ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ THU HƢỜNG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN MẦM NON
QUẬN NGÔ QUYỀN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN MẦM NON

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2013
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ THỊ THU HƢỜNG

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN MẦM NON
QUẬN NGÔ QUYỀN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN MẦM NON
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 601405

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Bùi Văn Quân

HÀ NỘI - 2013


NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT
BCH

:

Ban chấp hành

CBQL

:

Cán bộ quản lý

CT

:

Chỉ thị

CĐSP

:

Cao đẳng sư phạm

CSVC

:


Giáo viên mầm non

ĐN

:

Đội ngũ

ĐNGV

:

Đội ngũ giáo viên

NQ

:

Nghị quyết

PCGD

:

Phổ cập giáo dục

MN

:


Phòng giáo dục

LĐ

:

Lãnh đạo

4


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Quy mô trường, lớp, học sinh

35

Bảng 2.2.Kết quả xếp loại về giáo dục qua đánh giá trẻ mầm non

36

Bảng 2.3: Kết quả xếp loại cân đo sức khỏe của học sinh mầm non

36

Bảng 2.4. Thống kê số phòng học, phòng chức năng của các trường

38

mầm non thời điểm tháng 5/2013


quận Ngô Quyền từ năm học 2006 - 2007 đến năm 2012 – 2013
Bảng 3.2. Dự báo dân số Quận Ngô Quyền độ tuổi từ 0 – 6 tuổi

74

Bảng 3.3. Dự báo quy mô học sinh MN của quận Ngô Quyền theo

74

phương pháp ngoại suy xu thế.
Bảng 3.4. Dự kiến kế hoạch phát triển đội ngũ GVMN giai đoạn 2013 –

76

2020
Bảng 3.5. Quy hoạch GVMN quận Ngô Quyền giai đoạn 2013 –
5

77


2020 theo cơ cấu độ tuổi
Bảng 3.6: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đã đề

100

xuất
Bảng 3.7. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản


7

49


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU .................................................................................................... ..…..1
1. Lý do chọn đề tài ..................................................................................... ……1
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... ……4
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................. ……4
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ........................................................ ……4
5. Vấn đề nghiên cứu………………………………………....……….……..….5
6. Giả thuyết khoa học................................................................................. ……5
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu……………………...……………….……..5
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài………………....…………….…….5
9. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... …….5
10. Cấu trúc luận văn……………………………………………………………6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN MẦM NON .................................................................................... 7
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ................................................................... 7
1.1.1. Trên thế giới ................................................................................................ 7
1.1.2. Ỏ trong nước ............................................................................................... 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu ........................... 8
1.2.1. Đội ngũ, đội ngũ giáo viên MN ................................................................... 8
1.2.2. Quản lý, Quản lý GD, Quản lý nguồn nhân lực………………......……….9
1.2.3. Phát triển, phát triển đội ngũ giáo viên MN................................................ 17
1.2.4. Biện pháp..................................................................................................... 18
1.2.5. Một số thuật ngữ dùng trong văn bản chuẩn nghề nghiệp GVMN ............. 18
1.3. Các đặc trưng của bậc học mầm non ............................................................................19

Đào tạo quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng………………….........……….31
2.1.1. Về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên………………………........…..……31
2.1.2. Về dân số và nguồn lực……………………………….......……….……..31
2.1.3. Về kinh tế - văn hóa xã hội…………………………….......…………….32

9


2.1.3. Về giáo dục………………………………………..........………………..34
2.2. Thực trạng giáo dục mầm non quận Ngô Quyền, thành phố
Hải Phòng .................................................................................................... ...…35
2.2.1. Quy mô GDMN ................................................................................. ...…35
2.2.2. Chất lượng giáo dục mầm non…………………………….......….……..36
2.2.3. Cơ sở vật chất và thiết bị trường học…………………….......….………38
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường mầm non quận Ngô Quyền,
thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp……........………..38
2.3.1. Số lượng đội ngũ giáo viên………………………………......………….38
2.3.2. Chất lượng đội ngũ giáo viên ……...……………………......…………..39
2.3.2.1 Về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của đội ngũ giáo viên...........39
2.3.2.2. Về các yêu cầu thuộc lĩnh vực kiến thức………..……….......….……..41
2.3.2.3. Về các yêu cầu thuộc lĩnh vực kỹ năng sư phạm………….......…..…..43
2.3.3. Kết quả đánh giá đội ngũ giáo viên các trường mầm non quận
Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp........…44
2.4.1. Kết quả chung……………………………………………….......………44
2.4.2. Mức độ đáp ứng của giáo viên ở các tiêu chí đánh giá…….......…..……46
2.4. Thực trạng các biện pháp phát triển đội ngũ GVMN quận Ngô Quyền,
thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp …………………........……48
2.4.1. Thực trạng công tác quy hoạch, lập kế hoạch phát triển đội ngũ
GV MN................................................................................................................50
2.4.1.1. Công tác quy hoạch…………………………………........…………….51


Chương 3. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN MẦM NON QUẬN NGÔ
QUYỀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG ĐÁP ỨNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO
VIÊN MẦM NON……………………………………………………..……..68

3.1. Định hướng và nguyên tắc đề xuất biện pháp……………..……….....68
3.1.1. Định hướng……………………………..………..……………....….68
3.1.2. Nguyên tắc đề xuất………………………………………..….….….69
3.2. Các biện pháp phát triển đội ngũ GVMN Quận Ngô Quyền thành phố
Hải Phòng đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non
………………………………………………………………..……………70
3.2.1. Biện pháp 1: Lập quy hoạch, kế hoạch phát triển đội ngũ GV MN tại
quận Ngô Quyền, thành phố Hải phòng………………..................….……70
3.2.1.1. Sự cần thiết của biện pháp:…………………………………..…..70
3.2.1.2. Nội dung của biện pháp:…………………………………….....…….71
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện …………………………………………….....78
3.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai áp dụng các
chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non…………………………...……….79
3.2.2.1. Sự cần thiết của biện pháp……………………….……...…..……79
3.2.2.2. Nội dung của biện pháp…………………………………………...79
3.2.2.3. Cách thức tổ chức thực hiện của biện pháp…………...…………..79
3.2.2.4. Điều kiện thực hiện biện pháp……………………………....……..80
3.2.3. Biện pháp 3: Căn cứ vào nhu cầu và thực trạng đáp ứng chuẩn nghề
nghiệp của giáo viên để tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ
GVMN tại quận một cách hiệu quả…………………………...............…..81
3.2.3.1. Ý nghĩa của biện pháp………………………………………….…81
3.2.3.2. Nội dung biện pháp:........................................................................82
3.2.3.3. Cách thức thực hiện biện pháp........................................................83
12


3.2.8. Biện pháp 8: Tạo động lực và môi trường cho giáo viên tham gia các
hoạt động phát triển nghề nghiệp....................................................................95
3.2.8.1. Sự cần thiết của biện pháp..................................................................95
3.2.8.2. Nội dung………………………………………………........……….96
3.2.8.3.Cách thực hiện.....................................................................................96
3.2.8.4. Điều kiện thực hiện …………………………………....…………….98
3.3. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất....................................................................................................................98
3.3.1. Quy trình khảo nghiệm............................................................................98
3.3.2. Kết quả khảo nghiệm..............................................................................100
Tiểu kết chương 3........................................................................................ .....105
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGH...................................................................107
1. Kết luận...........................................................................................................107
2. Khuyến nghị ............................................................................................ .......109
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................111

14


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII
khẳng định: "Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát
triển mạnh giáo dục và đào tạo (GD&ĐT), phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ
bản của sự phát triển nhanh và bền vững" [18, tr.19], trong đó “Đội ngũ nhà giáo là
nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, [19, tr. 33]. Chỉ có xây dựng và nâng cao
chất lượng đội ngũ nhà giáo mới tạo ra bước đột phá để đổi mới “Căn bản và toàn
diện” Giáo dục và Đào tạo. Do vậy, đội ngũ nhà giáo có vai trò đặc biệt quan trọng
trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước”
Để nâng cao chất lượng Giáo dục thì trước hết chúng ta phải xây dựng đội

có 4 tiêu chí. Mỗi tiêu chí lại được được cấu trúc thành 4 mức độ tương đương với
các mức độ phát triển nghề nghiệp của giáo viên mầm non từ thấp đến cao. Vì vậy
người giáo viên phải không ngừng học tập và rèn luyện để nâng cao mức độ đáp
ứng của mình với chuẩn nghề nghiệp đã qui định.
Phát triển đội ngũ GV là một phạm trù động, lại phải đáp ứng những yêu cầu
đầy biến động của cả hiện tại và tương lai, do đó cần phải quán triệt quan điểm
thực tiễn, quan điểm lịch sử và toàn diện; kết hợp hài hòa với khoa học dự báo thì
mới có thể giải quyết được vấn đề nghiên cứu. Hơn nữa bước vào thời kỳ CNH,
HĐH đất nước trong điều kiện hội nhập, yêu cầu nguồn nhân lực xã hội đang bao
hàm nội dung rất mới mẻ. Đội ngũ nhà giáo là một bộ phận góp phần quyết định
đào tạo nguồn nhân lực đó, vì vậy lại càng cần phải có sự đổi mới mạnh mẽ. Vấn
đề đặt ra là mối quan hệ giữa đội ngũ nhà giáo với phát triển nguồn nhân lực xã
hội; các nội dung về đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hoá, hiện đại hóa, đổi mới về nội
dung và phương pháp GD...đều mang tính thời sự, cấp thiết trong lý luận cần được
nghiên cứu, phát triển lên một tầm cao mới.
Những vấn đề lý luận đang đặt ra ở trên hiện nay đang trở thành một trong
những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Chỉ thị số 40-CT/TW ngày
15/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về xây dựng nâng cao chất lượng đội
ngũ nhà giáo và CBQL GD đã chỉ rõ: “Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và
CBQL GD theo hướng chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về
cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống,
16


lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày
càng cao của sự nghiệp GD trong công cuộc đẩy mạnh CNH-HĐH đất
nước”.[1;Tr2]
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ XIV đã xác định
mục tiêu phát triển của thành phố đến năm 2015 là “Xây dựng Hải Phòng trở thành
một thành phố cảng văn minh, hiện đại, cửa chính thông ra biển, trung tâm công

tạo quận Ngô Quyền, được đào tạo chuyên ngành thạc sỹ QLGD, tôi đã chọn đề tài
“Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên mầm non Quận Ngô Quyền, thành phố
Hải phòng đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non” làm đề tài
luận luận văn tốt nghiệp với mong muốn góp phần khiêm tốn của mình vào việc
nâng cao chất lượng đội ngũ GVMN Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng đáp
ứng chuẩn nghề nghiệp GVMN.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp phát triển
đội ngũ GVMN Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu chuẩn
nghề nghiệp GVMN, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên bậc học
mầm non thuộc quận.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
3.1. Hệ thống hóa những vấn đề về lý luận phát triển đội ngũ giáo viên theo
chuẩn nghề nghiệp.
3.2. Nghiên cứu, đánh giá thực trạng đội ngũ Giáo viên mầm non thuộc quận
Ngô Quyền, thành phố Hải phòng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non.
3.3. Đề xuất những biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên mầm non Quận
Ngô Quyền thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo
viên mầm non.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác phát triển ĐNGV của các trường mầm non thuộc quận hiện nay.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Phát triển đội ngũ GVMN của Quận Ngô Quyền thành phố Hải Phòng theo
chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non do Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành.
18


5. Vấn đề nghiên cứu
Làm thế nào để đội ngũ giáo viên mầm non Quận Ngô Quyền, thành phố


- Phương pháp chuyên gia
9.3. Nhóm phƣơng pháp hỗ trợ khác
- Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học
- Phương pháp dự báo giáo dục
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp khảo nghiệm.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục còn
gồm 03 chương:
Chƣơng I: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên mầm non đáp ứng chuẩn
nghề nghiệp.
Chƣơng II: Thực trạng đội ngũ giáo viên và công tác phát triển đội ngũ giáo viên
quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.
Chƣơng III: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên mầm non Quận Ngô Quyền,
thành phố Hải Phòng đáp ứng yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non.

20


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN MẦM NON ĐÁP ỨNG CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các quốc gia luôn coi trọng
phát triển giáo dục của nước mình nói chung và giáo dục mầm non nói riêng, nhằm
đáp ứng ngày càng cao về nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực. Giáo dục
mầm non tốt sẽ tạo ra một nền móng ban đầu vững chắc, tạo tiền đề cho các bậc
học tiếp theo.Trong lịch sử phát triển giáo dục của các nước, nhất là các nước có

dục mầm non như: “Uốn cây từ thưở còn non, dạy con từ thuở con còn ngây thơ”,
và sau này các nhà nghiên cứu về khoa học giáo dục cũng từng khẳng định “ Phi
mầm non bất thành nhân cách”. [4;Tr12]
Nghị quyết TW 4 (khoá VII), Nghị quyết TW 2 (khoá VIII) và Kết luận hội
nghị TW 6, Nghị quyết TW 9 (khoá IV), Thông báo số 242-TB/TW của Bộ chính trị
về tiếp tục thực hiện Nghị quyết TW2 (khoá VIII) về công tác GD&ĐT đều coi việc
phát triển đội ngũ giáo viên như là một giải pháp trọng tâm để phát triển sự nghiệp
giáo dục. Đề án của Chính phủ về xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo
và cán bộ Quản lý giáo dục giai đoạn (2005-2010) đều đề cập đến nhiệm vụ xây
dựng đội ngũ giáo viên mầm non.
Có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên
tương đối phong phú. Các công trình nghiên cứu hướng vào giải quyết các vấn đề
về phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non.
Tuy nhiên do chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non mới được ban hành trong những
năm gần đây nên những công trình nghiên cứu theo hướng chuẩn hóa và từng bước
phát triển đội ngũ đội ngũ giáo viên mầm non đáp ứng chuẩn nghề nghiệp giáo viên
mầm non còn hạn chế.
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu
1.2.1. Đội ngũ giáo viên mầm non
Điều 70 Luật GD năm 2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về nhà giáo
và những tiêu chuẩn của nhà giáo:
22


1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường
hoặc các cơ sở giáo dục.
2. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau:
- Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt.
- Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ.
- Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp.

hành quản lý đưa ra:
W.Taylor-Người đầu tiên nghiên cứu quá trình lao động trong từng bộ phận
của nó cho rằng: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm
cái đó thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất”[15, tr. 25].
A.Fayon-Nhà lý luận quản lý kinh tế người Pháp, khi áp dụng lý thuyết vào
thực tiễn quản lý một xí nghiệp thì: “Quản lý là đưa xí nghiệp tới đích, cố gắng sử
dụng tốt nhất các nguồn lực (nhân, tài, vật lực) của nó” [37, tr.25].
Theo Từ điển tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động
theo những yêu cầu nhất định” [40, tr.772].
Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo cho rằng:
“Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối
tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [31, tr.12].
Còn tác giả Bùi Văn Quân cho rằng: “ Quản lý là quá tiến hành những hoạt
động khai thác, lựa chọn, tổ chức và thực hiện các nguồn lực, các tác động của chủ
thể quản lý theo kế hoạch chủ động và phù hợp với qui luật khách quan để gây ảnh
hưởng đến đối tượng quản lý nhằm tạo ra sự thay đổi hay tạo ra hiệu quả cần thiết
vì sự tồn tại ( duy trì), ổn định và phát triển của tổ chức trong một môi trường luôn
biến động” [37, tr.6].
Theo Giáo trình khoa học quản lý, ( NXB khoa học kỹ thuật - Hà nội ) thì:
Quản lý là các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo sự hoàn thành công
việc qua những nỗ lực của người khác.
Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người
cộng sự khác cùng chung một tổ chức.
24


Quản lý là một hoạt động thiết yếu đảm bảo sự phối hợp nỗ lực các cá nhân
nhằm đạt được mục đích của nhóm.
Có tác giả lại cho rằng: quản lý là tác động vừa có tính khoa học vừa có tính
nghệ thuật vào hệ thống con người, nhằm đạt các mục tiêu kinh tế - xã hội.