1


ĐẠI HỌC HUẾ
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TỪ XA
TS. ĐỖ THỊ MINH LIÊN

GIÁO TRÌNH
PHƯƠNG PHÁP HÀNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ
ĐẲNG CHO TRẺ MẦM NON
(In lần thứ hai)

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

2


MỤC LỤC
Trang
MỤC LỤC ........................................................................................................................ 3
Trang ................................................................................................................................ 3
CHƯƠNG I: ...................................................................................................................... 9
BỘ MÔN PHƯƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO
TRẺ MẦM NON............................................................................................................... 9
1. Đối tượng ............................................................................................................. 9
2. Nhiệm vụ............................................................................................................ 11
II. NHỮNG KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ............................................................... 14
1. Triết học duy vật biện chứng .............................................................................. 14
2. Toán học ............................................................................................................ 14
3. Tâm lý mầm non ................................................................................................ 15
4. Giáo dục học mầm non ....................................................................................... 15

1. Nguyên tắc đảm bảo dạy học có phát triển. ......................................................... 32
2. Nguyên tắc học đi đôi với hành, giáo dục gắn liền vời thực tiễn .......................... 33
3. Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan. .................................................................... 35
4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính trình tự................................................... 39
5. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức chung và vừa riêng................ 43
6. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học .......................................................................... 45
7. Nguyên tắc đảm bảo tính ý thức và phát huy tính tích cực của trẻ ............................ 47
3. NỘI DUNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ MẦM
NON ............................................................................................................................... 57
I. ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH “HÌNH THÀNH BIỂU
TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ MẦM NON” ........................................ 57
1. Hình thành cho trẻ những biểu tượng toán học. ................................................... 58
2. Dạy trẻ bước đầu nắm các mối liên hệ và quan hệ toán học................................. 60
3. Dạy trẻ một số biện pháp hành động. .................................................................. 60
II. NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC CHO
TRẺ MẦM NON. ....................................................................................................... 61
1. Nội dung dạy trẻ lứa tuổi nhà trẻ (18 – 36 tháng) ................................................ 61
2. Nội dung dạy trẻ lứa tuổi mẫu giáo (3-6 tuổi) ..................................................... 61
2.1. Hình thức biểu tượng về tập hợp, con số và phép đếm ..................................... 61
2.2. Hình thành biểu tượng về kích thước. .............................................................. 62
2.3. Hình thành biểu tượng về hình dạng ................................................................ 62
2.4. Hình thành biểu tượng về định hướng trong không gian ................................... 63
2.5. Hình thành biểu tượng về định hướng trong không gian ................................... 63
4. PHƯƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ
MẦM NON ..................................................................................................................... 66
I. PHƯƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ
MẦM NON. ............................................................................................................... 66
1. Khái niệm phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non.
............................................................................................................................... 66
2. Một số đặc điểm của phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ

2. Phương pháp hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ mẫu
giáo 4-5 tuổi.............................................................................................................. 103
3. Phương pháp hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi. ........................................................................................................ 108
Chương IV: ................................................................................................................... 119
HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG KÍCH THƯỚC CHO TRẺ MẦM NON ....................... 119
I. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG KÍCH THƯỚC CỦA
TRẺ MẦM NON. ..................................................................................................... 119
3. Nội dung dạy trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ................................................................ 120
4. Nội dung dạy trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi ................................................................ 121
III. PHƯƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG KÍCH THƯỚC CHO TRẺ MẦM
NON ......................................................................................................................... 122
1. Phương pháp hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ dưới 3 tuổi................... 122
2. Phương pháp hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi ...... 123
3. Phương pháp hình thành biểu tượng kích thước cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ...... 125
4. Phương pháp dạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi phép đo lường. .................................... 127
Chương V...................................................................................................................... 134
HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG VỀ HÌNH DẠNG VẬT THỂ CHO TRẺ MẦM NON .. 134

5


I. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN NHỮNG BIỂU TƯỢNG HÌNH DẠNG CỦA TRẺ MẦM
NON. ........................................................................................................................ 134
II. NỘI DUNG HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG HÌNH DẠNG CHO TRẺ MẦM NON
................................................................................................................................. 138
1. Nội dung hình thành biểu tượng hình học cho trẻ 3-4 tuổi. ................................ 138
2. Nội dung hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 4-5 tuổi ............................... 139
3. Nội dng hình thành biểu tượng hình dạng cho trẻ 5-6 tuổi................................. 141
III. PHƯƠNG PHÁP HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG HÌNH DẠNG CHO TRẺ MẪU

CHO TRẺ MẦM NON ................................................................................................. 184

6


1. QUAN ĐIỂM VỀ THIẾT BỊ DẠY HỌC .............................................................. 184
II. CÁC TÍNH CHẤT CỦA THIẾT BỊ DẠY HỌC ................................................... 184
1. Thiết bị dạy học là phương tiện vật chất chứa đựng thông tin về môn học ......... 185
2. Thiết bị dạy học là phương tiện truyền tin về lĩnh vực kiến thức của môn học ....... 185
3. Thiết bị dạy học hỗ trợ quản lí thông tin ................................................................ 185
III. NHỮNG CHỨC NĂNG CỦA THIẾT BỊ HỌC .................................................. 186
1. Chức năng truyền thụ tri thức ........................................................................... 186
2. chức năng hình thành kĩ năng ........................................................................... 186
3. Chức năng phát triển hứng thú nhận biết ........................................................... 187
4. Chức năng tổ chức, điều khiển hoạt động nhận biết của trẻ. .............................. 188
IV. CẤU TRÚC CỦA HỆ THỐNG THIẾT BỊ DẠY ................................................ 188
V. SỬ DỤNG CÁC THIẾT BỊ DẠY HỌC TRONG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH
BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC CHO TRẺ MẦM NON ................................................ 189
1. Những yêu cầu đối vói việc sử dụng thiết bị dạy học ........................................ 189
2. Một số thiết bị thông dụng trong dạy trẻ hình thành biểu tượng toán học .......... 191
3. Những yêu cầu đối với việc sử dụng thiết bị dạy học trực quan trong quá trình hình
thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non.......................................................... 193
Chương IX .................................................................................................................... 198
LẬP KẾ HOẠCH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ
TRONG TRƯỜNG MẦM NON ................................................................................... 198
1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG
TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ TRONG TRƯỜNG MẦM NON. ...................... 198
II. NỘI DUNG LẬP KẾ HOẠCH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ
ĐẲNG CHO TRẺ MẦM NON ................................................................................. 200
III. CÁC HÌNH THỨC LẬP KẾ HOẠCH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC

Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
nghiên cứu quá trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm
non. Cụ thể, nó nghiên cứu quy luật hình thành biểu tượng toán học ở trẻ lứa
tuổi mầm non và những điều kiện giáo dục, đảm bảo cho sự phát triển biểu
tượng toán học diễn ra được tốt nhất ở trẻ thông qua quá trình dạy học có mục
đích trong các trường mầm non. Như vậy, “Phương pháp hình thành biểu
tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” được hiểu theo nghĩa rộng bởi nó
không chỉ nhằm mục đích truyền thụ tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỷ xảo, phát
triển các năng lực trí tuệ cho trẻ mà còn bao gồm quá trình hình thành nhân
cách cho trẻ mầm non. Về thực chất đối tượng của phương pháp hình thành
biểu tượng toán cho trẻ là quá trình giáo dục thông qua việc dạy học những
kiến thức toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non.
Trong quá trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ có hai
hoạt động: Đó là hoạt động của trẻ và hoạt động của giáo viên. Giáo viên giữ
vai trò chủ đạo, là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển hoạt động nhận thức
của trẻ, còn trẻ giữ vai trò chủ động, tích cực nhằm chiếm lĩnh tri thức, hình
thành kỹ năng, phát triển năng lực nhận thức và hành động. Trong quá trình
này hình thành nên các mối quan hệ giữa giáo viên và cá nhân trẻ, giữa giáo
viên và nhóm trẻ, giữa trẻ với trẻ. Vì vậy phương pháp hình thành biểu tượng
toán học sơ đẳng cho trẻ còn được coi là phương thức hoạt động cùng nhau
giữa nhà giáo dục với trẻ em và giữa trẻ với trẻ nhằm hình thành hứng thú
nhận biết cho trẻ và thực hiện nội dung dạy học – hình thành biểu tượng toán
học sơ đẳng cho trẻ nhằm góp phần phát triển trí tuệ, giáo dục toàn diện
nhân cách trẻ và chuẩn bị cho trẻ học tập ở trường phổ thông.

9


Trong quá trình hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ, tồn tại
mối quan hệ hữu cơ, mật thiết giữa mục đích, nội dung và phương pháp dạy


10


2. Nhiệm vụ

2.1. Nhiệm vụ của khoa học phương pháp hình thành biểu tượng toán
học sơ đẳng cho trẻ mầm non.
Nhiệm vụ của khoa học phương pháp hình thành biểu tượng toán học
sơ đẳng cho trẻ mầm non là nghiên cứu để làm rõ bản chất và các quy luật của
quá trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non. Nghiên cứu các
đặc điểm cơ bản của quá trình dạy trẻ hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng
làm cơ sở để lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện dạy học
phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao nhất theo mục đích đề ra, góp phần thực hiện
mục tiêu giáo dục mầm non. Tóm lại, các phương pháp hình thành biểu tượng
toán cho trẻ mầm non phải thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:
a. Xác định mục đích của việc hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng
cho trẻ mầm non (cần chỉ rõ được nhiệm vụ, yêu cầu của quá trình “Hình
thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non”) bao gồm yêu cầu cụ thể
về các mặt: kiến thức, kỹ năng cơ bản, phát triển các năng lực trí tuệ... đối với
trẻ các lứa tuổi khác nhau, mỗi loại lớp khác nhau và cả bậc học.
b. Xác định nội dung biểu tượng toán học: cần hình thành cho trẻ mầm
non các lứa tuổi khác nhau (chỉ rõ cơ sở lý luận của chương trình, giáo trình,
tài liệu hướng dẫn, tham khảo cho giáo viên và phụ huynh trẻ).
c. Nghiên cứu những phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ
đẳng cho trẻ mầm non (Chỉ rõ hệ thống các phương pháp dạy học những kiến
thức toán học sơ đẳng và hình thức tổ chức dạy học những kiến thức toán học
sơ đẳng phù hợp với nội dung chương trình, đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi trẻ
và tuân theo các nguyên tắc dạy học).
d. Nghiên cứu các thiết bị cần thiết cho việc hình thành biểu tượng toán

tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non như: đặc điểm phát triển những biểu
tượng về số lượng, con số và phép đếm, đặc điểm phát triển những biểu tượng
về kích thước, hình dạng, sự định hướng trong không gian và định hướng thời
gian ở trẻ lứa tuổi mầm non.
- Những kiến thức cơ bản về mục đích, nội dung, các nguyên tắc và
phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ. Đặc biệt giáo
sinh cần nắm vững chương trình và tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình
“Hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non”, kể cả chương
trình của các lớp mà mình không trực tiếp dạy.
- Những kiến thức cụ thể về lập kế hoạch cho việc hình thành biểu
tượng toán học cho trẻ cho toàn năm học, từng học kỳ, từng tháng và đặc biệt
là công việc chuẩn bị và tiến hành từng tiết học toán.

12


b. Rèn luyện những kỹ năng cơ bản về hình thành biểu tượng toán học
sơ đẳng cho trẻ mầm non, bao gồm:
- Tìm hiểu chương trình, giáo trình, sách giáo khoa và các sách tham
khảo
- Tìm hiểu đối tượng trẻ trong lớp mà mình chịu trách nhiệm dạy
- Lập kế hoạch dạy học và chuẩn bị từng tiết lên lớp
- Rèn kỹ năng tiến hành “tiết học toán” và “kỹ năng đánh giá tiết học,
thực hiện kiểm tra, đánh giá mức độ hình thành biểu tượng toán học ở trẻ mẫu
giáo các lứa tuổi khác nhau.
- Tiến hành việc hình thành biểu tượng toán học cho trẻ qua các tiết học
và các hoạt động khác của trẻ trong trường mầm non.
- Tiến hành dạy học cho các đối tượng trẻ đặc biệt như: Dạy học lớp
ghép, lớp học 5 tuần chuẩn bị tới trường...
- Sưu tầm, lựa chọn, tự thiết kế và tổ chức các trò chơi học tập nhằm

để có thể “cập nhật” với những thay đổi trong giáo dục mầm non. Hơn nữa,
họ có thể là cán bộ nòng cốt ở cơ sở, chỗ dựa cho các đồng nghiệp về chuyên
môn, là người đưa ra các sáng kiến kinh nghiệm.
- Viết và bảo vệ thành công những bài học lớn, khóa luận và luận văn
tốt nghiệp về lĩnh vực: “ Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ
đẳng cho trẻ mầm non”. tiến hành nghiên cứu những đề tài về Phương pháp
hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non nói riêng và về khoa
học giáo dục nói chung.
II. NHỮNG KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN
1. Triết học duy vật biện chứng

Triệt học duy vật biện chứng là một khoa học nghiên cứu những quy
luật chung nhất của sự phát triển tự nhiên, xã hội và tư duy con người, nó giúp
cho việc xây dựng cơ sở phương pháp luận cho mọi ngành khoa học, trong đó
có Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non.
Phương pháp luận mác xít là cơ sở phương pháp luận của khoa học
“Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non”.
Dựa vào đó chúng ta hiểu một cách sâu sắc và đúng đắn bản chất, nguồn gốc
sâu xa của sự vận động và phát triển của quá trình hình thành biểu tượng toán
học sơ đẳng của trẻ mầm non.
2. Toán học

Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
có liên hệ chặt chẽ với khoa học toán học. Ngày nay với sự phát triển nhanh
chóng của khoa học toán học và sự xâm nhập của nó vào mọi lĩnh vực kiến
thức khác nhau. Hơn nữa, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – kỹ thuật đỏi
hỏi chúng ta phải có những chuyên gia giỏi với kỹ năng phân tích loogic và
14



bản của lý luận dạy học mầm non để xác định mục đích, đặt ra các yêu cầu
vừa sức với trẻ mầm non, lựa chọn nội dung, các phương pháp và hình thức
dạy học phù hợp với trình độ và đặc điểm của trẻ em Việt Nam.

15


5. Sinh lý trẻ em

Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
có liên hệ chặt chẽ với khoa học sinh lý trẻ em, bởi khoa học sinh lý trẻ em
nghiên cứu những đặc điểm và quy luật diễn ra các quá trình sinh lý ở trẻ nhỏ.
Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
chỉ đem lại hiệu quả mong muốn nếu chúng được xây dựng trên cơ sở tính
đến những đặc điểm phát triển của cơ thể trẻ, như: đặc điểm hoạt động của hệ
xương, hệ cơ, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh... ở trẻ nhỏ, để đưa ra nội dung,
phương pháp, biện pháp, hình thức dạy học phù hợp với những đặc điểm sinh
lý của trẻ theo các lứa tuổi khác nhau.
6. Loogic học

Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non
phải dựa vào loogic học để trình bày một cách chính xác các kiến thức và
những lập luận có loogic. Điều này là rất cần thiết trong hình thành biểu
tượng toán học cho trẻ, vì đây là một khoa học có liên hệ chặt chẽ với khoa
học toán học –một khoa học mang tính chính xác và được xây dựng chặt chẽ.
7. Các khoa học khác

Ngoài những ngành khoa học kể trẻn, “Phương pháp hình thành biểu
tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” còn có liên hệ chặt chẽ với nhiều
ngành khoa học khác nữa như: lý thuyết xác suất, thống kê toán học. Dựa vào


Phép duy vật biện chứng là cơ sở phương pháp luận cho mọi ngành
khoa học, trong đó có Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng
cho trẻ mầm non. Nó giúp ta đưa ra được những quan điểm định hướng, chiến
lược nghiên cứu quá trình hình thành biểu tượng toán học ở trẻ mầm non dựa
trên những quan điểm cơ bản sau:
- Xem xét các quá trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm
non như một hiện tượng giáo dục trong mỗi quan hệ nhiều mặt, trong sự tác
động qua lại giữa chúng.
- Xem xét các quá trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm
non trong sự vận động và phát triển, chỉ ra được những biến đổi về lượng và
sự chuyển hóa chúng sang những biến đổi về chất.
- Phát hiện ra những mâu thuẫn nội tại và tìm ra động lực thúc đẩy quá
trình hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non.

17


- Thừa nhận thực tiễn là nguồn gốc của nhận thức và tiêu chuẩn của
chân lý. Đó là cơ sở hoạt động thực tiễn của “Phương pháp hình thành biểu
tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non”.
2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể.

Việc nghiên cứu khoa học trong “ Phương pháp hình thành biểu tượng
toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” là điều kiện để phát triển khoa học này.
Các phương pháp nghiên cứu của Phương pháp hình thành biểu tượng toán
học sơ đẳng cho trẻ mầm non sẽ được hoàn thiện dần qua hoạt động nghiên
cứu khoa học này, đồng thời nó góp phần giải quyết các nhiệm vụ, yêu cầu
đặt ra của thực tiễn hình thành biểu tượng toán ở mầm non.
Các phương pháp nghiên cứu thường được dùng trong khoa học “

chặt chẽ dưới dạng tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu, cơ sở lý luận của vấn
đề nghiên cứu...
2.2. Quan sát
Quan sát là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu khoa
học. Quan sát có mục đích, nội dung, kế hoạch và hệ thống giúp người nghiên
cứu theo dõi hiện tượng giáo dục theo trình tự thời gian, thấy được thực trạng
của quá trình hình thành biểu tượng toán cho trẻ, phát hiện ra những biến đổi
về số lượng và chất lượng được gây ra do tác động sư phạm, giúp người
nghiên cứu không chỉ thấy được các biểu hiện của đối tượng nghiên cứu mà
những điều thu được qua quan sát là những tài liệu sinh động để người nghiên
cứu hiểu rõ đối tượng nghiên cứu.
Khi quan sát có thể tiến hành quan sát trực tiếp như: dự tiết học, dự các
hoạt động của trẻ, trò chuyện với trẻ, có thể quan sát gián tiếp như: qua các
sản phẩm hoạt động của trẻ, qua bài soạn của giáo viên mầm non, qua các tài
liệu hướng dẫn của cơ quan chỉ đạo, ... quan sát có thể tiến hành công khai
hoặc kín đáo, liên tục hay gián đoạn theo thời gian...
Khi tiến hành quan sát cần có mục đích cụ thể như: quan sát mức độ
nắm nội dung kiến thức mới của trẻ trong giờ học... có nội dung cụ thể, ví dụ:
số lượng trẻ giơ tay phát biểu, chất lượng những câu trả lời của trẻ, kết quả
hoạt động thực hành của trẻ và có tiêu chí đánh giá cụ thể như: việc trẻ trả lời
vấn đề được hỏi hay kết quả hoạt động thực hành của trẻ như thế nào thì được
đánh giá lại mức độ nắm nội dung bài học cao, trung bình, thấp...
2.3. Tổng kết kinh nghiệm:
Việc nghiên cứu một cách toàn diện và kỹ càng những kinh nghiệm
tiên tiến, thành công và lặp đi lặp lại nhiều lần trên cơ sở mô tả, phân tích, so
sánh, phân loại, tổng kết cho phép phát hiện ra vấn đề cần nghiên cứu hay
khám phá ra những quan hệ có tính quy luật của quá trình hình thành biểu
tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non. Tuy nhiên người nghiên cứu phải

19

Trong nghiên cứu Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ
đẳng cho trẻ mầm non, thông thường nghiên cứu phải sử dụng tích hợp nhiều
phương pháp nghiên cứu, ví dụ: trên cơ sở nghiên cứu lý luận, quan sát, tổng
kết kinh nghiệm, người nghiên cứu đề xuất giả thuyết khoa học, rồi bằng thực
nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính đúng đẵn hay sai lầm của nó. Sau đó,

20


những kết quả thực nghiệm lại được phân tích trên cơ sở lý luận nhằm khái
quát những điều đã đạt được.
Ngoài những phương pháp kể trên, trong quá trình nghiên cứu cần sử
dụng các phương pháp khác như: toán thống kê, lý thuyết xác suất để xử lý số
liệu thu được, sử dụng các phương tiện kỹ thuật như: ghi âm, chụp ảnh, quay
phim,... để ghi lại những điều cần thiết.
CÂU HỎI:

1. Phân tích đối tượng của giáo dục học, của toán học và của “Phương pháp
hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” cho ví dụ minh
họa.
2. Tên gọi “Phương pháp hình thành biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ
mầm non” có thích hợp với bộ môn này không? Vì sao?
3. Trình bày các nhiệm vụ của “Phương pháp hình thành biểu tượng toán học
sơ đẳng cho trẻ mầm non”
4. Nêu một cách cụ thể mối liên hệ của môn học “Phương pháp hình thành
biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non” với một số khoa học khác.
BÀI TẬP:

1. Quan sát 1-2 hoạt động của trẻ làm quen với toán. Từ đó, rút ra những nhận
xét và đề xuất những kiến nghị sư phạm.

Hướng dẫn làm bài tập

Bài tập 1:
- Yêu cầu anh (chị) chon 1-2 hoạt động của trẻ làm quen với toán, ví
dụ: cho trẻ làm quen với toán qua hoạt động cho trẻ làm quen với môi trường
xung quanh hay qua hoạt động vui chơi...
- Lập kế hoạch quan sát hoạt động đã chọn:
+ Ngày..... Giờ.......
+ Tên hoạt động cần quan sát.......
+ Đối tượng trẻ........... trường.........
+ Mục dích, yêu cầu quan sát.......
+ Nội dung quan sát ( Những vấn đề muốn làm sáng tỏ)
+ Cách thức quan sát để làm sáng tỏ nội dung quan sát, ví dụ quan sát
một khía cạnh nào đó hay quan sát toàn diện hoạt động làm quen với toán của
trẻ, quan sát lâu dài hay quan sát tự nhiên, quan sát thăm dò hay quan sát
kiểm nghiệm.
-Những cộng tác viên (nếu có)
+ Thực hiện quan sát, thu thập thông tin
+ Xử lý thông tin thu được

22


+ Rút ra những nhận xét và kiến nghị sư phạm với các cấp có thẩm
quyền (trường, phòng giáo dục), với phụ huynh và các đoàn thể, các tổ chức
xã hội.... có liên quan.
Bài tập 2:
- Yêu cầu anh (chị) chọn 1-2 tiết học cho trẻ mẫu giáo làm quen với
toán do giáo viên khác tiến hành
- Lập kế hoạch quan sát tiết học toán đã chọn:

- Xử lý tư liệu, số liệu
- Xây dựng dàn ý báo cáo, bao gồm:
+ Đặt vấn đề
+ Những ưu điểm, khuyết điểm
+ Những bài học kinh nghiệm
- Viết báo cáo cần:
+ Phù hợp với mục đích yêu cầu của báo cáo
+ Đảm bảo tính lôgic
+ Nội dung báo cáo phong phú, trung thực, khách quan, thiết thực, có
bồ sung các số liệu, ví dụ điển hình
+ Văn phong lưu tloats, mạch lạc, tránh viết dài dòng (mỗi báo cáo chỉ
nên viết tối đa là 5-6 trang)

24


Chương II:
ĐỊNH HƯỚNG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG
TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ MẦM NON
Bài 1. VAI TRÒ VÀ NHIỆM VỤ CỦA VIỆC HÌNH THÀNH
BIỂU TƯỢNG TOÁN HỌC SƠ ĐẲNG CHO TRẺ MẦM NON.
I. VAI TRÒ
- Việc hình thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non có một vai trò
to lớn trong việc giáo dục trẻ mầm non. Trước hết nó giúp trẻ nhận biết được
những dấu hiệu về số lượng, kích thước, hình dạng và vị trí sắp đặt của các sự
vật, hiện tượng, giúp trẻ định hướng được các mối liên hệ và quan hệ về số
lượng, không gian và thời gian có trong môi trường xung quanh trẻ, qua đó
góp phần giáo dục cho trẻ có thói quen định hướng thế giới xung quanh một
cách đầy đủ và loogic.
- Việc hành thành biểu tượng toán học cho trẻ mầm non còn có tác