ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

––––––––––––––––––––

VŨ THỊ PHƢỢNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ
TRONG TRƢỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

––––––––––––––––––––

VŨ THỊ PHƢỢNG

QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ DÂN CHỦ
TRONG TRƢỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN
THỊ XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

thuận lợi cho chúng em trong thời gian học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. TS Nguyễn Đức Sơn
- thầy giáo đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo giúp đỡ em trong quá trình hình
thành, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Em xin chân thành cảm ơn khoa Tâm lý giáo dục trường Đại học sư
phạm - Đại học Thái Nguyên.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Thị ủy, HĐND, UBND thị xã Quảng Yên;
Phòng Giáo dục - Đào tạo Quảng Yên; các trường tiểu học trên địa bàn thị xã
Quảng Yên đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi có những tư liệu quý báu để
hoàn thành luận văn; Cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã động
viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để tôi tham gia khóa học, nghiên cứu
và hoàn thành luận văn.
Dù đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài. Song, những
thiếu sót trong luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi.
Tác giả rất mong được đón nhận sự chỉ dẫn, góp ý của các nhà khoa
học, của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Quảng Yên, tháng 8 năm 2014
Tác giả

Vũ Thị Phƣợng
ii
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC............................................................................................................ iii

1.3.5. Các hình thức triển khai thực hiện QCDCCS trƣờng học ....................... 22
1.3.6. Những yêu cầu của việc đƣa Quy chế dân chủ ở cơ sở vào trƣờng học . 24
1.4. Quản lý thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trƣờng học ........................... 26
1.4.1. Quản lý thực hiện quy chế dân chủ trong trƣờng học là một nội
dung quản lý nhà trƣờng tiểu học hiện nay. ................................................... 27
1.4.2. Các nội dung quản lý việc thực hiện quy chế dân chủ trong
trƣờng tiểu học.................................................................................................. 32
1.4.3. Biện pháp quản lý việc thực hiện quy chế dân chủ trong các
trƣờng tiểu học.................................................................................................. 36
Tiểu kết Chƣơng 1 ............................................................................................. 37
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN QUY CHẾ
DÂN CHỦ TRONG TRƢỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ
XÃ QUẢNG YÊN, TỈNH QUẢNG NINH .................................................. 38
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ............................................................. 38
2.1.1. Giới thiệu tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội thị xã Quảng Yên ..... 38
2.1.2. Tình hình Giáo dục và Đào tạo cấp tiểu học trên địa bàn thị xã
Quảng Yên ........................................................................................................ 38
2.2. Thực trạng việc thực hiện quy chế dân chủ trong các trƣờng tiểu học .......... 40
2.2.1. Thực trạng thực hiện quy chế về nội dung, hình thức. ....................... 40
2.2.2. Thực trạng hiệu quả thực hiện quy chế ............................................... 48
2.3. Thực trạng về quản lý việc thực hiện Quy chế dân chủ trong các
trƣờng Tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên hiện nay ................................. 53
2.3.1. Thực trạng quản lý việc tuyên truyền, phổ biến dân chủ trong trƣờng
tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên ............................................................. 53
2.3.2. Kết quả trong việc xây dựng các quy định, quy chế, quy ƣớc của
trƣờng tiểu học ................................................................................................... 54
iv
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>


/>

3.2.4. Thiết lập các kênh thu thập thông tin phản hồi (thông tin ngƣợc) phục
vụ cho công tác quản lý thực hiện QCDCCS trƣờng tiểu học.............................. 79
3.2.5. Thống nhất, xác định cơ chế phối hợp xây dựng và thực hiện
QCDCCS trƣờng học giữa các tổ chức đoàn thể, tổ chức xã hội trong và
ngoài nhà trƣờng ................................................................................................ 80
3.2.6. Tăng cƣờng và đổi mới các biện pháp kiểm tra, giám sát việc thực
hiện Quy chế dân chủ trong nhà trƣờng ............................................................ 83
3.3. Mối quan hệ giữa các biện phápvà lộ trình triển khai ................................ 85
3.3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp .............................................................. 85
3.3.2. Lộ trình triển khai các biện pháp ............................................................. 86
3.4. Khảo sát về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ......... 86
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 86
3.4.2. Nội dung khảo nghiệm ............................................................................ 87
3.4.3.Phƣơng pháp khảo nghiệm ....................................................................... 87
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 87
Tiểu kết chƣơng 3 .............................................................................................. 91
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 92
1. Kết luận .......................................................................................................... 92
2. Một số khuyến nghị ....................................................................................... 94
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 96
PHỤ LỤC

vi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>


GD-ĐT

Giáo dục - Đào tạo

GV

Giáo viên

HĐND

Hội đồng nhân dân

HS

Học sinh

KT-XH

Kinh tế - xã hội

MN

Mầm non

NQ

Nghị quyết

Nxb


Bảng 2.5. Kết quả thực hiện trách nhiệm tham gia giám sát các nội dung
trong thực hiện QCDC ở cơ sở nhà trƣờng tiểu học ......................... 42
Bảng 2.6. Kết quả thực hiện những việc học sinh đƣợc biết và tham gia ý
kiến trong trƣờng tiểu học thị xã Quảng Yên.................................... 43
Bảng 2.7. Kết quả thực hiện các hình thức thông báo đối với những việc
CBGV-CNV phải đƣợc biết trong 20 trƣờng tiểu học thị xã
Quảng Yên ......................................................................................... 44
Bảng 2.8.Kết quả thực hiện các hình thức CBGV-CNV tham gia ý kiến
trong trƣờng tiểu học thị xã Quảng Yên............................................ 45
Bảng 2.9. Kết quả các hình thức thực hiện giám sát kiểm tra đối với
những việc CBGV - CNV đƣợc giám sát, kiểm tra ở trƣờng
tiểu học thị xã Quảng Yên ............................................................... 47
Bảng 2.10. Kết quả quản lý tuyên truyền, phổ biến, quán triệt về việc thực
hiện QCDC trong trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên ... 53
Bảng 2.11. Kết quả xây dựng, ban hành các quy chế trong trƣờng tiểu học
trên địa bàn thị xã Quảng Yên ........................................................... 55
Bảng 2.12. Kết quả quản lý tổ chức thực hiện QCDC trong trƣờng tiểu học
trên địa bàn thị xã Quảng Yên ........................................................... 56
Bảng 2.13. Kết quả giám sát, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện QCDC trong
trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên ................................. 59
Bảng 3.1. Kết quả đánh giá về mức độ cần thiết của những biện pháp quản lý
thực hiện QCDCCS trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên
tỉnh Quảng Ninh ................................................................................. 87
Bảng 3.2. Kết quả đánh giá về tính khả thi của những biện pháp quản lý
thực hiện QCDCCS trong các trƣờng tiểu học thị xã Quảng Yên
tỉnh Quảng Ninh ................................................................................ 89
v
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>


/>

của nhà trƣờng” theo phƣơng châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm
tra” trong các hoạt động của nhà trƣờng.
Căn cứ sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong những năm qua,
nhiều trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên đã thực hiện cơ bản tốt
những nội dung về thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong nhà trƣờng, nhờ
đó đã tạo đà cho sự ổn định, đoàn kết, từng bƣớc khắc phục khó khăn,
chung sức góp phần vào thành tích chung của ngành Giáo dục thị xã Quảng
Yên. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn có một số trƣờng chƣa thực hiện
nghiêm túc quy chế dân chủ, còn mang tính hình thức, cán bộ, giáo viên trong
trƣờng không yên tâm công tác, nội bộ mất đoàn kết, phát sinh khiếu kiện...ảnh
hƣởng không tốt tới các hoạt động của nhà trƣờng, làm giảm uy tín của nhà
trƣờng cũng nhƣ uy tín của cán bộ, giáo viên nhà trƣờng trƣớc học sinh và xã
hội. Điều đó đã đặt ra một đòi hỏi cần phải tìm nguyên nhân và các biện pháp
cho vấn đề triển khai xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ trong các trƣờng
tiểu học. Trong đó, vai trò và chức trách quản lý nhà trƣờng của Hiệu trƣởng có
ý nghĩa quyết định.
Là cán bộ Ban Dân vận Thị ủy Quảng Yên - cơ quan thƣờng trực Ban
Chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở thị xã Quảng Yên, đƣợc phân
công là thành viên giúp việc của Ban Chỉ đạo, đôn đốc, hƣớng dẫn, tham
mƣu triển khai, tổng hợp kết quả thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở ở các
chi, đảng bộ cơ sở, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thị xã nói chung và
ngành giáo dục nói riêng. Xuất phát từ các lý do trên, tôi chọn đề tài:
“Quản lý thực hiện Quy chế dân chủ trong trường tiểu học trên địa bàn
thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng việc thực hiện
Quy chế dân chủ trong các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên

đổi mới giáo dục hiện nay.
6. Giới hạn và phạm vi đề tài

3
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

- Nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao
hiệu quả thực hiện quy chế dân chủ trong các trƣờng tiểu học trên địa bàn
thị xã Quảng Yên.
- Các số liệu điều tra đƣợc lấy từ nguồn số liệu của các trƣờng tiểu
học trên địa bàn thị xã, phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Quảng Yên từ
năm 2008 (sau 10 năm có Chỉ thị 30 - CT/TW, Nghị định 71/1998 của
Chính phủ) đến năm 2013 và các số liệu từ sau khi có Quyết định số 04
/2000/QĐ-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Quy
chế thực hiện dân chủ trong hoạt động của nhà trƣờng cho đến nay.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Sử dụng các phƣơng pháp: Phân tích, tổng hợp, so sánh, hệ thống
hóa, khái quát hóa để nghiên cứu các tài liệu lý luận liên quan đến vấn về
quản lý việc thực hiện quy chế dân chủ trong trƣờng học, trên cơ sở đó xây
dựng phần cơ sở lý luận cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát thực trạng việc thực
hiện quy chế dân chủ trong các trƣờng tiểu học trên địa bàn thị xã Quảng Yên
những năm qua và hiện nay, gồm các phƣơng pháp:
- Phƣơng pháp tổng kết kinh nghiệm;
- Phƣơng pháp điều tra xã hội học;
7.3. Phương pháp thống kê
8. Cấu trúc của Luận văn

truyền và quá trình dân chủ hóa hiện nayở nước ta; Lê Văn Tuấn: Tư tưởng Hồ
Chí Minh vềthực hành dân chủ.
Hƣớng nghiên cứu về cách thức, phƣơng pháp thực hiện dân chủ trong đời
sống: Đề tài "Thực hiện QCDC và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện
nay" do TS. Nguyễn Văn Sáu - GS. Hồ Văn Thông đồng chủ trì; Đề tài khoa học
độc lập cấp Nhà nƣớc về "Củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở cơ sở trong
sự nghiệp đổi mới và phát triển của nước ta hiện nay" do PGS.TS Hoàng Chí Bảo
- Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh làm chủ nhiệm, nghiệm thu 2002. Đề
tài "Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội nông thôn miền
núi, vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta" - TS. Nguyễn Quốc
Phẩm chủ biên.
Hƣớng nghiên cứu về dân chủ cơ sở: Đề tài "Hệ thống chính trị cơ sở - Đặc
điểm, xu hướng và giải pháp" của TS. Vũ Hoàng Công - Học viện Chính trị Quốc
gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2002. "Quy chế thực hiện dân chủ ở cấp xã - Một số vấn
đề lý luận và thực tiễn" của PGS. TS Dƣơng Xuân Ngọc; PGS.TS. Vũ Văn
Hiền (chủ biên): Phát huy dân chủ ở xã, phường và cuốn Dân chủ ở cơ sở qua
kinh nghiệm của Thuỵ Điển và Trung Quốc; Quá trình thực hiện quy chế dân
6
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

chủ ở một số tỉnh đồng bằng sông Hồng hiện nay (Đề tài cấp bộ năm 2002 2003) do Viện chủ nghĩa xã hội khoa học Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh chủ trì).
Các công trình nghiên cứu kể trên đã đi sâu nghiên cứu về việc thực hiện
QCDCCS gắn với tăng cƣờng hệ thống chính trị ở cơ sở nói chung, ở cấp xã nói
riêng. Các tác giả đãlý giải về tính tất yếu phải xây dựng và thực hiện quy chế
dân chủ ở cơ sở, qua thực tiễn khảo sát việc thực hiện quy chế ở các địa
phƣơng,vùng miền trong cả nƣớc để đƣa ra những thành tựu đã đạt đƣợc của
việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở cũng nhƣ rút ra những bất cập, hạn chế,

tổ chức quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền đối với xã hội.
- Ý kiến thứ hai hiểu khái niệm dân chủ bao hàm ba nội dung cơ bản là nội
dung chính trị (dân chủ chính trị), nội dung văn minh nhân đạo (dân chủ xã hội là
thành quả quan trọng nhất của văn minh và nhân đạo của loài ngƣời) và nội dung
xã hội của dân chủ (dân chủ xã hội là hình thức tồn tại của xã hội hiện đại).
- Ý kiến thứ ba cho rằng, dân chủ cần đƣợc xem xét theo nhiều khía
cạnh, nhƣng với nghĩa chung nhất, phổ biến nhất, dân chủ là quyền lực
thuộc về nhân dân.
- Ý kiến thứ tư của một số nhà khoa học, tôn vinh dân chủ là một công
trình bi tráng trong hàng chục vạn năm của loài ngƣời. Đó là khát vọng, lý
tƣởng chung mà hàng triệu con tim và khối óc cùng hƣớng tới, đấu tranh không
mệt mỏi để giành lấy dù phải hy sinh xƣơng máu. Dân chủ là khát vọng mà
chính chúng ta đang vƣơn tới.
- Ý kiến thứ năm cho rằng, dân chủ không chỉ là một vấn đề chính trị hay
xã hội, mà xét theo bề sâu chính là một vấn đề văn hóa. Bởi thế, xử lý vấn đề
dân chủ không thể tách rời khỏi mối quan hệ truyền thống - hiện đại trong văn
hóa. Dân chủ còn là một yếu tố của văn hóa, một thành tựu của văn hóa đã có
từ lâu đời trong truyền thống văn hóa của dân tộc. Theo các nhà kinh điển: Dân
chủ là sản phẩm tự quyết của nhân dân, phản ánh sự tồn tại của con ngƣời với tất
cả ý trí, tài năng và lợi ích của họ; dân chủ là sản phẩm của đấu tranh giai cấp;
quyền dân chủ bị chế định bởi tƣơng quan giai cấp, trạng thái phát triển của sản
xuất và trình độ văn hóa chung, trƣớc hết là văn hóa chính trị của nhân dân; dân
8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

chủ là một hình thức Nhà nƣớc mà ở đó thừa nhận quyền ngang nhau của dân cƣ
trong việc xác định cơ cấu nhà nƣớc và quản lý xã hội [39, tr.129-130-131].
Nhƣ vậy, dân chủ là vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có nội dung rộng lớn và

chìa khóa vạn năng để giải quyết mọi khó khăn. Thực hiện dân chủ và phát huy
quyền làm chủ của nhân dân trong hoạt động của đời sống xã hội là nhiệm vụ
trọng tâm, nhằm động viên sức mạnh đoàn kết, sáng tạo của cả dân tộc vƣợt lên
khó khăn, thử thách. “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu
cũng xong” . Đất nƣớc giàu mạnh, xã hội công bằng và dân chủ là những yếu tố
không thể thiếu đƣợc của một nền văn minh và một đất nƣớc phồn thịnh. Với
mục tiêu phấn đấu nhƣ vậy, việc phát huy dânchủ ở cơ sở đƣợc coi là chủ
trƣơng, biện pháp và là hành động tất yếu của nhân dân vàchính quyền trong
quá trình phát triển của đất nƣớc Việt Nam. Dân chủ đƣợc bảo đảm và phát huy
bằng nhiều biện pháp. Tuy nhiên, việc thực thi dân chủ phải luôn gắn liền với
mối quan hệ giữa nhà nƣớc và nhân dân. Ở nƣớc ta hiệnnay, hệ thống chính trị
dựa trên thiết chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nƣớc quản lý, nhân dânlàm chủ”. Việc
phát huy, thực hiện dân chủ đƣợc tiến hành không tách rời khỏi thiết chế này.
Dân chủ và khát vọng đƣợc làm chủ, là quyền tự nhiên của con ngƣời
trong đó cóquyền sử dụng tất cả sức mạnh để thực hiện vai trò của ngƣời chủ
và quyền làm chủ đãlần lƣợt đƣợc nhiều giai cấp thống trị trong lịch sử nhận
thức và thể chế hóa thànhnguyên tắc tổ chức và vận hành của Nhà nƣớc cùng
các thiết chế chính trị khác nhau.
Tuy nhiên, trong các chế độ dân chủ đã từng tồn tại cho đến nay thì
chỉ có chế độ dânchủ vô sản - dân chủ xã hội chủ nghĩa mới thực sự là chế
độ dân chủ của đa số nhân dântrong xã hội, là chế độ dân chủ của dân, do
dân và vì dân.
- Khái niệm về dân chủ ở cơ sở
Chủ nghĩa xã hội xác định mục tiêu xây dựng một nền dân chủ XHCN
"cao gấp triệu lần dân chủ tƣ sản" (V.I. Lênin). Đó là một nền dân chủ toàn
diện và triệt để trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội; tạo
điều kiện cho mọi thành viên trong xã hội làm chủ bản thân, làm chủ xã hội và

10
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

máy, xí nghiệp) theo phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra.
11
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

Dân chủ ở cơ sở - trước hết là dân chủ trực tiếp - là hình thức nhân dân thực
hiện quyền làm chủ của mình bằng cách trực tiếp thể hiện ý chí (qua ý kiến)
nguyện vọng của mình đối với tổ chức và hoạt động của cơ quan chính quyền ở
cơ sở.
Có nhiều cách thức để thực hiện dân chủ trực tiếp ở cơ sở nhƣ: Trƣng
cầu dân ý; bầu và bãi miễn đại biểu cơ quan dân cử; bàn bạc - thảo luận – tham
gia quyết định - giám sát - kiểm tra việc thực hiện các vấn đề phát triển kinh tế xã hội, trật tự an ninh ở cơ sở; tố cáo - khiếu nại; xây dựng quy định, quy ƣớc
tự quản... và cơ sở ở đây là xã, phƣờng; là cơ quan, đơn vị, trong đó có trƣờng
học, trƣờng tiểu học.
1.2.2. Quan điểm và đường lối của Đảng và nhà nước về thực hiện quy
chế dân chủ ở cơ sở
Hiến pháp 1992 nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định công
dân thực hiện quyền làm chủ ở cơ sở của mình bằng cách tham gia công việc
của Nhà nước và xã hội, có trách nhiệm bảo vệ của công, bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của công dân, giữ gìn an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội,
tổ chức đời sống công cộng.
Dƣới ánh sáng của đƣờng lối đổi mới nói chung, đổi mới hệ thống
chính trị nói riêng đã đƣợc các Đại hội VII, VIII, IX, X, XI của Đảng xác định,
công cuộc đổi mới xây dựng nhà nƣớc pháp quyền XHCN, đổi mới phƣơng
thức lãnh đạo của Đảng, đổi mới hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn
thể nhân dân, dân chủ ở nƣớc ta đã có bƣớc tiến rõ rệt, đáp ứng nguyện vọng
của nhân dân và đƣợc dƣ luận quốc tế thừa nhận.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây quyền làm chủ của nhân dân trong
thực tế còn bị vi phạm ở nhiều nơi, ở nhiều lĩnh vực, tệ quan liêu sách nhiễu, cửa

nhanh tốc độ phát triển của đất nƣớc.
Chính vì trƣờng học của chúng ta là trƣờng học của chế độ dân chủ
XHCN nên cần phải thực hiện dân chủ, bình đẳng trong giáo dục. Hồ Chí Minh
đã dạy: "Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân
chủ XHCN, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy,

13
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và
nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ đó" [34].
Quá trình dân chủ hóa giáo dục đƣợc thể hiện trong toàn bộ hệ thống giáo
dục, cho đến từng cơ sở trƣờng học. Trong trƣờng học, dân chủ đƣợc thể hiện ở
quyền và nghĩa vụ của CBGV-CNV, học sinh đối với việc thực hiện nhiệm vụ
chính trị của nhà trƣờng. CBGV-CNV, học sinh trong nhà trƣờng phát huy quyền
làm chủ của mình theo phƣơng châm: Đƣợc biết, đƣợc bàn, đƣợc tham gia ý kiến,
đƣợc giám sát kiểm tra mọi mặt hoạt động của nhà trƣờng. Dân chủ gắn với kỷ
cƣơng, việc thực hiện dân chủ nhƣng vẫn đảm bảo các nguyên tắc, sự lãnh đạo và
quản lý của Đảng và Nhà nƣớc đối với sự nghiệp phát triển giáo dục. Trong
trƣờng học, việc thực hiện dân chủ của CBGV-CNV, của ngƣời học trên cơ sở sự
lãnh đạo của chi bộ, sự quản lý của Ban Giám hiệu. Các đoàn thể, tổ chức trong
nhà trƣờng có vai trò to lớn trong việc tham gia, việc thực hiện, giám sát việc thực
hiện dân chủ ở trƣờng học.
Nhƣ vậy, dân chủ ở cơ sở trong trường học là việc thực hiện một cách
trực tiếp quyền làm chủ của CBGV-CNV, thực hiện quyền làm chủ trực tiếp
của học sinh và phụ huynh học sinh trong việc thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ
của giáo dục. Dân chủ, thực hành dân chủ - cụ thể ở cơ sở trƣờng học là yêu
cầu khách quan và ngày càng bức thiết đối với các tổ chức đảng, chính quyền


dựng sự nghiệp giáo dục, làm cho sự nghiệp giáo dục thực sự là của dân, do
dân và vì dân.
Hai là, thực hiện dân chủ trong nhà trƣờng nhằm phát huy quyền làm
chủ và huy động tiềm năng trí tuệ của hiệu trƣởng, nhà giáo, ngƣời học, đội ngũ
cán bộ, công chức trong nhà trƣờng theo luật định, góp phần xây dựng nề nếp,
trật tự, kỷ cƣơng trong mọi hoạt động của nhà trƣờng, ngăn chặn các hiện
tƣợng tiêu cực và tệ nạn xã hội, thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục phù hợp
với đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng và luật pháp của Nhà nƣớc [7].
1.3.3. Vai trò và tầm quan trọng của việc đưa QCDCCS vào trường học
- Thực hiện QCDCCS ở trường học giúp nâng cao nhận thức về quyền
và nghĩa vụ của mỗi cán bộ giáo viên, công nhân viên trong nhà trường. Không
phải dễ dàng ai cũng hiểu rõ mình có quyền và nghĩa vụ gì đối với tập thể.
Không xác định rõ quyền và nghĩa vụ của cá nhân đối với tập thể, cá nhân sẽ
thụ động, lệ thuộc vào tập thể, nhiều khả năng, tiềm năng của cá nhân không
đƣợc phát huy, mỗi con ngƣời thu về với những phạm vi cá nhân nhỏ hẹp. Vì
vậy, khi cán bộ giáo viên, công nhân viên trong nhà trƣờng ý thức đƣợc quyền
làm chủ của mình, tính tự nguyện, tự giác thực hiện nghĩa vụ đƣợc giao, ý thức