TÌNH HUỐNG HỘ TỊCH
Tính huống 1:
Năm 2007, anh D và chị G kết hôn với nhau và sinh cháu A vào ngày 1/1/2008.
Tháng 5/2008 anh D và chị G bị chết trong một vụ tai nạn
Tháng 6/2008 ông bà nội cháu A đến UBND xã K đăng ký giám hộ cho cháu A.
UBND xã K đã ra quyết định công nhận việc giám hộ này.
Cũng trong tháng 6, ông bà ngoại của cháu A đến UBND xã Q đăng ký giám hộ
cho cháu A và cũng được UBND xã Q ra quyết định công nhận.
Khi biết ông bà nội của cháu A đã được UBND xã K ra quyết đinh công nhận thì
ông bà ngoại cháu A có đơn gửi chủ tịch UBND xã K để khiếu nại việc UBND xã
K đã ra quyết định cho phép ông bà nội cháu A được giám hộ cho cháu A. Nhưng
UBND xã K đã có công văn trả lời không thụ lý giải quyết vì đây là tranh chấp
quyền giám hộ nên thẩm quyền thuộc Tòa án.
Sau đó ông bà ngoại gửi đơn lên tòa án nhưng tòa án cho rằng đây việc khiếu nại
quyết định của cơ quan hành chính thì thâm quyền giải quyết thuộc cơ quan hành
chính chứ ko phải của cơ quan tố tụng.
Ông bà ngoại cháu A lại gửi đơn sang UBND huyện. Chủ tịch UBND huyện nhận
đơn và chuyển phòng Tư pháp xem xét, tham mưu phương án giải quyết tình
huống trên.
Rất mong các thành viên giúp Phòng Tư pháp đưa ra phương án giải quyết tình
huống này thế nào để đảm bảo đúng pháp luật và đảm bảo tình cảm của các bên
để không ảnh hưởng đến việc chăm sóc và bảo vệ quyền, lợi íh hợp pháp của cháu
A.
Tình huống 2:
Ông Đặng Văn Phi và bà Phạm Kim Thúy thường trú ấp 1, xã X, huyện Y, Đồng
Tháp, do cuộc sống quá khó khăn nên chỉ lo làm ăn mà không quan tâm đến việc
đăng ký khai sinh và nhập hộ khẩu cho con. Sau đó, vợ chồng ông Phi xa quê
hương đi làm thuê và gửi cháu Hiền lại cho vợ chồng người em ruột là ông Đặng
Văn Tý và bà Trần Thị Xê nuôi dưỡng. Cháu Hiền đến tuổi đi học, ông Tý đến
UBND xã X đăng ký khai sinh cho cháu Hiền và “lợi dụng” cán bộ Tư pháp xã X
1

2 năm trước, chị A sinh con trong khi cha cháu đã bỏ đi. Chị cho cháu mang họ
mẹ và trong giấy khai sinh của cháu không có tên cha. Tuy nhiên gần đây cha của
cháu đã quay lại xin nhận con. Vì quyền lợi của con, chị muốn biết việc bổ sung
2


tên cha vào giấy khai sinh của con có thực hiện được không? Và cơ quan nào sẽ
giúp chị A trong việc này?
Tình huống 4:
Do điều kiện công tác, vợ chồng A hộ khẩu mỗi người mỗi nơi. Mới đây vợ anh
A sinh bé, và anh A đã đưa bé về nơi cư trú của mình làm khai sinh. Cán bộ
phường từ chối và nói phải cho cháu khai sinh nơi mẹ đăng ký hộ khẩu. Vậy có
đúng không?
Tình huống 5:
A đang định cư ở Mỹ và dự định về Việt Nam kết hôn. Nhưng do không có nhiều
thời gian nên A không thể đợi đến ngày nhận giấy chứng nhận kết hôn được. A có
thể nhờ người thân hay luật sư ở Việt Nam làm thủ tục này không?.
Tình huống 6:
- Hiện tại con gái của anh B bắt đầu sang lớp 12 (tên N), N sinh năm 1992. Trước
đây, anh B đã khai sinh cho N và để bản gốc ở nhà và chỉ nộp bản sao giấy khai
sinh trong quá trình cháu đi học.
Hiện tại khi N bước vào năm học mới, nhà trường yêu cầu đối chiếu giấy khai
sinh gốc thì mới biết nơi sinh trong giấy khai sinh gốc và GKS bản sao không
giống nhau.
Trong suốt quá trình học từ cấp 1 đến cấp 3 của N đều ghi theo thông tin trên giấy
khai sinh bản sao, nên gia đình anh B muốn làm lại giấy khai sinh gốc cho cháu.
Do quá trình làm giấy khai sinh gốc sơ xuất nên đã ghi sai nơi sinh của N. Nhưng
quá trình xin cấp lại giấy khai sinh gốc lại gặp khó khăn, cụ thể như sau:
Anh B ra chính quyền địa phương xin cấp lại giấy khai sinh gốc (nơi đã khai sinh
cho cháu lần đầu). Nhưng khi chính quyền kiểm tra lại không có tên của cháu

cho thống nhất. Nhưng anh Tài thiết tha đề nghị cán bộ tư pháp - hộ tịch giúp anh
làm theo yêu cầu của nhà trường bằng cách ghi thêm chữ “c” vào trong bản chính
Giấy khai sinh của cháu Phú. Anh cũng trình bày thêm rằng vì cha mẹ anh không
chấp nhận để cháu đích tôn mang tên là Phú nên mong cán bộ giải quyết để gia
đình không mâu thuẫn. Cán bộ hộ tịch cần giải quyết tình huống này thế nào?
Tình huống 8:
Chị Mai Thu H và anh Vũ Quốc B kết hôn với nhau đã nhiều năm, tình nghĩa gắn
bó nhưng lại hiếm muộn đường con cái. Một buổi sáng, chị H đi làm tình cờ nhìn
thấy 1 bé sơ sinh khoảng 1 đến 2 tháng tuổi được bọc trong một tấm tã bên đường
không có giấy tờ hay vật gì khác kèm theo. Đứa trẻ do bị nhiễm lạnh đã sốt cao,
chị H vội đưa cháu vào bệnh viện điều trị một thời gian rồi đưa về nhà.Từ đó, anh
chị thương yêu cậu bé kháu khỉnh như con ruột và muốn nhận nuôi cháu, nhưng
4


không biết làm thủ tục đăng ký khai sinh và nhận con nuôi như thế nào. Hơn thế,
hàng xóm có người khuyên anh chị nên đến chính quyền nhờ giúp đỡ, có người
lại nói không nên đi, vì sợ gia đình đứa bé đến xin lại....
Không muốn xa cậu bé, nhưng anh chị cũng không thể để cháu lớn lên mà không
có giấy khai sinh và hộ khẩu, anh chị B đã tìm nhiều cách :
- Dời đến một nơi khác để không ai biết cậu bé là ai và sẽ hợp thức hoá chuyện
nuôi con nuôi của mình
- Cố gắng” chạy chọt” để cháu bé được làm giấy khai sinh và sổ hộ khẩu.
Tuy nhiên, bé vẫn chưa có tên và cha mẹ hợp pháp. Cuối cùng anh chị đã nhờ
UBND phường hướng dẫn.
Tình huống 9:
HC là một làng quê nghèo thuộc xã TK. Đời sống của người dân ở đây dựa vào
cây lúa, đất đai lại bạc màu, cuộc sống đã nghèo lại càng nghèo hơn.Vì thế, khi
nhà nước có chủ trương di dân đến vùng kinh tế mới ở Tây Nguyên, đã có rất
nhiều gia đình hăm hở đi khai hoang, với niềm tin thay đổi được cuộc sống, anh P

Sơn. Ngày 10/4/2006, khi chị Lan đã sinh con và cháu bé được gần 2 tháng tuổi,
bà Vần - mẹ chồng chị Lan đến Uỷ ban nhân dân phường A, nơi bà có hộ khẩu
thường trú và anh Quang vẫn còn hộ khẩu thường trú ở đó để xin đăng ký khai
sinh cho con chị Lan. Do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường là người trong họ nên
bà Vần nhờ ông này nói với cán bộ tư pháp - hộ tịch giúp đăng ký khai sinh cho
cháu mình ngay tại phường. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân phường đã yêu cầu cán bộ
tư pháp - hộ tịch vận dụng đăng ký khai sinh cho cháu bé theo diện “đăng ký khai
sinh theo nơi cư trú của người cha” hoặc “đăng ký khai sinh tại nơi trẻ thực tế
sinh sống”. Cán bộ tư pháp - hộ tịch sẽ giải quyết tình huống này như thế nào?
Tình huống 11:
Vợ chồng A đã ly hôn năm 2008, đã có quyết định cho ly hôn của tòa án. Trong
quyết định của tòa đã xử cho A được nuôi con (cháu sinh năm 2005). Nay A có
đơn xin đổi họ cho con trong trường hợp này UBND thị trấn có được đổi họ cho
con của A không?
Tình huống 12:
Vợ chồng A đăng ký tạm trú tại Phú Mỹ, Thủ Dầu Một, Bình Dương. Vợ chồng
A đều ký hợp đồng lao động không thời hạn với công ty mà vợ chồng A đang
làm. Công ty có trụ sở tại phường Phú Mỹ, Thủ Dầu Một, Bình Dương. Lúc đầu
A đi đăng ký khai sinh cho con thì UBND phường Phú Mỹ và phòng Tư pháp
Thủ Dầu Một không chấp thuận và hướng dẫn cho A về đăng ký tại UBND nơi hộ
khẩu thường trú của vợ A. A không đồng ý và đưa ra các qui định tại Nghị định
158/2005/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 01/2008 của Bộ Tư pháp. Sau đó thì
6


UBND phường Phú Mỹ chấp thuận đăng ký khai sinh cho con A nhưng chỉ cấp
duy nhất một bản chính không cấp bản sao. A hỏi thì được cán bộ trả lời về
UBND nơi đăng ký hộ khẩu của vợ A xin bản sao giấy khai sinh cho con.
Việc từ chối cấp bản sao của UBND phường Phú Mỹ đúng hay sai? A phải
xin cấp bản sao giấy khai sinh tại cơ quan nào để làm các thủ tục tiếp theo cho

cán bộ tư pháp hướng dẫn thủ tục viết tờ khai theo mẫu và yêu cầu tôi về quê của
tôi để xác nhận việc có người trong họ có tên trùng với tên của con tôi. Khi tôi về
quê thì cán bộ tư pháp nơi quê của tôi không xác nhận mà nói là thủ tục đổi tên
chỉ cần tờ khai là đủ mà không cần xác nhận việc trùng tên của người trong họ.
Vậy thủ tục đổi tên trong trường hợp của con tôi thì phải làm như thế nào, đề nghị
hướng dẫn cụ thể để tôi thực hiện.
Tình huống 17:
Chị B trước đây có hộ khẩu tại xã Tuy Lai - Mỹ Đức - Hà Nội, có chồng xã Hòa
Phú - Hòa Vang - TP Đà Nẵng đã nhập khẩu theo chồng về Đà Nẵng. Chị bị mất
giấy khai sinh, sau khi được hướng dẫn chị về địa phương xã Tuy Lai để xác nhận
các loại giấy cần thiết theo quy định. Khi kiểm tra đủ điều kiện, cán bộ Tư pháp
xã cho Đăng ký lại việc sinh và cấp bản chính, bản sao giấy khai sinh cho công
dân (theo mẫu mới ngày 01/7/2010). Trong giấy khai sinh dòng thứ 11 từ trên
xuống dòng Nơi đăng ký và dòng 12 Ngày tháng năm đăng ký cán bộ Tư pháp ghi
nơi đăng ký là xã Tuy Lai huyện Mỹ Đức Hà Nội và ngày tháng đăng ký theo xác
nhận của xã Tuy Lai. Nhưng cán bộ phòng Tư pháp không chấp nhận và yêu cầu
làm lại với phần ghi là Nơi đăng ký là xã Hòa Phú và ngày tháng đăng ký là ngày
xã Hòa Phú cấp lại giấy khai sinh (ngày 26/7/2010).
Hỏi trường hợp nào là đúng?
Tình huống 18:
Trong quá trình thực hiện công tác hộ tịch hiện nay, vướng mắc nổi bật nhất là
các trường hợp sai lệch các sự kiện hộ tịch so với sổ gốc. Nguyên nhân là: Khi đi
học gia đình đến UBND xã đề nghị cấp bản sao giấy khai sinh, UBND cấp xã đã
cấp bản sao giấy khai sinh cho công dân nhưng không căn cứ vào sổ gốc nên dẫn
đến sai lệch so với sổ gốc, về hình thức các bản sao đó là hợp lệ và bản sao giấy
khai sinh đó đã được công dân sử dụng để đi học và làm các thủ tục khác. Do vậy,
hồ sơ học sinh (Bằng Tiểu học, THCS, THPT, Học bạ, Bằng Đại học…) cũng như
các giấy tờ tuỳ thân của công dân đều mang thông tin như bản sao giấy khai sinh
đã được cấp sai lệch với sổ gốc. Hiện nay, khi các cơ quan có thẩm quyền yêu cầu
xuất trình bản chính giấy khai sinh công dân mới biết có sự sai lệch giữa sổ gốc

người không có giấy đăng ký kết hôn. Đến năm 2008 thì người vợ bỏ đi đâu biệt
tăm (gia đình không biết), sổ hộ khẩu của vợ ở Kiên Giang, còn chồng ở Bà Rịa.
Thời điểm này (2010) thì hộ khẩu của vợ không xác định được nơi thường trú ở
đâu, cắt hộ khẩu không còn nữa. Nhưng 2 giấy chứng sinh lại khác nhau, một giấy
ở bệnh viện tỉnh thì giấy Chứng sinh mẹ tên Chinh, còn một giấy ở trạm y tế xã
thì giấy chứng sinh mẹ tên Trinh.
9


Vậy làm thế nào để xác định được 2 người mẹ là một và làm sao biết được người
đàn ông đó là cha của 2 đứa bé này. Vì người đàn ông đó lên phường xin đăng ký
khai sinh cho 2 đứa bé.
Tình huống 21:
Tôi quen và yêu một người rồi có con với anh ấy, sau đó tôi mới biết anh chưa ly
hôn vợ như đã nói với tôi. Tôi rất buồn cho mình, và tự nhủ sẽ chấm dứt việc
quan hệ tình cảm với anh ấy. Tôi quyết định ở vậy nuôi con, nhưng vấn đề tôi gặp
vướng mắc là việc khai sinh cho con tôi, anh ấy có đến UBND phường xin làm
thủ tục cha nhận con, và sau đó làm giấy khai sinh cho con tôi có cả cha va mẹ,
nhưng cán bộ Tư pháp hộ tịch từ chối không giải quyết việc cha nhận con, mà chỉ
làm thủ tục khai sinh cho con tôi mang họ của mẹ, phần khai về cha để trống. Vậy
xin hỏi giải quyết như vậy có đúng pháp luật không?
Tình huống 22:
Ông A và bà B chung sống với nhau có đăng ký kết hôn và có 01 con chung.
Trong thời gian chung sống với bà B ông A có vợ bé là bà C sinh ra đứa con là D.
Bà C đến UBND xã để Đăng ký khai sinh cho con, bà muốn trong giấy khai sinh
con bà có tên cha và lấy họ con theo cha. Vậy UBND xã có giải quyết theo ý
nguyện bà C được không? (được biết ông A thừa nhận đứa bé là con ruột mình và
cũng muốn trong giấy khai sinh có tên ông và lấy họ ông)
Tình huống 23:
Tại UBND thị trấn nơi tôi sinh sống không giải quyết xác nhận tình trạng độc

nghiệp cao đẳng và hiện là giáo viên trường THCS. Hiện nay tôi lại tiếp tục làm
đơn xin cải chính hộ tịch cho mình, tôi đã làm đơn gửi Phòng Tư pháp huyện Đức
Linh cùng với các giấy tờ liên quan (photo): CMND, hộ khẩu, bằng tốt nghiệp,
đơn xin cải chính do Sở tư pháp Bình Thuận cấp từ năm 2004. Cho đến nay đã
hơn 4 tháng nhưng vẫn chưa có kết quả gì. Tôi rất mong muốn có thể cải chính hộ
tịch của mình trong Hộ khẩu và CMND từ ngày 16/01/1989 sang ngày
16/01/1987 cho trùng với ngày sinh trong bằng cấp của tôi để tôi có thể yên tâm
công tác và cống hiến cho sự nghiệp giáo dục nước nhà. Vậy trong trường hợp
của tôi có thể được cải chính hộ tịch trong CMND và hộ khẩu không? Cơ quan
nào có thể giải quyết trường hợp của tôi?
Tình huống 26:
Mong chuyên mục giúp đỡ trả lời: Hiện tại vợ tôi chuẩn bị sinh cháu đầu lòng
nhưng ngặt 1 nỗi gia đình tôi chưa có hộ khẩu tại Hà Nội. Hiện tại hộ khẩu của tôi
vẫn ở tỉnh khác, còn vợ tôi đã cắt khẩu tại địa phương và đang đăng ký tạm trú
KT3 tại Hà Nội. Do đăng ký tạm trú của vợ tôi từ tháng 10/2009 tính đến nay
chưa đủ 1 năm để nhập khẩu tại Hà Nội mà đến tháng 6 tới vợ tôi sinh cháu vậy
sinh cháu thì khai sinh ở đâu? Có thể đăng ký theo KT3 được không? Tôi đã
11


mang sổ KT3 ra phường để hỏi nhưng họ không chấp nhận làm khai sinh cho
cháu. Nếu đến tháng 10 gia đình chúng tôi mới đủ điều kiện nhập khẩu thì lúc đó
khai sinh có được không? Mức xử phạt khai sinh muộn được tính như thế nào?
Tình huống 27:
Hiện tại trong giấy khai sinh của em, phần khai về tên cha mẹ lại là tên ông bà nội
em, không biết trong lúc làm giấy khai sinh cha mẹ em khai sai hay do cơ quan tư
pháp nhầm lẫn. Vậy em rất kính mong được hướng dẫn các thủ tục sửa lại tên cha
mẹ trong giấy khai sinh. Hiện tại em gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề này.
Tình huống 28:
Ở xã T xảy ra trường hợp Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã bị chị C khiếu nại về việc

Năm 2005, chị Nguyễn Thị M (mang quốc tịch Việt Nam) kết hôn với anh Trần Đ
(anh Đ mang quốc tịch Pháp). Hiện nay anh Đ và chị M đang sinh sống tại Hà
Nội. Tháng 8/2005, chị M sinh con, chị M muốn hỏi gia đình chị sẽ phải đến cơ
quan nào để đăng ký khai sinh cho cháu bé?
Tình huống 34:
Để chuẩn bị cho việc sinh con, chị T về nhà ngoại với dự định sau khi sinh sẽ ở
lại bên ngoại một thời gian. Do chồng chị hiện đang đi công tác nước ngoài dài
ngày, nhà lại neo người nên cháu bé đã được gần 3 tháng tuổi mà vẫn chưa được
đăng ký khai sinh. Nay chị T muốn đi đăng ký khai sinh quá hạn cho con mình.
Hỏi, pháp luật quy định thủ tục đăng ký khai sinh quá hạn như thế nào?
Tình huống 35:
Trước đây, Giấy khai sinh gốc của tôi là Nguyễn Thị M. Năm lớp 10 tôi tự thêm
chữ đệm vào là Nguyễn Thị Thanh M. Khi làm hồ sơ thi đại học thì bằng PTTH
không đúng với Giấy khai sinh gốc và bìa hộ khẩu gia đình, nên không làm được
hồ sơ. Nay tôi muốn sửa lại, khai đúng với Giấy khai sinh, cải chính hộ tịch…
Vậy, tôi xin hỏi thẩm quyền thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, xác
định lại giới tính, bổ sung hộ tịch được pháp luật quy định như thế nào?
Tình huống 36:
Ông C bị TAND tuyên bố là đã chết; đã được gia đình đăng ký khai tử tại UBND
xã. Nay đột nhiên ông trở về. Họ hàng, gia đình, vợ con vô cùng vui mừng. Họ
tính chuyện đến TAND và UBND để làm các thủ tục huỷ bỏ các quyết định đã
tuyên bố về ông nhưng không biết có được không?
Tình huống 37:
Sáng sớm ra công viên tập thể dục, bà A phát hiện một trẻ sơ sinh bị bỏ rơi trên
ghế đá. Sau khi báo công an và chính quyền phường lập biên bản và các thủ tục
cần thiết, bà A đề nghị và được UBND phường cho bà tạm nhận đứa trẻ về nuôi.
13


Một tuần sau, Bà A ra UBND phường đăng ký khai sinh cho cháu nhưng UBND

trạng hôn nhân là bí mật đời tư của anh Tứ, nên nếu anh Tam không có uỷ quyền
14


của anh Tứ thì Uỷ ban xã không thể cấp cho anh Tam được, sợ sau này anh Tứ
khiếu nại.
Trong trường hợp này cán bộ tiếp dân giải quyết như vậy có đúng không?
Tình huống 41:
Sau một thời gian tìm hiểu, tháng 9 năm 2006 anh Hải và chị Bích quyết định kết
hôn và đến Uỷ ban nhân dân thị trấn X, nơi anh Hải đăng ký hộ khẩu thường trú
để làm thủ tục đăng ký kết hôn. Khi kiểm tra hồ sơ đăng ký kết hôn của anh Hải
và chị Bích, cán bộ tư pháp - hộ tịch biết được rằng chị Bích là lưu học sinh đã du
học ở Trung Quốc 4 năm, mới về nước từ cuối năm 2005. Do vậy, cán bộ hộ tịch
yêu cầu chị B bên cạnh việc phải có Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Uỷ ban
nhân dân cấp xã nơi chị cư trú cấp, còn cần phải bổ sung vào hồ sơ đăng ký kết
hôn Giấy xác nhận về tình trạng hôn nhân do cơ quan lãnh sự của Việt Nam tại
Trung Quốc cấp để khẳng định chắc chắn rằng trong thời gian du học chị Bích
không kết hôn với ai.
Yêu cầu của cán bộ tư pháp - hộ tịch trong trường hợp này có hợp lý không?
Tình huống 42:
Để có thể đăng ký kết hôn tại nơi cư trú của chồng chưa cưới, chị Thoa đến Uỷ
ban nhân dân phường K, nơi chị có hộ khẩu thường trú để xin cấp Giấy xác nhận
tình trạng hôn nhân. Sau khi tiếp nhận Tờ khai xin cấp Giấy xác nhận tình trạng
hôn nhân và Giấy chứng minh nhân dân mà chị Thoa xuất trình, cán bộ tư pháp hộ tịch phường K yêu cầu chị về tổ dân phố, nơi chị đang sinh sống để xin Tổ
trưởng dân phố xác nhận bằng văn bản về việc chị còn độc thân. Sau khi có văn
bản xác nhận của Tổ trưởng dân phố, Uỷ ban nhân dân phường sẽ căn cứ vào đó
để cấp Giấy khác nhận tình trạng hôn nhân cho chị. Hướng dẫn của cán bộ tư
pháp - hộ tịch phường K trong việc giải quyết cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn
nhân cho chị Thoa có đúng không?
Tình huống 43:

bộ tư pháp - hộ tịch yêu cầu anh Mạc làm lại Tờ khai trong đó phải ghi họ tên anh
Mạc là Thân Văn Mạc theo đúng Giấy chứng minh nhân dân. Anh Mạc trình bày
về việc mình đã nhập họ theo nhà vợ và đề nghị chính quyền xã làm thủ tục đổi
họ cho anh từ họ Thân sang họ Lương, đồng thời đăng ký khai sinh cho 2 con của
mình đều lấy theo họ Lương.
Tình huống 45:
Vợ chồng ông Bỉnh là người dân tộc Thái, cư trú tại xã X, tỉnh Lạng Sơn. Do
hoàn cảnh gia đình khó khăn, đông con nên vợ chồng ông Bỉnh đồng ý cho cháu
Quang 4 tuổi, là con thứ sáu trong gia đình làm con nuôi vợ chồng ông Hoàng
người dân tộc Tày, hiện đang cư trú tại phường Y, thành phố Lạng Sơn. Trước
đây cháu Quang đã được đăng ký khai sinh và xác định dân tộc theo dân tộc Thái
16


của cha đẻ. Khi thoả thuận về việc cho nhận con nuôi, vợ chồng ông Hoàng đã đề
nghị và được vợ chồng ông Bỉnh thống nhất đồng ý về việc để cháu Quang được
thay đổi họ và dân tộc từ họ và dân tộc của cha đẻ sang họ và dân tộc của cha
nuôi, đồng thời thay đổi phần khai về cha mẹ trong Giấy khai sinh của cháu
Quang, ghi tên vợ chồng ông Hoàng vào đó để cháu Quang lớn lên gắn bó tình
cảm gia đình với cha mẹ nuôi. Sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký nuôi con nuôi, đến
ngày được Uỷ ban nhân dân xã nơi mình cư trú mời lên để đăng ký nuôi con nuôi,
vợ chồng ông Hoàng trình bày nguyện vọng và đề nghị chính quyền khi đăng ký
nuôi con nuôi xong thì làm thủ tục thay đổi phần khai về cha mẹ trong Giấy khai
sinh của cháu Quang, đồng thời thay đổi họ của cháu Quang theo họ của ông
Hoàng, và xác định lại dân tộc cho cháu theo dân tộc Tày. Theo ông (bà), Uỷ ban
nhân dân xã có thể giải quyết nguyện vọng của các bên cho và nhận con nuôi về
việc thay đổi họ và dân tộc cho cháu Quang như vậy được không?
Tình huống 46:
Vợ chồng anh Tình, chị Duyên đã có một con chung. Do muốn anh Tình xuất
cảnh ra nước ngoài làm ăn bằng việc kết hôn giả với Việt kiều nên hai vợ chồng

vào phần khai về người mẹ, vì bà và ông Quynh là vợ chồng hợp pháp. Do đó,
theo bà nếu ông Quynh được công nhận là cha thì từ đó suy ra, đương nhiên bà
phải là mẹ của cháu bé;
- Thứ hai, nếu Uỷ ban nhân dân xã K không chấp nhận giải quyết như trên thì
không được ghi tên ông Quynh vào giấy khai sinh của cháu bé, vì ông Quynh
không phải là chồng của cô Hảo, mà là chồng hợp pháp của bà. Theo bà, nếu Uỷ
ban nhân dân xã ghi tên ông Quynh vào phần khai về người cha, bên cạnh tên cô
Thái được ghi ở phần khai về người mẹ thì như vậy là Uỷ ban nhân dân xã công
nhận quan hệ vợ chồng giữa ông Quynh và cô Thái.
Cán bộ tư pháp thấy cả hai yêu cầu của bà Hảo đều vô lý nhưng chưa biết cách
giải thích như thế nào nên báo cáo Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã để xin ý kiến chỉ
đạo. Cho rằng việc nhận con có phát sinh tranh chấp nên đồng chí Chủ tịch Uỷ
ban xã đã chỉ đạo cán bộ tư pháp dừng việc giải quyết đăng ký nhận con và hướng
dẫn các bên liên quan tới Toà án huyện để giải quyết theo thẩm quyền.
Uỷ ban nhân dân xã giải quyết như vậy có đúng không?
Tình huống 48:
Chị Nương, người dân tộc Tày yêu anh Phàng, người dân tộc H-mông nhưng gia
đình không đồng ý. Cha, mẹ chị Nương vì muốn con gái chỉ kết hôn với người
cùng dân tộc và ở gần cha mẹ nên ép gả chị Nương lấy anh Sình, là người cùng
dân tộc và ở cùng trong xóm. Không muốn mang tiếng bất hiếu với cha, mẹ nên
chị Nương đã cùng anh Sình đi đăng ký kết hôn, nhưng được vài hôm sau, khi hai

18


gia đình đang chuẩn bị làm đám cưới thì chị Nương lặng lẽ bỏ quê cùng anh
Phàng đi vào Tây Nguyên lập nghiệp, xây dựng cuộc sống mới.
Một thời gian sau khi chị Nương bỏ đi và đám cưới bị huỷ, anh Sình chung sống
như vợ chồng với một người khác là chị Cảnh. Hơn một năm sau, tháng 6 năm
2006 chị Cảnh sinh con. Cũng trong thời gian này chị Nương và anh Phàng quay

thì được hướng dẫn về UBND nơi bố anh thường trú tại Tuyên Quang để đăng ký.
UBND phường N chỉ cấp giấy báo tử cho gia đình ông thôi. Không biết UBND
phường N đúng hay sai?
Tình huống 51:
Ông Tuấn và ông toàn có quan hệ là anh trai cả và em trai út. Chị Hạnh là cháu
gái nội ông Tuấn, anh Hải là con trai út ông Toàn. Hạnh và Hải phát sinh tình cảm
muốn đi đến hôn nhân. Năm 2004 hai người đến UBND có thẩm quyền để đăng
ký kết hôn nhưng UBND đã từ chối kết hôn cho họ vì lý do có họ trong phạm vi
ba đời. Hỏi của UBND làm như vậy là đúng hay sai? Tại sao?
Tình huống 52:
A và B kết hôn năm 1995 có đăng ký kết hôn hợp pháp. Quá trình chung sống từ
đó đến nay hai người thường xuyên phát sinh mâu thuẫn nên B là vợ làm đơn
khởi kiện ly hôn đề nghị Tòa án giải quyết.
Vấn đề đặt ra là Hiện nay vợ chồng A và B đều không giữ lại Giấy chứng nhận
đăng ký kết hôn. Vào năm 1996 UBND phường nơi A và B đăng ký kết hôn cũng
bị mất sổ đăng ký kết hôn và các cán bộ tư pháp, chủ tịch đều đã nghỉ hưu và có
người đã mãi mãi không trở về với chúng ta nữa.
Vậy có cách nào để việc khởi kiện của B được Tòa án thụ lý không?
Tình huống 53:
Tháng 9 năm 2001 ông N 60 tuổi và cô M, 17 tuổi tổ chức đám cưới tại nhà thờ
với sự chứng kiến của cha cố và họ hàng, bạn bè hai bên, nhưng không đăng ký
kết hôn tại cơ quan có thẩm quyền. Ông N là một nhà kinh doanh lớn với tài sản
trước khi đám cưới trị giá 1 tỷ đồng; Cô M chưa có việc làm, nhưng trước ngày
đám cưới cha mẹ cô cho cô 200 triệu. Sau khi đám cưới cô ở nhà lo công việc nội
trợ và chăm sóc đứa con chung 2 tuổi của hai người. Trong 3 năm chung sống
hai người đã mua thêm một ô tô và 2 căn nhà. Nhưng trong thời gian đó ông N
cũng có quan hệ như vợ chồng với một người phụ nữ khác. Tháng 11 năm 2004
ông N và cô M làm đơn xin ly hôn.
- Trong khi đang chung sống với chị M mà ông N lại có quan hệ như vợ chồng
với người phụ nữ khác thì có vi phạm chế độ một vợ một chồng không? Tại sao?

vào mặc dù họ không được chứng kiến. (Vợ chồng bà Thoa đã không chung sống
được 01 năm và không có giấy đăng ký kết hôn.) Vậy hành vi của bà Thoa và bà
Thảo có vi phạm pháp luật không? Theo căn cứ pháp luật nào?
Tình huống 56:
Hiện tôi đã có 2 con nhỏ và không muốn có sự ràng buộc pháp lý gì với cha mẹ
tôi. Tôi muốn không nhận quan hệ với cha mẹ, thì luật quy định như thế nào về
vấn đề này?
21


Tình huống 57:
Chúng tôi đã nộp hồ sơ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài tại Sở Tư pháp Hà
Nội. Chồng tôi quốc tịch Mỹ hiện đang sinh sống và làm việc tại Mỹ. Tôi được
thông báo Giấy tờ Đăng ký kết hôn của chúng tôi đã được ký ngày 10/02/2010.
Theo phiếu nhận và hẹn trả hồ sơ hành chính của Sở tư pháp, ngày hẹn trả là
30/3/2010.
- Theo tôi được biết chúng tôi có thời hạn tối đa 90 ngày phải cùng có mặt tổ chức
lễ kết hôn tại Sở Tư pháp, tôi xin hỏi thời hạn tối đa được tính từ ngày giấy tờ
được ký hay theo ngày hẹn trả hồ sơ?
- Chồng tôi được quyết định chuyển công tác tới công ty mới tại Mỹ, cho tới nay
thời gian làm việc ở công ty mới chưa nhiều nên không thể xin nghỉ việc để về
Việt Nam sớm, tôi và chồng có thể làm đơn trình bày và xin ra hạn thêm 02 tháng
để trình diện làm lễ đăng ký kết hôn tại Sở Tư pháp được không? Tôi rất mong
nhận được hướng dẫn cụ thể.
Tình huống 58:
Anh An, 20 tuổi, cư trú tại xã X là con ngoài giá thú của ông Báu, cư trú tại xã Y.
Do mâu thuẫn giữa cha và mẹ đẻ nên mẹ anh giấu thông tin không cho biết cha
mình là ai. Khi ông Báu ốm nặng, theo nguyện vọng của gia đình, anh An mới
được mời đến để nhận cha. Trước khi qua đời, ông Báu bày tỏ nguyện vọng về
việc nhận anh An làm con. Sau khi ông Báu mất, anh An đến UBND xã Y xin

nhờ em gái mang tiền đến và thanh toán viện phí cho chị Đào.
Vì muốn bảo vệ quyền lợi cho con, chị Đào đề nghị anh Dương cùng ra UBND xã
làm khai sinh cho con nhưng anh Dương không đồng ý vì cho rằng đó không phải
là con của mình. Biết không thể thuyết phục anh Dương, chị Đào gặp cán bộ tư
pháp xã đề nghị tư vấn thủ tục xác nhận cha cho con. Vậy, cán bộ tư pháp xã tư
vấn cho chị Đào như thế nào?
Tình huống 62:
Anh Phàng và cô Chiêu đều là người dân tộc Nùng, yêu thương nhau và muốn kết
hôn thành vợ thành chồng. Tuy nhiên, anh Phàng là công dân Việt Nam còn cô
Chiêu là công dân Trung Quốc. Gia đình anh Phàng và gia đình cô Chiêu sống ở 2
xã giáp đường biên giới. Để được về chung sống với nhau hợp pháp, anh Phàng
đã đến Uỷ ban nhân dân xã, nơi anh thường trú hỏi về việc làm thủ tục đăng ký
kết hôn. Vậy, cán bộ UBND xã cần hướng dẫn anh Phàng làm gì để thực hiện
nguyện vọng của mình?
Tình huống 63:
Anh Ất là người làm ăn xa gia đình. Tháng 6/2006, chị Giáp vợ anh ở nhà sinh
con. Do sức khoẻ yếu nên chị nhờ mẹ đẻ mang Giấy chứng nhận kết hôn của anh
23


chị đi đăng ký khai sinh cho cháu bé tại UBND thị trấn, nơi vợ chồng anh chị cư
trú.
Tháng 8/2006, anh Ất về thăm nhà. Do nghe đàm tiếu nên đã nghi ngờ vợ mình
có quan hệ bất chính với người khác. Anh cho rằng, cháu bé không phải là con
mình nên đã ép vợ phải cho con đi làm con nuôi. Bị chồng hắt hủi, lại do hoàn
cảnh gia đình khó khăn nên chị Giáp đành phải cho con đi làm con nuôi. Tuy
nhiên, khi ra UBND xã làm thủ tục cho con nuôi anh Ất kiên quyết không chịu ký
tên vào Giấy thoả thuận về việc cho trẻ làm con nuôi vì cho rằng, mình không
phải là cha của đứa trẻ. Đồng thời, biết việc mẹ chị Giáp là người đi đăng ký khai
sinh cho cháu bé nên anh Ất đã khiếu nại việc cán bộ hộ tịch ghi tên anh vào phần

luật. Tháng 6/2006, mặc dù đã bị Toà án buộc chấm dứt quan hệ vợ chồng nhưng
anh Khải và chị Đào không chấp hành mà vẫn tiếp tục chung sống với nhau như
vợ chồng. UBND xã đã ra quyết định xử phạt anh Khải và chị Đào về hành vi tảo
hôn. Vậy, việc xử phạt của UBND xã đối với anh Khải, chị Đào như vậy là đúng
hay sai?
Xác định UBND xã xử phạt hành chính đối với anh Khải và chị Đào về hành vi
tảo hôn có đúng hay không, cần viện dẫn các quy định pháp luật có liên quan để
biết anh Khải và chị Đào có phải là chủ thể của hành vi tảo hôn không?
PHẦN NUÔI CON NUÔI
Tình huống 67:
Tôi là người Việt Nam, kết hôn với người chồng mang quốc tịch Anh. Hai vợ
chồng tôi không có con nên tôi muốn nhận cháu ruột của tôi (con của chị gái tôi)
làm con nuôi. Cháu tôi năm nay đã 14 tuổi. Chị tôi hiện vẫn đang đủ sức khoẻ để
làm việc nhưng vì muốn tái hôn nên bố và mẹ tôi là người bảo dưỡng chính cho
cháu. Tôi mong Quý cơ quan tư vấn giúp trường hợp của tôi có đợc nhận cháu
làm con nuôi hay không? Nếu được thì cần những thủ tục như thế nào và liên hệ
đến cơ quan nào? Chân thành cảm ơn!
Tình huống 68:
Xin Quý cơ quan tư vấn giúp tôi vấn đề sau. Vợ tôi đã nhiều lần sảy thai, bác sĩ
nói là không thể sinh con được. Tôi có đến Jungensamt (bên Đức) hỏi về việc xin
nhận con nuôi. Họ nói không được vì tôi đã hơn 40 tuổi (vợ tôi 40 tuổi, tôi 45
tuổi). Tôi không thể tiến hành làm hồ sơ về việc xin nhận con nuôi. Trường hợp
này tôi phải làm như thế nào? Xin cảm ơn!
Tình huống 69:
Tôi có người bạn hiếm muộn con cái. Sau khi tìm hiểu thông tin có thỏa thuận
nhận con của một người (người này "chửa hoang") có giấy thỏa thuận việc cho
25