TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
ĐỀ TÀI: PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
Giáo viên hƣớng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Dƣơng Minh Tâm 5106090
Lớp Luật Thƣơng Mại 2 – K36
Cần thơ, ngày 27/11/2013
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN:
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
Cần Thơ, ngày…..tháng…..năm…..
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BHTG – Bảo hiểm tiền gửi.
BHTG VN – Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.
CNTG BHTG – Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi.
DIV – Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (Deposit Insurance of VietNam).
FIDC – Hệ thống bảo hiểm tiền gửi liên ban Mỹ.
IADI – Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi quốc.
2.1.2. Tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi ............................................................ 22
2.1.2.1. Quyền của tổ chức tham gia BHTG ........................................................ 25
2.1.2.2. Nghĩa vụ của tổ chức tham gia BHTG ..................................................... 26
2.1.3. Người được bảo hiểm tiền gửi......................................................................26
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
2.1.3.1. Quyền của người gửi tiền ........................................................................ 27
2.1.3.2. Nghĩa vụ của người gửi tiền ....................................................................28
2.2. Quy định pháp luật về đối tƣợng đƣợc bảo hiểm ............................................ 28
2.3. Quy định pháp luật về phí bảo hiểm tiền gửi................................................... 32
2.4. Quy định pháp luật chi trả tiền bảo hiểm ........................................................ 36
2.4.1. Thời điểm phát sinh nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm ....................................36
2.4.2. Hạn mức trả tiền bảo hiểm .......................................................................... 37
2.4.3. Thủ tục trả tiền bảo hiểm ............................................................................. 39
2.4.4. Thời hạn trả tiền bảo hiểm........................................................................... 41
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI VÀ MỘT SỐ ĐỊNH
HƢỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM .....42
3.1 Thực trạng về BHTG tai Việt Nam ...................................................................42
3.1.1. Một số thành tựu của BHTG VN. ................................................................ 42
3.1.2. Một số hạn chế của BHTG........................................................................... 45
3.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về BHTG ............................................ 48
3.2.1. Những định hướng cơ bản ........................................................................... 48
3.2.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật điều chỉnh về BHTG ...................... 51
3.2.2.1. Mở rộng đối tượng BHTG và tổ chức tham gia BHTG............................. 51
3.2.2.2. Phân loại BHTG dựa trên mức đị rủi ro .................................................. 51
3.2.2.3. Quy định về việc công khai thông tin và hoạt động của TCTD................. 53
công chúng thông qua chính sách BHTG có ý nghĩa quan trọng. Trong đề án tổng thế
tái cấu trúc nền kinh tế Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt khẳng định: tái cấu trúc hệ
thống các tổ chức tín dụng phải đảm bảo quyền lợi của người gửi tiền. Điều này thể
hiện sự quan tâm của Chính phủ, đồng thời cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan
chức năng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền. Ngoài ra ,
nhiều quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi lúc này đã không còn phù hợp.Trên
những cơ sở đó ngày 18 tháng 6 năm 2012, Quốc hội đã thông qua Luật bảo hiểm tiền
gửi và Luật này có hiệu lực thi hành ngày 01 tháng 01 năm 2013. Để hiểu rõ hơn về
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 1
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
BHTG, hơn đó nữa là tìm những điểm mới của Luật bảo hiểm tiền gửi. Tác giả đã
chọn đề tài “ Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi” để làm đề tài tốt nghiệp của mình.
2. Mục đích nghiên cứu.
Mục tiêu của đề tài mà người viết nghiên cứu là nhằm tìm hiểu những quy
định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi. Tiếp theo đó, tìm hiểu về thực trạng của việc
áp dụng pháp luật về bảo hiểm tiền gửi hiện nay ở nước ta. Để từ đó người viết kiến
nghị một số giải pháp nhằm hạn chế những khó khăn, vướng mắc trong việc ổn định
hệ thống tài chính nói chung cũng như góp một phần nhỏ vào việc nâng cao hiệu quả
hoạt động của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam nói riêng. Đồng thời qua những kiến nghị
đó người viết mong sẽ giúp được phần nào đó để pháp luật về bảo hiểm tiền gửi của
Việt Nam được hoàn thiện hơn.
3. Phạm vi nghiên cứu.
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi có nội dung rất đa dạng. Do vậy, trong khuôn
Chương 1: Giới thiệu chung về bảo hiểm tiền gửi.
Chương 2: Quy định pháp luật về bảo hiểm tiền gửi.
Chương 3: Thực trạng áp dụng pháp luật về bảo hiểm tiền gửi và một số định hướng
hoàn thiện.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 3
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
CHƢƠNG 1
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
1.1. Khái quát quá trình hình thành, phát triển bảo hiểm tiền gửi.
1.1.1. Khái quát quá trình hình thành, phát triển bảo hiểm tiền gửi trên thế giới.
Hoạt động tài chính - ngân hàng luôn gắn với những tiềm ẩn rủi ro, vì vậy mỗi
quốc gia cần phải có tổ chức đứng ra để bảo vệ người gửi tiền trong trường hợp ngân
hàng mất khả năng chi trả cho người gửi tiền. Trên thế giới, khái niệm về bảo hiểm
tiền gửi (BHTG) đã ra đời từ rất lâu. Khi các quốc gia chưa hình thành hệ thống bảo
BHTG thì họ cũng đã sử dụng nhiều công cụ khác nhau để bảo vệ người gửi tiền,
trong đó có một công cụ đó là bảo hiểm ngầm. Nghĩa là Chính phủ của những quốc gia
đó sẽ không công khai với người dân của quốc gia mình về việc bảo vệ tiền gửi của họ
khi họ gửi tiền tại các tổ chức được Chính phủ cho phép nhận tiền gửi nhưng khi tổ
chức nhận tiền gửi mất khả năng chi trả thì Chính phủ sẽ đứng ra chi trả cho người gửi
tiền. Tuy nhiên, việc bảo vệ ngầm đó không mang được niềm tin cho người gửi tiền và
thật sự không mang lại hiệu quả cho hệ thống tài chính của quốc gia, vì vậy hệ yêu cầu
đặt ra cần phải có công cụ bảo bảo hiểm khác để tạo được niềm tin cho người gửi tiền
nhất là các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước ở khu vực Châu Á – Vì Châu Á
được nhiều quốc gia, nhiều tổ chức kinh tế và các chuyên gia kinh tế đánh giá là khu
vực có nền kinh tế phát triển năng động nhất trên thế giới hiện nay.
Sau đây là thời gian thành lập BHTG của một số quốc gia trên thế giới3:
Số thứ
1
Năm thành lập
Tên quốc gia
tự
1
Ấn Độ
1961
2
Phillippines
1963
3
Nhật Bản
1971
6
Sri Lanka
1987
7
Hàn Quốc
1996
8
Thái Lan
1997
9
In-đô-nê-sia
1998
10
Malaysia
1998
1.1.2. Sự ra đời và phát triển của bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.
Sự ra đời của bảo hiểm tiền gửi Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào bối cảnh
trong nước và quốc tế:
Vào những năm 1988 – 1990, nhiều hợp tác xã tín dụng đô thị ở Việt Nam bị
đổ vỡ gây ra những bất ổn trong hệ thống tài chính nước nhà. Đặc biệt hơn là niềm tin
của công chúng về hệ thống tài chính ngân hàng trong nước bị giảm sút nghiêm trọng.
Để lấy lại niềm tin của công chúng đòi hỏi Chính phủ lúc này cần có những giải pháp
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 6
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
tích cực để phục hồi hệ thống tài chính quốc gia, do đó mô hình Quỹ tính dụng nhân
dân đã được triển khai theo Quyết định số 390/QĐ-TTg ngày 27 tháng 7 năm 1993 của
Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 101/TCQĐ-BH ngày 01 tháng 01 năm 1994
của Bộ tài chính. Theo quyết định này thì Công ty Bảo hiểm Việt Nam ( Bảo Việt)
được phép triển khai hoạt động BHTG, đây là khởi đầu của của chính sách BHTG ở
nước ta. Tuy nhiên, hoạt động BHTG do Bảo Việt tiến hành không đảm bảo các điều
kiện của một tổ chức BHTG, vì vậy hoạt động của Bảo Việt không mang tính chuyên
nghiệp, không đảm bảo các điều kiện hoạt động thành công của tổ chức BHTG. Hơn
nữa, theo tinh thần của Đại hội Đảng lần thứ IV năm 1986, nước ta thực hiện chính
sách kinh tế mở phát triển nền kinh tế theo định hướng thị trường, vì vậy hệ thống tài
chính – ngân hàng của nước ta đang trên đà phát triển mạnh mẽ và đổi mới nhiều mặt.
Chính những điều đó làm tăng rủi ro và yêu cầu kiểm soát gủi ro cũng như bảo vệ
người gửi tiền là rất quan trọng.
Năm 1997, cuộc khủng hoảng kinh tế khu vực Châu Á đã ảnh hưởng đến sự
phát triển của nền kinh tế Việt Nam cũng như tác động đến hoạt động ngân hàng Việt
hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam và đây cũng là công cụ Chính phủ sử
dụng để đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính – ngân hàng.
Năm 2012, sau nhiều phiên họp, dự thảo xây dựng luật, ý kiến đóng góp của
dư luận, tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa
XIII đã thông qua luật Bảo hiểm tiền gửi ngày 18 tháng 06 năm 2012, luật này có hiệu
lực ngày 01 tháng 01 năm 2013. Sau khi luật Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có hiệu lực,
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1394/QĐ-TTg ngày 13 tháng 08 năm
2013 (Thay thế cho Quyết định số 218/1999/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 1999),
quyết định thành lập Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN). Theo đó, BHTGVN có
tên giao dịch quốc tế là Deposit Insurance of VietNam (DIV), có trụ sở chính ở thành
phố Hà Nội và có vốn điều lệ là 5.000 tỷ đồng do Ngân hàng Nhà nước cấp. Cũng theo
quyết định này thì Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là tổ chức tài chính nhà nước hoạt
động không vì mục tiêu lợi nhuận, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người
gửi tiền, thực hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi góp phần duy trì sự ổn định của hệ
thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động
ngân hàng.
Hiện tại, BHTG VN là thành viên của Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi Quốc tế IADI (International Association of Deposit Insurance). BHTG VN đã từng giữ chức vụ
Phó chủ tịch của IADI ở khu vực Châu Á nhiệm kỳ 2006-2007. BHTG VN cũng là
thành viên của Hiệp hội ngân hàng Việt Nam và Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam. Tính
đến thời điểm hiện tại, BHTG VN đã bảo hiểm cho hơn 1000 tổ chức tham gia BHTG.
Dưới những tác động của tình hình trong nước và quốc tế, cuối cùng
BHTGVN đã được thành lập nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi
tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát
triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 8
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Điều 4, khoản 1, Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 9
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
hiểm tiền gửi. Tình trạng tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi mất khả năng chi trả là
khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi mất khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn
khi khách hàng (chủ nợ) có yêu cầu. Còn khi tổ chức tham gia BHTG bị phá sản,
chúng ta có thể hiểu đơn giản rằng là tổ chức đó sẽ không còn hoạt động vĩnh viễn.
Khi tổ chức tham gia BHTG rơi vào tình huống trên thì ai sẽ là người đứng ra
bảo vệ người gửi tiền và chi trả phần tiền gửi đó. Lúc này ta mới thấy được sự xuất
hiện của tổ chức BHTG. Tổ chức BHTG sẽ có trách nhiệm đứng ra chi trả tiền gửi cho
người gửi tiền nếu tổ chức tham gia BHTG có bảo hiểm phần tiền gửi đó tại tổ chức
BHTG.
Sự bảo đảm hoàn trả tiền cho người gửi tiền của tổ chức BHTG không phải
bằng hợp đồng pháp lý trực tiếp giữa hai bên mà là bằng quy định cụ thể của pháp luật.
Nếu ở Nghị định 89/1999/NĐ-CP (đã sữa đổi bổ sung) thì sự đảm bảo đó được quy
định tại Điều 17: “Việc chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền do tổ chức bảo hiểm
tiền gửi tực tiếp tiến hành…”6. Còn trong Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012 thì sự đảm
bảo này được quy định tại Điều 13 khoản 8, tổ chức BHTG có nghĩa vụ “ Chi trả tiền
bảo hiểm cho người được bảo hiểm tiền gửi…”7. Vì vậy, người gửi tiền có thể yên tâm
khi gửi tiền tại các tổ chức tham gia BHTG vì số tiền gửi của mình đã được bảo hiểm.
Kết hợp từ cách giải thích của luật và những phân tích ở trên, ta co thể rút ra
được khái niệm về BHTG như sau: Bảo hiểm tiền gửi là cam kết công khai của tổ chức
BHTG đối với tổ chức tham gia BHTG và người gửi tiền về việc tổ chức BHTG sẽ trả
Thứ nhất, BHTG được thiết lập để bảo vệ người gửi tiền: Trong thời kì kinh tế
đang khủng hoảng như hiện nay, để thu hút được lượng tiền nhàn rỗi trong dân cư thì
Chính phủ cần phải tạo được tâm lý an toàn cho người gửi tiền. Khi đó, người dân mới
có thể đem tiền gửi vào ngân hàng. Vì vậy, chính sách BHTG của hầu hết các quốc gia
trên thế giới đều được thiết lập để bảo vệ số đông người gửi tiền.
Thứ hai, BHTG đảm bảo cho hệ thống tài chính – ngân hàng hoạt động lành
mạnh, ổn định và ngăn chặn đổ vỡ ngân hàng thông qua các hoạt động nhiệp vụ của tổ
chức BHTG; Xây dựng thị trường tài chính lành mạnh, có tính cạnh tranh bình đẳng
giữa các tổ chức tài chính quy mô và loại hình khác nhau.
Ngoài ra, BHTG còn là công cụ giúp Chính phủ giảm gánh nặng trong trường
hợp xử lý đổ vỡ của tổ chức tham gia BHTG. Trong trường hợp khi có tổ chức tham
gia BHTG bị đổ vỡ, nếu Chính phủ tự bỏ tiền để chi trả cho người gửi tiền, tức là
Chính phủ phải lấy tiền từ ngân sách để gánh vác. Điều này không phù hợp với quy
luật của nền kinh tế thị trường, bởi lẽ đã kinh doanh thì phải chịu rủi ro. Chính vì vậy,
các quốc gia rất hạn chế sử dụng ngân sách Nhà nước để xử lý đổ vỡ của các tổ chức
tham gia BHTG. Với sự hình thành của hệ thống BHTG, rủi ro sẽ được phân tán, chia
sẽ cho nhiều bên liên quan và điều đó xét về hệ thống tài chính – ngân hàng nói riêng
và trên toàn bộ nền kinh tế nói chung sẽ tạo ra tính ổn định cho xã hội.
- Bảo hiểm tiền gửi hoạt động với mục đích không nhằm mục tiêu lợi nhuận
mà nhằm thực hiện chính sách công của quốc gia. Do thị trường của hoạt động tiền tệ
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 11
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
rất nhạy cảm và có tính lan truyền rất cao. Một khi hệ thống tài chính - ngân hàng bị
đổ vỡ sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế, gây ra nhiều bất ổn trong xã hội. Do đó,
Trang 12
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
mặt Nhà nước bảo hiểm tiền gửi của họ tại các ngân hàng. Mục đích của việc làm này
là để tạo lòng tin của người gửi tiền. Vì khi có lòng tin người dân sẽ không ồ ạt đi rút
tiền khi có những tin đồn sai sự thật về sự bất ổn của hệ thống tài chính trong nước. Do
đó, hoạt động của BHTG cần phải công khai, minh bạch để lấy niềm tin của dân
chúng, khi đã lấy được niềm tin thì Nhà nước mới có thể thực hiện được mục đích duy
trì sự ổn định và phát triển lành mạnh của thị trường tài chính.
Nhìn chung cả hai nguyên tắc trên điều phục vụ cho mục đích của BHTG đó là
bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, duy trì sự ổn định của hệ thống
các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân
hàng.
1.2.4. Vai trò của bảo hiểm tiền gửi.
Xuất phát từ mục đích của BHTG và từ yêu cầu thực tế hoạt động của hệ
thống tài chính – ngân hàng đưa ra đã tạo cho BHTG có những vai trò sau đây:
- BHTG có vai trò quan trọng bảo vệ người gửi tiền, nâng cao niềm tin công
chúng đối với hệ thống tài chính – ngân hàng. Bởi vì trong nền kinh tế thị trường, bảo
vệ người tiêu dùng nói chung và người gửi tiền nói riêng là yêu cầu đặt ra đối với bất
kỳ Chính phủ nào. Việc bảo vệ người tiêu dùng là để đảm bảo sự cân bằng giữa sự
phát triển và đảm bảo quyền lợi của người dân trong xã hội. Do đó, BHTG là công cụ
tài chính hữu hiệu được hầu hết Chính phủ các nước sử dụng để bảo vệ người gửi tiền.
- BHTG góp phần đảm bảo sự phát triển bình đẳng, an toàn, lành mạnh hoạt
động của ngân hàng. Bên cạnh vai trò chủ đạo là bảo vệ người gửi tiền, BHTG còn có
vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự phát triển lành mạnh của hoạt động ngân hàng.
Vì BHTG tạo ra được sự công bằng, bình đẳng cho những tổ chức tín dụng, đặc biệt là
ngày càng tăng cao, từ nhu cầu đó đặt ra cho Nhà nước phải có cách nào đó để đáp ứng
nhu cầu này. Dựa vào bản chất hoạt động của ngân hàng, Nhà nước cần phải có biện
pháp để thu hút vốn từ trong dân. Do đó, Nhà nước đã sử dụng BHTG để thu hút vốn.
Một khi người gửi tiền biết có một tổ chức BHTG sẽ thay mặt Nhà nước đứng ra bảo
vệ mình khi gửi tiền vào ngân hàng thì họ sẽ cảm thấy yên tâm hơn. Từ đó, họ sẽ mạnh
dạng hơn khi gửi tiền vào ngân hàng.
- Góp phần ngăn chặn khủng hoảng tài chính: BHTG không chỉ có vai trò
quan trọng trong thời kỳ hoạt động ổn định mà còn có vai trò quan trọng khi hệ thống
tài chính bị khủng hoảng. Một trong những nguyên nhân gây ra khủng hoảng tài chính
- ngân hàng đó là chưa tạo được lòng tin của người gửi tiền, một khi có tin đồn thất
thiệt về sự bất ổn của hoạt động tài chính – ngân hàng sẽ dẫn đến hiện tượng người gửi
tiền đi rút tiền hàng loạt. Trong khi đó hoạt động tài chính – ngân hàng là hoạt động
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 14
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
luôn mang tính nhạy cảm và lan truyền cao do vậy hiện tượng đó có thể xảy ra bất cứ
khi nào, đôi khi chỉ vì những tin đồn thất hiện như vậy. Trong trường hợp này, BHTG
là một giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn hiện tượng đó. Điều đó lý giải tại sao hệ thống
BHTG đầu tiên trên thế giới được hình thành sau khi xảy ra khủng hoảng tài chính.
1.3. Phân biệt bảo hiểm tiền gửi với các loại hình bảo hiển thƣơng mại khác.
Bảo hiểm tiền gửi và các loại hình bảo hiểm thương mại khác bên cạnh những
điểm giống thì hoạt động BHTG có những điểm khác biệt cơ bản như sau:
- Thứ nhất, về pháp luật điều chỉnh:
BHTG là loại hình thực hiện chính sách công của Nhà nước với mục tiêu là
bảo vệ người gửi tiền, góp phần đảm bảo sự phát triển an toàn và lành mạnh của hệ
tiền. Hiện nay, theo quy định của pháp luật về BHTG, bất cứ một tổ chức tín dụng, chi
nhánh ngân hàng nước ngoài nào có hoạt động nhận tiền gửi từ dân cư (trừ Ngân hàng
Chính sách)9 thì đều phải tham gia bảo hiểm tiền gửi bắt buộc.
- Thứ tư, chủ thể tham gia:
Theo quy định, bất cứ một tổ chức tính dụng hoặc không phải là tổ chức tính
dụng nhưng có hoạt động tiền gửi thì phải tham gia bảo hiểm tiền gửi một cách bắt
buộc10. Trách nhiệm đóng phí thuộc về tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.
- Thứ năm, đối tượng được hưởng các quyền lợi từ bảo hiểm:
Mặc dù người được hưởng các quyền lợi trực tiếp từ chính sách BHTG là
người gửi tiền nhưng người gửi tiền không phải trực tiếp tham gia BHTG. Theo đó,
trong trường hợp tổ chức tham gia BHTG bị giải thể hoặc phá sản thì tổ chức BHTG
sẽ thay mặt Chính phủ đúng ra chi trả tiền gửi được bảo hiểm cho người gửi tiền theo
quy định của pháp luật mỗi quốc gia. Số tiền vượt quá hạn mức chi trả tiền gửi được
bảo hiểm cho mỗi khoản tiền gửi của cá nhân ở người gửi tiền sẽ được nhận trong quá
trình thanh lý tổ chức tham gia BHTG với thứ tự ưu tiên về vị trí chủ nợ theo quy định
của pháp luật về giải thể hoặc phá sản.
Tổ chức tham gia bảo hiểm được hưởng lợi gián tiếp từ việc tham gia BHTG:
được giám sát bởi một cơ quan nhà nước; huy động vốn từ dân cư sẽ dễ dàng hơn do
người gửi tiền biết họ sẽ được bảo vệ khi gửi tiền tại tổ chức đã tham gia bảo hiểm.
- Thứ sáu, chủ thể được bảo hiểm:
9
Điều 6 Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012.
10
Điều 6, khoản 1, Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2012.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
11
Điều 18, Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 17
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi
Nhìn chung, do BHTG là công cụ đặc biệt của Nhà nước để bảo vệ người gửi
tiền, góp phần ổn định, phát triển lành mạnh hệ thống tài chính của hệ thống tài chính
quốc gia nên Nhà nước đặc biệt quan tâm đến hoạt động bảo hiểm này. Vì vậy Nhà
nước đã xây dựng và ban hành Luật bảo hiểm tiền gửi. Không chỉ sau khi có Luật bảo
hiểm tiền gửi mà trước đó, hoạt động của BHTG đã có luật điều chỉnh riêng. Cho nên
những điểm khác biệt cơ bản giữa BHTG và các loại hình bảo hiểm thương mại khác
đó là tính bắt buộc của BHTG.
Trong nội dung chương 1, người viết đã giới thiệu khái quát về BHTG. Tìm
hiểu về lịch sử, cũng như hoàn cảnh ra đời của BHTG trên thế giới và của Việt Nam.
Tiếp đến, người viết phân tích và rút ra được khái niệm về BHTG; trình bày những đặc
điểm của BHTG; giải thích về nguyên tắc của BHTG. Từ đó, rút ra được một số vai trò
của BHTG. Cuối cùng, để giúp người đọc phân biệt giữa BHTG với những loại hình
bảo hiểm thương mại khác, người viết đã sử dụng một số tiêu chí so sánh để phân biệt
giữa BHTG và những loại hình bảo hiểm thương mại khác.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
nước cấp. Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam hoạt động bảo đảm an toàn vốn và tự bù đắp
12
Điều 4, khoản 3, Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2013.
GVHD: Lê Huỳnh Phƣơng Chinh
Trang 19
SVTH: Dƣơng Minh Tâm
Copyright: Tài liệu đại học ©