TRƯỜNG ĐẠI HỌC su ' PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁÒ DỤC TIỂU HỌC

NGUYÊN THỊ THUẶN

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG THIẾT KÉ MỘT SỐ BÀI TẬP
TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 4

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
•

•

•

•

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học toán ở Tiểu học

HÀ NỘI, 2015


TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁÒ DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THỊ THUẬN

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG THIÉT KẾ MỘT SỐ BÀI TẬP
TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 4

Sinh viên

Nguyễn Thị Thuận


LỜI CAM ĐOAN
Đe tài khóa luận: “ứ ng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế một
số bài tập toán cho học sinh lởp 4” được tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của
cô giáo - ThS. Nguyễn Thị Hương. Tôi xin cam đoan đây là công trình
nghiên cún của riêng cá nhân tôi. Ket quả thu được trong đề tài là hoàn toàn
trung thực và không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác.
Neu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, tháng 05 năm 2015
Sinh viên

Nguyễn Thị Thuận


DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHŨ VIẾT TẮT

CNTT : Công nghệ thông tin
MS

: Microsoft


MỤC LỤC

PHÀN MỞ Đ Ầ U ..................................................................................................... 1

toán 4 ........................................................................................................ 23
1.2.5.4.v ề nội dung toán học lớp 4 có sự ứng dụng C N TT.................23
1.2.5.5.

v ề những thuận lợi, khó khăn khi ứng dụng CNTT trong

dạy học toán lớp 4 ................................................................................... 23
CHƯƠNG

2.

ỨNG

DỤNG

PHẦN

MỀM

MICROSOFT

POWERPOINTVÀ PHÀN MỀM MACROMEDIA FLASH 8.0 TRONG
THIẾT KẾ BÀI TẬP TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 4 ................................... 25
2.1. Quy trình xây dựng các bài tập bằng các phần mềm............................. 25
2.2. Thiết kế bài tập bằng phần mem Microsoft PowerPoint.......................25
2.3. Thiết kế bài tập bằng phần mềm Macromedia Flash 8.0.......................30
2.3.1. Thiết kế bài tập trẳc nghiệm tính điếm............................................30
2.3.2. Bài tập gấp hình................................................................................35
PHẦN KẾT LUẬN..............................................................................................41
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................43

1


Quá trình giáo dục phải được tiến hành liên tục để người lao động có thể thích
nghi được với những đổi mới của tiến bộ khoa học - công nghệ. Vừa qua, hoạt
động nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ được đẩy mạnh, quản lý
khoa học - công nghệ có đổi mới, thị trường khoa học - công nghệ được hình
thành,đầu tư cho khoa học được nâng lên. Cùng với giáo dục và đào tạo, khoa
học và công nghệ là động lực phát triển kinh tế xã hội, là điều kiện cần thiết
để giữ vững độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Nhận thức được tầm quan trọng của khoa học công nghệ, đặc biệt là
công nghệ thông tin, trong nhũng năm gần đây, việc ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học cũng đang được sự quan tâm của các nhà khoa học
cũng như các cấp quản lý giáo dục và các thầy giáo cô giáo. Sự phát triển của
việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học được thể hiện trước hết là ở
sự ứng dụng công nghệ thông tin vào rất nhiều các lĩnh vựctrong công tác
quản lý, vào giảng dạy và học tập. Đặc biệt, số lượng các phần mềm dạy học
hiện đang được sử dụng ngày càng nhiều và được mở rộng đến hầu hết các
cấp học cho thấy được sự phát triển ấy. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tiễn
thì việc thì việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các nhà trường còn rất
hạn chế. Vì vậy chúng ta cần phải biết tận dụng công nghệ thông tin, biến nó
trở thành những công cụ hữu dụng nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo
sự thúc đẩy mạnh mẽ trong việc làm đổi mới nội dung, phương pháp dạy học
các môn học nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục và thời đại.
Mục đích của quá trình dạy học ở bậc Tiếu học là nhằm cung cấp tới
học sinh những kiến thức cơ bản, toàn thể về tự nhiên và xã hội. Nhằm giúp
học sinh từng bước hình thành nhân cách, từ đó trang bị cho học sinh các
phương pháp ban đầu về hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn. Mục
tiêu đó được thực hiện thông qua việc dạy học các môn và thực hiện theo định
hướng yêu cầu giáo dục, nhằm trang bị cho trẻ những kiến thức, kỹ năng cần

mềm trong thiết kế một số bài tập góp phần nâng cao chất lượng dạy và học
môn Toán lớp 4.

3


3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cún
Một số phần mềm dạy học và ứng dụng của chúng trong thiết kế các bài
tập toán cho học sinh lóp 4.
3.2. Phạm vỉ nghiên cứu
Phần mềm Microsoft PowerPoint, phần mềm Macromedia Flash 8.0.
4. Nhiệm vụ nghiên cún
- Tìm hiểu cơ sở của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
nói chung, ứng dụng phần mem Microsoft PowerPoint, phần mềm
Macromedia Flash 8.0 trong thiết kế một số bài tập toán cho học sinh lóp 4.
- Tìm hiểu chung phần mem Microsoft PowerPoint, phần mềm
Macromedia Flash 8.0.
- Thiết kế một số dạng bài tập toán cho học sinh lớp 4 bằng phần mềm
Microsoft PowerPoint và phần mềm Macromedia Flash 8.0
5. Các phương pháp nghiên cửu
- Phương pháp nghiên cún lí luận
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
6. Cấu trúc khoá ỉuận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của
khoá luận gồm:
Chương 1. Cở sở lý luận và cơ sở thực tiễn

- Biết tính nhẩm trong phạm vi các bảng, nhân với 10, 100, 1000
chia cho 10, 100, 1000 ..., nhân số có hai chữ số với 11.
- Nhận biết dấu hiệu chia hết cho 2,3,5,9.
b. Phân số
- Bước đầu nhận biết về phân số (qua hình ảnh trực quan).
- Biết đọc, viết phân số, tính chất cơ bản của phân số, biết rút gọn, quy
đồng mẫu số các phân số, so sánh hai phân số.

5


- Biết cộng, trừ, nhân, chia hai phân số dạng đơn giản (mẫu số không
vượt quá 100) và ứng dụng trong tính giá trị biểu thức có phân số, tìm một
thành phần chưa biết của phép tính với phân số.
B.

v ề một số yếu tố thống kê và tỉ lệ bản đồ

- Biết đọc và nhận xét (ở mức độ đơn giản) các số liệu trên biểu đồ cột.
- Biết một số ứng dụng của tỉ lệ bản đồ trong thực tế.

c. về đo lường
- Biết mối quan hệ giữa yến, tạ, tấn với kg, giữa giây và phứt, phút và
giờ, giữa ngày và giờ, năm và thế kỉ, giữa dm2 và cm2, dm2 và m2, km2 và m2.
- Biết chuyển đổi các đơn vị đo đại lượng thông dụng trong một số
trường hợp cụ thể và đơn giản.
D. v ề các yếu tố hình học
- Nhận biết góc nhọn, góc bẹt, hai đường thẳng vuông góc, hai đường
thẳng song song, hình chữ nhật, hình vuông, hình bình hành, hình thoi.
- Biết vẽ: Đường cao của hình tam giác, hai đường thẳng vuông góc, hai

đon vị đo thời gian thông dụng; giới thiệu tiếp một số đơn vị đo diện tích và
vận dụng trong giải quyết các vấn đề liên quan đến đo và ước lượng các đại
lượng đã học.
- Cung cấp những hiểu biết ban đầu về góc nhọn, góc tù, góc bẹt; hai
đường thẳng song song và hai đường thẳng vuông góc với nhau; hình bình
hành và hình thoi; bước đầu tạo lập mối liên hệ giữa một số hình hình học đã
học qua các hoạt động thực hành đo, vẽ, giải quyết một số vấn đề liên quan
đến các yếu tố hình học.
- Giới thiệu một số dạng bài toán có lời văn (như: Tìm số trung bình
cộng; Tìm phân số của một số; Tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó;
Tìm hai số khi biết tổng và tỉ số của hai số đó; Tìm hai số khi biết hiệu và tỉ
số của hai số đó) và tiếp tục rèn luyện, phát triển các năng lực giải quyết vấn
đề, khả năng diễn đạt, ... thông qua các bài toán có lời văn.

7


1.1.1.3. Các dạng bài tập toán lớp 4
Sách giáo khoa Toán 4 đưa ra các dạng bài tập như sau:
- Đặt tính rồi tính.
- Tìm một thành phần chưa biết của phép tính.
- Tính giá trị của biểu thức.
- Giải bài toán có lời văn.
- Tính nhẩm.
- Trắc nghiệm nối phép tính với kết quả tương ứng.
- Điền dấu phép tính sau khi thực hiện kết quả.
- Trắc nghiệm đúng sai.
- Tính số đo các đại lượng, so sánh số đo các đại lượng.
- Giải toán bằng lưu đồ.
a.

- Số bị chia, số chia (phép chia). Ví dụ: 468 : X = 12
Yêu cầu học sinh sử dụng các quy tắc để 1'èn kỹ năng thực hiện các
phép tính cộng, trừ, nhân, chia:
- Muốn tìm số hạng chưa biết ta lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.
- Muốn tìm thừa số chưa biết ta lấy tích chia cho thừa số đã biết.
- Muốn tìm số bị trò ta lấy hiệu cộng với số trù’.
- Muốn tìm số trù’ ta lấy số bị trù’ trà đi hiệu.
- Muốn tìm số bị chia ta lấy thương nhân với số chia.
- Muốn tìm số chia ta lấy số bị chia chia cho thương.
c. Tính giá trị của biểu thức
Học sinh cần thực hiện một dãy các phép tính với các số tự nhiên bao
gồm hai, ba hay bốn phép tính cộng, trù', nhân, chia. Trong đó có thể có hoặc
không có dấu ngoặc, chứa một, hai hoặc ba chữ.
Khi hướng dẫn học sinh thực hiện dạng toán này cần giúp học sinh nhớ
lại các quy tắc về thứ tự thực hiện các phép tính:
- Nếu trong biểu thức không có dấu ngoặc đơn mà chỉ có phép cộng,
phép trà hoặc chỉ có phép nhân, phép chia thì ta thực hiện phép tính theo thứ
tự đã chỉ ra trong biểu thức (từ trái sang phải).

9


- Neu trong biểu thức không có dấu ngoặc đơn mà chỉ có các phép tính
cộng, trù’, nhân, chia thì thứ tự thực hiện phép tính là thực hiện các phép tính
nhân, chia trước rồi thực hiện các phép tính cộng, trừ sau.
- Neu trong biếu thức có chứa dấu ngoặc đơn thì theo thứ tự thực hiện
các phép tính trong ngoặc đơn trước, ngoài ngoặc đơn sau.
- Neu trong biếu thức có nhiều dấu ngoặc lồng vào nhau thì theo thứ tự
thực hiện các phép tĩnh trong từng dấu ngoặc từ trong ra ngoài.
- Neu trong biểu thức tính có nhiều dấu ngoặc không bao chứa nhau thì

10


làm dạng bài tập này bằng cách thay các gia trị của chữ vào và thực hiện như
với biểu thức số.
d.

Giải toán có lời văn

Có thể chia thành các dạng sau đây:
Dạng 1: Các bài toán đơn
Dạng 2: Các bài toán hợp
Khác với các lóp học trước, ởlóp 4,cácbài toán họp trong giải toán

có

lời văn thường gắn với các dạng toán có cách tính cụthể như dạng toán trung
bình cộng, tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số đó, tìm hai số khi biết
tổng và tỉ số của hai số đó, tìm hai số khi biết hiệu và tỉ số của hai số đó ...
Khi giải toán có lời văn, học sinh cần có một tổ hợp các kỹ năng sau:
- Kỹ năng phân tích đầu bài (kỹ năng đọc hiếu bài toán).
- Kỹ năng xác định dạng toán.
- Kỹ năng tóm tắt bài toán bằng lời, bằng sơ đồ.
- Kỹ năng lập phép tính.
- Kỹ năng thực hiện phép tính.
- Kỹ năng trả lời.
- Kỹ năng kiểm tra tiến trình và kết quả giải bài toán.
* Các bài toán đơn
Toán đơn là những bài toán khi giải chỉ dùng một bước tính. Dạng toán
này học sinh đã được làm quen từ lóp 1, lên lóp 4 các em vẫn tiếp tục giải các

sai để được một nhận định đúng.
h. Tính số đo các đại lượng, so sánh các số đo đại lượng
Tương tự như số tự nhiên, tính số đó các đại lượng và so sánh các đại
lượng ta chỉ thêm đơn vị đo, thực hiện các phép tính như đối với số tự nhiên
có kèm theo đơn vị đo. Lun ý chỉ thực hiện các phép tính khi cùng đơn vị đo.
ỉ. Giải toán bằng luĩi đồ
Sách giáo khoa đưa ra các bài toán ở dạng lưu đồ kèm theo các thông
tin để điền số thích hợp vào các ô trống theo lưu đồ. Yêu cầu học sinh phải
thực hiện phép tính theo lưu đồ đó.

12


1.1.2. Giới thiệu một số phần mềm tin học
1.1.2.1. Phần mềm Microsoft PowerPoint
a.GỈỚỈ thiệu về phần memMicrosoft PowerPoint
Năm 1984, Bob Gaskin, một nghiên cứu sinh về khoa học máy tính tại
đại học Berkeley (tiểu bang California) và các cộng sự của ông đã sáng tạo ra
phần mem PowerPoint. Tên ban đầu của phần mềm này là Presenter. Khi
đăng ký thương hiệu phần mềm được đổi tên là PowerPoint như hiện nay.
MS (Microsoft) PowerPoint là một phần mềm thuộc nhóm MS Office,
có chức năng hỗ trợ việc thiết kế, soạn thảo và định dạng nội dung tài liệu, rất
thuận tiện cho việc trình bày trong giảng dạy, thuyết trình...
Phan mem PowerPoint cho phép các giáo viên xây dựng các trình chiếu
dưới dạng các Slide. Phan mem PowerPoint cho phép:
- Lựa chọn các mẫu Slide có sẵn hoặc xây dựng mẫu mới
- Chèn hoặc liên kết đến file văn bản, hình ảnh, âm thanh ...
- Chọn các hiệu úng sinh động
b.


- Chức năng thay thế bảng phụ
Trong giảng dạy, bảng phụ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đe sử
dụng bảng phụ một cách hiệu quả giáo viên có thể sử dụng PowerPoint để dễ
dàng đưa ra các hình ảnh, yêu cầu, bài tập,...
- Chức năng tạo sơ đồ động
Nhờ các chức năng của PowerPoint, giáo viên có thể sử dụng các sơ đồ
động sử dụng có hiệu quả hơn hẳn các sơ đồ tĩnh trên giấy. Giáo viên có thể
nhấn mạnh và đưa ra từng nhánh của sơ đồ theo ý muốn.
- Chức năng tạo trắc nghiệm động
Với PowerPoint, giáo viên có thế tạo ra các bài trắc nghiệm động, thậm
chí là bổ sung lời giải thích hoặc chú ý cho bài tập đó.
Hiện nay có một số phần mềm hỗ trợ việc thiết kế các bài tập trắc
nghiệm nhưng giao diện lại không thay đổi được. Việc lặp đi lặp lại với một
hình thức dễ gây nhàm chán đối với học sinh.

14


Phần mềm PowerPoint với các hiệu ứng phong phú có thể giúp thiết kế
được các bài tập trắc nghiệm theo ý thích, tạo sự đa dạng mới mẻ. Việc này
đòi hỏi sự đầu tư về ý tưởng, thời gian, óc thẩm mỹ và đặc biệt là sự kiên trì.
1.1.2.2. Phần mềm Macromedia Flash 8.0
a.

Giới thiệu về phần mem Macromedia Flash 8.0

Năm 1995, khi hai anh chàng thanh niên Jonathan Gay và Robert
Tatsumi xây dựng phần mem FutureSplash Animator (sau này trở thành
Macromedia Flash) với niềm đam mê cháy bỏng từ thời thơ ấu, có lẽ cả hai
không ngờ có ngày sản phẩm của mình lại trở thành một công cụ cơ bản để

nhiều ưu điểm như:
+ Flash có dung lượng nhỏ gọn và có thế chạy được trên hầu hết
cácmáy tính có nối mạng hiện nay, không phân biệt hệ điều hành hay trình
duyệt.
+ Flash có thể nhúng vào rất nhiều ứng dụng, có thể đưa vào các bài
giảng PowerPoint hoặc một số dạng bài giảng khác để tăng tính sinh động.
+ Flash sử dụng đồ họa dạng vector nên không bị vỡ khi phóng to hình,
hình ảnh cũng rất đẹp và sinh động. Ngoài ra, Flash làm việc rất tốt với audio,
video và các định dạng ảnh thông thường.
+ Flash có thể tạo ra các ứng dụng tương tác được với người dùng khá
dễ dàng, nhanh chóng.
+ Flash tương đối dễ học hơn so với nhiều công cụ lập trình khác và có
phần thú vị hơn vì kết hợp cả công cụ đồ họa với công cụ lập trình và tính ứng
dụng phong phú.
b. Nhĩmg khả năng của Macromedia Flash 8.0
Trong dạy học, Flash có thể dùng để:
+ Tạo các thí nghiệm mô phỏng (cho các môn Lý, Hóa); minh họa cho
các bài toán dựng hình, quỹ tích, vẽ đồ thị,...;
+ Tạo các đoạn hoạt hình minh họa cho các bài giảng Sinh, Sừ, Địa,...;
+ Đặc biệt nó có thể tạo ra các bài tập trắc nghiệm, ô chữ, các bài tập
dạng kéo thả, điền từ, nhanh tay nhanh mắt,...rèn luyện được rất nhiều kỹ
năng cho học sinh và đặc biệt phù hợp với học sinh tiểu học.
c. Tìm hiếu về giao diện vùng làm việc của Macromedia Flash
Vùng làm việc của Flash còn được gọi là môi trường sáng tác, có một
loạt các bảng điều khiển được bố trí xung quanh Stage (vùng sáng tác). Các
tập tin Flash được dựa trên các bảng tiến trình(Timeline). Đây là nơi tất cả các

16




Các thẻ hồ sơ và thanh soạn thảo: trong Windows, mỗi tập tin bạn mở
sẽcó một thẻ hồ sơ gắn với nó. Các thẻ hồ sơ giúp bạn di chuyển qua lại giữa
các hồsơ đợc mở trong Flash. Thanh soạn thảo nằm ngay phía dới các thẻ hồ
sơ giúp bạn di chuyển qua lại giữa các phần tử của tệp tin Flash. Một trong số
các menu thảxuống trên thanh soạn thảo sẽ kiểm soát việc phóng to thu nhỏ
Stage và Menu kia để dùng được chọn một phần tử trong stage để chỉnh sửa.
- Bảng kiểm soát Property: bảng kiểm soát Property là một bảng điều
khiển theo ngữ cảnh, hiển thị các thông tin và các thuộc tính có thể chỉnh sửa
những gì mà bạn đang chọn trong Stage. Neu không có gì được chọn (hoặc
bạn đang chọn Stage), bạn có thể thay đổi thuộc tính của Stage và bản thân hồ
sơ đang mở. Mặc định, bảng kiểm soát Property sẽ nằm phía dưới Stage. Neu
bảng kiểm soát chưa được mở, hãy mở nó bằng cách chọn Ctrl+F3
(Windows).
cl Các khái niệm, thao tác cơ bản
* Các khái niệm cơ bản:
- Thuộc tính (Properties): là các tính chất áp dụng cho đối tượng (lớp,
hình vẽ)
- Lớp (Layer): là nơi chứa các hình vẽ, đối tượng, được xem là thành
phần tiến trình hoạt hình. Các lớp được xếp chồng lên nhau (che phủ nhau),
có bao nhiêu lóp cũng được.
- Lớp dẫn (Guide Layer): là lóp dùng làm khung, sườn để bố trí các lớp
khác.
- Khung (Frame): cửa sổ thao tác.
- Tập tin .FLA: Tập tin chứa mã nguồn của Flash.
- Tập tin .SWF: Tập tin đã chuyến sang hoạt hình của Flash.
* Các thao tác cơ bản:
- Định Trang: File\Page setup.

18