loại, cũng nh của chính mỗi quốc gia,
đòi hỏi phải có liên kết sức lực của cả cộng đồng, bản thân mỗi quốc gia cho dù
có tiền lực mạnh đến đâu cũng không thể giải quyết vấn đề liên quan đến toàn
thế giới. Đây chính là cơ sở khách quan quy định thúc đẩy những cố gắng phối
hợp liên kết sức mạnh, là cơ sở cho việc tiến tới thống nhất những quy trình,
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
quy phạm chung cho quá trình phát triễn kinh tế.Toàn cầu hoá là xu thế tất yếu
của quá trình tập trung,chuyên môn hoá sản xuất và phân công lao động quốc
tế.Khi nền kinh tế thế giới phát triễn thành một thị trờng thống nhất thì không
một quốc gia nào có thể đứng ngoài tiến trình này mà có thể tồn tại và phát triễn
đợc. Toàn cầu hoá và khu vực hoá đã trở thành một trong những xu thế chủ yếu
của quan hệ quốc tế hiện đại và sẽ tiếp tục phát triễn mạnh trong thế kỉ tới.
Toàn cầu hoá và khu vực hoá đợc thể hiện rõ trong sự gia tăng rất nhanh trao
đổi quốc tế về hàng hoá, dịch vụ, tài chính và các yếu tố sản xuất đồng thời đợc
thể hiện qua sự hình thành và cũng cố củ các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực.
Toàn cầu hoá đã và đang mang lại nhng cơ hội to lớn cho nền kinh tế thế