Bài làm:
Nguyễn Đình Chiểu – lá cờ đầu của thơ văn yêu nước chống Pháp Nam Bộ. Nguyễn Đình Chiểu – thơ
văn ông chói ngời tinh thần yêu nước, thương dân. Bấy nhiêu thôi đã quá đủ để dựng nên tượng đài một
Đồ Chiểu trong lòng bao thế hệ người dân miền Nam, bao thế hệ người dân Việt Nam. Một tượng đài
sừng sững đã từng thách thức bạo tàn quân xâm lược. Một tượng đài được đắp nên bởi bao trăn trở suy
nghĩ của một nhà nho yêu nước. Những hiện thực và mơ ước, những khát khao mong mỏi của nhà thơ
trong xã hội đương thời, tất cả thể hiện rõ trong thơ của ông.
Cuộc đời ông đầy những bất hạnh, rủi ro. Sớm phải tách đường công danh, trong nỗi đau mất người thân,
ông lại bị mù cả hai mắt, chuyện hôn nhân bị lỡ, Nguyễn Đình Chiểu về sống torng vòng tay yêu thương
kính trọng của lối xóm. Trong thời gian này, ông đã sáng tác nên Lục Vân Tiên nổi tiếng, phổ biến như
Truyện Kiều của vùng Nam Bộ. Rồi giặc Pháp tràn vào, thơ văn Nguyễn Đình Chiểu xuất hiện thêm chất
chữ tình yêu nước, tạo nên những tác phẩm hào hùng mà thấm đẫm tình yêu thương con người, trong giai
đoạn này, bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc và Chạy Tây là hao trong số những bài giá trị của ông. Về sau,
khi ở trong vùng giặc tạm chiếm Đồ Chiểu đã viết nên Ngư tiều y thuật vấn đáp với lòng mong mỏi non
sông tươi sáng để không phải thấy kẻ thù quân thân. Tất cả những bài thơ, sáng tác của ông đều chứa
đựng nỗi niềm yêu nước thương dân một khát khao về một cuộc sống tốt đẹp bặt gió Tây. Nơi con người
yêu thương nhau, nơi những người dân nghèo lương thiện tìm được cho mình một chỗ đứng tự chủ bình
yên, nơi chẳng còn đói rét bệnh tật, nơi mà thánh đế sẽ trị vì cai quản.
Ước mơ ấy, khao khát đấy, mong mỏi đấy nhưng hiện thực tàn nhẫn của giai đoạn suy tàn của chế độ
phong kiến cứ hiện hữu trước mắt nhà thơ. Dẫu mắt mù lòa nhưng lòng ông sáng, tâm hồn ông vẫn nhạy
cảm để hiểu được những gì đang diễn ra. Từ Lục Vân Tiên, ta cũng đã cảm nhận được cái hèn hạ xấu xa
của một tầng lớp người có học có địa vị cao trong xã hội. Đại diện như Võ Công., Võ Thể Loan, Bùi
Kiệm, Trịnh Hâm, Thái sư…Những kẻ dùng ,mọi thủ đoạn để hãm hại người hiền lương, hòng cầu vinh
hoa phú quý cho bản thân. Những kẻ bất chấp luân thường đạo lý, sẵn sàng hãm hại bạn bè, hãm hại
người tài. Những kẻ tâm địa ác độc hiện hữu trong thơ văn Đồ Chiểu, chịu gánh tất cả sự khinh miệt căm
tức của nhà thơ. Xã hội đương thời đang thối nát với sự suy sụp không gì cưỡng lại nổi của tầng lớp
phong kiến. Những kẻ càng hám danh hám lợi, tâm địa chúng càng đen tối. Thực trạng quan hệ giữa
người với người không còn như xưa nữa, sự lợi dụng, ghen ghét, hiềm khích hãm hại đầy rẫy trở thành
nỗi đau trong tâm hồn nhà thơ. Còn đến với phần thơ văn yêu nước, nỗi đau, niềm trăn trở này được cụ
thể hóa, chân thành mộc mạc hơn qua hình ảnh những người dân lương thiện bị áp bức, bị giày xéo dưới
gót giày của đế quốc thực dân. Cảnh những người dân hoảng loạn, lạc long trong sự tàn nhẫn của chiến

Bởi căm thù giặc, bởi yêu nước mãnh liệt nên họ mới sẵn sàng hy sinh. Lòng căm thù ấy tràn ra đầu ngọn
bút Nguyễn Đình Chiểu.
Bữa thấy bong bong che trắng lốp, muốn tới ăn gan, ngày xem ống khói chạy đen sì, muốn ra cắn cổ.
Một mối xa thư đồ sộ, há để ai chem. Rắn đuổi hươu, hai vầng nhật nguyệt chói lòa, đâu dung lũ treo dê
bán chó.
Người nông dân Nam Bộ bấy giờ chưa hề được tập luyện quân sự, ra trận với cái nghèo truyền kiếp và hy
sinh như những anh hùng thật sự. Họ để lại sau mình nỗi đau sự trống vắng của người thân, và của tác
giả.
“ Đau đớn bấy mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong lều, não nùng thay, vợ yếu chạy tìm
chồng, cơn bong xế dật dờ trước ngõ”.
Hiện thực hiện ra trước mắt nhà thơ, hiện ra trong từng bài thơ, qua từng sáng tác thật chẳng tươi đẹp gì.
Một xã hội đang dần lụi tàn luôn mang theo bên nó những nỗi nhức nhối, những niềm đau mà một nhà
thơ mù lòa cũng có thể cảm nhận được bằng tất cả tâm hồn và tình yêu thương dân, nước.
Nhưng hiện thực dù là tàn nhẫn đến mấy, tự torng thơ của Đồ Chiểu luôn ánh lên những hy vọng, những
ước mơ không bao giờ bị dập tắt. Một Lục Vân Tiên hào hiệp tốt bụng, bị hãm hại nhưng luôn được
người, được thần giúp đỡ. Hình ảnh chàng Vân Tiên được Giao Long cứu giúp là một hình ảnh đẹp trong
tác phẩm. Một niềm tin tuyệt đối về tình nghĩa và cũng là một bản tố cáo sự tàn nhẫn độc ác của những kẻ
bất nhân. Vân Tiên lại tiếp tục được Ngư Ông giúp đỡ và được thuốc tiên làm cho sáng mắt, đó phải
chăng là ước mơ về “ ở hiền gặp lành” của Nguyễn Đình Chiểu sao? Nàng Nguyệt Nga chung thủy,
chàng Hớn Minh trọng nghĩa, chàng Vương Tử Trực thẳng thắn, tất cả đều vượt qua được những khó
khăn, cám dỗ và cạm bẫy để rồi được hưởng một cuộc sống vui vẻ hạnh phúc thật sự. Những kẻ ác độc,
bội bạc thì phải nhận được cái giá đích đáng cho những việc mình đã làm. Lục Vân Tiên được coi là bài
ca chiến thắng của lẽ phải, của những phẩm chất, khí tiết thanh cao. Những sáng tác trong giai đoạn đất
nước bị giặc Pháp chiếm đón lại có bước phát triển mới mẻ, Nguyễn Đình Chiểu quan tâm sâu sắc hơn tới
nỗi đau mất nước ,và nỗi thống khổ của nhân dân. Là một nhà nho phong kiến, ý thức của ông vẫn chưa
thoát khỏi phần nào hệ phong kiến xưa.
Bởi vậy hình ảnh ông mơ ước về người giúp dân luôn là những anh hùng hào kiệt, những minh quân.


Chừng nào thánh đế ân soi thấu