Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUỐC OAI
TRƯỜNG THCS TÂN PHÚ
Địa chỉ: Xã Tân Phú – Huyện Quốc Oai – TP Hà Nội
Điện thoại: 0433 945 263
Email:

CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH THCS

ĐỀ TÀI
“Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG NƯỚC TỪ NGHỀ LÀM MIẾN “SẠCH”TẠI
XÃ TÂN HÒA VÀ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ”

Người thực hiện:

Nguyễn Thị Mai Hiên
Ngày sinh: 25/11/2000
HS lớp 9A

Quốc Oai, tháng 12 năm 2014

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.

1

+ Tin học
+ Ngữ văn
2. Mục tiêu giải quyết tình huống: Bài viết phải đảm bảo các yêu cầu về:
+ Tìm hiểu về thực trạng làm miến “sạch” ở địa phương.
+ Vấn đề ô nhiễm môi trường nước từ làm miến “sạch”
+ Vận dụng kiến thức các môn học: Sinh, Hóa, Công nghệ để chỉ ra
nguyên nhân ô nhiễm và tác hại của làm miến “sạch” đến môi trường.
+ Vận dụng kiến thức bộ môn Toán, Công nghệ đưa ra một số giải
pháp hạn chế ô nhiễm môi trường.
+ Vận dụng kiến thức bộ môn Tin học để tìm kiếm thông tin và đưa ra
một số giải pháp công nghệ.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.

2


Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

+ Vận dụng kiến thức bộ môn Ngữ văn trong việc viết bài văn thuyết
minh.
3. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Vấn đề ô nhiễm môi trường đã được nhiều cấp, nhiều ngành quan tâm và
nghiên cứu. Tuy nhiên dưới góc độ là học sinh THCS, qua những kiến thức
được trang bị và từ việc tìm hiểu thực tế ở địa phương,em viết bài và thuyết
trình trước lớp để các bạn thấy rõ hơn thực trạng này, từ đó có ý thức và tuyên
truyền để gia đình, người dân thay đổi quan điểm, cách thức làm miến “sạch”.

Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

- Ngữ văn 8:
+ Cách viết bài văn thuyết minh: để sử dụng từ ngữ, phương thức biểu đạt phù
hợp cho bài văn;
- Công nghệ lớp 7:
+ Tìm hiểu công nghệ lên men, tìm hiểu về nghề làm miến và một số biện pháp
vệ sinh xưởng và công nghệ trong xử lý nước thải do làm miến thải ra.
5. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
* Xây dựng mục tiêu giải quyết tình huống.
* Tìm hiểu thực tế -> Trao đổi
* Xây dựng các ý cần có trong bài thuyết trình-> Viết thành bài.
* Tư liệu sử dụng: sách giáo khoa.
* Ứng dụng công nghệ thông tin tìm kiếm trên Google.
Từ các kiến thức đó để viết thành bài làm văn thuyết trình trước lớp:
Ở Việt Nam làng nghề có vai trò đặc biệt quan trọng đối với người dân ở các
vùng nông thôn nó giúp họ có cuộc sống ấm no ngay trên mảnh đất quê hương
mình. Bên cạnh mặt đóng góp tích cực, tình trạng ô nhiễm ở các làng nghề đã
lên tới mức báo động gây nhiều bức xúc cho xã hội do việc phát triển các làng
nghề ở nước ta vẫn mang tính tự phát, công nghệ thủ công lạc hậu, thiết bị chắp
vá, thiếu đồng bộ, ý thức bảo vệ môi trường rất thấp. Tất cả các mặt hạn chế
trên không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển các làng nghề mà còn ảnh hưởng
đến chất lượng môi trường làng nghề và sức khỏe cộng đồng.
Trong những năm qua, nhiều mô hình làm miến sạch tại địa phương xã Tân
Hòa còn gọi là Làng So đã đem lại nguồn thu nhập cao, đóng góp vào sự phát
triển về kinh tế, cải thiện đời sống cho nhân dân địa phương. Tuy nhiên, các mô


Tuy nhiên, làng So từ lâu đã rất nổi tiếng với nghề trồng dong ta, mà theo như
các cụ cao niên ở đây cho biết, thì chỉ có đất làng So với thực sự hợp với củ
dong ta, củ dong ta làng So luôn có chất lượng rất tốt, nhiều bột, ít xơ, để làm
miến thì vừa dai vừa giòn. Miến được làm từ bột dong làng So nếu dùng để nấu
các món canh ngày tết thì ngon nhất hạng và không miến nơi nào sánh nổi.
* Quy trình sản xuất miến từ bột dong riềng

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.

5


Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Đầu tiên bột dong được ngâm với nước khoảng vài giờ sau đó lọc bỏ
nước,lấy phần tinh bột, bột này lại được tẩy bằng hóa chất để sạch màu và mùi
chua sau đó bột lại tiếp tục được ngâm một lần nữa. Giai đoạn này có thể bổ
xung thêm phẩm màu để tạo màu sắc cho miến nếu khách hàng có nhu cầu (ví
dụ miến vàng thì cho thêm bột nghệ…) sau khi lọc bỏ nước bột được khuấy đều,
một phần bột được ngâm với nước sôi được gọi là bột chín, bột chín đem hòa
với bột đã lọc theo tỉ lệ 1/10 tạo lên một hỗn hợp bột.

Một xưởng sản xuất thường có ít nhất ba cái bể, tương đương với các
công đoạn rửa bột, ủ bột, đánh bột. Trước hết, người ta dùng mô tơ khuấy đều
bột, bơm nước liên tục vào bể để bọt bẩn và bụi bặm trôi ra ngoài. Tiếp theo là ủ

40-80 mg/l và nitrit thấp (
nước thải hàng ngày, thải trực tiếp xuống ao, ngòi... Tuy nhiên diện tích đất có
hạn, lượng nước thải ngày càng nhiều gây ứ đọng và bốc mùi khó chịu”.

Gia đình nhà Ông Điền chỉ là một phần nhỏ trong số hơn 80 hộ dân tham gia
làm miến, vậy các hộ còn lại, nếu không có những giải pháp để sử lý nước thải
liệu rằng, lượng nước thải do nghề làm khoai, làm miến mỗi ngày sẽ đi đâu, về
đâu giữa lòng khu dân cư?
Qua khảo sát thực tế tại xã cho thấy, chỉ có khoảng 3% các hộ làm miến đã
đầu tư xây hệ thống xử lý nước thải , còn lại đều xả trực tiếp ra các rãnh tiêu
nước. Rãnh tiêu nước tại xã với chiều dài 30 km chạy qua 4/4 thôn dân cư, hệ
thống rãnh tiêu nước chỉ có thể phục vụ việc thoát nước thải sinh hoạt trong khu
dân cư, chứ không thể nào hạn chế ô nhiễm môi trường. Nhìn chung, đến nay,
địa phương vẫn chưa tìm được giải pháp hiệu quả để xử lý nguồn chất thải do
làm khoai, làm miến.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.

9


Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nước thải sản xuất miến dong chứa hàm lượng các chất hữu cơ cao chủ yếu là
các hợp chất cacbonhidrat, prôtein, tinh bột … là các chất dễ phân hủy, chuyển
hóa sinh học và các hợp chất chứa nitơ gồm nitơ ở dạng hữu
cơ(amin,axitamin…), ở dạng vô cơ như NH4 +NO2- làm giảm chất lượng của

1. Phương pháp hóa lý
Là phương pháp xử lý chủ yếu dựa trên các quá trình vật lý, thường dùng để
loại các hợp chất không tan ra khỏi nước, nó gồm các quá trình cơ bản: lọc qua
sàng, lưới chắn, khuấy trộn, lắng, tuyển nổi, đông tụ, tạo bông, ly tâm, lọc,
chuyển khí. Tùy thuộc vào tính chất của tạp chất và mức độ cần thiết phải làm
sạch mà người ta sử dụng một hoặc một số phương pháp kể trên.
2.

Phương pháp hóa học

Là phương pháp chuyển hóa các chất bẩn có trong nước bằng cách thêm hóa
chất. Cơ sở của phương pháp hóa học là các phản ứng trung hòa, tạo phức, kết
tủa, các phản ứng oxy hóa khử hóa học và điện hóa.
3. Phương pháp sinh học
Xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học là một quá trình phức tạp bởi đó
là quá trình phát triển của vi sinh vật xảy ra trong thiết bị xử lý, bị ràng buộc bởi
các hiện tượng hóa lý liên quan đến chuyển chất và năng lượng. Tính phức tạp
của nó còn ở chỗ các quá trình đó xảy ra ở mức độ vi mô (các hiện tượng trong
tế bào, trong quần thể vi sinh vật và ở mức độ vĩ mô (các quá trình chuyển chất
và truyền nhiệt phụ thuộc điều kiện thủy động cụ thể trong từng thiết bị).
a) Điều kiện nước thải đưa vào xử lý sinh học
Các loại nước thải sinh hoạt, nước thải đô thị, nước thải một số ngành công
nghiệp có chứa những chất hữu cơ hòa tan gồm hidratcacbon, protein và các hợp
chất chứa nitơ phân hủy từ protein, các dạng chất béo, cùng một số chất vô cơ
như H2S, các sulphua, amoniac và các hợp chất chứa nitơ khác có thể đưa vào
xử lý bằng phương pháp sinh học.
Phương pháp xử lý sinh học nước thải dựa trên cơ sở hoạt động của vi sinh vật
để phân huỷ các tạp chất hữu cơ có trong nước thải. Do vậy, điều kiện đầu tiên
và vô cùng quan trọng là nước thải phải là môi trường sống của các quần thể vi
sinh vật. Để cho quá trình xử lý sinh học xảy ra thuận lợi thì nước thải cần được

b)Vai trò của vi sinh vật trong việc xử lý nước.
Trong nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp đặc biệt là của các xí
nghiệp chế biến thực phẩm, thủy sản, giấy... rất giàu các chất hữu cơ như:
Đường, tinh bột, các hợp chất protein, các chất béo, xenlulozo...Thường trong
nước thải cũng có chứa rất nhiều các vi sinh vật. Vi sinh vật ở đây là một quần
thể và đông đảo nhất là vi khuẩn, cả về chủng loại cũng như số lượng.
Có hai nhóm vi sinh vật (chia theo phương thức dinh dưỡng): nhóm vi sinh vật
tự dưỡng và nhóm vi sinh vật dị dưỡng.
+ Các vi sinh vật dị dưỡng phải nhờ vào các chất hữu cơ làm nguồn dinh
dưỡng và năng lượng. Chúng phân hủy các chất hữu cơ nhờ hệ enzim thủy phân
------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 12
---Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.


Bài dự thi Vân dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

Năm học 2014 - 2015

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

tiết ra môi trường theo nguyên tắc cảm ứng cơ chất tương ứng. Các vi sinh vật
này cũng dùng các chất hữu cơ có trong nước để xây dựng tế bào mới cho mình,
để phục vụ cho sinh trưởng và phát triển.
+ Các vi sinh vật tự dưỡng có thể sử dụng CO2 làm nguồn cacbon và các chất
khoáng khác, nhờ ánh sáng mặt trời làm nguồn năng lượng tổng hợp thành các
chất hữu cơ trong thành phần tế bào.
Làm sạch nước thải tự nhiên hay xử lý nước thải bằng phương pháp sinh học
là dựa vào hoạt động sống của các vi sinh vật dị dưỡng có khả năng phân giải
các hợp chất hữu cơ làm nguồn năng lượng và nguồn cacbon để thực hiện quá
trình sinh tổng hợp, phát triển .

Qua việc giải quyết tình huống mà cô giáo đề ra đã giúp cho các bạn trong
nhóm có cơ hội tìm hiều về những vấn đề gây ô nhiễm môi trường nước, từ đó
vận dụng kiến thức các môn học để tìm hiểu nguyên nhân và đề ra các giải pháp
hạn chế thực trạng ô nhiễm môi trường nước ở địa phương.
Sau bài thuyết trình, các bạn trong lớp sẽ có cái nhìn tổng quan về thực
trạng ô nhiễm môi trường nước từ nghề làm miến ở địa phương, tác hại và biện
pháp hạn chế từ đó có thể phân tích, tuyên truyền tới gia đình và những hộ dân
xung quanh. Giúp mọi người có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường nước
trong quas trình sản xuất miến, áp dụng các biện pháp khoa học, công nghệ đơn
giản, hiệu quả mà vẫn canh tác bền vững, đảm bảo lợi nhuận kinh kế và bảo vệ
sức khỏe cộng đồng khu dân cư.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 14
---Nguyễn Thị Mai Hiên- lớp 9A – Trường THCS Tân Phú.