Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đề án LT TC TT GV hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hữu Tài
LỜI NÓI ĐẦU
Trong những năm vừa qua, cùng với những thành tựu đổi mới của đất
nước, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có những đổi mới sâu sắc đóng góp vào
việc ổn định tiền tệ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hoá và
hiện đại hoá đất nước, mở rộng quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực và
trên thế giới .
Đặc biệt trong xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế không còn là vấn đề xa lạ
mà đã và đang trở thành một xu hướng phát triển tất yếu khách quan đối với nền
kinh tế của một quốc gia. Chính thức gia nhập Tổ chức thương mại quốc tế
(WTO) cùng với các tổ chức hợp tác khu vực, Việt Nam nói chung và hệ thống
ngân hàng nói riêng đang từng bước nỗ lực làm mới mình, đón đầu hội nhập.
Tuy nhiên, đến thời điểm này, chúng ta chỉ đang ở giai đoạn đầu của quá trình
hội nhập – giai đoạn chuẩn bị những điều kiện tốt nhất để bước vào cuộc cạnh
tranh thực sự sẽ diễn ra từ sau năm 2010, khi mà các cam kết hội nhập thực sự
bắt đầu có hiệu lực. Để có thể tồn tại và phát triển bền vững trong cuộc cạnh
tranh này, các ngân hàng phải nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh về mọi mặt.
Với ý tưởng này, tôi xin chọn đề tài:
“Rủi ro lãi suất và một số giải pháp phòng ngừa rủi ro lãi suất trong
hệ thống Ngân hàng Việt Nam”
Đề tài: Rủi ro lãi suất – SV thực hiện : Phạm Thanh Huyền Page 1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đề án LT TC TT GV hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hữu Tài
Chương 1 : Rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh Ngân hàng
1. Khái niệm cơ bản vè rủi ro lãi suất:
1.1.1. Tình trạng tái tài trợ:
Giả sử ngân hàng vay trên thị trường liên ngân hàng kỳ hạn 1 năm. Sau 1
năm, 100 triệu cho vay được trả và 200 triệu tiền đi vay phải trả: khoản gốc thu
được chỉ đủ trang trải 50% nhu cầu chi trả ( ảnh hưởng của lãi coi như bẳng
không). Đối với khoản cho vay 1 năm ngân hàng thu được : Chênh lệchlãi suất =

Khi thay đổi kì hạn ngân hàng thấy rằng chênh lệch lãi suất năm 1 chắc
chắn sẽ cao hơn, đạt 4,5%, tuy nhiên, chênh lệch lãi suất năm 2 lại chưa chắc
chắn, tuỳ thuộc vào mực độ và xu tướng thay đổi của lãi suất thị trường.
Ngân hàng sẽ thay đổi kì hạn nếu nhà quản lí dự đoán rằng lãi suất trên thị
trường liên ngân hàng sẽ giảm, hoặc tăng song mức tăng không vượt quá tỷ lệ
làm cho chênh lệch lãi suất bình quân 2 năm nhỏ hơn 4%.
Chênh lệch lãi suất năm 2 an toàn cho ngân hàng
= (4% x2 – 4,5%) = 3,5%
Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng an toàn
= 11% - 3,5% =7,5%.
Nếu lãi suất trên thị trường liênngân hàng năm thứ 2 tăng tới 7,5%, thì
chênh lệch lãi suất năm 2 chỉ còn 3,5%, giảm 1% so với năm 1.Kết cục chung
chênh lệch lãi suất bình quân 2 năm đạt 4%. Nếu lãi suất tăng quá dự tính
( quá 7,5%) sẽ gây ra tổn thất cho ngân hàng.
Đề tài: Rủi ro lãi suất – SV thực hiện : Phạm Thanh Huyền Page 3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đề án LT TC TT GV hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hữu Tài
1.1.2. Tình trạng tái đầu tư ( kì hạn của tài sản nhỏ hơn nguồn tài trợ)
Các giả thiết tương tự như trên song nguồn vay 2 năm với lãi suất cố định
7%/năm. Sau 1năm, 100 triệu được hoàn trả, thu được chênh lệch lãi suất là 3%.
Ngân hàng có thể cho vay một khoản mới : tái đầu tư lãi suất thu được là 3% .
Khi lãi suất cho vay tăng hoặc giảm, chênh lệch lãi suất sẽ tăng hoặc giảm.
1.1.3. Kết luận:
Ở cả hai trường hợp trên đều có sự không phù hợp về kì hạn của tài sản và
nguồn vốn trong điều kiện các hợp đồng huy động và tài trợ với lãi suất cố định.
Tình trạng này được kết hợp với thay đổi lãi suất ngoài dự kiến trên thị trường
làm nảy sinh tổn thất cho ngân hàng. Như vậy, rủi ro lãi suất là khả năng giảm
chênh lệch lãi suất khi lãi suất thị trường thay đổi.
1.2.Khái niệm:
Rủi ro lãi suất: là rủi ro làm giảm lơị nhuận ròng khi lãi suất biến động

Nếu ngân hàng duy trì Khe hở lãi suất dương:
+) Khi lãi suất trên thị trường tăng, chênh lệch lãi suất tăng;
+) Khi lãi suất trên thị trường giảm, chênh lệch lãi suất giảm;
Nếu ngân hàng duy trì Khe hở lãi suất âm:
+) Khi lãi suất trên thị trường tăng, chênh lệch lãi suất giảm;
+) Khi lãi suất trên thị trường giảm, chênh lệch lãi suất tăng;
3. Các nhân tố phản ánh rủi ro lãi suất:
3.1 Khe hở lãi suất ( interest rate gap)
Các nhà quản lý ngân hàng đã dùng khe hở lãi suất (interest rate gap) như
là chỉ tiêu đo khả năng thu nhập giảm khi lãi suất thay đổi.
Khe hở lãi suất hình thành do chênh lệch tài sản và nguồn nhạycảm. Có
nhiều nhân tố ảnh hưởng tới quy mô của nguồn và tái sản nhạy cảm:
- Nhu cầu về kì hạn của người sử dụng;
- Khả năng về kì hạn của người gửi và cho vay;
Đề tài: Rủi ro lãi suất – SV thực hiện : Phạm Thanh Huyền Page 5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đề án LT TC TT GV hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hữu Tài
- Chuyển hoán kì hạn của ngồn.
Sự khác biệt về kì hạn của nguồn và tài sản là tất yếu. Kì hạn để phân loại
tài sản và nguồn nhạy cảm không phải là kì hạn danh nghĩa mà là kì hạn tài sản
và nguồn được xác định lại lãi suất. Ví dụ, một nguồn tiền huy động 2 năm, với
lãi suất 10%/năm, song đã duy trì được 1 năm 10 tháng. Vậy vào thời điểm tính
toán , nguồn này chỉ còn 2 tháng là đến hạn. Nếu lãi suất thị trường thay đổi ,
nguồn này sẽ được đặt lại giá ( xác định lãi lãi suất ).
Ngân hàng khó và không cần thiết duy trì sự phù hợp tuyệt đối về kì hạn
giữa các nguồn và các loại tài sản khác nhau trong mọi thời kì . Trước hết, kì
hạn trên thường là do khách hàng đi vay và gửi tiền quết định. Thứ hai, sự thay
đổi của các loại lãi suất rất khác nhau và mức độ nhạy cảm của nguồn và tài sản
đối với lãi suất cũng khác nhau. Thứ ba, sự khác biệt về nguồn và tài sản nhạy
cảm có thể tạo thu nhập cao hơn cho ngân hàng. Khi duy trì khe hở nhạy cảm

Tài sản kém nhạy
cảm
80
120
5
7
Nguồn nhạy cảm
Nguồn kém nhạy cảm
120
80
4
6
Chênh lệch lãi suất của ngân hàng trong kì:
(số tuyệt đối là 2,8)
Nếu lãi suất thị trương tăng thêm 1%,chênh lệch lãi suất của ngân hàng:
(số tuyệt đối là 2.4%)
Khe hở nhạy cảm 80-120 = -40
Vậy từ khe hở nhạy cảm ta có thể dự đoán tổn thất khi lãi suất thay đổi
Thu nhập từ lãi giảm (-) = Khe hở x Mức gia tang
hoặc tăng (+) nhạy cảm của lãi suất
Từ ví dụ trên ta có : Thu nhập từ lãi giảm (-)= -40 x 1% =- 0,4 (đơn vị).
Đề tài: Rủi ro lãi suất – SV thực hiện : Phạm Thanh Huyền Page 7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Đề án LT TC TT GV hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Hữu Tài
Giảm (-) hoặc tăng (+)
3.3 Các diễn biến của rủi ro lãi suất
3.3.1 Lãi suất thay đổi không cùng mức độ
Để thấy ảnh hưởng của trạng thái tài sản và nguồn nhạy cảm đối với rủi ro
lãi suất, chúng ta giả định lãi suất nguồn và tài sản nhạy cảm thay đổi với cùng
mức độ. Song trên thực tế, các mức lãi suất thay đổi khác nhau. Sự thay đổi lãi

-Tiền gửi có kì hạn
ngắn
-Tiết kiệm ngắn
Nguồn kém nhạy cảm
120
30
30
60
80
3
4
5
6
Hiện tại, chênh lệch thu chi từ lãi của ngân hàng là :
20 x 4% +10 x 2% +50 x 6% +120 x7% - 30 x3% -30 x4%- 60 x5% -80 x 6% =
2,5
Chênh lệch lãi suất của ngân hàng là :
( 2,5 x 100 ) : 200 = 1,25%
Đề tài: Rủi ro lãi suất – SV thực hiện : Phạm Thanh Huyền Page 8