TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT KINH DOANH – THƢƠNG MẠI
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 33 (2007 – 2011)
ĐỀ TÀI
PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
Th.S Lê Huỳnh Phƣơng Chinh Huỳnh Phạm Khƣơng Vy
MSSV: 5075318
Lớp: LK0764A3 – K33 Cần Thơ, Tháng 5/2011 LỜI CÁM ƠN
Khoảng thời gian bốn năm Đại học gần kết thúc, cánh cổng trường dần khép lại.
Những ký ức về một thời sinh viên bên thầy cô, bạn bè, bên giảng đường Đại học sẽ là
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ PHẢN BIỆN
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
1.3.1 Tổ chức BHTG Việt Nam (DIV) ..................................................................... 10
1.3.2 Tổ chức tham gia BHTG ............................................................................... 15
1.3.3 Ngƣời đƣợc hƣởng quyền lợi .......................................................................... 17
CHƢƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI ............................................. 20
2.1 Quy định của pháp luật về loại tiền gửi đƣợc tham gia hoạt động BHTG ............ 20
2.2 Quy định của pháp luật về phí BHTG ................................................................. 21
2.2.1 Khái niệm ....................................................................................................... 21
2.2.2 Cách tính phí và nộp phí BHTG ..................................................................... 22
2.3 Quy định của pháp luật về hạn mức chi trả bảo hiểm .......................................... 26
2.4 Quy định của pháp luật về hỗ trợ tài chính ......................................................... 29
2.5 Quy định của pháp luật về các bên trong BHTG ................................................. 31
2.5.1 Tổ chức BHTG ................................................................................................ 31
2.5.2 Tổ chức tham gia BHTG ................................................................................ 35
2.5.3 Ngƣời đƣợc hƣởng quyền lợi .......................................................................... 39
CHƢƠNG 3: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG BHTG HIỆN NAY VÀ MỘT
SỐ ĐỀ XUẤT ............................................................................................................ 43
3.1 Thực tiễn hoạt động BHTG hiện nay ................................................................... 43
3.2 Những vƣớng mắc trong hoạt động BHTG .......................................................... 46
3.2.1 Mức phí bảo hiểm của các tổ chức tham gia BHTG ...................................... 46
3.2.2 Vấn đề bảo vệ quyền lợi ngƣời gửi tiền .......................................................... 47
3.2.3 Chức năng thanh tra, giám sát của tổ chức BHTG ......................................... 48
3.3 Đề xuất hoàn thiện .............................................................................................. 49
KẾT LUẬN ............................................................................................................... 55
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, nước ta đang từng bước hòa nhập nền kinh tế
thế giới, đây là cơ hội rất lớn để phát triển nhưng cũng đầy khó khăn và thách thức.
Bởi vì, khi hội nhập chúng ta phải đối mặt với sự cạnh tranh để phát triển của các tổ
Tuy nhiên, sự vận hành của nền kinh tế không đứng yên mà luôn chuyển mình
thay đổi qua từng thời kỳ, điều đó, đòi hỏi nhà nước phải có những chính sách hợp lý
trong việc phát triển tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Với mục đích tạo sự phát triển kinh tế
cho hệ thống tài chính quốc gia nói riêng và nền kinh tế đất nước nói chung. Việc tìm
hiểu rõ những chế định của bảo hiểm tiền gửi là một điều cần thiết cho mỗi người, đặc
biệt là người gửi tiền trong các tổ chức tín dụng. Vì qua đó sẽ góp phần nâng cao hiệu
quả hoạt động của tổ chức này.
2. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu “ Pháp luật về Bảo hiểm tiền gửi” dựa trên cơ sở các văn bản
quy phạm pháp luật điều chỉnh trong lĩnh vực bảo hiểm tiền gửi và các pháp luật khác
có liên quan như: Luật Ngân Hàng, Luật các tổ chức tín dụng. Thông qua việc nghiên
cứu người viết muốn tìm hiểu rõ các chế định mới này, qua đó tìm ra những vướng
mắc và kiến nghị một số giải pháp hợp lý nhằm hoàn thiện pháp luật về Bảo hiểm tiền
gửi Việt Nam.
3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Đây là đề tài nghiên cứu mang tính thời sự, xã hội và pháp lý cần được các nhà
chuyên môn, người có quan tâm, khoa học pháp lý quan tâm nghiên cứu một cách
nghiêm túc để có giải pháp điều chỉnh vấn đề xã hội đang nảy sinh. Qua thực tế xã hội
ngày nay, qua nghiên cứu và phản ánh tình hình xã hội người viết chọn đề tài “Pháp
luật về Bảo hiểm tiền gửi” nhằm góp phần vào công cuộc xây dựng, hoàn thiện và đổi
mới pháp luật. Bên cạnh đó, đưa khái niệm bảo hiểm tiền gửi đi sâu hơn vào nhận thức
của người dân hiện nay.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài
Với phương pháp duy vật biện chứng cùng với phương pháp khác như thống
kê, phân tích tổng hợp tài liệu, người viết đã khái quát các vấn đề “ Bảo hiểm tiền gửi”
một cách ngắn gọn và xúc tích. Tuy nhiên do tài liệu liên quan còn hạn chế và do chưa
quen với công việc nghiên cứu nên bài viết còn nhiều thiếu sót.
5. Kết cấu đề tài
Qua tìm hiểu luật, qua nghiên cứu tình hình xã hội và được sự hướng dẫn của
giáo viên hướng dẫn người viết đã xây dựng đề tài gồm ba chương:
tín dụng để huy động những nguồn vốn nhàn rỗi này. Thế nhưng sự phát triển kinh tế
không bao giờ chỉ là thuận lợi, khó khăn luôn đe dọa mọi lúc. Xuyên suốt quá trình
hoạt động tài chính đó đã có nhiều biến động kinh tế xảy ra như: các cuộc khủng
hoảng tài chính, sự sụp đổ của các ngân hàng… giải pháp lúc này là cần có một tổ
chức tài chính tham gia vào để duy trì sự ổn định tài chính ấy.
Bảo hiểm tiền gửi là một biện pháp phòng ngừa rủi ro mang tính khả thi nhất
được hình thành. Hoạt động bảo hiểm tiền gửi được xuất hiện đầu tiên tại NewYork -
Mỹ vào năm 1829 với tên gọi là “Chương trình bảo hiểm trách nhiệm ngân hàng”
1
. Có
nghĩa là bảo hiểm trách nhiệm đối với tiền gửi ngân hàng và chứng chỉ huy động tiền
gửi. Tiếp theo đó từ năm 1831 trở đi có nhiều bang ở Mỹ thành lập bảo hiểm tiền gửi.
Và đến 1930 các hệ thống này đã đóng cửa do ảnh hưởng của điều kiện kinh tế bất lợi
làm cho nhiều ngân hàng đóng cửa hoạt động và dẫn đến các tổ chức bảo hiểm tiền gửi
1
Hệ thống bảo hiểm tiền gửi trên thế giới, http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/2010/01/30/4369/ .
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi ở đó bị mất khả năng thanh toán. Hoạt động ngân hàng ở Mỹ đầu những năm kế tiếp
tục gặp khó khăn. Trong giai đoạn 1930 - 1933 mỗi năm có hơn 1.000 ngân hàng
ngừng hoạt động, đỉnh cao là năm 1933 có 4.000 ngân hàng thương mại phải ngừng
hoạt động. Trước tình hình đó, ngày 01/01/1934 Bảo hiểm tiền gửi liên bang Mỹ
(FDIC) đã được thành lập.
Trong những năm 1960, trên thế giới có sáu quốc gia thành lập tổ chức bảo
hiểm tiền gửi, những năm 1970 có thêm bốn quốc gia. Hầu hết các quốc gia triển khai
hoạt động bảo hiểm tiền gửi công khai vào những năm cuối 1990. Sức ảnh hưởng của
hoạt động bảo hiểm không chỉ dừng lại ở các nước Châu Mỹ, Châu Âu mà còn lan
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi yếu tố rủi ro trong hoạt động ngân hàng cũng trở nên phức tạp và cần có giải pháp
phòng ngừa kịp thời.
Bên cạnh đó, cần được nhắc đến là cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ ở khu
vực từ đầu năm 1997. Có thể nói đây là khủng hoảng đã gây ra những ảnh hưởng vĩ
mô nghiêm trọng, bao gồm mất giá tiền tệ, sụp đổ thị trường chứng khoán, giảm giá tài
sản ở một số nước châu Á. Nhiều doanh nghiệp bị phá sản, dẫn đến hàng triệu người bị
đẩy xuống dưới ngưỡng nghèo trong các năm 1997-1998. Những nước bị ảnh hưởng
nặng nề nhất là Indonesia, Hàn Quốc và Thái Lan. Mặc dù Việt Nam không bị ảnh
hưởng nhưng qua đó chúng ta thay được hậu quả mà cuộc khủng hoảng đó mang lại là
không nhỏ. Bên cạnh đó, cùng với tốc độ mở cửa và hội nhập với khu vực và trên thế
giới đã ảnh hưởng trực tiếp phần nào đến hoạt động của hệ thống tài chính- ngân hàng
Việt Nam. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải gây dựng và củng cố lòng tin của công
chúng vào hoạt động ngân hàng. Về mặt pháp lý, từ Luật các tổ chức tín dụng năm
1997 (tại Khoản 1, Điều 17) cho đến Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 (tại Khoản 1,
Điều 10) cũng đặt ra quy định phải thành lập tổ chức bảo hiểm tiền gửi để bảo vệ
quyền lợi của người gửi tiền. Thực tiễn cho thấy nhu cầu cần thiết của để tổ chức bảo
hiểm tiền gửi ra đời không những chỉ bảo vệ quyền và lợi ích của người gửi tiền mà
còn bảo vệ được các tổ chức tín dụng, đảm bảo hoạt động của hệ thống ngân hàng
nước ta.
Trong bối cảnh đó tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, tên giao dịch quốc tế
Deposit Insurance of Vietnam (DIV) đã được thành lập theo Quyết định số
218/1999/QĐ-TTg, ngày 09/11/1999 của Thủ tướng Chính phủ và đi vào hoạt động từ
ngày 07/7/2000. Đây là tổ chức duy nhất ở Việt Nam triển khai hoạt động bảo hiểm
tiền gửi nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, hỗ trợ các tổ chức tín dụng gặp khó
khăn, kiểm soát và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động ngân hàng. Hiện nay, khi nước
ta là thành viên của tổ chức thương mại thế giới (WTO) thì việc ra đời của tổ chức bảo
một trong các mục đích của hoạt động bảo hiểm tiền gửi là góp phần đảm bảo tính ổn
định của hệ thống tài chính quốc.
- Tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ chỉ bảo hiểm các khoản tiền gửi trong giới hạn và
phạm vi bảo hiểm của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Người gửi tiền không
phải làm thủ tục đăng kí mua bảo hiểm tiền gửi giống như các hoạt động bảo hiểm
khác, chỉ bằng việc tham gia hệ thống bảo hiểm tiền gửi của tổ chức nhận tiền gửi, tất
cả các khoản tiền gửi đều tự động được bảo hiểm.
Nhìn chung, hoạt động bảo hiểm tiền gửi là một hoạt động rất quan trọng trong
hệ thống ngân hàng của các quốc gia hiện nay. Những lợi ích mà nó đem lại không chỉ
củng cố nên tài chính và an sinh xã hội mà còn đẩy mạnh việc hợp tác kinh tế, phát
triển xã hội của các quốc gia.
1.2.2 Bản chất của hoạt động bảo hiểm tiền gửi
Bảo hiểm tiền gửi là một biện pháp phòng ngừa rủi ro được rất nhiều quốc gia
thực hiện, nó là loại hình bảo hiểm phi thương mại. Hoạt động này không vì mục đích
lợi nhuận mà vì bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, cho nên nó mang
tính xã hội cao. Xuất phát từ một trong các mục đích của hoạt động bảo hiểm tiền gửi
là góp phần đảm bảo tính ổn định của hệ thống tài chính quốc gia, người thụ hưởng
dịch vụ bảo hiểm tiền gửi là toàn xã hội. Người gửi tiền có tiền gửi thuộc đối tượng
được bảo hiểm sẽ được lợi trực tiếp từ chính sách bảo hiểm tiền gửi qua việc họ được
3
- Tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam - http://www.div.gov.vn/.
- Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội 2005, Trường ĐH Luật Hà Nội, Chủ
biên: TS Võ Đình Toàn.
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả tiền bảo hiểm, khi tổ chức nhận tiền gửi của họ bị
đóng cửa và mất khả năng thanh toán. Người gửi tiền sẽ được hưởng lợi từ dịch vụ bảo
của mình vào tổ chức đó. Điều này đã tạo ra một rủi ro mới đe dọa mối quan hệ giữa
hai bên trên hợp đồng. Vì thế, khi xảy ra tổn thất, các tổ chức này có thực hiện cam kết
của mình hay không đối với người gửi tiền, bởi vì các rủi ro, tổn thất bất ngờ xảy ra
4
Chuyên đề nghiên cứu chuyên sâu về “Vai trò của Tổ chức bảo hiểm tiền gửi trong việc bảo vệ ngƣời gửi tiền
và đảm bảo an sinh xã hội” của TS. Phùng Văn Hùng – Giám đốc Trung tâm Thông tin, Thƣ viện và Nghiên cứu
khoa học và TS. Bùi Khắc Sơn – Tổng giám đốc Bảo hiểm tiền gửi Việt nam.
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi không ai đoán trước. Dịch vụ bảo hiểm tiền gửi là một cam kết mà tổ chức tham gia
cam kết với người gửi tiền sẽ chi trả lại tiền cho họ nếu tổ chức của họ gặp vấn đề.
Nhưng muốn thực hiện tốt việc này cả ba bên tham gia vào hoạt động tiền gửi: tổ chức
bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi , người tham gia gửi tiền phải
đảm bảo tính trung thực. Vì thế, nguyên tắc thứ hai là nguyên tắc trung thực, chỉ khi
thực hiện đúng những nguyên tắc trên thì việc bảo hiểm tiền gửi sẽ thuận lợi và đúng
với mục đích hoạt động của mình.
1.2.4 Phân biệt hoạt động BHTG với hoạt động bảo hiểm thương mại
So với loại hình bảo hiểm thương mại bên cạnh tính chất chung của hoạt động
bảo hiểm (lấy số đông bù số ít) thì bảo hiểm tiền gửi có những nét khác biệt và mang
tính chất đặc thù.
- Về tính chất hoạt động: bảo hiểm tiền gửi là loại hình chính sách công (điều này
cũng khác với một số loại hình bảo hiểm thương mại) với vai trò cơ bản là bảo vệ
người gửi tiền, bảo đảm an sinh xã hội góp phần bảo đảm sự phát triển an toàn và lành
mạnh của hệ thống tài chính quốc gia. Bên cạnh đó, đây là loại hình bảo hiểm mang
tính bắt buộc, Chính phủ bắt buộc những tổ chức nào có hoạt động ngân hàng thì đều
phải tham gia vào tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Trong khi đó, bảo hiểm thương mại được
thực hiện bởi các doanh nghiệp bảo hiểm nhằm mục đích cung cấp cho xã hội một loại
mình trong quá trình thanh lý của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi với thứ tự ưu tiên
theo quy định của pháp luật về giải thể hoặc phá sản.
- Về đối tượng tham gia bảo hiểm tiền gửi: Trong hoạt động bảo hiểm tiền gửi thì
đó tượng tham gia là các tổ chức tín dụng hoặc không phải là tổ chức tín dụng nhưng
có hoạt động ngân hàng. Còn trong bảo hiểm thương mại, đối tượng tham gia của các
loại hình bảo hiểm thương mại là các tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực
bảo hiểm theo quy định của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000 được sửa đổi, bổ
sung năm 2010.
- Cơ chế tham gia: Về bảo hiểm tiền gửi thì tất cả các tổ chức tín dụng hoặc không
là tổ chức tín dụng nhưng có tham gia hoạt động bảo hiểm tiền gửi thì bắt buộc phải
tham gia. Còn đối với các loại hình bảo hiểm thương mại thì các bên tham gia có thể
thỏa thuận với nhau.
- Hình thức pháp lý tham gia: Ở bảo hiểm tiền gửi đó là sự bắt buộc của các tổ
chức tham gia bảo hiểm tiền gửi mà không thông qua hợp đồng bảo hiểm, mà thể hiện
qua việc các tổ chức này nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm tiền gửi. Trong khi đó,
các loại hình bảo hiểm thương mại thì thông thường phải thông qua hợp đồng bảo
hiểm, có xác nhận của các bên.
- Nội dung bảo hiểm: Trong hoạt động bảo hiểm tiền gửi là sự bắt buộc theo
những quy định của pháp luật, các bên tham gia không thể tự mình thỏa thuận với
nhau. Còn ở các loại hình bảo hiểm khác thì các bên tham gia có thể tự do thỏa thuận
lựa chọn nội dung tham gia bảo hiểm phù hợp với nguyện vọng của mình.
- Ngoài sự khác biệt cơ bản nêu trên, giữa bảo hiểm tiền gửi và các loại hình bảo
hiểm thương mại còn có những khác biệt về mô hình tổ chức, về cách thức tổ chức
hoạt động, phạm vi ảnh hưởng…
Tóm lại, bảo hiểm tiền gửi là công cụ tài chính được Chính phủ sử dụng để bảo
vệ người gửi tiền, góp phần bảo đảm sự phát triển an toàn lành mạnh của hoạt động
ngân hàng, đảm bảo an sinh xã hội. Đây là chỗ dựa vững chắc cho dân khi đặt niềm tin
của mình đối với hệ thống tài chính ngân hàng quốc gia, góp phần thúc đẩy quá trình
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi
1.3.1.2 Cơ cấu tổ chức của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
6
Hội đồng quản trị
5
- Điều 2, Quyết định 218/1999/QĐ-TTg, ngày 09 tháng 11 năm 1999 - Về việc thành lập Bảo hiểm tiền gửi
Việt Nam.
6
- Tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam –
http://www.div.gov.vn/Default.aspx?tabid=134&pmType=Detail&ItemID=1
- Điều 6, Quyết định của thủ tướng chính phủ Số 218/1999/QĐ-TTg, ngày 09 tháng 11 năm 1999 về việc thành
lập Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam.
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi Hội đồng quản trị của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thực hiện chức năng
quản lý và chịu trách nhiệm về hoạt động hàng năm của tổ chức theo quy định tại Điều
lệ về tổ chức và hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam đã được Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt.
Hội đồng quản trị của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam có 5 thành viên,
trong đó có 3 thành viên chuyên trách là Chủ tịch, một ủy viên kiêm Tổng giám đốc,
một ủy viên kiêm Trưởng Ban kiểm soát; hai ủy viên kiêm nhiệm là Thứ trưởng Bộ
Tài chính và Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm các ủy
viên Hội đồng quản trị do Thủ tướng Chính phủ quyết định theo đề nghị của Thống
đốc Ngân hàng Nhà nước và Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Tổng giám đốc và bộ máy giúp việc
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY CỦA BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM
7
Chi nhánh BHTGVN khu vực Bắc
Trung Bộ
Chi nhánh BHTGVN tại khu vực Nam
Trung Bộ và Tây Nguyên
Chi nhánh BHTGVN khu vực Đồng
Bằng Sông Cửu Long
Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông
Bắc Bộ
Văn phòng
Phòng Tổ chức & Phát triển NNL
Phòng Tài chính – Kế toán
Phòng Pháp chế
Phòng Thông tin Tuyên truyền
Phòng Nghiên cứu TH & Hợp Tác
QT
Phòng Công nghệ Thông tin
Phòng Kiểm soát & Kiểm toán Nội
Bộ
ngân hàng ở trạng thái bình thường và phát triển mà nó có vai trò đặc biệt trong trường
hợp xảy ra khủng hoảng hoặc có nguy cơ xảy ra khủng hoảng tài chính. Bảo hiểm tiền
gửi Việt Nam được Chính phủ thành lập năm 2000 có trụ sở chính tại Hà Nội. Với vai
trò nổi bật của mình, hoạt động bảo hiểm tiền gửi là tác động thúc đẩy nâng cao chất
lượng hoạt động ngân hàng hướng tới thu hút tối đa nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong
cộng đồng xã hội trên cơ sở các bên cùng có lợi. Không như các tổ chức bảo hiểm
khác, tổ chức bảo hiểm tiền gửi đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế nước nhà phát triển,
đặc biệt là lĩnh vực ngân hàng. Việc huy động vốn một cách hiệu quả không chỉ có lợi
cho các tổ chức tín dụng ngân hàng mà nó còn góp phần thúc đẩy các lĩnh vực khác
của xã hội như: xây dựng, giáo dục, y tế… Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam còn là một
trong những biện pháp phòng ngừa và hạn chế tổn thất, ngăn chặn sự đổ vỡ hàng loạt
các tổ chức tín dụng. Không phải ngẫu nhiên khi xem xét mức độ an toàn của thị
trường tài chính và độ tín nhiệm của một nền kinh tế, câu hỏi đầu tiên mà các tổ chức
quốc tế đánh giá độc lập thường đưa ra là ở quốc gia đó đã có hệ thống bảo hiểm tiền
gửi hoạt động hiệu quả hay chưa.
Đối với hệ thống ngân hàng, bảo hiểm tiền gửi tạo điều kiện thuận lợi cho hệ
thống ngân hàng phát triển lành mạnh, an toàn và thúc đẩy huy động tiền gửi cho đầu
tư phát triển. Sự phát triển của hệ thống ngân hàng là một lợi thế cho nước ta tạo điều
kiện thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển bền vững. Tổ chức bảo hiểm tiền gửi
đóng vai trò như một viên gạch nền tảng cho sự phát triển của các tổ chức tham gia
bảo hiểm tiền gửi.
Việc phát huy vai trò này luôn được đánh giá rất cao, một khi tổ chức tham gia
bảo hiểm tiền gửi lâm vào tình trạng kiểm soát đặc biệt, thì sự xuất hiện của tổ chức
bảo hiểm tiền gửi được xem như một vị cứu tinh cho các tổ chức đó. Việc rót vốn hay
chi trả các khoản tiền gửi của người dân là một nhiệm vụ mà tổ chức bảo hiểm tiền gửi
phải chịu trách nhiệm. Mục đích của tổ chức này là duy trì hoạt động của hệ thống
ngân hàng tránh tình trạng bị rút vốn hàng lọt dẫn đến sự khủng hoảng kinh tế, mà hậu
quả để lại của nó rất nguy hại.
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi
- Quỹ tín dụng nhân dân;
- Các tổ chức nhận tiền gửi khác theo quy định của Pháp luật.
Đối với các tổ chức trên một khi đã tham gia vào tổ chức bảo hiểm tiền gửi thì
buộc phải chịu sự quản lý và giám sát của tổ chức này bên cạnh là Luật các tổ chức tín
dụng năm 2010. 8
Khoản 1, điều 1 Nghị định của chính phủ Số 109/2005/NĐ-CP ngày 24 tháng 8 năm 2005 Về việc sửa đổi, bổ
sung một số điều của Nghị định số 89/1999/NĐ-CP ngày 01 tháng 9 năm 1999 của Chính phủ về bảo hiểm tiền
gửi.
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi 1.3.2.2 Đặc điểm
Qua khái niệm cơ bản về tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, ta có những đặc
điểm sau:
- Tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phải có tư cách pháp nhân, được thành lập
và hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và những quy định
của pháp luật khác.
- Thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định Luật Các tổ chức tín dụng
và các hoạt động này phải diễn ra trên phạm vi lãnh thổ quốc gia Việt Nam.
- Phải nộp hồ sơ đăng ký tham gia tổ chức bảo hiểm tiền gửi một cách bắt buộc,
theo đúng trình tực thủ tục do Chính phủ quy định.
- Được cấp giấy chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi của tổ chức bảo hiểm
tiền gửi Việt Nam.
1.3.2.3 Vai trò của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trong hoạt động bảo
hiểm tiền gửi
Hoạt động tài chính ngân hàng là một hoạt động kinh doanh góp phần phát triển
bảo hiểm tiền gửi và người gửi tiền. Trong phạm vi hoạt động bảo hiểm tiền gửi thì
đây là một chủ thể quan trọng , là đối tượng được lưu tâm bên cạnh người gửi tiền. Vì
sự sống còn của các tổ chức này có ảnh hưởng rất lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển
kinh tế.
1.3.3 Người được hưởng quyền lợi
1.3.3.1 Khái niệm
Người được hưởng quyền lợi là người gửi tiền bằng đồng Việt Nam vào các tổ
chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, bao gồm: các cá nhân cư trú và không cư trú, hộ gia
đình, tổ hợp tác, doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh
9
. Tuy nhiên, trừ một số
trường hợp sau:
- Người gửi tiền là cổ đông sở hữu trên 10% vốn điều lệ hoặc nắm giữ trên 10%
vốn cổ phần có quyền bỏ phiếu của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi đó.
- Người gửi tiền là thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc
(Giám đốc), Phó tổng giám đốc (Phó giám đốc) của tổ chức tham gia bảo hiểm
tiền gửi đó.
- Người ký gửi tiền để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của họ.
1.3.3.2 Đặc điểm
Từ khái niệm trên, chúng ta có thể thấy một số đặc điểm của chủ thể này trong
hoạt động bảo hiểm tiền gửi:
- Đối tượng người gửi tiền được bảo hiểm là các cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác,
doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh có hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam
và không rơi vào các trường hợp bị cấm. Tiền gửi của người không cư trú ở
Việt Nam vẫn được bảo hiểm và được hưởng các quyền lợi như các đối tượng
người cư trú tại Việt Nam.
- Các khoản tiền gửi của người gửi tiền là bằng đồng Việt Nam.
9
Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội 2005, Trường ĐH Luật Hà Nội, Chủ
đã có một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi chịu trách nhiệm. Thực tiễn đã chứng
minh, hiện nay trên thế giới có hơn 100
10
quốc gia có hệ thống bảo hiểm tiền gửi hoạt
động, ở bất cứ quốc gia nào hệ thống bảo hiểm tiền gửi hoạt động hiệu quả thì những
bất ổn trong hệ thống ngân hàng giảm xuống. Nước ta đang trong quá trình hội nhập
với nền kinh tế khu vực và thế giới, thì việc đảm bảo tính ổn định của hệ thống tài
chính quốc gia là một điều cần thiết. Việc áp dụng chế định bảo hiểm tiền gửi đã góp
phần duy trì sự ổn định này, nâng cao uy tín của chúng ta với bạn bè thế giới. Có thể
còn có những quan niệm, nhận thức khác nhau, nhưng rõ ràng bảo hiểm tiền gửi là một
định chế tài chính không thể thiếu trong việc bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, góp
10
Theo thông kế “Deposit Insurance Systems Worldwide” của Hiệp hội Bảo hiểm tiền gửi Quốc tế,
http://www.iadi.org/di.aspx?id=67
Chương 1: Khái quát về bảo hiểm tiền gửi phần đảm bảo sự phát triển an toàn và bền vững của hệ thống tài chính – ngân hàng ở
Việt Nam.
Chương 2: Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi CHƢƠNG 2
PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
2.1 Quy định của pháp luật về loại tiền gửi đƣợc tham gia hoạt động bảo hiểm
tiền gửi
Việc quy định các loại tiền gửi ở các quốc gia hầu như không giống nhau,
Copyright: Tài liệu đại học ©