BỘ GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH VĂN HOÀN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2

NGHỆ AN, 2013


3

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH VĂN HOÀN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NGHỆ AN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 601405

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC



5

MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa...................................................................................................1
Lời cảm ơn.......................................................................................................2
Mục lục............................................................................................................3
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt...........................................................7
Danh mục bảng biểu........................................................................................8
MỞ ĐẦU........................................................................................................9
1. Lý do chọn đề tài….....................................................................................9
2. Mục đích nghiên cứu...................................................................................11
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.............................................................11
3.1. Khách thể nghiên cứu..........................................................................11
3.2. Đối tượng nghiên cứu..........................................................................11
4. Giái thiết khoa học......................................................................................11
5. Nghiệm vụ Nghiên cứu...............................................................................11
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về TBDH và công tác quản lý TBDH........11
5.2. Đánh giá thực trạng quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sư phạm
Nghệ An..........................................................................................................11
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm đảm bảo phát triển và khai
thác có hiệu quả TBDH ở trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An.....................12
6. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................12
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận..............................................12
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn...........................................12
6.3. Phương pháp bổ trợ.............................................................................12
7. Dự kiến đóng góp của đề tài........................................................................12
8. Cấu trúc luận văn.........................................................................................12

2.1.2. Chức năng nhiệm vụ.........................................................................38
2.1.3. Tổ chức bộ máy và đội ngũ..............................................................39


7

2.1.4. Hoạt động đào tạo.............................................................................40
2.1.5.Hoạt động nghiên cứu kkhoa học......................................................42
2.1.6. Hợp tác quốc tế.................................................................................42
2.1.7. Cơ sở vạt chất, trang thiết bị.............................................................43
2.1.8. Hệ thống các cơ sở thực hành...........................................................44
2.2. Thực trạng trang bị và sử dụng TBDH trường CĐSP Nghệ An.............45
2.2.1. Khái quát về nghiên cứu thực trạng.................................................45
2.2.2. Kết quả nghiên cứu thực trạng.........................................................46
2.3. Thực trạng QLTBDH trường CĐSP Nghệ An.........................................51
2.3.1. Quy định về tổ chức bộ máy QLTBDH...........................................51
2.3.2 Thực trạng công tác QLTBDH ở trường CĐSP Nghệ An................58
2.3.3.Đánh giá chung về thực trạng công tác QLTBDH ở trường
cao đẳng sư phạm Nghệ An.............................................................................64
Kết luận chương 2.........................................................................................69
Chương 3: Một số biện pháp QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An.................70

3.1. Nguyên tắc xác định các biện pháp QLTBDH tại trường CĐSP Nghệ An
3.1.1. Nguyên tắc tính mục tiêu..................................................................70
3.1.2. Nguyên tắc tính hiệu quả..................................................................70
3.1.3. Nguyên tắc tính đồng bộ..................................................................70
3.1.4. Nguyên tắc tính khả thi....................................................................70
3.2. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH ở trường CĐSP Nghệ An
3.2.1. Nâng cao nhận thức về TBDH cho lãnh đạo, giáo viên, công chức
viên chức Nhà trường......................................................................................71


Nội dung

BGH

Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CBQLGD

Cán bộ quản lý giáo dục

CĐ

Cao đẳng

CĐSP

Cao đẳng Sư phạm

CSVC

Cơ sở vật chất

CSVN

Cộng sản việt nam


Phương pháp dạy học

PTDH

Phương tiện dạy học

QLTBDH

Quản lý thiết bị dạy học

QTDH

Quá trình dạy học

TBDH

Thiết bị dạy học

TW

Trung ương

UBND

Ủy ban nhân dân

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

ngày càng cao về chất lượng trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã
hội trong đó có giáo dục
Nước ta đã gia nhập WTO, đây vừa là cơ hội đồng thời vừa là thách thức
cho phát triển gíao dục nước ta. Trong khi đó sức cạnh tranh Quốc tế của giáo
dục nước ta so với các nước thành viên WTO cũng nhiều yếu kém. Muốn
đứng vững trong thị trường “Sức lao động” các trường, các viện, các cơ sở
giáo dục phải nỗ lực nâng cao hiệu quả hoạt động đào tạo, vị thế của mình
qua năng lực cạnh tranh Quốc tế. Muốn vậy giáo dục nước ta phải đổi mới,
cải tiến nội dung, phương pháp đào tạo.
Đứng trước tình hình đó Đảng và Nhà nước đã sớm vạch định đường lối
chính sách phát triển giáo dục trong thời kỳ hội nhập đó là “ Giáo dục là quốc
sách hàng đầu”. Chương trình hành động của Bộ Giáo dục và Đào tạo giai
đoạn 2011- 2016 thực hiện Nghị quyết số 06/NQ-CP ngày 07 tháng 03 năm
2012 của chính phủ có ghi: “ Tiếp tục Tiếp tục bổ sung, hoàn thiện cơ chế,
chính sách và chế tài liên quan đến mua sắm, bảo quản và sử dụng thiết bị
dạy học…”,
Chương trình đào tạo, mục tiêu, quy trình đào tạo quy định sự cần thiết
về thiết bị dạy học . Việc cải tiến nội dung phương pháp đào tạo chỉ cụ thể
thực hiện được nếu các thiết bị dạy học đảm bảo tính phù hợp vừa phục vụ tốt
cho cải tiến vừa hiện đại theo sự tiến bộ của nội dung, phương pháp đào tạo.
Để đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo đòi hỏi phải có đội ngũ người dạy
có trình độ cao, đồng thời cần phải trang bị cho họ công cụ lao động đó là
TBDH. Với phương pháp dạy học tiên tiến, TBDH giữ vai trò không thể
thiếu, nó vừa là nguồn tri thức, vừa là phương tiện chứa đựng, chuyển tải


12

thông tin và điều khiển hoạt động nhận thức nhằm đạt mục đích quy trình dạy
học.

chưa phát huy hết hiệu quả tiềm ẩn của nó.
Trường cao đẳng sư phạm Nghệ An những năm gần đây cũng đã có
những biện pháp Quản lý, Tổ chức khai thác thiết bị dạy học hiện đại nhưng
chưa thực sự có hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu là chưa có sự kết hợp chặt
chẽ đồng bộ giữa các đơn vị sử dụng và quản lý trong nhà trường. Hơn thế
nữa một số cán bộ giáo viên chưa đủ thành thạo các kỹ năng khi sử dụng các
thiết bị dạy học.
Để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học nhằm góp phần
nâng cao chất lượng đào tạo của trường, chúng tôi chọn đề tài “Một số biện
pháp nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy học tại trường Cao đẳng Sư
phạm Nghệ An”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thiết bị dạy
học tại trường cao đẳng sư phạm Nghệ An.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý TBDH tại trường CĐSP.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quả quản lý TBDH có hiệu
quả tại trường Cao đảng Sư phạm Nghệ An.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được một hệ thống biện pháp có cơ sở khoa học
và có tính khả thi thì hiệu quả quản lý TBDH sẽ được nâng cao, từ đó góp
phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu.
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về TBDH và công tác quản lý TBDH.
5.2. Đánh giá thực trạng quản lý TBDH tại trường Cao đảng Sư phạm
Nghệ An.


14


CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ TBDH Ở TRƯỜNG ĐẠI
HỌC, CAO ĐẲNG SƯ PHẠM
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Ở nước ngoài
Quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động giáo dục và dạy
học đã được nghiên cứu có hệ thống từ thời Komenxky cho đến ngày nay.
Nhưng hầu như các công trình nghiên cứu chỉ tập trung nhiều vào mục tiêu,
nội dung và phương pháp của việc giáo dục và dạy học, còn phương tiện và
điều kiện để thực hiện các thành tố trên dường như chưa được quan tâm một
cách triệt để, đó là QLTBDH của trường học (phòng thí nghiệm thực hành,
phòng chuyên dụng, phòng LAB, trang thiết bị và các đồ dùng dạy học
khác…).
Mãi đến thời V.A Xukhomlinski, Nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga
trong tác phẩm “Trường trung học Pavlưsh” (Tổng kết kinh nghiệm công tác
giảng dạy - giáo dục trong nhà trường trung học) mới đề cập đến vị trí vai trò
TBDH trong trường học.
+ Trong cuốn sách “Tổ chức lao động của hiệu trưởng” tác giả
Zakharốp đã trình bày về yêu cầu, điều kiện và tác dụng của QLTBDH của
trường học.
+ Trong cuốn sách “Những vấn đề quản lý trường học” của các tác
giả P.V. Zimin - M.I. Kônđkốp - N.I. Saxerđôtôp đã đề cập các phương
tiện cơ sở vật chất của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thống
các phòng học trong trường phổ thông…), đồng thời cũng nêu ra yêu cầu
và cách thức quản lý các phương tiện nhưng mang tính chất khái quát [18,
tr.231, 246, 247, 257, 271].


16

1.1.2. Ở Việt Nam

Bên cạnh đó, còn có một số bài viết về vấn đề chất lượng giáo dục đại
học và đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học ở
nước ta trong thời kỳ hiện nay như: Nguyễn Khắc Chương với bài viết “Công
tác đào tạo Đại học, Cao đẳng và ngành nghề để phát triển nguồn nhân lực ở
nước ta” đăng trên Tạp chí lý luận chính trị, số 7-2003; Hoàng Đức Thuận với
bài viết: “Cải tiến TBDH nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ
thông”. Các bài viết cũng đưa ra một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục đại học, trong đó có nói đến việc nâng cấp, cải tiến TBDH, song
chưa đầy đủ.
Ngoài ra, cũng có một số luận văn chọn đề tài về nâng cao hiệu quả sử
dụng TBDH, như: Trần Đức Hiển với đề tài “Các biện pháp quản lý TBDH
tại trường Cao đẳng Kinh tế- Kỹ thuật Công nghiệp I”, Đại học quốc gia Hà
Nội, 2007; Vũ Tiến Đồng, “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý
TBDH ở các trường THCS huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương”, Đại học Vinh,
2010; Hoàng Vân Anh với đề tài “Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu
quả sử dụng TBDH ở trường Trung cấp Kinh tế- Kỹ thuật Hà Nội”, Đại học
Sư phạm Hà Nội, 2008… Các đề tài đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm nâng
cao chất lượng sử dụng TBDH, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu về
nâng cao hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học ở trường Cao đẳng sư phạm Nghệ
An. Có thể thấy một điểm chung rằng, mặc dù TBDH có vai trò quan trọng
đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học, nhưng hầu hết, vấn đề này
chỉ được trình bày lồng ghép vào các nghiên cứu chung về giáo dục, hoặc
trong các giáo trình, các công trình nghiên cứu về chất lượng giáo dục nói
chung mà chưa có một tài liệu nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, đầy đủ
và hệ thống cơ sở khoa học của quản lý TBDH đối với nâng cao chất lượng
giáo dục đại học; phân tích nội hàm của chất lượng đại học; phân tích thực
trạng của công tác quản lý và tổ chức việc sử dụng TBDH có hiệu quả ở một


18

19

Theo Trần Doãn Quới: “Phương tiện dạy học là tất cả các phương tiện,
vật chất cần thiết giúp đỡ giáo viên hay sinh viên tổ chức và tiến hành hợp lý,
có hiệu quả quá trình giáo dục và giáo dưỡng ở các cấp học, ở các lĩnh vực
các môn học để có thể thực hiện những yêu cầu của chương trình giảng dạy”.
Quan điểm khác, PTDH là một trong những thành tố của quá trình dạy
học tác dụng quyết định tới kết quả hoạt động dạy học. Là tập hợp những vật
mang tin và truyền tin, đóng vai trò hỗ trợ để thực hiện các mục đích nhiệm
vụ cũng như nội dung của quá trình dạy học. PTDH được hiểu là toàn bộ
những trang thiết bị đồ dùng dụng cụ phục vụ cho việc giảng dạy và học tập.
Ở Việt Nam trong quá trình dạy học, cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt
động dạy học mà thầy trò thường sử dụng đến gọi là học cụ, đồ dùng dạy học,
thiết bị giáo dục, thiết bị dạy học. Việc có quá nhiều thuật ngữ để chỉ một
khái niệm, phản ánh tình trạng thiếu chính quy của hệ thống này.
Khi xã hội còn ở trình độ phát triển thấp trong giai đoạn ban đầu, nhà
trường còn ở trạng thái giản đơn, cơ sở vật chất trường học có nội hàm đơn
giản. Khi xã hội phát triển ở trình độ cao dưới ảnh hưởng khoa học kỹ thuật
và công nghệ làm cho cơ sở vật chất trường học trong đó có thiết bị dạy học
trở nên hết sức phong phú đa dạng. Nó tác động mạnh vào nhà trường, vào
quá trình đào tạo. Một trường hiện đại là nhà trường có nội dung, phương
pháp đào tạo hiện đại và việc đảm bảo cho việc thực hiện nội dung phương
pháp hiện đại này chính là cơ sở vật chất sư phạm của nhà trường phải hiện
đại mới thực hiện có hiệu quả các chương trình giáo dục.
Có thể hiểu: Cơ sở vật chất trường học là tất cả các phương tiện vật chất
được được thầy và trò cùng sử dụng nhằm thực hiện có hiệu quả các chương
trình giáo dục, giảng dạy.


20


+ Theo PGS.TS Thái Văn Thành: “Quản lý là sự tác động có mục dích,
có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục
tiêu đề ra”.[15, tr5]
Tóm lại: Quản lý lá sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ
huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con
người nhằm đạt tới mục đích đúng với ý chí của nhà quản lý, phù hợp với quy
luật khách quan
* Chức năng của quản lý
Bản chất và chức năng cơ bản của quản lý là sự tác động có mục đích
đến tập thể người nhằm thực hiện mục tiêu quản lý. Trong giáo dục và đào tạo
đó là tác động của nhà quản lý giáo dục đến tập thể giáo viên, sinh viên và các
lực lượng khác trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáo dục.
Các chức năng quản lý là những hoạt động chuyên biệt đặc thù của công tác
quản lý. Có 4 chức năng chủ yếu, cơ bản liên quan mật thiết với nhau tạo
thành quá trình quản lý đó là: kế hoạch (planning), tổ chức (organizing), chỉ
đạo – lãnh đạo (leading) và kiểm tra (controlling).
- Chức năng lập kế hoạch: là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành
tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được
mục tiêu, mục đích đó.
- Chức năng tổ chức: khi người quản lý đã lập xong kế hoạch, họ cần
phải chuyển hoá những ý tưởng khá trừu tượng ấy thành hiện thực. Một tổ
chức lành mạnh sẽ có ý nghĩa quyết định đối với sự chuyển hoá như thế. Xét
về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên cấu trúc quan
hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong tổ chức nhằm làm cho họ thực
hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Nhờ
việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các
nguồn vật lực và nhân lực. Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào




23

- Quản lý TBDH là quản lý hệ thống đối tượng vật chất và tất cả những
phương tiện kỹ thuật được giáo viên và HSSV sử dụng trong quá trình dạy học.
- Quản lý TBDH là việc thực hiên 4 chức năng cơ bản, đó là lập kế
hoạch quản lý TBDH, tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH, chỉ đạo và
kiểm tra việc thực hiện kế hoạch quản lý
- Quản lý TBDH là việc thực hiện các nội dung quản lý công tác thiết
bị từ khâu cung ứng, bảo quản và sử dụng để đảm bảo TBDH phát huy được
vai trò, tác dụng của nó trong dạy học.
Tóm lại: Quản lý TBDH là tác động có mục đích của người quản lý
nhằm xây dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH,
phục vụ đắc lực cho hoạt động dạy học trong nhà trường.
b. Nội dung quản lý TBDH
*. Cách tiếp cận theo nội dung quản lý công tác thiết bị
- Mua sắm và bổ sung thường xuyên
- Duy trì, bảo quản TBDH
- Sử dụng TBDH
*. Cách tiếp cận theo chức năng quản lý
- Lập kế hoạch quản lý TBDH
- Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH
- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch quản lý TBDH
- Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý TBDH
Trong luận văn này, chúng tôi sử dụng tích hợp cả hai cách tiếp
cận trên.
1.2.4. Hiệu quả và hiệu quả quản lý TBDH
1.2.4.1.Hiệu quả
Khái niệm hiệu quả được dùng nhiều bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế, sau
lan rộng ra các lĩnh vực khác, trong đó có giáo dục đào tạo. Trong thực tế chất



25

1.2.5.2. Biện pháp nâng cao hiệu quả QLTBDH
Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường đại học là tìm
ra phương hướng giải quyết những vấn đề khó khăn trong quản lý TBDH
nhằm đạt được mục tiêu quản lý và sử dụng TBDH đề ra trong kế hoạch của
nhà trường.
1.3 Một số vấn đề về quá trình dạy học ở trường Cao đẳng
1.3.1. Trường Cao đẳng
Trường cao đẳng nằm trong ngành giáo dục đại học của hệ thống giáo
dục quốc dân Việt Nam. Đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện từ hai đến
ba năm học tùy theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp
trung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung cấp; từ một năm rưỡi đến hai
năm học đối với người có bằng tốt nghiệp trung cấp cùng chuyên ngành
- Mục tiêu đào tạo của trường cao đẳng:
Đào tạo trình độ cao đẳng giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn và kỹ năng
thực hành cơ bản để giải quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyên
ngành được đào tạo.
- Nội dung, phương pháp giáo dục của trường cao đẳng:
Đào tạo trình độ cao đẳng phải bảo đảm cho sinh viên có những kiến thức
khoa học cơ bản và kiến thức chuyên môn cần thiết, chú trọng rèn luyện kỹ
năng cơ bản và năng lực thực hiện công tác chuyên môn.
Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng
việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu,
phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho
người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng.
Nhiệm vụ và quyền hạn của trường cao đẳng được quy định tại Điều lệ
trường cao đẳng như sau: