SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2014 - 2015
I. PHẦN MỞ ĐẦU

“PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN SỐ HỌC 6
VÀ HÌNH HỌC 8”
II. LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN

Giáo dục trung học cơ sở là bước chuyển tiếp giữa giáo dục tiểu học
và giáo dục phổ thông trung học, với sự thay đổi lớn lao về cả nội dung
kiến thức và phương pháp học tập cùng với những thay đổi về tâm sinh lí
của học sinh trung học cơ sở. Công tác giáo dục học sinh trong giai đoạn
này đòi hỏi người làm công tác giáo dục phải có năng lực chuyên môn
vững vàng, có kĩ năng sư phạm tốt và không thể không kể đến những năng
lực, năng khiếu khác.
Chương trình giáo dục trung học cơ sở được phân chia thành nhiều
bộ môn khoa học khác nhau, với mỗi bộ môn có những phương pháp học
tập đặc trưng. Đối với bộ môn Toán thì các em không còn bỡ ngỡ về môn
học này. Tuy nhiên, với sự đổi mới liên tục về phương pháp dạy học nhằm
giúp học sinh hứng thú học tập, tích cực chủ động tìm tòi kiến thức thì
việc đổi mới phương pháp dạy học bằng phương pháp dạy học tích hợp
liên môn sẽ giúp các em có ý thức học tốt các bộ môn, giúp các em có khả
năng vận dụng kiến thức các môn học vào giải quyết các vấn đề trong
thực tế cuộc sống.
Hiện nay, chương trình giáo dục đã làm rõ nét hơn về phương pháp
dạy học tích hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy. Thực tế trong quá
trình giảng dạy các bộ môn giáo viên nhận thấy bộ môn của mình luôn có
sự tích hợp các bộ môn khác. Dạy học tích hợp là sự kết hợp các nội dung
từ các môn học, lĩnh vực khác nhau, lồng ghép các nội dung cần thiết vào
nội dung vốn có của môn học. Giáo viên có vai trò giúp các em nhận thấy
sự cần thiết phải tích hợp liên môn trong học tập và trong ứng dụng thực

Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy việc học và vận dụng kiến
thức của học sinh vào giải quyết các dạng bài tập vẫn còn hạn chế vì các
em chỉ thuộc mà chưa hiểu nội dung kiến thức. Việc áp dụng các kiến
thức học trên lớp để giải quyết các vần đề hực tiễn lại càng hạn chế hơn.

2


Có khi để giải quyết một vấn đề thực tiễn trong đời sống đòi hỏi học sinh
phải vận dụng kiến thức của nhiều môn học.
Trước thực trạng học của học sinh là "học không đi đôi với hành",
Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai thí điểm dạy tích hợp liên môn ở một
số tỉnh, thành phố nhằm khuyến khích vận dụng kiến thức các môn học
khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn, tăng cường khả năng
vận dụng tổng hợp, phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu. Trong thực
tế nhà trường có nhiều điều học sinh vận dụng kiến thức được học trên lớp
làm rất tốt trên sách vở, trên giấy kiểm tra như: học sinh biết có bao nhiên
xentimét trong một mét, một kilômét thì đổi ra bằng bao nhiêu mét nhưng
lại không chỉ ra được chiều dài của cái bàn là một mét thì áng chừng bằng
mấy gang tay.
Việc đổi mới phương pháp dạy học theo phương pháp dạy học tích
hợp liên môn sẽ giúp học snh nhận ra rằng học tốt môn Toán sẽ giúp các
em học tốt các bộ môn khác. Mặc dù sự tích hợp liên môn trong các tiết
học có thể đơn giản nhưng sẽ bước đầu hình thành cho học sinh ý thức
học tốt các bộ môn.
IV. PHẦN NỘI DUNG

1. Dạy học tích hợp liên môn đối với phân môn Số học 6.
Đối với phân môn Số học 6, kiến thức các bài học trên lớp tương
đối ngắn, học sinh phải tiếp thu lượng kiến thức đơn giản nên việc vận

đường dài”.
Chương II - Bài 1 – Làm quen với số nguyên âm: Ví dụ 1 của bài
học đề cập đến kiến thức bộ môn Vật lí. Giáo viên khai thác kiến thức liên
môn bằng cách đặt vấn đề và khai thác kiến thức bằng hệ thống câu hỏi.
- Giáo viên đặt vấn đề: “Chúng ta cùng tìm hiểu một số hiện tượng vật lí
rất gần gũi với cuộc sống của chúng ta. Hiện tượng nước sôi và nước đóng
băng”.
- Giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi:
+ Nhiệt độ của nước sôi là bao nhiêu độ C?

4


+ Nhiệt độ của nước đá đang tan là bao nhiêu độ C?
+ Vậy khi nhiệt độ giảm đến bao nhiêu độ C thì nước đóng băng?
(Học sinh trả lời: nhiệt độ giảm dưới 0oC thì nước đóng băng).
Ví dụ 2 đề cập đến kiến thức bộ môn Địa lí về độ cao trung bình so với
mực nước biển của Cao Nguyên Đắc Lắc và thềm lục địa Việt Nam. Học
sinh hiểu đơn thuần là các kiến thức được học trong bài, nhưng khi giáo
viên làm rõ vấn đề đó là sự tích hợp kiến thức liên môn giữa môn Toán
với môn Địa lí: nếu các em không hiểu được ý nghĩa của số nguyên âm thì
các em sẽ không biết là thềm lục địa Việt Nam trên thực tế là thấp hơn
mực nước biển (mặc dù trong sách viết là “Độ cao trung bình của thềm lục
địa là -65m”).
Chương II – Bài 7 – Phép trừ số nguyên: Giáo viên có thể sáng
tạo thiết kế bài soạn thay nội dung ví dụ về Sa Pa bằng nội dung của Núi
Mẫu Sơn – Lạng Sơn để tích hợp liên môn môn Toán với môn Ngữ văn
địa phương, giới thiệu về phong cảnh địa phương. Từ đó giáo dục các em
tình yêu quê hương, tự hào về quê hương của mình.
Chương III – Bài 5 – Quy đồng mẫu nhiều phân số: Bài tập 36

Ư. 32. 3 + 13

N. 27. 65 + 27. 35 - 100

Ê. 5.(92 – 7.3)

0

50

100

25

32

40

63

300

2600

25

50

Sau khi học sinh hoàn thành giáo viên có thể cho học sinh phát biểu
“Em hãy cho biết thế nào là lịch sự tế nhị?”. Đây là sự tích hợp đơn giản

học sinh hoạt động nhóm.

Bản đồ xã Hoàng Đồng – TP Lạng Sơn.
Bài tập 1: Tính diện tích xã Hoàng Đồng (đơn vị tính là mm 2). Biết diện
tích của xã là 24,79 km², hãy tìm tỉ lệ xích.

7


Chương III – Bài 9 - Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng:
trong bài học này học sinh được vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
cuộc sống. Ở nội dung bài học dạng này, giáo viên thường vận dụng tích
hợp liên môn giữa môn Toán với môn Sinh học, môn Giáo dục công dân.
Sự tích hợp liên môn này được thực hiện gián tiếp sau khi học sinh vận
dụng kiến thức môn Toán giải quyết xong nội dung giáo viên yêu cầu. Ví
dụ: Giáo viên yêu cầu học sinh đo chiều cao của một cây xanh (cây gỗ
Lát). Sau khi học sinh tìm ra chiều cao của cây xanh, giáo viên khai thác
kiến thức môn Sinh học.
- Em hãy nêu đặc điểm sinh thái của cây?” (Trả lời: Cây ưa sáng, lúc nhỏ
sinh trưởng nhanh, chịu bóng. Từ 10 tuổi trở đi sinh trưởng chậm hơn. Lát
Hoa phát riển tốt trên đất feralit).
- Trồng nhiều cây xanh cho chúng ta ích lợi gì? (Trả lời: Trồng nhiều cây
xanh làm cho không khí trở nên trong lành hơn nhờ quá trình quang hợp
của cây, vừa giúp ngăn chặn tiếng ồn. Trong quá trình quang hợp, cây

8


xanh lấy cacbon dioxit từ không khí và thải ra Oxi. Trồng nhiều cây xanh
giúp chống sói mòn đất đai, giảm thiên tai, chống lũ lụt, chống o nhiễm


2. Các hoạt động dạy học:
Hoạt động của thầy

Hoạt động của trò
Ghi bảng
HĐ1 – Kiểm tra bài cũ ( 6’ )
GV: Chiếu nội dung bài tập Lên bảng thực hiện. Bài 1: Tính
kiểm tra bài cũ.

Slide 2

a) 27 + (-12) =15

? Em hãy nêu các kiến thức a)
của bài toán?

Slide

Cộng

hai

số b) 18 – 18 = 0

nguyên khác dấu.

c) 98 – 28 = 70

b, c) Trừ hai số tự


? Ở hai ý a và b, các phép HS: Các phép trừ

10


toán trừ có thực hiện được thực hiện được.
không?
? Em hãy giải thích tại sao HS: Vì hai phép
“ 3 – 1 = 3 + (-1)”?

tính này có kết quả
bằng nhau và cùng
bằng 2.

GV: Vậy các cách viết trên
là đúng.
? Các em hãy thực hiện yêu HS: Làm bài tập ?

Slide 3

cầu của ? vào vở và một vào vở.
bạn đọc cho cô các kết quả
tương ứng?
? Một cách tổng quát khi HS: a – b = a + (-b)
cô có phép tính tiếp theo là
a – b, em hãy vận dụng
cách viết trên dự đoán kết
quả tương ứng?




số nguyên a với số đối của
b. Viết kí hiệu như trên
bảng và đọc là a trừ b.
? Áp dụng quy tắc trên HS1

Ví dụ 1:

thực hiện tính: 3–8 và (-3) HS2

3 – 8 = 3 + (-8) =

– (-8)

-5
(-3) – (-8) = (-3) +

(+8) = +5
HĐ3 – Củng cố mục 1. Hiệu của hai số nguyên (8’)
GV: Vận dụng quy tắc và HS1
Bài 47 (SGK – Slide 3
cách trình bày tương tự HS2

82): Tính

như VD1. Hai bạn lên bảng

2 – 7 = 2 + (-7)


nội dung câu a) Nhiệt độ 10oC
hôm nay ở thành phố Lạng
Sơn là 20oC. Nhiệt độ trên
đỉnh núi Mẫu Sơn giảm
10oC so với nhiệt độ ở
thành phố. Hỏi nhiệt độ
trên đỉnh núi Mẫu Sơn là?
?Em hãy biểu diễn bằng
một phép toán thích hợp và
12

Slide 4


tính?
GV: Nêu nội dung câu b) HS: 20oC + (–10oC)
a) Nhiệt độ hôm nay ở = 10oC
thành phố Lạng Sơn là
20oC. Nhiệt độ trên đỉnh
núi Mẫu Sơn tăng -10oC so
với nhiệt độ ở thành phố.
Hỏi nhiệt độ trên đỉnh núi
Mẫu Sơn là?
GV: Hai cách nói giảm HS: Nêu nội dung
10oC hay tăng -10oC là hư nhận xét.
nhau. Vậy điều này đúng
với quy tắc trên là 20oC –
10oC = 20oC +(–10oC). Đó
là nội dung nhận xét SGK
trang 81.

Sơn.

Đông Bắc của tỉnh
Lạng Sơn thuộc địa
13


phận chính của 3
xã: xã Mẫu Sơn, xã
Công

Sơn

thuộc

huyện Cao Lộc và
xã Mẫu Sơn thuộc
huyện

Lộc

Bình,

nằm cách thành phố
Lạng Sơn 30km về
phía Đông, giáp với
biên giới Việt Trung. Đây là vùng
núi cao của tỉnh, có
địa hình đa dạng, độ
cao trung bình 800

có băng giá và có
thể có tuyết rơi.
- Sử dụng kiến thức môn Hiện tượng Vật lí:
Vật lí để giải thích hiện Khi nhiệt độ giảm
tượng băng tuyết trên Núi xuống dưới 0oC thì
Mẫu Sơn.
nước chuyển từ thể

14


+ Sự đông đặc của nước.

lỏng sang thể rắn.
Chính vì thế, nên
khi nhiệt độ trên
đỉnh Núi Mẫu Sơn
giảm xuống nhiệt độ
âm thì ta thấy có
hiện

tượng

băng

tuyết xuất hiện.
HS: Cảm nhận tự
hào về địa danh du
lịch này có trên quê
hương mình.

hương, lợn quay,
chè tuyết sơn, dịch
vụ tắm thuốc của
đồng bào Dao... và
nhiều sản vật theo
mùa khác của khu
du lịch Mẫu Sơn.

- Sử dụng kiến thức môn HS: Nêu vài cảm

Slide 8:

Ngữ văn để miêu tả vẻ đẹp nhận về vẻ đẹp của

Phong

của Núi Mẫu Sơn.

cảnh Núi

Núi Mẫu Sơn.

Mẫu Sơn
HĐ4 – 2. Ví dụ 2. (6’)
GV: Qua bài tập 2 và qua
nội dung nhận xét ta thấy
15


phép trừ hai số nguyên có


hôm

nay ở Sa
Pa là -10C
GV: Cho học sinh quan sát HS: Khi nhiệt độ

Slide 10

sự thay đổi nhiệt độ trên giảm xuống 40C thì
nhiệt kế.

nhiệt độ trên nhiệt
kế thể hiện là -10C.

GV: Các em cùng quan sát

Slide 11

sự thay đổi nhiệt độ trên
nhiệt kế. Khi nhiệt độ giảm
xuống 40C thì kết quả trên
nhiệt kế như thế nào.
GV: Vậy kết quả bái toán
và kết quả trên nhiệt kế
bằng nhau.

16



? Em hãy cho cô biết phép HS: Phép trừ này
trừ này đã thực hiện được thực hiện được. Kết
chưa sau khi chúng ta đã quả bằng -70.
học xong bài ngày hôm nay
và đọc nhanh kết quả.
GV: Một lần nữa chúng ta
khẳng định Phép trừ trong
Z luôn thực hiện được.
GV: Nêu lại các kiến thức
cần nắm trong bài.
GV: Cho học sinh làm bài
tập 48 SGK.

HĐ5 – Luyện tập (4’)
Bài 48 (SGK – 82) Slide 12
HS1

0 – 7 = -7
7–0=0

HS2

a–0=a
0 – a = -a
17


HS: Rút ra nhận xét.
? Qua bài toán trên, khi
thực hiện phép trừ các số